II GW 90/23

II GW 90/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Janson
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono wniosek
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 110
art. 130a ust. 10 i ust. 10b
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 66 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 15 § 2 w związku z art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 26 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Polickiego z dnia 7 lipca 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Polickim a Naczelnikiem Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie w przedmiocie uregulowania sytuacji pojazdu postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
Pismem z 7 lipca 2023 r. Starosta Policki (dalej zwany "Starostą" lub "wnioskodawcą") zwrócił się z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy wnioskodawcą a Naczelnikiem Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie (dalej zwanym "Naczelnikiem Urzędu") w przedmiocie uregulowania sytuacji pojazdu usuniętego z drogi.
W uzasadnieniu wniosku podano, że zgodnie z dyspozycją nr 5695 z 29 grudnia 2020 r., na podstawie art. 130a ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U z 2020 r. poz. 110, dalej zwanej "p.r.d.") 30 grudnia 2020 r. został usunięty z drogi pojazd marki [...] nr rej. [...] i przekazany na parking strzeżony w P. przy ul [...].
Wnioskiem z 5 maja 2021 r., wniesionym do Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie (dalej zwany "Sądem Rejonowym"), Starosta wniósł o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Polickiego wskazując, iż właściciel tego pojazdu (dalej zwany "uczestnikiem postępowania") nie jest znany. Jednocześnie wniósł o ustanowienie kuratora dla uczestnika jako nieznanego z miejsca pobytu.
Postanowieniem z 9 grudnia 2022 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu (pkt 1) oraz odrzucił wniosek o orzeczenie przepadku (pkt 2). W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie nie jest dopuszczalna droga sądowa albowiem w sytuacji, gdy pojazd usunięty z drogi w przypadkach wskazanych w art. 130a ust. 1 lub 2 p.r.d., nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, to organem kompetentnym do podejmowania czynności polegających na uregulowaniu sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego jest organ administracji publicznej – naczelnik urzędu celno-skarbowego (art. 130a ust. 10b u.p.r.d.).
Na skutek takiego rozstrzygnięcia Starosta w trybie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10b u.p.r.d. przekazał według właściwości akta pojazdu w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, pismem z 11 kwietnia 2023 r., Naczelnik Urzędu stwierdził, że pojazd nie opuścił obszaru celnego Unii Europejskiej i zgodnie z przepisami prawa celnego posiada status unijny. W tym stanie rzeczy organ uznał się za niewłaściwy do uregulowania jego sytuacji wskazując, że powinno nastąpić to w trybie art. 130a ust. 10 u.p.r.d.
Zawiadomieniem z 24 kwietnia 2023 r., Starosta w trybie art. 65 § 1 i 66 § 4 k.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10b u.p.r.d. przekazał według właściwości Naczelnikowi Urzędu dyspozycję usunięcia pojazdu nr 5695 wydaną przez Komisariat Policji w Mierzynie 29 grudnia 2020 r. celem uregulowania sytuacji pojazdu marki zgodnie z przepisami prawa celnego. Starosta wskazał, że w przedmiotowej sprawie wyczerpał już drogę sądową poddając w trybie art. 130a ust. 10 u.p.r.d. rozpoznanie sprawy Sądowi Rejonowemu, który uznał się za niewłaściwy. Tym samym stanowisko Naczelnika Urzędu zawarte w piśmie z 11 kwietnia 2023 r. pozostaje sprzeczne z art. 66 § 4 k.p.a. i wymaga rewizji. Naczelnik Urzędu nie odniósł się do tego pisma.
W odpowiedzi na wniosek Starosty o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Naczelnik Urzędu wyjaśnił, że spór jaki się wyłonił dotyczy w istocie sformułowania, że jeżeli pojazd nie jest zarejestrowany na terytorium UE to należy uregulować jego sytuację zgodnie z prawem celnym.
Zdaniem Naczelnika Urzędu, sporne przepisy art. 130a ust. 10b p.r.d. należy odczytywać tak, że w sytuacji gdy usunięty pojazd nie jest zarejestrowany na terytorium UE ale okaże się towarem unijnym to dalsze kwestie związane z usunięciem pojazdu przynależą do kompetencji powiatu (starosty), przy czym należy wziąć pod uwagę domniemanie wynikające z art. 153 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 9 października 2013 r. nr 952/2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE L 2013 poz. 269 z późn. zm.). Powyższa interpretacja obejmuje zatem, zdaniem Naczelnika Urzędu, nie wyłącznie znaczenie językowe jednego przepisu (uregulowanie sytuacji pojazdu zgodnie z przepisami prawa celnego) lecz także znaczenie przepisów w całym systemie prawa, a więc i to, że przepisy prawa celnego stosowane są do towarów wprowadzanych na obszar celny UE lub z niego wyprowadzanych, a dla towarów znajdujących się już na terenie UE w przypadkach, gdy potwierdzone zostało, że posiadają status celny nieunijny, przy jednocześnie wyraźnym ustaleniu przez ustawodawcę, że zadania związane z usuwaniem pojazdów zostały przydzielone powiatom (art. 130a ust. 5f), których organy otrzymały w tym celu stosowne uprawnienia i obowiązki (art. 130a ust. 6 i 6e – ustalenie przez radę powiatu wysokości opłat za usuwanie i parkowanie pojazdu na parkingu strzeżonym, które to opłaty stanowią dochód własny powiatu; art. 130a ust. 10 – prawo starosty do wystąpienia do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu). Naczelnik Urzędu zauważył przy tym, że sytuacja celna przedmiotowego pojazdu marki [...] została uregulowana potwierdzeniem przez tutejszy organ unijnego statusu pojazdu. Tym samym na gruncie przepisów celnych możliwości uregulowania sytuacji pojazdu zostały wyczerpane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Właściwym do rozstrzygnięcia tego typu sporów jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a spór rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Nie ulega wątpliwości, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego złożył organ jednostki samorządu terytorialnego, zaś jego uczestnikiem ma być organ administracji rządowej. Zdaniem wnioskodawcy pomiędzy tymi organami istnieje spór o kompetencję na tle wykładni przepisów p.r.d. Wydanie postanowienia merytorycznie rozstrzygającego spór kompetencyjny musi być poprzedzone jednak oceną jego dopuszczalności, tj. ustalenia, czy istotnie występuje spór kompetencyjny.
Spór tego rodzaju ma miejsce wtedy gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się lub odmawiają zajęcia się co najmniej dwa organy. A zatem gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygniecie sprawy tożsamej strony (stron), dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór może powstać tylko w konkretnej sprawie administracyjnej, która jest już przedmiotem prowadzonego postępowania, albo w której odmówiono nadania biegu postępowaniu.
Wnioskujący o rozpatrzenie sporu Starosta Policki wnosi o wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy dotyczącej uregulowania sytuacji pojazdu usuniętego z drogi. Jak wynika z lektury przekazanych Sądowi akt sprawy samochód ten został usunięty z drogi publicznej i zabezpieczony przez policję na parkingu strzeżonym. Potwierdza to też uzasadnienie samego wniosku Starosty.
W świetle regulacji art. 130a ust. 10 i ust. 10b p.r.d. nie ma podstaw do wyprowadzenia tożsamości sprawy, w której właściwość do rozpoznania i rozstrzygnięcia budzi wątpliwości interpretacyjne wymagające zastosowania środka prawnego rozstrzygnięcia sporu o właściwość. Zakres przedmiotowy właściwości naczelnika urzędu celnego został unormowany w art. 130a ust. 10b p.r.d. Zakres czynności starosty jest przedmiotem regulacji art. 130 ust. 10 p.r.d. Odrębność regulacji zakresu przedmiotowego nie daje podstaw do wyprowadzenia sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Polickim a Naczelnikiem Urzędu.
Usuwanie pojazdów z drogi publicznej, gdy zachodzą do tego przesłanki określone dyspozycją art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. należy do zadań własnych starosty (art. 130a ust. 5f p.r.d.). Z art. 130a ust. 10 p.r.d. stanowiącego, że starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel nie odbierze pojazdu w razie jego usunięcia, wynika generalna kompetencja tego organu do załatwienia sprawy związanej z uregulowaniem następstw usunięcia pojazdu z drogi publicznej. Jednak ust. 10b cyt. przepisu stanowi wyjątek od tej zasady, bowiem stosownie do niego, jeżeli usunięty pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego (por. postanowienie NSA z: z 13 marca 2013 r., sygn. akt I OW 221/12; 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OW 227/12; 6 grudnia 2013 r., sygn. akt I OW 207/13; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne są w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W okolicznościach tej sprawy Naczelnik Urzędu, w piśmie do Starosty Polickiego z 11 kwietnia 2023 r. oraz w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego, potwierdził status wspólnotowy samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...].
Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że – wbrew twierdzeniu wnioskodawcy – w rozpoznawanej sprawie nie doszło do powstania sporu kompetencyjnego, który wymagałby rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez wskazanie organu właściwego do uregulowania sytuacji pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a ust. 10b p.r.d.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.