II GW 72/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór kompetencyjny, wskazując Zarząd Województwa Dolnośląskiego jako organ właściwy do uzgodnienia lokalizacji przyłącza kablowego w pasie drogowym dawnej drogi krajowej, która stała się drogą wojewódzką po oddaniu do użytku nowej drogi ekspresowej.
Zarząd Województwa Dolnośląskiego zwrócił się do NSA o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) w sprawie uzgodnienia lokalizacji przyłącza kablowego w pasie drogowym. Spór dotyczył tego, który organ jest właściwym zarządcą drogi po wybudowaniu nowej drogi ekspresowej S[...], która zastąpiła dotychczasową drogę krajową nr [...]. GDDKiA uważał, że właściwy jest Zarząd Województwa, podczas gdy Zarząd początkowo twierdził, że właściwy jest GDDKiA. NSA, opierając się na przepisach ustawy o drogach publicznych, uznał, że po oddaniu do użytku drogi ekspresowej, dotychczasowy odcinek drogi krajowej z mocy prawa stał się drogą wojewódzką, a tym samym zarządcą jest Zarząd Województwa Dolnośląskiego.
Sprawa dotyczyła sporu kompetencyjnego pomiędzy Zarządem Województwa Dolnośląskiego a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) w przedmiocie ustalenia właściwego organu do rozpatrzenia wniosku spółki G. Sp. z o.o. Sp. K. o zmianę załącznika graficznego do uzgodnienia lokalizacji projektowanego przyłącza kablowego w pasie drogowym. Wniosek dotyczył przyłącza do farmy fotowoltaicznej, zlokalizowanego w pasie drogowym dawnej drogi krajowej nr [...]. Spór wyniknął po oddaniu do użytkowania nowej drogi ekspresowej S[...], która zastąpiła dotychczasowy odcinek drogi krajowej. Zarząd Województwa początkowo uważał, że właściwy do uzgodnienia jest GDDKiA, argumentując, że nowy odcinek drogi ekspresowej nie zastąpił w pełni poprzedniego odcinka drogi krajowej. GDDKiA natomiast wniósł o uznanie Zarządu Województwa za organ właściwy, wskazując, że zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej z chwilą oddania go do użytkowania zostaje z mocy prawa pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając spór kompetencyjny, przychylił się do stanowiska GDDKiA. Sąd podkreślił, że zmiana kategorii drogi następuje z mocy prawa i bezwarunkowo z momentem oddania nowej drogi do eksploatacji. Ponieważ pozwolenie na użytkowanie drogi ekspresowej S[...] zostało ostateczne w dniu 26 września 2023 r., od tej daty zarządcą dawnej drogi krajowej nr [...] stał się Zarząd Województwa Dolnośląskiego. W związku z tym, NSA postanowił wskazać Zarząd Województwa Dolnośląskiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organem właściwym jest zarządca drogi, którym staje się zarządca drogi wojewódzkiej po tym, jak droga krajowa zostanie z mocy prawa zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich w związku z oddaniem do użytkowania nowej drogi ekspresowej.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej z chwilą oddania go do użytkowania zostaje z mocy prawa pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Zmiana kategorii następuje bezwarunkowo i niezależnie od woli stron.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (8)
Główne
u.d.p. art. 10 § ust. 5
Ustawa o drogach publicznych
Z chwilą oddania do użytkowania nowo wybudowanego odcinka drogi, dotychczasowy odcinek drogi krajowej zastąpiony tym odcinkiem zostaje z mocy prawa pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej.
Pomocnicze
u.d.p. art. 2 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 10 § ust. 1-3
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 19 § ust. 2
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 39 § ust. 3
Ustawa o drogach publicznych
p.p.s.a. art. 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Droga krajowa nr [...] została zastąpiona nową drogą ekspresową S[...] i z mocy prawa stała się drogą wojewódzką. Zmiana kategorii drogi następuje z chwilą oddania nowej drogi do użytkowania i jest bezwarunkowa.
Odrzucone argumenty
Argument Zarządu Województwa, że nowy odcinek drogi ekspresowej nie zastąpił w pełni poprzedniego odcinka drogi krajowej, co mogłoby sugerować utrzymanie kategorii drogi krajowej.
Godne uwagi sformułowania
odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. zaliczenie drogi 'starej' do drogi wojewódzkiej następuje z mocy prawa i bezwarunkowo. ustawa w tym przypadku posłużyła się rozwiązaniami szczególnymi i nie uzależniła daty zmiany kategorii od spełnienia wymogów formalnych z art. 10 ust. 1-3 u.d.p. art. 10 ust. 5 u.d.p. ma charakter przepisu lex specialis
Skład orzekający
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
sprawozdawca
Małgorzata Korycińska
przewodniczący
Tomasz Smoleń
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwego zarządcy drogi w przypadku zastąpienia drogi krajowej drogą ekspresową i zmiany kategorii drogi z mocy prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o drogach publicznych i zmianą kategorii dróg.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalenia zarządcy drogi po znaczącej inwestycji infrastrukturalnej, co ma bezpośrednie przełożenie na procesy administracyjne i uzgodnienia.
“Kto zarządza drogą po budowie S-ki? NSA rozstrzyga spór o kompetencje.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GW 72/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-12-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/ Małgorzata Korycińska /przewodniczący/ Tomasz Smoleń Symbol z opisem 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane) 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 320 art. 2 ust. 1, art. 10 ust. 1-3, art. 10 ust. 5, art. 19 ust. 2, art. 39 ust. 3. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Zarządu Województwa Dolnośląskiego z dnia 19 czerwca 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Zarządem Województwa Dolnośląskiego a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie zmiany załącznika graficznego do uzgodnienia lokalizacji projektowanego przyłącza kablowego postanawia wskazać Zarząd Województwa Dolnośląskiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Uzasadnienie Pismem z dnia 19 czerwca 2024 r. Zarząd Województwa Dolnośląskiego (dalej: "wnioskodawca"), zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie rozpatrzenia wniosku spółki G. Sp. z o.o. Sp. K. z/s ul. [...], [...] K. (dalej: "spółki G."), w sprawie zmiany załącznika graficznego do uzgodnienia lokalizacji projektowanego przyłącza kablowego SN do farmy fotowoltaicznej "K." w miejscowości K., na terenie działki nr [...] obręb [...], dla której Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wydał w dniu 12.04.2023r. decyzję Nr O.WR.Z-3.4341.218.5.2022.ak zezwalającą na lokalizację przyłącza w pasie drogowym drogi krajowej nr [...] (dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]; [...]) oraz na dz. nr [...] obręb [...] (teren wód płynących), przez którą przebiega droga krajowa nr [...]. Zdaniem Wnioskodawcy organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. W uzasadnieniu wnioskodawca stwierdził, że nowy fragment wybudowanej drogi S[...] nie zastąpił w pełni poprzedniego odcinka drogi krajowej nr [...], a więc niemożliwe jest zaklasyfikowanie odcinka drogi krajowej nr [...] od węzła K. (P.) do granicy Państwa jako drogi wojewódzkiej zgodnie z aktualnymi przepisami prawnymi. W opinii wnioskodawcy, w związku z brakiem zmiany kategorii drogi z mocy, zarządcą tego odcinka drogi nadal jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad i to on jest właściwy do rozpoznania wniosku spółki G. W odpowiedzi na wniosek, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (dalej: "GDDKiA") wniósł o uznanie wnioskodawcy jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. GDDKiA podniósł, że po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie drogi ekspresowej S[...] L. (A[...]) – L., Zadanie IV - od węzła K. (z węzłem) do granicy państwa od km 54+316,50 do km 69+621,41, dotychczasowy odcinek drogi krajowej nr [...] został zastąpiony nowym odcinkiem drogi ekspresowej S[...]i został on z mocy prawa pozbawiony dotychczasowej kategorii (droga krajowa) i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. W konsekwencji, jego zdaniem, zarządcą dawnej drogi krajowej nr [...] przebiegającej przez miejscowość K., w tym fragmentu drogi, dla którego został złożony wniosek o zmianę załącznika graficznego do uzgodnienia lokalizacji projektowanego przyłącza kablowego SN jest wnioskodawca. Dodatkowo GDDKiA zaznaczył, że wnioskodawca podejmował szereg czynności o charakterze faktycznym, które potwierdzają, że zarząd na przedmiotowym odcinkiem drogi krajowej nr [...] przeszedł na nowego zarządcę na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U z 2024 poz. 320). Wnioskodawca m.in. ogłosił przetarg na zimowe utrzymanie dróg wojewódzkich w sezonie 2023/2024, 2024/2025, 2025/2026, w którym wyszczególniono odcinek drogi krajowej od węzła S[...] K. do granica państwa, którym nadano nazwy: • dawna DK[...] o długości 4,491 km na odcinku przejście przez miasto i obwodnica miasta K., • dawna DK[...] o długości 7,801 km na odcinku K.– L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie wystąpił spór kompetencyjny o charakterze negatywnym. Spór odnosi się do charakteru nowo wybudowanej drogi S[...], a więc czy droga krajowa nr [...] została zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi S[...]. Podobny spór został już rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 17.10.2024 r. (II GW 44/24, LEX nr 3793548) i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości uznaje stanowisko w nim wyrażone, a więc że droga S[...] zastąpiła drogę krajową nr [...], co niezbicie wynika z załączonych map wskazujących na przebieg obu dróg w miejscowości K. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 320 z późn. zm.), zwanej dalej u.d.p. Zgodnie z art. 39 ust. 3 u.d.p. w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast z art. 19 ust. 2 u.d.p. wynika, że zarządcami dróg są dla dróg krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zaś dla dróg gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta). Z treści przytoczonego przepisu zasadnie wywodzi się, że czynnikiem przesądzającym o tym, który organ jest zarządcą drogi, jest to, do której z ustawowo określonych kategorii dróg (art. 2 ust. 1) konkretna droga została zaliczona. Nie ma też znaczenia status własnościowy gruntu, na którym jest zlokalizowana droga gdyż zarządzanie drogami publicznymi nie zależy od tytułu prawnego do gruntu, lecz od kategorii drogi (por. postanowienia NSA z: 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II GW 109/21; 24 listopada 2020 r., sygn. akt II GW 57/20; 30 maja 2018 r., sygn. akt II GW 12/18; 24 maja 2013 r., sygn. akt I OW 2/13). Zgodnie z art. 10 ust. 5 u.d.p. odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Należy jednocześnie zauważyć, iż z momentem oddania nowo zbudowanej drogi do eksploatacji zaliczenie drogi "starej" do drogi wojewódzkiej następuje z mocy prawa i bezwarunkowo. Trafnie podnosi się w orzecznictwie, że ustawa w tym przypadku posłużyła się rozwiązaniami szczególnymi i nie uzależniła daty zmiany kategorii od spełnienia wymogów formalnych z art. 10 ust. 1-3 u.d.p. Z tego powodu należy przyjąć, że art. 10 ust. 5 u.d.p. ma charakter przepisu lex specialis, bowiem rozstrzyga o zmianie kategorii drogi publicznej w sposób całkowicie odmienny od ogólnych zasad przewidzianych ustawą i niezależny od woli podmiotów zainteresowanych (zob. Postanowienie NSA z 4.03.2014 r., II GW 28/13, LEX nr 1450785). Skoro w dniu 26 września 2023 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję, na podstawie której udzielił pozwolenia na użytkowanie drogi ekspresowej S[...] L. (A[...]) – L., Zadanie IV - od węzła K. (z węzłem) do granicy państwa od km 54+316,50 do km 69+621,41 i powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu 26 września 2023 r., to w rezultacie wydanej decyzji dotychczasowy odcinek drogi krajowej nr [...] został zastąpiony nowym odcinkiem drogi ekspresowej S[...] i został on z mocy prawa pozbawiony dotychczasowej kategorii (droga krajowa) i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Tym samym od 26 września 2023 r. zarządcą dawnej drogi krajowej nr [...], przebiegającej przez miejscowość K., w tym fragmentu drogi, dla którego spółka G. złożyła wniosek o wyrażenie zgody na umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogi publicznej jest Zarząd Województwa Dolnośląskiego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI