II GW 90/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-29
NSAAdministracyjneŚredniansa
spór kompetencyjnyspór o właściwośćzarządzanie ruchemdrogi krajowedrogi gminneGDDKiAstarostaNSAprawo o ruchu drogowymKodeks postępowania administracyjnego

NSA oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, uznając go za przedwczesny z powodu braku precyzyjnych ustaleń faktycznych dotyczących kategorii drogi.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ze Starostą Jędrzejowskim w sprawie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o zmianę organizacji ruchu na drodze serwisowej przy S7. GDDKiA twierdziła, że droga stała się drogą gminną, podczas gdy Starosta uważał, że pozostaje ona w pasie drogi krajowej i podlega zarządowi GDDKiA. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek, stwierdzając, że spór jest przedwczesny, ponieważ organy nie ustaliły jednoznacznie kategorii drogi ani precyzyjnej treści wniosku strony.

Sprawa dotyczyła wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego ze Starostą Jędrzejowskim. Spór powstał w związku z wnioskiem M.K. o unieważnienie zmian w organizacji ruchu na drodze serwisowej przy drodze ekspresowej S7. GDDKiA argumentowała, że sporny odcinek drogi, będący starodrożem drogi krajowej, stał się drogą gminną po oddaniu do użytkowania nowej obwodnicy, a zatem właściwym do zarządzania ruchem jest starosta. Starosta Jędrzejowski natomiast utrzymywał, że droga nadal znajduje się w pasie drogi krajowej S7, stanowi drogę serwisową i pozostaje w trwałym zarządzie GDDKiA, co czyni Dyrektora właściwym organem. Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniosek za przedwczesny. Sąd podkreślił, że w postępowaniu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego NSA nie ustala samodzielnie stanu faktycznego, lecz orzeka na podstawie akt sprawy. W niniejszej sprawie organy nie ustaliły jednoznacznie ani kategorii spornej drogi (krajowa, wojewódzka, powiatowa, gminna), ani precyzyjnej treści wniosku strony M.K. Sprzeczne stanowiska organów co do statusu drogi oraz brak wystarczających dowodów uniemożliwiły sądowi rozstrzygnięcie sporu. NSA wskazał, że spór między organami dotyczył w istocie ustalenia charakteru prawnego drogi, a nie wątpliwości co do kompetencji, co wykracza poza zakres postępowania o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Sąd oddalił wniosek, zaznaczając, że ponowne złożenie wniosku będzie możliwe po precyzyjnym określeniu treści żądania strony i jednoznacznym wykazaniu charakteru prawnego spornego odcinka drogi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, NSA nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego, gdy spór dotyczy ustalenia stanu faktycznego (kategorii drogi), a nie wątpliwości co do prawa kompetencyjnego.

Uzasadnienie

NSA orzeka w sprawach sporów o właściwość na podstawie akt sprawy. Jeśli stan faktyczny nie został jednoznacznie ustalony, a spór dotyczy faktów, a nie prawa, wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i podlega oddaleniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 15 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.r.d. art. 10 § 3-5

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem art. 3 § 1 pkt 1

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 15 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 166

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.r.d. art. 10 § 10

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

u.p.r.d. art. 10b

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

u.d.p. art. 2a § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem art. 3 § 2 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem art. 2 § 1 pkt 1 a,c,d

k.p.a. art. 19

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n.

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest przedwczesny, gdy organy nie ustaliły jednoznacznie stanu faktycznego (kategorii drogi). NSA nie ustala samodzielnie stanu faktycznego w postępowaniu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Spór o ustalenie kategorii drogi nie jest sporem kompetencyjnym w rozumieniu art. 4 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

spór jest w istocie sporem co do faktów, a nie co do prawa wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu nie ustaliły jednoznacznie ani treści i zakresu wniosku strony, ani nie ustaliły uprzednio [...] statusu drogi

Skład orzekający

Anna Ostrowska

sędzia

Dorota Dąbek

sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości organów w sprawach sporów kompetencyjnych, gdy spór dotyczy ustalenia stanu faktycznego (np. kategorii drogi)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sporu kompetencyjnego i nie stanowi ogólnej wykładni przepisów o zarządzaniu ruchem drogowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy problem proceduralny w administracji, gdzie spór o właściwość wynika z niejasności faktycznych, a nie prawnych. Jest to ciekawe dla prawników procesowych i administracyjnych.

Spór o drogę: Kto decyduje o organizacji ruchu, gdy nie wiadomo, czy to droga krajowa, czy gminna?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GW 90/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska
Dorota Dąbek /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Oddalono wniosek
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 10 ust. 3-5, art. 10 ust. 10
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 29 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 5 maja 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad a Starostą Jędrzejowskim w przedmiocie zmiany w organizacji ruchu w pasie drogowym postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
I
Wnioskiem z 5 maja 2025 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (dalej: Dyrektor) zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość powstałego między nim a Starostą Powiatu Jędrzejowskiego w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M.K. z 31 marca 2025 r. w sprawie zmiany (unieważnienia zmian) w organizacji ruchu na drodze położonej w obszarze działki ewidencyjnej o numerze [...] w obrębie Łączyn w gminie Jędrzejów powiat Jędrzejowski.
We wniosku wskazał, że pismem z 31 marca 2025 r. M. K. skierowała do Starosty Jędrzejowskiego następujący wniosek: "Proszę o prawne podjęcie decyzji w sprawie unieważnienia zmian organizacji ruchu na odcinku od wyspy kanalizującej rondo południe drogi S7 do wjazdu z stacji [...] w terminie 7 dni od wpływu pisma, oraz poinformowanie mnie o toku postępowania. Po tym terminie braku informacji o toku postępowania w powyższej sprawie zostanie skierowana skarga do Rady Powiatu na powyższe osoby".
Dyrektor wskazał, że poza sporem jest wykładnia przepisów art. 10 ust. 5, 9 i 10 p.r.d. oraz art. 10b p.r.d., a także § 2 ust. 1 pkt 1 a,c,d i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków zarządzania ruchem, natomiast do rozstrzygnięcia pozostaje zagadnienie prawne sprowadzające się do wskazania czy zastosowanie znajdzie tu przepis art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U z 2024 r. poz. 320, dalej: u.d.p.), który wiąże kategorię drogi z prawem własności terenu na którym droga ta jest położona, czy też znajdzie zastosowanie przepis z art. 10 ust. 5 u.d.p. (w brzmieniu obowiązującym na dzień przebudowy układu drogowego drogi krajowej S-7 tj. na rok 2005), stanowiący, iż starodroże drogi krajowej z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawione dotychczasowej kategorii i zaliczone do kategorii drogi gminnej.
Dyrektor wskazał, że sam fakt posiadania tytułu prawnego do gruntu zajętego pod drogę w postaci trwałego zarządu nie musi oznaczać, że zarządcą tej drogi jest ta jednostka. O pełnieniu funkcji zarządu drogi decyduje bowiem kategoria drogi, a nie tytuł prawny do gruntu. Zdaniem Dyrektora skoro starosta zarządza ruchem na drogach gminnych nie leżących w granicach miasta na prawach powiatu, to Starosta a nie GDDKiA jest właściwy do "unieważnienia zmian w organizacji ruchu na drodze gminnej".
Dyrektor wskazał, że nie zgadza się z dokonaną przez Starostę oceną kategorii drogi położonej na działce nr ewid. [...] w miejscowości Skroniów i uważa, że stanowi ona obecnie drogę gminną, co znajduje potwierdzenie w źródła powszechnie dostępnych w postaci urzędowych baz danych Geoportal oraz powołanych dokumentach urzędowych w postaci decyzji o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie z 2002 r. i 2005 r. oraz z 2012 r., 2014 i 2017 r. W jego ocenie wynika z nich, że sporna działka jest starodrożem drogi krajowej DK7 i stała się drogą gminną. Dyrektor wskazał, że dane zawarte w Geoportalu są wiarygodne, gdyż jest on prowadzony przez podmioty publiczne, a umieszczone w nim dane są tożsame z bazami Powiatowych Ośrodków Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej.
Dyrektor powołał się także na wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r. sygn. akt II GW 88/24 wskazując, że dotyczył on tego samego odcinka drogi krajowej zastąpionej innym odcinkiem nowo wybudowanej obwodnicy, co do którego Sąd uznał, że stał się odcinkiem drogi gminnej.
II
Z powyższym poglądem nie zgadza się Starosta Jędrzejowski, który pismem z 16 kwietnia 2025 r., mając na uwadze treść art. 19 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), przekazał przedmiotowy wniosek do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, uznając, iż jest on organem właściwym w sprawie zarządzania ruchem na spornym odcinku drogi. Na poparcie takiego stanowiska wskazał, iż przedmiotowa działka o numerze ewidencyjnym nr [...] w obrębie Łączyn, zlokalizowana jest w całości w liniach rozgraniczających pas drogi krajowej S-7, a położona na jej obszarze droga J-03 stanowi drogę serwisową. Działka nr [...] objęta księgą wieczystą nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Nawet jeżeli przedmiotowa działka stanowi starodroże drogi krajowej nr 7, to na mocy decyzji ZRID, wydanej przez Wojewodę Świętokrzyskiego, została włączona w pas drogi krajowej na nowo wybudowanym odcinku. Decyzją Wojewody Świętokrzyskiego nr 53/2002 z 4 września 2002 r. znak: RR.ID7111D/100/01 zatwierdzony został projekt budowy i udzielone zostało pozwolenie na budowę obwodnicy m. Jędrzejowa w ciągu drogi krajowej nr 7 - na odcinku od km 554+941.71 do km 560+736.19 na terenie Jędrzejowa i sołectw: Łączyn, Podchojny i Piaski. Realizacja w/wym. inwestycji rozpoczęła się w lipcu 2003r., natomiast pozwolenie na użytkowanie zarządca drogi otrzymał 1 lipca 2005 r. decyzją Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach. Układ drogowy po roku 2009 podlegał dalszej przebudowie. Decyzją Wojewody Świętokrzyskiego nr 1/12 z 2 maja 2012 r. znak: IG.IIL7820.6.2011, zmienioną decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 24 września 2012 r. znak: BOII-3kS'-772-48-1627/12 oraz decyzją Wojewody Świętokrzyskiego Nr 11/14 z 6 sierpnia 2014 r. znak: IN-III.7820.1.3.2014 o zmianie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad uzyskała zezwolenie na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej S-7 wraz z przebudową istniejącej sieci uzbrojenia terenu, odcinek Jędrzejów - granica województwa świętokrzyskiego, od km 583+540,00 do km 603+472,59 drogi krajowej, na terenie gminy Jędrzejów i Wodzisław. Realizacja ww. inwestycji rozpoczęła się od października 2014 r. Pozwolenie na jej użytkowanie uzyskano w 2017 r. decyzją Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach Nr WINB-WIK.771.1.5.2017.D z 21 września 2017 r. Zakończenie realizacji powyższej inwestycji nastąpiło w 2017 r., w ramach której został zrealizowany układ drogowy funkcjonujący do dziś.
III
W odpowiedzi na wniosek, pismem z 3 lipca 2025 r. Starosta Jędrzejowski wniósł o wskazanie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad jako organu właściwego do przeprowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem M.K. z 31 marca 2025 r. w przedmiocie zmiany w organizacji ruchu w pasie drogowym położonym w obszarze działki ewidencyjnej o numerze [...], w obrębie Łączyn, gmina Jędrzejów oraz obciążenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Kielcach kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przewidzianych prawem.
W ocenie Starosty Jędrzejowskiego ze stanowiskiem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad nie można się zgodzić. Pojęcia "zarządca drogi" oraz "trwały zarząd gruntami" odnoszą się do zupełnie innych instytucji, z których pierwsza związana jest z funkcją administracyjną w stosunku do dróg publicznych i regulowana jest przepisami u.d.p., a także przepisami wykonawczymi do niej, natomiast druga - określa formę tytułu prawego do gruntu i podlega regulacji zawartej w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.). O pełnieniu funkcji zarządcy drogi decyduje bowiem kategoria drogi i dopiero przeprowadzenie postępowania zmierzającego do usunięcia starodroża z wykazu dróg o znaczeniu serwisowym może pozbawić ją statusu drogi krajowej. Do czasu wyjaśnienia tej kwestii zarządcą drogi pozostaje Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i w związku z tym winna rozpatrzyć wniosek zgodnie z właściwością.
Starosta swe stanowisko wywodzi w części z faktu, iż skoro z informacji katastralnej wynika, że nieruchomość, na której zlokalizowana jest droga stanowi własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, to organem właściwym do rozpoznania wniosku, a tym samym zarządcą drogi jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych, w obrębie drogi S-7 do dnia dzisiejszego nie został wygaszony trwały zarząd Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. W zasobie mienia Gminy Jędrzejów droga taka nie figuruje jako droga gminna, jak również nie jest umieszczona w wykazie dróg gminnych przebiegających przez Gminę Jędrzejów. W tej sytuacji, w ocenie Starosty Jędrzejowskiego, brak jest podstaw aby przyjąć, że Gmina Jędrzejów stała się właścicielem przedmiotowej drogi, a Starosta Jędrzejowski organem zarządzającym ruchem na niej w myśl art. 10 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.; dalej: u.p.r.d.) Nadto droga serwisowa w żadnej mierze nie odpowiada definicji drogi gminnej zawartej w art. 7 ust. 1 u.d.p., jako tej, która powinna być drogą o znaczeniu lokalnym, i stanowić uzupełniającą sieć dróg, służących miejscowym potrzebom.
Starosta wskazał również, że pismo M.K. z dnia 31 marca 2025 r. jest powieleniem wniosku z 8 sierpnia 20203r. dotyczącego unieważnienia projektu stałej organizacji ruchu i że sprawa była już rozpatrywana przez NSA, który w postanowieniu z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 9/24 stwierdził, że nie zaistniał spór kompetencyjny między Starostą a Dyrektorem wskazując dyspozycje do wykonania w ramach prowadzonego postępowania. Według Starosty sporna działka jest w pasie drogowym drogi krajowej S7 w ciągu drogi serwisowej, była objęta zezwoleniem na realizację inwestycji w 2012r. oraz w 2002r., a wskazane przez Dyrektora we wniosku etapowanie inwestycji wprowadza w błąd, bo po zakończeniu pierwszej inwestycji tj. budowy obwodnicy Jędrzejowa ten odcinek drogi krajowej kończył swój bieg na wysokości wyjazdu ze stacji paliw [...]. W błąd zdaniem Starosty wprowadza też załączona do wniosku mapa, bo obrazuje włączenie starodroża do drogi E7 za stacją [...]. Starosta wskazał także, że Dyrektor dysponuje decyzją Wojewody z 2012r. wraz z załącznikami i należało ją dołączyć do wniosku, a przedstawiona we wniosku część rysunkowa jest nieobiektywna bo przedstawia tylko zawężony odcinek drogi J-03. Według Starosty starodrożem jest droga niewyłączona z drogi krajowej jak np. ulica P. czy K. Starosta powołał się także na brak przeprowadzenia jakichkolwiek procedur potwierdzających, że jest to droga gminna (w tym ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Województwa, nadania drodze numeru) oraz na zawarte porozumienie z 2020 r. (zwracając uwagę, że zawarto go bez wymaganej uchwały Rady Gminy), w którym Dyrektor upoważnił Burmistrza Jędrzejowa do dysponowania gruntem pod drogę. Wskazał też, że pozostający w bezpośrednim sąsiedztwie zjazd do restauracji [...] wymagał wprowadzenia zmian w stałej organizacji ruchu, ale nie zatwierdzał ich Starosta, wbrew temu, że według Dyrektora jest to droga gminna.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na wniosek legitymowanego podmiotu, w drodze postanowienia, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Do rozstrzygania powyższych sporów stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Rozpatrywana sprawa dotyczy negatywnego sporu kompetencyjnego między Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad a Starostą Jędrzejowskim co do organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie zmiany (unieważnienia zmian) w organizacji ruchu na drodze na drodze położonej w obszarze działki ewidencyjnej o numerze [...] położonej w obrębie Łączyn w gminie Jędrzejów powiat Jędrzejowski.
Zgodnie z art. 10 ust. 3-5 u.p.r.d. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zarządza ruchem na drogach krajowych, marszałek województwa zarządza ruchem na drogach wojewódzkich, zaś starosta zarządza ruchem na drogach powiatowych i gminnych. Do kompetencji organu zarządzającego ruchem na drogach, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz.U. z 2017 r. poz. 784; dalej: rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem), należy rozpatrywanie projektów organizacji ruchu oraz wniosków dotyczących zmian organizacji ruchu.
Powyższe przepisy u.p.r.d. prowadzą do wniosku, że kompetencje dotyczące zarządzania ruchem, w tym te polegające na rozpatrywaniu wniosków dotyczących zmian organizacji ruchu, zostały powiązane z kategorią drogi publicznej.
Kwestia ustalenia kategorii spornej drogi publicznej nie może być przedmiotem samodzielnego ustalania przez Sąd w sprawie z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Aby spór kompetencyjny mógł zostać rozstrzygnięty, konieczne jest bowiem uprzednie precyzyjne ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko dla konkretnego stanu faktycznego możliwe jest zastosowanie przez organy właściwych przepisów prawa materialnego. W postępowaniu w sprawach sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych Sąd nie ustala samodzielnie stanu faktycznego sprawy, lecz orzeka – zgodnie z zasadą ogólną (art. 133 § 1 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a.) – na podstawie akt sprawy. Dopiero pełne i wyczerpujące ustalenia faktyczne mogą stać się podstawą do dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny prawidłowej wykładni i zastosowania na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy administracyjnej regulacji kompetencyjnych, które stanowią przedmiot sporu organów administracji publicznej. Jeżeli stan faktyczny sprawy, na tle której zaistniał spór o rozgraniczenie kompetencji organów, nie został ustalony jednoznacznie (a zatem spór jest w istocie sporem co do faktów, a nie co do prawa), nie można mówić o powstaniu sporu w rozumieniu art. 4 p.p.s.a. (por. np. postanowienie NSA z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GW 4/16). Brak pełnych i precyzyjnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, koniecznych do przeprowadzenia wykładni i zastosowania wskazanej przez organy regulacji kompetencyjnej, powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu (zob. np. postanowienia NSA: z 16 lutego 2004 r., sygn. akt OW 39/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 17; z 30 września 2004 r., sygn. akt OW 110/04, ONSAiWSA 2005, nr 2, poz. 46; z 19 listopada 2013 r., sygn. akt II GW 21/13). Wniosek o rozstrzygnięcie sporu nie może bowiem zmierzać do wyjaśnienia wątpliwości lub niepewności organów co do sposobu działania w sprawie na tle niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych regulacji kompetencyjnej, której treść organy rekonstruują jednakowo.
Odnosząc powyższe ogólne uwagi do stanu faktycznego wynikającego z akt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego został przedstawiony do rozpoznania przedwcześnie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że treść żądania strony, tj. wniosku z 31 marca 2025 r. o "unieważnienie zmian w organizacji ruchu na odcinku od wyspy kanalizującej rondo południe drogi S7 do wyjazdu ze stacji [...]" nie został w sposób wystarczający i precyzyjny wyjaśniony. Organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu oraz organ przeciwny nie wskazały czy i w jakim zakresie żądanie strony odnosi się do zatwierdzonej i obowiązującej stałej organizacji ruchu na drodze publicznej lub drodze wewnętrznej, a w dalszej kolejności, czy skierowane do organów żądanie zmierza do zmiany zatwierdzonej już organizacji ruchu, czy też stanowi skierowane do organu sprawującego nadzór nad zarządzaniem ruchem na drogach żądanie (jako wniosek albo skarga) nakazania zmiany organizacji ruchu (art. 10 ust. 10 u.p.r.d. w zw. z § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem). Strony sporu kompetencyjnego nie podały argumentów, które wskazywałyby na obowiązek rozpoznania wniosku przez jedną ze stron, skupiając się wyłącznie na kwestii ustalenia kategorii spornego odcinka drogi.
Wskazać należy, że sprawa dotycząca wniosku M.K. była już rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie sporu o właściwość pod sygn. akt II GW 9/24. Wówczas Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pomiędzy Starostą Jędrzejowskim a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad nie zaistniał spór kompetencyjny wskazując dyspozycje do wykonania w ramach prowadzonego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że należy zwrócić się do wnioskodawcy o doprecyzowanie wniosku oraz ustalić kategorię przedmiotowej drogi na której została wprowadzona organizacja ruchu.
W niniejszej sprawie tych ustaleń organy nadal prawidłowo nie przeprowadziły. Organy pozostające w sporze nie ustaliły precyzyjnie ani treści i zakresu wniosku strony, ani nie ustaliły uprzednio, przed zwróceniem się do NSA, statusu drogi położonej w obszarze działki ewidencyjnej o numerze [...] w obrębie Łączyn w gminie Jędrzejów powiat Jędrzejowski.
Starosta Jędrzejowski twierdzi, że działka zlokalizowana jest w całości w liniach rozgraniczających pas drogi krajowej S-7, a położona na jej obszarze droga J-03 stanowi drogę serwisową drogi krajowej. Działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. W ocenie Starosty Jędrzejowskiego nawet jeżeli przedmiotowa działka stanowi starodroże drogi krajowej nr 7, to na mocy decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydanej przez Wojewodę Świętokrzyskiego została włączona w pas drogi krajowej na nowo wybudowanym odcinku.
Odmienne stanowisko w kwestii statusu spornej drogi przedstawia Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wskazując, że odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej. W związku z tym odcinek obejmujący drogę dojazdowa J-03 stał się z mocy ustawy odcinkiem kategorii drogi gminnej.
Jeżeli zgodnie z art. 10 ust. 3-5 u.p.r.d. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zarządza ruchem na drogach krajowych, marszałek województwa zarządza ruchem na drogach wojewódzkich, zaś starosta zarządza ruchem na drogach powiatowych i gminnych oraz odpowiednio do danego organu – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem - należy rozpatrywanie projektów organizacji ruchu oraz wniosków dotyczących zmian organizacji ruchu, to w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie statusu danej drogi publicznej, a następnie – powiązanie ustalonego statusu drogi z podziałem kompetencji organów jako zarządzających ruchem (por. § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem). Dla rozstrzygnięcia sporu o wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy przedmiotowego wniosku przesądzające znaczenie ma zatem ustalenie aktualnego statusu publicznoprawnego spornej drogi jako drogi publicznej.
W niniejszej sprawie tego elementu, przesądzającego w kwestii właściwości, organy będące w sporze nie ustaliły. Nie zostało bowiem wskazane do jakiej kategorii dróg należy sporny odcinek drogi. Stanowiska stron w tym zakresie są sprzeczne, wskazują różne wątpliwości dotyczące precyzyjności i prawidłowości usytuowania spornej działki na mapie oraz wątpliwości co do przebiegu pasa drogowego, a prezentowane poglądy nie zostały wystarczająco poparte dokumentami, które pozwoliłyby NSA uznać twierdzenia jednej ze stron za wiarygodne.
Podkreślenia wymaga, że w tej sprawie organy w istocie próbują uzyskać od NSA rozstrzygnięcie charakteru prawnego tej drogi, co pozostaje poza właściwością NSA w niniejszym postępowaniu dotyczącym rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego. Wbrew temu co twierdzi wnioskodawca, spór między nim a Starostą nie dotyczy wątpliwości co do kompetencji, tylko wątpliwości co do tego czy jest to droga krajowa czy gminna. Sam organ zresztą we wniosku wskazuje, że nie ma wątpliwości interpretacyjnych co do wskazanych we wniosku przepisów kompetencyjnych, a jedynie co do tego które z przepisów o kategoriach dróg powinny mieć w sprawie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie. To zaś nie mieści się w zakresie sporu kompetencyjnego.
W tych okolicznościach, NSA nie mógł rozpoznać wniosku, ponieważ - jak zostało już powiedziane - nie ustala stanu faktycznego w sprawie, a jedynie może orzekać na podstawie nadesłanych przez organy dokumentów, te zaś nie pozwalały na rozstrzygnięcie sporu.
NSA wskazuje, że oddalenie niniejszego wniosku nie zamyka drogi do ponownego złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez uprawniony podmiot. W celu umożliwienia NSA rozstrzygnięcia tego sporu, konieczne jednak będzie precyzyjne określenie treści żądania strony, a więc przedmiotu sprawy wymagającej rozstrzygnięcia oraz jednoznaczne wykazanie charakteru prawnego spornego odcinka drogi.
Mając na względzie powyższe argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151 i art. 166 oraz w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI