II GW 73/25

II GW 73/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska
Dorota Dąbek /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 130a ust. 10b
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Dnia 29 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Rybnickiego z dnia 12 marca 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Rybnickim a Naczelnikiem Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach w przedmiocie usunięcia pojazdu postanawia: wskazać Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
I
Wnioskiem z 12 marca 2025 r. Starosta Rybnicki zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość powstałego między nim a Naczelnikiem Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach poprzez wskazanie Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach jako organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej usunięcia pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [....].
W uzasadnieniu Starosta Rybnicki wskazał, że 23 lipca 2024 r. do Starostwa Powiatowego w Rybniku wpłynęła dyspozycja usunięcia ww. pojazdu usuniętego z drogi w dniu 19 lipca 2024 r. przez Komendę Miejską Policji w Rybniku. Pojazd nie został zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej.
Zawiadomieniem z 8 sierpnia 2024 r. na podstawie art 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) przekazano zgodnie z właściwością miejscową dyspozycję usunięcia pojazdu Naczelnikowi Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach. Przekazanie sprawy oparto na art. 130a ust. 10b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. 2024 r. poz. 834; dalej: u.p.r.d.) zgodnie z którym, jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celno-skarbowego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego". Dnia 19 września 2024 r. ponownie zwrócono się z prośbą o podjęcie czynności. Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach pismem z 9 października 2024 r. wskazał, iż przedmiotowy pojazd został wprowadzony na teren UE legalnie na podstawie przepisów prawa celnego. Wskazano, iż zgodnie z przepisami prawa celnego pojazd jest objęty procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem z należności celnych, jak również nie podlega innym środkom polityki handlowej. W ocenie Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach brak w przekazanych materiałach informacji, że zostały złamane warunki odprawy czasowej prowadzi do wniosku, że przekazanie sprawy Naczelnikowi Urzędu Celno-Skarbowemu w Katowicach było przedwczesne, gdyż na obecną chwilę nie ma konieczności uregulowania statusu towaru (pojazdu) na podstawie przepisów prawa celnego.
Pismem z 29 października 2024 r. Starosta Rybnicki podtrzymał stanowisko co do właściwości Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach. Ponownie wniesiono o podjęcie sprawy przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego
w Katowicach. Wskazano, iż pojazd posiada tablice rejestracyjne, które są wydawane w państwie nienależącym do Unii Europejskiej, zaś pojazd sprowadzony został przez obywatela Ukrainy, którego stałe miejsce zamieszkania znajduje się poza UE.
Pismem z 14 listopada 2024 r. Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach podtrzymał swoje stanowisko i wskazał, że nie podejmuje sprawy z przyczyn wskazanych w piśmie z 9 października 2024 r.
Wobec powyższych rozbieżności między stanowiskiem obu organów, zdaniem
Starosty Rybnickiego powstał spór kompetencyjny polegający na konieczności ustalenia właściwego organu, który ma załatwić konkretną, indywidualną sprawę administracyjną. Koniecznym stało się więc ustalenie, że Naczelnik Urzędu Celno- Skarbowego w Katowicach w związku z zarejestrowaniem ww. pojazdu w państwie niebędącym członkiem UE, jest organem właściwym do uregulowania jego sytuacji prawnej.
II
W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że pojazd, posiadający ukraińskie tablice rejestracyjne, nie został zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej. Pojazd nie posiada statusu towaru wspólnotowego, gdyż stosownie do art. 320 lit. a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, jeżeli konieczne jest potwierdzenie statusu silnikowych pojazdów zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, pojazdy takie uważane są za wspólnotowe pod warunkiem, że posiadają tablice i dowód rejestracyjny, a dane umieszczone w dowodzie rejestracyjnym i na tablicach rejestracyjnych potwierdzają w niezaprzeczalny sposób ich wspólnotowy status. Samochód nie jest zarejestrowany w żadnym państwie unijnym. Jest to zatem sytuacja, którą reguluje art. 130a ust. 10b u.p.r.d., a przepis ten przewiduje jako wyjątek od generalnej zasady, właściwość naczelnika urzędu celnego do załatwienia sprawy.
Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach wskazał, że nie neguje faktu, iż pojazd nie posiada statusu towaru wspólnotowego, a wręcz sam wskazuje na ten fakt, gdyż w przeciwnym wypadku nie mógłby być objęty procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem z należności celnych w myśl przepisów prawa celnego. Uważa jednak, że nie jest organem właściwym w tej sprawie, gdyż sytuacja spornego pojazdu została już przez niego uregulowana na gruncie prawa celnego. Wskazał także, że w orzecznictwie przyjmowano dotychczas, że Naczelnik urzędu celno-skarbowego jest organem właściwym wobec samochodów, które zostały usunięte z drogi, były pojazdami wcześniej zarejestrowanymi na terenie Unii, ale w chwili ich usunięcia zostały wyrejestrowane, a taka sytuacja nie występuje w tej sprawie.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Zgodnie z art. 130a ust. 10b u.p.r.d., jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celno-skarbowego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego.
Zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia celowościowa art. 130a ust. 10b u.p.r.d. prowadzą do jednoznacznej konkluzji o właściwości organu celnego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi, który nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny wypełnia przesłankę powołanego przepisu. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy pojazd, posiadający ukraińskie tablice rejestracyjne, nie został zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej. Ustalono, że przedmiotowy samochód został usunięty z drogi w dniu 19 lipca 2024 r. przez Komendę Miejską Policji w Rybniku na podstawie art. 130a ust. 1 oraz art. 130a ust. 2 u.p.r.d. Kierującym pojazdem był I. T., narodowości u.
Dla oceny konieczności podjęcia stosownych czynności i ustalenia właściwości organu bez znaczenia jest to, że nie ustalono właściciela spornego pojazdu. Z akt sprawy wynika, że sporny pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej. Wobec tego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka z art. 130a ust. 10b u.p.r.d. W takim przypadku powołany przepis, jako wyjątek od zasady, przewiduje właściwość naczelnika urzędu celno-skarbowego do załatwienia sprawy. Z brzmienia art. 130a ust. 10b u.p.r.d. wynika, że w świetle hipotezy objętej tym przepisem, organ celny jest właściwy, mimo że nie był właściwy w sprawie usunięcia pojazdu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiono, że art. 130a ust. 10b u.p.r.d. wprost odnosi się wyłącznie do kwestii uregulowania sytuacji prawnej pojazdu zgodnie z przepisami prawa celnego, ale ma on na celu uregulowanie sytuacji, gdy ze względu na miejsce rejestracji, ustalenie właściciela pojazdu jest bardzo trudne lub niemożliwe. Należy przyjąć, że w takiej sytuacji organ celny obowiązany jest także do uregulowania wszystkich innych kwestii związanych z takim pojazdem (postanowienie NSA z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OW 347/17). Zastosowanie w sprawie art. 130a ust. 10b u.p.r.d. powoduje wyłączenie stosowania art. 130a ust. 10h p.r.d. (postanowienie NSA z 20 września 2016 r., sygn. akt I OW 130/16).
Stanowisko to było już niejednokrotnie zajmowane przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II GW 100/21, 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 70/21; 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I OW 58/18, 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OW 227/12; 20 lutego 2014 r., sygn. akt I OW 287/13; 6 maja 2015 r., sygn. akt I OW 232/14 i sygn. akt I OW 233/14; 20 września 2016 r., sygn. akt I OW 130/16; 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OW 173/16; 9 marca 2017 r., sygn. akt I OW 255/16).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach jako organ właściwy do załatwienia sprawy uregulowania sytuacji prawnej pojazdu.