II GZ 119/05

II GZ 119/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 258/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-12-07
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2005r. sygn. akt III SA/Wa 258/05 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 października 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 lipca 2005r. sygn. akt III SA/Wa 258/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 października 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zdaniem Sądu, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Sąd uznał, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a decyzja taka nie nadaje się i nie wymaga wykonania w postępowaniu egzekucyjnym, zatem brak jest podstaw do wstrzymania jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.). W zażaleniu na to postanowienie L. M. wniosła o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż, jej zdaniem, Sąd poczynił niezgodne z rzeczywistością ustalenia dotyczące jej sytuacji materialnej, w szczególności błędnie ocenił, iż wydanie odmowy nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu zażalenia stwierdziła, że Sąd nie odniósł się w żaden sposób do faktu, że nie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może przyczynić się do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Podniosła, że jest matką samotnie wychowującą nastoletnią córkę, a jej były mąż "nigdy nie poczuwał się do łożenia na rzecz córki". Zaskarżoną decyzją została obciążona obowiązkiem spłacenia zaległych składek za pracowników, do których to zaległości doprowadził jej były mąż. Stwierdziła, że ta decyzja nie jest zgodna z zasadami współżycia społecznego, a jej wykonanie przyczyni się w znacznym stopniu do pogorszenia jej sytuacji materialnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. daje sądowi możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu bądź czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania administracyjnego. Trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy, np. wskutek nakazanej nią rozbiórki spornego obiektu. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Tam natomiast, gdzie ich wzruszenie w postępowaniu sądowym przywraca stan zgodny z prawem bez powyższych zagrożeń, sięganie po środki ochrony tymczasowej jest niedopuszczalne. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, w myśl którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Należy podkreślić, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. obejmuje wszystkie akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a., które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego, czyli decyzje, postanowienia oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem zaskarżenia do Sądu I instancji na gruncie niniejszej sprawy jest decyzja o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zasadą jest, że z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne. Sąd I instancji podkreślił, że przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu ( tak również J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004r., s. 122). Słusznie zatem podkreślił Sąd I instancji, że nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania. W literaturze przedmiotu również inni autorzy zwracają uwagę, iż nie można mówić o wykonywaniu decyzji odmownej, ponieważ nie ma ona przedmiotu wykonania ( węzła praw i obowiązków), który mógłby podlegać wykonaniu (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 295). Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, iż decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie nadaje się i nie wymaga wykonania w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem brak jest podstaw do wstrzymania jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem NSA, powoływanie się przez skarżącą na to, że wykonanie zaskarżonej decyzji przyczyni się w znacznym stopniu do pogorszenia jej sytuacji materialnej jest na gruncie niniejszej sprawy bezzasadne z przyczyn, o których mowa wyżej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia i na podstawie art. 197 w zw. z art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Uzasadnienie
P O S T A N O W I E N I E
Dnia 10 listopada 2005 r.
Naczelny Sąd Administracyjny
w składzie:
Sędzia NSA Andrzej Kuba
po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005 r.
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej
zażalenia L. M.
na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 8 lipca 2005r. sygn. akt III SA/Wa 258/05
o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
w sprawie ze skargi L. M.
na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 11 października 2004r. Nr [...]
w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek
na ubezpieczenie społeczne
postanawia:
oddalić zażalenie
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 lipca 2005r. sygn. akt III SA/Wa 258/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 października 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Zdaniem Sądu, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Sąd uznał, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a decyzja taka nie nadaje się i nie wymaga wykonania w postępowaniu egzekucyjnym, zatem brak jest podstaw do wstrzymania jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.).
W zażaleniu na to postanowienie L. M. wniosła o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż, jej zdaniem, Sąd poczynił niezgodne z rzeczywistością ustalenia dotyczące jej sytuacji materialnej, w szczególności błędnie ocenił, iż wydanie odmowy nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu zażalenia stwierdziła, że Sąd nie odniósł się w żaden sposób do faktu, że nie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może przyczynić się do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Podniosła, że jest matką samotnie wychowującą nastoletnią córkę, a jej były mąż "nigdy nie poczuwał się do łożenia na rzecz córki". Zaskarżoną decyzją została obciążona obowiązkiem spłacenia zaległych składek za pracowników, do których to zaległości doprowadził jej były mąż. Stwierdziła, że ta decyzja nie jest zgodna z zasadami współżycia społecznego, a jej wykonanie przyczyni się w znacznym stopniu do pogorszenia jej sytuacji materialnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. daje sądowi możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu bądź czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania administracyjnego. Trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy, np. wskutek nakazanej nią rozbiórki spornego obiektu. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Tam natomiast, gdzie ich wzruszenie w postępowaniu sądowym przywraca stan zgodny z prawem bez powyższych zagrożeń, sięganie po środki ochrony tymczasowej jest niedopuszczalne. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, w myśl którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Należy podkreślić, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. obejmuje wszystkie akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a., które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego, czyli decyzje, postanowienia oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem zaskarżenia do Sądu I instancji na gruncie niniejszej sprawy jest decyzja o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zasadą jest, że z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne.
Sąd I instancji podkreślił, że przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu ( tak również J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004r., s. 122). Słusznie zatem podkreślił Sąd I instancji, że nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania.
W literaturze przedmiotu również inni autorzy zwracają uwagę, iż nie można mówić o wykonywaniu decyzji odmownej, ponieważ nie ma ona przedmiotu wykonania ( węzła praw i obowiązków), który mógłby podlegać wykonaniu (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 295).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, iż decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie nadaje się i nie wymaga wykonania w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem brak jest podstaw do wstrzymania jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zdaniem NSA, powoływanie się przez skarżącą na to, że wykonanie zaskarżonej decyzji przyczyni się w znacznym stopniu do pogorszenia jej sytuacji materialnej jest na gruncie niniejszej sprawy bezzasadne z przyczyn, o których mowa wyżej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia i na podstawie art. 197 w zw. z art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.