II GZ 104/06

II GZ 104/06 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2006-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 99/06 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu z dotacji udzielonej z budżetu Miasta Stołecznego Warszawy w 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 99/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi [...] z siedzibą w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r. nr KOC 1137/In/05, określającą kwotę przypadającą do zwrotu z dotacji udzielonej w 2003 r. z budżetu Miasta Stołecznego Warszawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 99/06 odmówił stronie skarżącej przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 1 marca 2006 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji uznał, że nie może zostać potraktowana jako uprawdopodabniająca brak winy w niezłożeniu zażalenia w terminie okoliczność, że z powodu trudności finansowych w stowarzyszeniu nie są pełnione stałe dyżury, a przychodząca korespondencja jest odbierana przez przypadkowe osoby. Stowarzyszenie wprawdzie jest organizacją charytatywną, ale jest również jednostką organizacyjną powstałą dla realizacji określonych celów. Posiada określoną strukturę i władze. O prawidłowe zorganizowanie pracy stowarzyszenia powinien zadbać reprezentujący je na zewnątrz Zarząd Główny.
Zdaniem Sądu I instancji brak właściwej organizacji pracy stowarzyszenia nie może zadecydować o przywróceniu terminu. Stanowi on bowiem zaniedbanie, które powinno zostać wyeliminowane przez jego właściwe organy. Sąd podkreślił, że postanowienie z dnia 1 marca 2006 r. odebrał pracownik stowarzyszenia pełniący funkcję sekretarza, a obok jego podpisu umieszczono również odcisk pieczęci stowarzyszenia.
Ponadto wątpliwość budzi, zdaniem Sądu I instancji, czy skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uniemożliwiającej złożenie pisma. Strona za przeszkodę uznała toczące się przed Sądem postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Tymczasem Sąd I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie nie istnieje tzw. przymus adwokacki, ponieważ zażalenie na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu nie musi zostać przygotowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Kwestia dotrzymania terminu przez ustanowionego pełnomocnika nie wpływa przy tym na wynik sprawy z tego względu, że korespondencję odbierał sekretarz stowarzyszenia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Warszawskie Stowarzyszenie Abstynenckie zarzuciło zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych (powiększonych o należną stawkę podatku VAT). Pełnomocnik ustanowiony z urzędu oświadczył, iż nie otrzymał zwrotu kosztów w całości ani w części.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł, że Sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę szczególny status skarżącego oraz jego obecną sytuację. Warszawskie Stowarzyszenie Abstynenckie jest organizacją charytatywną niosącą pomoc nie tylko osobom uzależnionym od alkoholu, ale także rodzinom patologicznym. Jest podmiotem, w którym pomoc świadczą m.in. terapeuci i psychologowie.
Skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w wyznaczonym przez Sąd terminie ze względu na brak wystarczającej wiedzy oraz trudną sytuację organizacyjno-finansową. Przekroczenie terminu siedmiu dni było zatem, w ocenie strony, działaniem z jej strony niezawinionym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stowarzyszenie jest posiadającym osobowość prawną dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych (art. 2 ust.1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. o stowarzyszeniach /t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm./). Nie istnieją przepisy wyłączające stosowanie względem takiego podmiotu przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczących doręczeń stronom pism w postępowaniu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego strona nie może podważyć rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powołując się na okoliczność zaistnienia trudnej sytuacji organizacyjno-finansowej. Nastąpiło bowiem skuteczne doręczenie postanowienia Sądu I instancji pracownikowi osoby prawnej.
Zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a., pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Mając na uwadze dotychczasowy dorobek orzecznictwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 1999 r., II CKN 509/99, OSNC 2000, nr 2, poz. 42), należy podkreślić, że umocowanie osoby fizycznej do odbioru pism adresowanych do osoby prawnej może być dorozumiane. Nie jest konieczne posiadanie przez odbierającego korespondencję pisemnego upoważnienia do dokonania tej czynności i okazywania go w chwili działania. Umocowanie wynika niejednokrotnie z charakteru pełnionej przezeń funkcji, określonej w regulacjach dotyczących sposobu organizacji i działania danej jednostki. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, gdy odbiór przesyłki został potwierdzony nie tylko własnoręcznym podpisem sekretarza stowarzyszenia, ale i potwierdzenie to zostało opatrzone pieczęcią stowarzyszenia, można domniemywać, że osoba przyjmująca pismo działała na rzecz danej jednostki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadne jest zatem powoływanie się strony na jej trudną sytuację organizacyjną jako przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie przez nią terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie sądu. Chybione jest również twierdzenie, że nieuzupełnienie braków skargi wynikało z braku wystarczającej wiedzy związanej z zasadami prowadzenia postępowania.
Strona uznała, że złożenie przez nią wspomnianego zażalenia uzależnione jest od wcześniejszego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie złożonego równocześnie przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym ustanowienie adwokata. Tymczasem, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, nie istnieje związek między oboma postępowaniami, uzasadniający zawieszenie biegu terminu na dokonanie czynności procesowych w jednej ze spraw. W sprawie wszczęto bowiem postępowanie wpadkowe, którego wynik nie wpłynie na merytoryczną treść przyszłego rozstrzygnięcia w sprawie uznanej przez stronę za główną.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w związku z powyższym również pogląd Sądu I instancji, iż korzystanie z usług fachowego pełnomocnika nie jest konieczne w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie obowiązuje bowiem na tym etapie tzw. przymus adwokacki. O zasadach wnoszenia środków zaskarżenia od zapadłych w sprawie rozstrzygnięć strona każdorazowo pouczana jest przez sąd.
Ponadto zdaniem Sądu nietrafne jest powoływanie się przez stronę w uzasadnieniu zażalenia na charytatywny charakter działalności stowarzyszenia, ponieważ nie ma on wpływu na ocenę stopnia zawinienia w uchybieniu terminu. Okoliczność ta mogłaby mieć ewentualnie znaczenie przy podejmowaniu decyzji ocennej co do samego przyznania prawa pomocy, ponieważ Sąd I instancji mógłby wydać rozstrzygnięcie z uwzględnieniem roli społecznej stowarzyszenia. Rodzaj działalności prowadzonej przez podmiot skarżący nie ma bowiem wpływu na wypełnienie wymogów związanych z terminami ustawowymi.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw.