II GZ 128/25

II GZ 128/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 87 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 43
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 3607/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 czerwca 2024 r. nr 278/12/2024/Ub w sprawie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 października 2024 r. K. G. wystąpiła ze skargą na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 czerwca 2024 r. nr 278/12/2024/Ub w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Wniosła jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ze względu na wadliwe doręczenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca wyjaśniła, że zaskarżona decyzja została odebrana, lecz nie została jej przekazana.
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 3607/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że – jak wynika z akt administracyjnych – zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w trybie art. 43 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. dalej "k.p.a."). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Sąd I instancji wyjaśnił, że powyższe uregulowanie wprowadza tzw. fikcję prawną doręczenia pisma adresatowi, co oznacza, że przyjmuje się prawdziwość twierdzenia o doręczeniu bez względu, czy pismo rzeczywiście w ten sposób dotarło do rąk adresata.
Zdaniem Sądu I instancji w sprawie nie wykazano braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, ponieważ podnoszone we wniosku okoliczności, tj. odebranie przesyłki przez dorosłego domownika E. G. oraz nieprzekazanie jej adresatce, nie stanowią przesłanek uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu. Sąd podniósł, że przesyłkę doręczono na prawidłowo podany adres Skarżącej i pod tym adresem dorosły domownik dokonał osobistego odbioru przesyłki. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej.
W świetle powyższego Sąd I instancji uznał, że w złożonym wniosku nie wykazano sytuacji wyjątkowej, uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a tym samym nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła K. G., wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 85 p.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że K. G. ponosi winę w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi, podczas gdy niewniesienie skargi wynika z nieprzekazania korespondencji Skarżącej,
- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że odbiór korespondencji w niniejszej sprawie przez E. G. stanowi prawidłowe zastępcze doręczenie korespondencji, która nie została przekazana stronie, podczas gdy w okolicznościach sprawy pominięto fakt zaawansowanego wieku domownika jako okoliczności świadczącej o braku winy skarżącej w niezłożeniu skargi w terminie i negatywnych skutków procesowych oraz materialnoprawnych wiążących się z nieprzekazaniem korespondencji skarżącej.
W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie złożonych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione.
We wstępie Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Skarżąca nie przedstawiła okoliczności wskazujących na wadliwość doręczenia decyzji w trybie art. 43 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się (poświadczone za zgodność z oryginałem) zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji, z treści którego wynika, że dnia 27 czerwca 2024 r. E. G. odebrał korespondencję zawierającą decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 czerwca 2024 r. Oznaczono jednocześnie, że przesyłkę doręczono dorosłemu domownikowi. Podkreślić w tym miejscu należy, że zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji stanowi dokument urzędowy w znaczeniu nadanym przez art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.) (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. II FSK 3421/14, postanowienie SN z dnia 22 marca 2019r., sygn. I CZ 118/17, postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. II OZ 500/19, postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2024 r., sygn. I OZ 9/24), przez co podlega ono domniemaniu prawdziwości. W świetle tego przyjąć należy zatem, że zaktualizowały się przesłanki określone w art. 43 k.p.a. do uznania domniemania doręczenia w dniu 27 czerwca 2024 r. decyzji stronie. Jak przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność nieprzekazania przez odbierającego pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia zastępczego, którego warunki określa art. 43 k.p.a. (zob. np. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. II GZ 271/09, postanowienie NSA z dnia 23 września 2011 r., sygn. II OZ 840/11).
Za trafną bowiem należy uznać ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, że skarżąca nie sprostała obowiązkowi uprawdopodobnienia przesłanki braku winy, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Domniemanie wynikające z art. 43 k.p.a. może zostać obalone, gdy faktyczny adresat udowodni, że pomimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych (zob. postanowienie NSA z dnia 24 października 2024 r., sygn. III FSK 1462/22), to jednakże Skarżąca uzasadnienie wniosku oparła na gołosłownym stwierdzeniu, że przesyłka do niej nie trafiła. Twierdzenie to nie zostało jakkolwiek uprawdopodobnione – nawet w zażaleniu.
Odpowiadając na zarzut Skarżącej o niewłaściwym uznaniu, że doszło do prawidłowego doręczenia zastępczego korespondencji, trzeba przede wszystkim podnieść, że instytucja przywrócenia terminu uregulowana w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. ma zastosowanie, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji jest właśnie twierdzenie przeciwne, że termin ten nie został zachowany bez winy strony (np. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 893/19). W świetle tego niezasadne jest kwestionowanie prawidłowości doręczenia decyzji – a zatem czynności, której następstwem jest rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi na tą decyzję - a jednocześnie wnioskowanie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skoro Skarżąca wnosi o przywrócenie terminu, to nie może kwestionować jednocześnie tego, że dnia 24 czerwca 2024 r. rozpoczął on swój bieg.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.