II GZ 14/26

II GZ 14/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 53 § 1, art. 74a § 1, art. 85, art. 87 § 1 i 2, art. 88
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. w B., W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 806/25 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. w B., W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 19 grudnia 2024 r. nr LER-7.5181.17.2024.ULC.9 w przedmiocie zatwierdzenia stawek jednostkowych opłat terminalowych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 806/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) odrzucił wniosek W. w B., W. (dalej: skarżąca, spółka) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 19 grudnia 2024 r. nr LER-7.5181.17.2024.ULC.9 w przedmiocie zatwierdzenia stawek jednostkowych opłat terminalowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 30 stycznia 2025 r. (data nadania) spółka wniosła skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 19 grudnia 2024 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia (pkt 4 i 47 skargi). Skarżąca wskazała, że nie ma wiedzy, kiedy decyzja została wydana, czy i kiedy została doręczona stronom postępowania, kto za taką stronę został uznany, czy w postępowaniu brały udział podmioty na prawach strony, jednak zakłada, że decyzja została wydana przed wydaniem przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego obwieszczenia nr 26/2024 w sprawie stawek jednostkowych opłat terminalowych (dalej: obwieszczenie nr 26/2024). Jednak w związku z tym, że obwieszczenie jedynie podaje wysokość stawek, natomiast nie wynika z niego ani data wydania decyzji ani informacji o treści decyzji, spółka – z ostrożności procesowej – wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", albowiem ewentualne i hipotetyczne uchybienie terminowi nie wynika z winy spółki, gdyż mogła ona polegać jedynie na informacjach zawartych wyłącznie w obwieszczeniu nr 26/2024.
Wyjaśniając przyczyny odrzucenia wniosku spółki WSA w Warszawie wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 19 grudnia 2024 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: Prezes ULC), działając na podstawie art. 130d ust. 2 i 6 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz.U. z 2025 r. poz. 1431), oraz art. 29 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2019/317 z dnia 11 lutego 2019 r., zatwierdził stawki jednostkowe opłat terminalowych na rok 2025 dla strefy pobierania opłat terminalowych, zatwierdzonych decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 27 maja 2024 r. znak DL.4701.1.2024. Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja w dniu 20 grudnia 2024 r. została doręczona stronom postępowania tj. Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej, Instytutowi Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowemu Instytutowi Badawczemu oraz spółkom: P. S.A., A. sp. z o.o., W. sp. z o.o. oraz ustalił, że żadna ze stron/uczestników nie wniosła o ponowne rozpoznane sprawy. W konsekwencji powyższej decyzji Prezes ULC w dniu 23 grudnia 2024 r. wydał obwieszczenie nr 26/2024 w sprawie stawek jednostkowych opłat terminalowych.
W ocenie Sądu I instancji skarżąca, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i której nie została doręczona decyzja Prezesa ULC z dnia 19 grudnia 2024 r. mogła skutecznie zaskarżyć tę decyzję w terminie przewidzianym dla stron postępowania. A skoro doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 20 grudnia 2024 r., to tym samym trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., upływał z dniem 20 stycznia 2025 r. (poniedziałek). Skarżąca wniosła skargę za pośrednictwem organu w dniu 30 stycznia 2025 r., a zatem z uchybieniem przewidzianego ustawą terminu. WSA w Warszawie wskazał, że wraz ze skargą spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności, jednak zdaniem Sądu I instancji wniosek ten, złożony 30 stycznia 2025 r., był spóźniony. Jak wskazał Sąd, skoro bowiem skarga została wniesiona 30 stycznia 2025 r., a skarżąca powinna zachować siedmiodniowy termin od ustania przyczyny uchybienia, należy brać pod uwagę okres od 23 stycznia 2025 r., w którym to ewentualnie ustała przyczyna uchybienia terminu. Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca w skardze nie powoływała się na jakiekolwiek czynności, czy informacje, które miałyby wydarzyć się w tym czasie, tak aby przyjąć na korzyść strony, że termin został zachowany.
W ocenie Sądu I instancji, w kwestii ustania przyczyny uchybienia terminu kluczowe znaczenie ma wydanie przez Prezesa ULC obwieszczenia z dnia 23 grudnia 2024 r., które obowiązuje od dnia ogłoszenia. Dlatego, zdaniem Sądu I instancji należy przyjąć, że z tym dniem spółka dowiedziała się o prowadzonym postępowaniu administracyjnym, jak również o tym, że decyzja w sprawie została wydana, co oznacza, że w dacie wydania obwieszczenia ustała przyczyna uchybienia terminowi, albowiem to wtedy skarżąca dowiedziała się o wysokości stawek opłat terminalowych, jakie będą obowiązywać w kolejnym roku.
Wobec powyższego WSA uznał, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie został zachowany, co – zgodnie z art. 88 p.p.s.a. – obligowało Sąd I instancji do odrzucenia wniosku jako spóźnionego.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, wskazując że zostało nieprawidłowo doręczone pełnomocnikowi spółki w dniu 3 grudnia 2025 r., bowiem odpis postanowienia doręczono na prywatną skrzynkę ePUAP pełnomocnika spółki, tj. L., nie zaś na wskazany w skardze adres do doręczeń elektronicznych pełnomocnika spółki, tj. A. Z tych przyczyn, niniejsze zażalenie skarżąca wnosi wyłącznie z najdalej posuniętej ostrożności procesowej, z uwagi na wadliwe i bezskuteczne doręczenie postanowienia pełnomocnikowi spółki, skutkiem którego termin na wniesienie zażalenia będzie biegł od daty prawidłowego doręczenia postanowienia spółce na ręce jej pełnomocnika. Spółka w pierwszej kolejności wniosła o prawidłowe doręczenie postanowienia na wskazany przez jej pełnomocnika adres do doręczeń elektronicznych.
Jednocześnie skarżąca zaskarżyła postanowienie WSA w Warszawie w całości i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, względnie, w przypadku uznania przez NSA, że skarga została złożona po terminie i wymagane jest przywrócenie terminu, wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia i – po uznaniu, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona – przywrócenie spółce terminu do złożenia skargi; a w każdym przypadku o zwrot od Prezesa ULC na rzecz spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1) art. 12 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak udostępnienia pełnomocnikowi strony części akt administracyjnych, obejmujących dokumenty wskazujące na terminy doręczenia decyzji (zdefiniowanej poniżej) stronom postępowania, które brały udział w postępowaniu przez Prezesem ULC, przez co spółka nie mogła ustalić, czy decyzję doręczono wszystkim tym podmiotom i w jakich datach, a w konsekwencji, kiedy rozpoczął swój bieg termin do złożenia skargi przez stronę postępowania, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (takiej jak spółka). Naruszenie to stanowi jednocześnie pozbawienie spółki prawa do obrony w sprawie incydentalnej przywrócenia terminu do wniesienia skargi (o ile termin ten w ogóle nie został dochowany przez spółkę i wymaga przywrócenia), co stanowi okoliczność nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.;
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. stosowanego odpowiednio na zasadzie art. 166 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na sporządzeniu uzasadnienia skarżonego postanowienia w sposób, który uniemożliwia odtworzenie rozumowania WSA w Warszawie w niniejszej sprawie co do okoliczności kluczowych dla rozstrzygnięcia kwestii proceduralnej przywrócenia terminu, a tym samym przesądza o tym, że skarżone postanowienie nie poddaje się kontroli instancyjnej, co stanowi samoistną podstawę jego uchylenia, z uwagi na to, że:
(a) WSA w Warszawie pominął okoliczność, że zawarty w skardze spółki wniosek o przywrócenie terminu został złożony wyłącznie z ostrożności procesowej i na wypadek uznania, że skarga Spółki została wniesiona po terminie;
(b) WSA w Warszawie nie wyjaśnił, dlaczego – w jego ocenie – skarga spółki została wniesiona po terminie;
(c) WSA w Warszawie nie wyjaśnił, kiedy i dlaczego - w jego ocenie - upłynął termin dla spółki do wniesienia skargi, w szczególności nie wykazał dokładnie, kiedy skarżona decyzja (zdefiniowana poniżej) została doręczona stronom postępowania przed Prezesem ULC, które brały udział w postępowaniu i kiedy termin do wniesienia skargi upływał dla tych podmiotów (wskazano jedynie datę 20 grudnia 2024 roku nie podając, w oparciu o jakie dokumenty czy okoliczności ta data została ustalona);
(d) WSA w Warszawie - naruszając prawo do obrony Spółki w postępowaniu – nie udostępnił spółce akt administracyjnych, uniemożliwiając ustalenie, czy termin wniesienia skargi został dochowany oraz kiedy termin upływał dla poszczególnych stron, które brały udział w postępowaniu przed Prezesem ULC.
W konsekwencji powyższego, WSA w Warszawie z nieznanych spółce z akt i z uzasadnienia skarżonego postanowienia przyczyn uznał, że spółka nie dochowała terminu do wniesienia skargi, gdy nie wyjaśniono w żaden sposób, kiedy termin ten rozpoczął swój bieg i kiedy (rzekomo) upłynął;
3) art. 87 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 88 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na:
(a) przyjęciu, że "dzień wydania obwieszczenia jest dniem, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu albowiem to wtedy spółka dowiedziała się o wysokości stawek opłat terminalowych, jakie będą obowiązywać w kolejnym roku", podczas gdy przyjęcie takiego założenia oznaczałoby, że spółka jest zobowiązana do dokonania czynności w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, a tym samym termin na wniesienie skargi dla spółki byłby krótszy niż termin przewidziany w art. 53 § 1 p.p.s.a.;
(b) przyjęciu, że skarżąca "nie kwestionuje wiedzy o wydanym obwieszczeniu. Spółka wręcz zakłada", że decyzja Prezesa ULC z dnia 19 grudnia 2024 r. została wydana przed dokonaniem obwieszczenia Prezesa ULC nr 26/2024 w sprawie stawek jednostkowych opłat terminalowych, a tym samym z dniem wydania obwieszczenia spółka dowiedziała się o prowadzonym przez Prezesa ULC postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stawek jednostkowych opłat terminalowych za rok 2025 oraz o wydaniu decyzji, podczas gdy cytowane przez Sąd rzekome założenie spółki w swym kontekście oznaczało jedynie logiczne przypuszczenie, że decyzja została wydana przed dokonaniem obwieszczenia, a spółka nie posiadała wiedzy co do daty wydania i treści decyzji, a tym bardziej tego, jakim stronom była ona doręczana i w jakich datach, a tym samym nie mogła znać początku biegu terminu na wniesienie skargi;
(c) przyjęciu, że termin na wniesienie skargi (względnie: termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi) biegnie od dnia obwieszczenia, podczas gdy utrwalony w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że termin na wniesienie skargi przez stronę, która nie brała udziału w postępowaniem przed organem administracji zakończonym decyzją biegnie od dnia, w którym doręczono decyzję ostatniej ze stron postępowania z tych, które brały udział w postępowaniu przed organem administracji (innymi słowy, termin na złożenie skargi przez stronę pominiętą jest taki sam, jak dla tej strony, której najpóźniej doręczono decyzję).
Powyższe naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziły do uznania, że skarga spółki została złożona po terminie i do pominięcia wyjaśnienia przez Sąd I instancji, kiedy rzekomo upłynął termin na złożenie przez spółkę skargi, a w konsekwencji, do oddalenia wniosku spółki. Tymczasem WSA w Warszawie, podążając w ślad za utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, powinien był ustalić, kiedy decyzja została doręczona stronom, które brały udział w postępowaniu przed Prezesem ULC i na tej podstawie ustalić, kiedy upłynął termin do wniesienia skargi i czy spółka dochowała terminu, czy nie;
4) art. 87 § 1-2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 88 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uniemożliwieniu spółce skutecznego zaskarżenia decyzji mającej wpływ na jej obowiązki oraz zaniechanie prokonstytucyjnego rozważenia przesłanek przywrócenia terminu, pomimo że spółka nie posiadała informacji o treści decyzji, dacie jej wydania oraz terminie doręczenia decyzji ostatniej ze stron postępowania, co w konsekwencji oznacza, że postępowanie toczyło się bez wiedzy i udziału spółki, a spółkę w toku tego postępowania pozbawiono praw proceduralnych i gwarancji procesowych, co ostatecznie prowadzi do pozbawienia spółki prawa do sądu. Naruszenie to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, bowiem gdyby WSA w Warszawie bezpodstawnie nie odmówił przywrócenia terminu, sąd rozpoznałby istotną z konstytucyjnego, systemowego i proceduralnego punktu widzenia kwestię udziału spółki w postępowaniu dotyczącym ustalenia stawek jednostkowych opłat terminalowych na Lotnisku C. na rok 2025 r., w sytuacji, gdy decyzja została wydana przedwcześnie (przed przeprowadzeniem wymaganych konsultacji), a udział Spółki w postępowaniu skutkowałby odmową zatwierdzenia zmiany stawek jednostkowych opłat terminalowych;
5) art. 29 ust. 2 lit. c rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/317/UE z dnia 11 lutego 2019 r. ustanawiającego system skuteczności działania i opłat w jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej oraz uchylającego rozporządzenia wykonawcze (UE) nr 390/2013 i (UE) nr 391/2013 ("rozporządzenie 2019/317") w zw. z art. 29 ust. 3 i 4 rozporządzenia 2019/317, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten wysławia termin w jakim stawki jednostkowych zostają ustalone, tzn. najpóźniej do 20 grudnia roku poprzedzającego rok obowiązywania opłat, a w konsekwencji uznanie, że spółka powinna spodziewać się wydania decyzji w tym terminie, podczas gdy art. 29 ust. 3 i 4 rozporządzenia 2019/317 wskazują, że termin ten nie jest terminem ostatecznym, gdyż ustalone stawki jednostkowe podlegają dodatkowemu zatwierdzeniu Komisji, która może wezwać państwo do skorygowania stawki jednostkowej, która może zostać zmieniona; jeśli stawka zostałaby na skutek weryfikacji przez Komisję zmieniona i opublikowana przed 31 grudnia 2024 r., możliwe byłoby wprowadzenie innych niż wskazane w decyzji stawek od 1 stycznia 2025 roku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie w kluczowym dla wyniku sprawy zakresie odpowiadało prawu.
W punkcie wyjścia i w relacji do treści podniesionych w zażaleniu zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że chybione są wnioski i twierdzenia skarżącej odnośnie do nieprawidłowego doręczenia pełnomocnikowi spółki w dniu 3 grudnia 2025 r. odpisu zaskarżonego postanowienia na prywatną skrzynkę ePUAP pełnomocnika spółki, tj. L., nie zaś na wskazany w skardze adres do doręczeń elektronicznych pełnomocnika spółki, tj. A.
Stosownie do treści art. 74a § 1 p.p.s.a., doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli: strona wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo; wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny; lub wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. Jedną z trzech przesłanek dopuszczalności elektronicznego doręczenia jest zatem wniesienie pisma przez stronę w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo, lub wystąpienie przez stronę do sądu o takie doręczenie i wskazanie mu adresu elektronicznego. W przypadku każdej z przesłanek wskazanych w art. 74a § 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek doręczania pism drogą elektroniczną (B. Dauter (w:) A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 74a).
Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik skarżącej w toku postępowania przed Sądem I instancji wnosił pisma w formie elektronicznej, opatrzone podpisem zaufanym. Wniesienie przez pełnomocnika spółki skargi (na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarga została wniesiona zarówno poprzez skrzynkę ePUAP, jak i poprzez adres w usłudze e-doręczenia) w formie dokumentu elektronicznego oraz niezłożenie oświadczenia o rezygnacji z doręczeń elektronicznych, wywołało ten skutek, że Sąd I instancji był zobligowany do doręczania kolejnych pism pełnomocnikowi za pomocą środków komunikacji elektronicznej na adres, z którego nadano pismo wniesione w tej formie, bowiem pełnomocnik nie wskazał innego adresu.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przesłanej przez organ skardze spółki (k.-5 oraz k.-41 akt sądowych) został wskazany wyłącznie adres w usłudze e-doręczenia, natomiast w odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wskazał, że "adresem ePUAP, z którego wpłynęła skarga jest adres A. Wprawdzie w myśl art. 46 § 2a p.p.s.a. w opisanym przypadku pismo skarżącej powinno taki adres zawierać, jednak gdy go nie zawiera, to stosownie do art. 46 § 2d p.p.s.a. sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego (zob. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I FZ 39/25, publ. CBOSA).
Należy w tym miejscu przypomnieć, że zasady doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy e-PUAP określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2025 r. poz. 1703 z późn. zm.), dalej: ustawa o informatyzacji oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 180 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie. Zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy o informatyzacji urzędowe poświadczenie odbioru to dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające m.in. pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument, datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 - w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny. W przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia).
Powyższe oznacza, że poświadczenie przedłożenia tworzone jest z chwilą doręczenia dokumentu adresatowi, nie zaś z chwilą wysłania go przez nadawcę. Urzędowe poświadczenie przedłożenia ma więc charakter zbliżony do "tradycyjnego" zwrotnego potwierdzenia odbioru, nie zaś potwierdzenia nadania. Uwzględniając powyższe, urzędowe poświadczenie odbioru (przedłożenia) stanowi niezaprzeczalny dowód doręczenia w obiegu korespondencji między podmiotami publicznymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1729/15; z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 880/21; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OZ 264/22). W praktyce oznacza to, że jeżeli wniesiono dokument elektroniczny na informatycznym nośniku danych, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie UPP pozwala przyjąć, że dokument ten wpłynął do Sądu, samo zaś UPP, stosownie do § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia stanowi potwierdzenie doręczenia dokumentu elektronicznego (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 70/22).
Jednocześnie, w ocenie NSA, przedstawiona argumentacja nie mogła skutkować uwzględnieniem wniosku pełnomocnika spółki o ponowne doręczenie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji.
Nie może budzić wątpliwości, że sąd dysponuje tylko takim adresem (ePUAP) pełnomocnika, jaki on sam mu wskazał. W odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji pełnomocnik organu przedłożył do akt sprawy Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia, z którego wynika, że w dniu 30 stycznia 2025 r. skarga została nadana z adresu A. (UPP k. 109 akt sądowych). Z kolei korespondencja przesłana przez WSA w Warszawie zawierająca odpowiedź na skargę oraz wniosek organu o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym została zaadresowana na adres A. (k. 96 akt sądowych), natomiast z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika, że korespondencja ta została odebrana przez pełnomocnika spółki w dniu 18 marca 2025 r. pod adresem L. (UPD k. 115 akt sądowych). W odpowiedzi na tę korespondencję Sądu skarżąca nadesłała pełnomocnictwo substytucyjne udzielone przez adwokata Ł. W. adwokatowi C. Z. wraz z wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy, w którego treści po raz pierwszy pełnomocnik wskazuje adres A. i – co należy podkreślić – nie jest to kompletny adres ePUAP. Natomiast wśród nadesłanych pism i wniosków brak jest oświadczenia o rezygnacji z doręczeń w formie elektronicznej, pełnomocnik spółki nie kwestionował również wtedy adresu ePUAP, na który wysłana została korespondencja i pod którym, co Naczelny Sąd Administracyjny również wyraźnie podkreśla, została przez niego odebrana (tj. adres L.).
Zaskarżone postanowienie Sądu I instancji również zostało prawidłowo zaadresowane na adres pełnomocnika spółki A. (k. 183), natomiast z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika, że pełnomocnik odebrał je w dniu 3 grudnia 2025 r. posługując się skrzynką ePUAP o identyfikatorze adresata: L. Z kolei zażalenie na zaskarżone postanowienie Sądu I instancji pełnomocnik spółki wniósł w dniu 10 grudnia 2025 r. – a zatem w ustawowym terminie – i jak wynika z wydruku weryfikacji podpisu nastąpiło to z adresu (ID konta użytkownika ePUAP) L. (k. 189), natomiast z Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia wynika, że pismo nadano z adresu A. (k. 190).
Z powyższego, dla istoty rozpoznawanej sprawy wynikają w zasadzie dwa wnioski.
Po pierwsze, pełnomocnik spółki w dniu 3 grudnia 2025 r. odebrał zaskarżone postanowienie, a następnie w przewidzianym prawem terminie wniósł zażalenie.
Po drugie, jak wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, należy odróżnić brak doręczenia od doręczenia, nawet wadliwego, ale dokonanego, którego data jest niekwestionowana i nie budzi żadnych wątpliwości. W rozróżnieniu tym uprawnione jest oparcie się na fakcie terminowego złożenia zażalenia i zwłaszcza, gdy uczyniła to strona, której postanowienie należało doręczyć. Złożenie zażalenia oznacza, że postanowienie to dotarło do strony w terminie i w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią a następnie skorzystanie z tego środka zaskarżenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 2233/13). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt I FSK 1522/16 wskazał, że doręczenie wadliwe i brak doręczenia to dwie odmienne sytuacje, które winny być traktowane i oceniane inaczej, w szczególności z punktu widzenia ewentualnych skutków procesowych. Jeśli wadliwe doręczenie skutkowałoby pozbawieniem strony możliwości obrony jej praw, to wówczas można by mówić o uchybieniu przepisom postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zwrócić również uwagę na stanowisko, zgodnie z którym, chociaż wadliwe doręczenie nie wywołuje skutku domniemania doręczenia, to nie prowadzi ono do zanegowania faktu, że strona postępowania (lub pełnomocnik) rzeczywiście otrzymała skierowaną do niej korespondencję w sytuacji, gdy nie kwestionuje ona tej okoliczności (wyrok NSA z dnia 6 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2041/16).
Wprawdzie większość powyższych poglądów została sformułowana na gruncie przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, niemniej jednak oddają one gwarancyjny charakter przepisów o doręczeniach, bowiem normy te z uwagi na ich ogólny cel stanowią w istocie gwarancje przestrzegania zasady demokratycznego państwa prawnego. Pełnią one również funkcję gwarancyjną dla ochrony strony reprezentowanej przez pełnomocnika, która nie może ponosić ujemnych konsekwencji prawnych np. z powodu braku doręczenia decyzji ustanowionemu pełnomocnikowi. W przypadku doręczenia decyzji ostatecznej bezpośrednio stronie, która następnie bez przekroczenia terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., skorzystała z prawa zaskarżenia tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w szczególności gdy skargę sporządził i wniósł jej pełnomocnik, brak jest ujemnych skutków w zakresie tego prawa, a zatem nie można uważać tej skargi za wniesioną przedwcześnie i z tego powodu ją odrzucić (zob. postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1940/10).
W rekapitulacji za uzasadniony należy uznać wniosek, że wobec odebrania przez pełnomocnika spółki zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji – co istotne poprzez skrzynkę ePUAP, z której nadsyłał on i odbierał korespondencję sądową – chybiony jest zarzut, że termin do wniesienia zażalenia nie rozpoczął biegu, a wniesione zażalenie jest w istocie przedwczesne.
Przechodząc zatem do oceny prawidłowości odrzucenia przez Sąd I instancji wniosku spółki o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 19 grudnia 2024 r. w przedmiocie zatwierdzenia stawek jednostkowych opłat terminalowych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wskazana w zażaleniu argumentacja nie daje podstaw do uznania, że uchybienie terminowi powstało wskutek okoliczności przez stronę niezawinionych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie, w kluczowym dla wyniku sprawy zakresie, odpowiada bowiem prawu, a oceny tej nie zmieniają zarzuty i uzasadnienie zażalenia.
Stosownie do treści art. 85 p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli w sprawie kumulatywnie zaistnieją określone w art. 86 w zw. z art. 87 p.p.s.a. przesłanki, tj. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Zanim jednak sąd przystąpi do badania okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Niedopuszczalne jest bowiem merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, jeżeli sąd pozostaje w przekonaniu o złożeniu tego wniosku po terminie zakreślonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt II FZ 1/05).
Z treści przywołanych przepisów wynika, że w pierwszej kolejności należało w niniejszej sprawie zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę siedmiodniowym terminie, liczonym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (tu wniesienia skargi na decyzję Prezesa ULC), w sytuacji gdy spółka nie wiedziała (według jej stanowiska) o uchybieniu temu terminowi, rozpoczyna się wraz z pozyskaniem takiej wiedzy. W realiach niniejszej sprawy przyjąć należało, jak trafnie uczynił to Sąd I instancji, że spółka informację o wydaniu zaskarżonej decyzji i uznaniu jej za doręczoną uzyskała w dniu 23 grudnia 2024 r. (str. 6 uzasadnienia). W tej dacie zostało wydane przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego obwieszczenie nr 26/2024 w sprawie stawek jednostkowych opłat terminalowych. Skoro zaś skarżąca nie brała udziału w prowadzonym przez organ postępowaniu, to należy przyjąć, że z tym dniem dowiedziała się o prowadzonym postępowaniu administracyjnym, a tym samym również o fakcie, że decyzja w sprawie została wydana. Potwierdza to sama skarżąca wskazując w skardze, że: "spółka zakłada, że decyzja została wydana przed dokonaniem obwieszczenia". W ocenie Sądu I instancji, którą Naczelny Sąd Administracyjny podziela, "dzień wydania obwieszczenia jest dniem kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu albowiem to wtedy spółka dowiedziała się o wysokości stawek opłat terminalowych, jakie będą obowiązywać w kolejnym roku" (str. 6 uzasadnienia).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy tylko ta okoliczność ma znaczenie, bowiem to od daty wydania obwieszczenia rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia przez spółkę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Obwieszczenie w sprawie stawek jednostkowych opłat terminalowych publikowane jest – zgodnie m.in. z art. 130 ust. 10 w zw. z art. 130 ust. 1a oraz w zw. z art. 130d ust. 2 i 6 ustawy Prawo lotnicze – na podstawie stawek zatwierdzonych decyzją Prezesa ULC. Z powołanych przepisów bez wątpienia wynika, że stawki jednostkowe opłat terminalowych są zatwierdzane decyzją Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, a wysokość ustalonych stawek jest obwieszczana w Dzienniku Urzędowym Urzędu Lotnictwa. A zatem uzasadniony jest wniosek, że w dacie wydania obwieszczenia spółka, jako przewoźnik lotniczy działający na terenie Polski od 2004 r. (k. 14 akt – Informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców) i tym samym profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego działający z należytą starannością i dbałością o własne interesy, powinna powziąć informację o tym, że postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia stawek jednostkowych opłat terminalowych zakończyło się wydaniem decyzji, co oznacza, że w tej dacie rozpoczął dla niej bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności tj. wniesienia skargi na tę decyzję Prezesa ULC. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma natomiast znaczenia ustalenie, kiedy zaskarżona decyzja została doręczona uczestnikom postępowania, bo w tej sprawie przedmiotem rozstrzygania przez sąd nie była ocena terminowości wniesienia skargi przez spółkę, ale zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu na dokonanie uchybionej czynności procesowej.
Należy zatem przyjąć, że w dniu 23 grudnia 2024 r. spółka miała już świadomość uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Wobec tego prawidłowo Sąd I instancji – z uwzględnieniem okoliczności tej sprawy – uznał, że w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi, istotna z perspektywy obliczenia terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. i możliwości zastosowania art. 88 p.p.s.a.
Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik spółki złożył dopiero w dniu 30 stycznia 2025 r. Słusznie więc Sąd I instancji uznał, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło z przekroczeniem wskazanego wcześniej terminu, a w konsekwencji odrzucił ów wniosek jako spóźniony stosownie do dyspozycji art. 88 p.p.s.a.
Z tych przyczyn w kontekście eksponowanej w zażaleniu okoliczności braku udostępnienia pełnomocnikowi strony części akt administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nieuzasadnione są zarzuty podniesione w pkt IV.1) i IV.3) petitum zażalenia, bowiem do opisanych naruszeń nie doszło, a to z tej przyczyny, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie miało znaczenia, kiedy nastąpiło doręczenie decyzji stronom postępowania, które brały udział w postępowaniu przed Prezesem ULC, bowiem Sąd I instancji – co należy wyraźnie raz jeszcze podkreślić – nie oceniał kiedy rozpoczął bieg termin do złożenia skargi przez spółkę, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, a rozstrzygał o tym, czy został zachowany termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który – zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. – rozpoczyna bieg od chwili kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi. Z tych przyczyn za zupełnie chybione należy uznać zarzuty z pkt IV.4) i IV.5) petitum zażalenia, bowiem dotyczą one kwestii, która nie była przedmiotem orzekania przez Sąd I instancji.
Nie ma racji również skarżąca spółka podnosząc naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. (pkt IV.2 petitum zażalenia), bowiem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie prawem przewidziane elementy i w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy pozwala na odtworzenie rozumowania WSA w Warszawie co do okoliczności kluczowych dla możliwości zastosowania instytucji przywrócenia terminu. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że odrzucenie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego z tej przyczyny, że została ona wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia, nie jest dopuszczalne bez uprzedniego jednoznacznego stwierdzenia faktu uchybienia tego terminu, a to z uwagi na konstytucyjną gwarancję prawa do sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 16/02; niepubl.). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji jasno wskazał, kiedy dla spółki rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności i uzasadnił, dlaczego – wobec niezachowania tego terminu – złożony wniosek podlegał odrzuceniu.
W konsekwencji nie można przyjąć, że zaskarżone postanowienie narusza konstytucyjną zasadę prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), konstytucyjny zakaz zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP) czy przewidziane w art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego i nieograniczonego prawa do składania skarg. Wymóg zachowania terminów ustawowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Na marginesie jednak wypada zaznaczyć, że przewidziany w art. 87 § 1 p.p.s.a. termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu może również podlegać przywróceniu. Jak wskazuje się w orzecznictwie, sąd – rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym – powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do dokonania takiej czynności, a dokonując ich oceny, powinien uwzględnić konteksty językowy, systemowy, społeczny i aksjologiczny przepisów oraz cel przepisów (zob. postanowienie NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 100/12).
Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.