II GZ 128/16

II GZ 128/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-01-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Magdalena Bosakirska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Sygn. powiązane
III SA/Po 994/15 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2015-12-01
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Po 994/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Po 994/15, odmówił J. M przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
I
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału J. M. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 400 zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono stronie w trybie awizo ze skutkiem doręczenia w dniu 30 października 2015 r. W wymaganym terminie wpis nie został uiszczony, wobec czego postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. skargę odrzucił.
Po doręczeniu skarżącemu postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. w dniu 7 grudnia 2015 r., skarżący, w ustawowym terminie 7 dni uiścił przedmiotowy wpis oraz wniósł o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. We wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi nie zostało bezpośrednio doręczone stronie, a ponadto skarżącego nie informowano o możliwości odebrania tej przesyłki w trybie awizo, gdyż nie zostawiono w jego skrzynce pocztowej odpowiedniej informacji w tym zakresie.
Sąd I instancji, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazał na treść art. 86 § 1 oraz art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zgodnie z którymi przywrócenie terminu może nastąpić, jeżeli łącznie występują następujące przesłanki: został złożony wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełnienie (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz brak winy w uchybieniu terminu.
WSA stwierdził, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi z dnia 13 października 2015 r. zostało doręczone w trybie awizo ze skutkiem doręczenia z dniem 30 października 2015 r. (k. 22 akt). Przesyłka była podwójnie awizowana, tj. w dniu 16 i 26 października 2015 r. i pozostawiono ją do odbioru przez skarżącego w Urzędzie Pocztowym P. [...]. W aktach sprawy nie ma adnotacji poczty, z której wynikałoby w jakikolwiek sposób, że doręczenia w trybie awizo dokonano z naruszeniem przepisów prawa, zaś skarżący nie wnioskował o czynności kontrolne poczty w powyższym zakresie. W ocenie Sądu I instancji, strona nie wykazała zatem ostatecznie, że były podstawy faktyczne do przyjęcia, iż w ogóle nie otrzymała zawiadomienia o doręczeniu pisma w trybie awizo. Twierdzenia skarżącego Sąd uznał za gołosłowne i niczym nieuprawdopodobnione. WSA wskazał ponadto, że skoro skarżący podnosi, iż w przeszłości zdarzały się błędy Poczty czy też doręczyciela w czynnościach związanych z doręczaniem przesyłek pocztowych i zmuszony był on wówczas składać reklamacje, bądź wyjaśniać sprawę, to w rozpoznawanej sprawie podmiot również chociaż w ten sposób powinien uprawdopodobnić swoje twierdzenia o braku otrzymania przez niego przesyłki sądowej czy też braku pozostawienia przez doręczyciela awiza.
II
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. M., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 i art. 220 § 3 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że nieuiszczenie przez niego należnego wpisu w sprawie nastąpiło powodu nieotrzymania wezwania do uiszczenia wpisu. Po otrzymaniu postanowienia WSA z dnia 1 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia w terminie wpisu od skargi, skarżący niezwłocznie dokonał stosownej opłaty oraz skierował do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. We wniosku podniósł, że nie doręczono mu wezwania do uiszczenia wpisu, jak też nie otrzymał żadnego zawiadomienia o takiej przesyłce. Skarżący wskazał, że podjął próby wyjaśnienia na Poczcie rzeczywistego wykonania czynności doręczenia oraz ustalenia, gdzie zostało złożone awizo informujące o pozostawionej do odbioru przesyłce, jednakże po sprawdzeniu nie potrafiono ustalić, gdzie w rzeczywistości złożono awiza, które nie dotarły pod jego adres. Pracownicy Poczty nie byli w stanie wyjaśnić tych okoliczności. Skarżący podniósł nadto, że z powodu nieobecności sąsiadów nie miał możliwości sprawdzenia, czy awiza dotarły do sąsiedniej skrzynki.
Zdaniem wnioskodawcy, w jedynie możliwy sposób uprawdopodobnił on, że bez swojej winy nie dokonał w terminie czynności uiszczenia wpisu od skargi, bowiem pismo zawierające wezwanie w ogóle do niego nie dotarło i nie miał on możliwości zapoznania się z nim z uwagi na brak próby doręczenia mu pisma poprzez pozostawienie awiza. Podkreślił również, że wpis w kwocie określonej przez Sąd uiścił natychmiast po dowiedzeniu się o jego wysokości i numerze konta Sądu. W jego ocenie, postępował zatem zgodnie z obowiązkiem zachowania należytej i szczególnej staranności i nie można w jego postępowaniu dopatrzyć się zawinienia, czy chociażby niedbalstwa.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podnieść należy, że regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Niniejsza zasada nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy.
Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy przedmiotem oceny Sądu pozostaje niedochowanie przez stronę terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że całość twierdzeń skarżącego koncentruje się na nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a zwłaszcza na braku awiza, dzięki któremu strona zostałaby powiadomiona o oczekującej na odbiór przesyłce. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy w postaci skierowanej do skarżącego koperty zawierającej niniejsze wezwanie wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru tej przesyłki (karta akt sądowych – nr 21), w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje, że skarżący uprawdopodobnił okoliczność braku winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że w rozpoznawanej sprawie nie można skarżącemu przypisać winy w uchybieniu terminu, bowiem akta sprawy – a zwłaszcza zwrotne potwierdzenie odbioru dołączone do koperty, w której przesłano skarżącemu wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi – wskazują, iż nie jest pewne, że przesyłka sądowa była awizowana prawidłowo. Wynikająca ze zwrotnego potwierdzenia odbioru okoliczność, iż przesyłka oczekiwała na podjęcie w placówce pocztowej: UP P. [...], nie jest wystarczająca dla ustalenia, że adresat nie odebrał jej ze swojej winy. Z treści ZPO nie wynika, że listonosz pozostawił awizo, bowiem punkt 2 nie został wypełniony w sposób kompletny i prawidłowy. Wprawdzie wskazano w nim, że przesyłki nie doręczono i pozostawiono ją w placówce pocztowej UP P. [...], jednakże doręczyciel nie zaznaczył gdzie umieszczono zawiadomienie o tym fakcie (czy na drzwiach adresata, czy w skrzynce oddawczej). Z ZPO wynika zatem gdzie przesyłkę pozostawiono, jednakże brakuje informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia o możliwości odbioru tej przesyłki (awiza). Zdaniem NSA, dokument ten bezspornie został wadliwie wypełniony, co świadczy o nieprawidłowości w czynności awizowania doręczanej przesyłki.
Z akt sprawy wynika zatem, że na kopercie przesyłki o nr nadawczym [...] umieszczono informację o awizowaniu przesyłki w dniu 16 października 2015 r. oraz o powtórnym awizowaniu w dniu 26 października 2015 r. Nadto na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej przesyłki, dołączonym do koperty podano przyczynę niemożności doręczenia wpisując "nie zastano", którą to informację opatrzono datą 16.10.15 oraz podpisem. Jednakże ani ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, ani też z adnotacji poczynionych przez doręczyciela na kopercie przesyłki nie wynika, w jaki sposób dokonano zawiadomienia adresata o pozostawieniu przesyłki do odbioru we wskazanej placówce pocztowej, tj. czy i gdzie pozostawiono awizo. Istotność wymogu wskazania na kopercie lub zwrotnym potwierdzeniu odbioru jaki sposób zawiadomienia zastosowano w danym przypadku potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Wynika z niego, iż samo umieszczenie na kopercie lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma (zwrotnym potwierdzeniu odbioru) stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do stwierdzenia, iż zostały spełnione przesłanki doręczenia zastępczego, ponieważ z powyższych dokumentów wynikać musi, że doręczyciel dokonał powiadomienia adresata o przesyłce w sposób prawidłowy (tak wyrok NSA z 28 lutego 2006 r., sygn. I OSK 528/05; por. też wyroki WSA w W.: z dnia 19 września 2006 r., sygn. II SA/Wa 1070/06; z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. VI SA/Wa 77/07 oraz wyrok z dnia 25 maja 2007 r., sygn. V SA/Wa 417/07). Z akt sprawy jednoznacznie musi wynikać, gdzie zawiadomienie zostało umieszczone, ponieważ jest to jeden z elementów, którego spełnienie przesądza o prawnej skuteczności doręczenia (por. wyrok WSA w O. z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. I SA/Op 314/07). Skoro zatem w niniejszej sprawie na podstawie akt stwierdzono, że zarówno na kopercie przesyłki, jak i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak było informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia adresata o możliwości podjęcia przesyłki, to przyjąć należy, że skarżący nie uchybił wyznaczonemu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi z własnej winy.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że niedochowanie terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej było w rozpatrywanym przypadku niezawinione przez skarżącego. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż w sytuacji, gdy w kwestii doręczenia zastępczego, określonego w art. 73 p.p.s.a. pojawia się choćby cień wątpliwości co do prawidłowości działań listonosza w zakresie awizowania przesyłki i poinformowania adresata o tym fakcie, należy uznać, że adresat bez własnej winy oczekującej na niego korespondencji nie odebrał.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieuprawnione jest natomiast stanowisko Sądu I instancji, że skoro skarżący twierdzi, iż w przeszłości zdarzały się błędy Poczty bądź doręczyciela w czynnościach związanych z doręczaniem przesyłek pocztowych, powinien był w rozpoznawanej sprawie chociażby poprzez złożenie reklamacji próbować sprawę wyjaśnić i w ten sposób uprawdopodobnić nieotrzymanie przez niego przesyłki sądowej, czy też niepozostawienie przez listonosza awiza. Zdaniem NSA, Sąd I instancji otrzymując do akt sprawy zwrot koperty zawierającej skierowaną do adresata przesyłkę wraz z załączonym do niej nieprawidłowo wypełnionym (niekompletnym) zwrotnym potwierdzeniem odbioru, powinien był zbadać kwestię prawidłowości doręczenia spornej przesyłki. Treść art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529) stanowi bowiem, że w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej, prawo wniesienia reklamacji przysługuje – co do zasady – nadawcy. Adresat może reklamację złożyć tylko wówczas, gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. W tej sytuacji, za błędne należy uznać przedstawione powyżej stanowisko Sądu I instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji powinien był zbadać zwróconą do akt sprawy korespondencję przed wydaniem zarządzenia o pozostawieniu przesyłki w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, a tym samym dokonać oceny skuteczności doręczenia. Strona nie miała bowiem prawnej możliwości podważenia skuteczności doręczenia przesyłki, mimo że niekompletne adnotacje zawarte na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wskazują na wadliwość doręczenia zastępczego, które miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Przedstawione okoliczności powinny zatem podlegać ocenie w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy skarżącego w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi został uprawdopodobniony w sposób wystarczający.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niniejsze, reformatoryjne postanowienie o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, znosi skutki postanowienia WSA z dnia 1 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi, bez potrzeby uchylenia tego orzeczenia, o czym stanowi ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 września 2004 r., sygn. akt OZ 395/04).
W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.