II GW 68/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór kompetencyjny, wskazując Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego jako organ właściwy do naliczenia opłaty podwyższonej za wydobywanie dolomitu bez koncesji.
Sprawa dotyczyła sporu o właściwość między Starostą T. a Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego w G. w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie dolomitu bez wymaganej koncesji. Starosta T. twierdził, że organem właściwym jest Dyrektor OUG, ponieważ sam nie wszczął postępowania w tej sprawie przed 1 stycznia 2015 r. Dyrektor OUG uważał, że to Starosta jest właściwy, wskazując na kontrolę przeprowadzoną przez niego w styczniu 2014 r. jako na pierwszą czynność w sprawie. NSA uznał, że Starosta nie wszczął postępowania w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej, a jedynie kontrolę dotyczącą odpadów, dlatego organem właściwym jest Dyrektor OUG.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Starostą T. a Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego w G. w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie dolomitu bez wymaganej koncesji. Starosta T. wniósł o wskazanie Dyrektora OUG jako organu właściwego, argumentując, że nie wszczął on postępowania w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej przed 1 stycznia 2015 r., kiedy to zmieniły się przepisy dotyczące właściwości rzeczowej. Dyrektor OUG uważał natomiast, że Starosta jest właściwy, powołując się na kontrolę przeprowadzoną w styczniu 2014 r. jako na pierwszą czynność w sprawie, która powinna być traktowana jako wszczęcie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy przejściowe dotyczące zmiany właściwości organów po 1 stycznia 2015 r., uznał, że kluczowe jest ustalenie daty wszczęcia postępowania. Sąd stwierdził, że kontrola przeprowadzona przez Starostę T. w styczniu 2014 r. dotyczyła wyłącznie kwestii związanych z gospodarką odpadami i nie stanowiła wszczęcia postępowania w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin bez koncesji. Ponieważ Starosta T. nie wszczął takiego postępowania przed 1 stycznia 2015 r., a postępowanie w sprawie wstrzymania wydobywania bez koncesji prowadził Dyrektor OUG, NSA uznał, że to Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. jest organem właściwym do rozpoznania sprawy naliczenia opłaty podwyższonej, zgodnie ze znowelizowanym przepisem art. 140 ust. 2 pkt 2 Prawa geologicznego i górniczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Postępowanie w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin bez koncesji należy uznać za wszczęte z chwilą podjęcia pierwszej czynności procesowej skierowanej do strony postępowania, która umożliwia jej czynny udział w sprawie, a nie jedynie czynności kontrolnej dotyczącej innych kwestii.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że dla oceny właściwości organu w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej kluczowe jest wszczęcie postępowania przed dniem 1 stycznia 2015 r. Kontrola przeprowadzona przez Starostę T. dotyczyła odpadów, a nie wydobycia bez koncesji, i nie została zakomunikowana stronie jako wszczęcie postępowania w sprawie opłaty. Dlatego Starosta nie wszczął postępowania w tej sprawie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (7)
Główne
p.g.g. art. 140 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Działalność wykonywana bez wymaganej koncesji podlega opłacie podwyższonej.
p.g.g. art. 140 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Do 31 grudnia 2014 r. organem właściwym w sprawach naliczania opłaty podwyższonej (niewymienionych w pkt 1) był starosta. Od 1 stycznia 2015 r. organem właściwym jest właściwy organ nadzoru górniczego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postanowienie w przedmiocie rozstrzygnięcia sporu o właściwość NSA wydaje w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.
ustawa nowelizująca p.g.g. art. 18 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw
Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej w zakresie ustalenia opłaty podwyższonej stosuje się przepisy dotychczasowe.
ustawa nowelizująca p.g.g. art. 19
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw
Organy właściwe na podstawie dotychczasowych przepisów przekażą akta spraw zakończonych w terminie 3 miesięcy, a spraw będących w toku - niezwłocznie po zakończeniu postępowania, organom właściwym na podstawie nowej ustawy.
k.p.a. art. 61 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest poinformować stronę o wszczęciu postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej nie zostało wszczęte przez Starostę T. przed 1 stycznia 2015 r., ponieważ kontrola dotyczyła odpadów i nie została zakomunikowana stronie jako wszczęcie postępowania w sprawie opłaty. Zmiana właściwości organów od 1 stycznia 2015 r. nie wpływa na postępowania wszczęte i niezakończone przed tą datą, które są kontynuowane przez dotychczasowy organ.
Odrzucone argumenty
Starosta T. wszczął postępowanie w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej poprzez kontrolę przeprowadzoną w styczniu 2014 r., która ujawniła wydobywanie dolomitu bez koncesji. Właściwość rzeczowa Starosty T. do naliczenia opłaty podwyższonej istniała do 31 grudnia 2014 r., a postępowanie powinno być kontynuowane przez niego, nawet jeśli nie zostało formalnie wszczęte.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób uznać, że zostało przez Starostę wszczęte postępowanie w tej sprawie warunkiem wszczęcia z urzędu postępowania jest bowiem zakomunikowanie tego faktu stronom postępowania i umożliwienie im udziału w tym postępowaniu nie mają żadnego znaczenia prawnego powody bezczynności Starosty w tym zakresie
Skład orzekający
Andrzej Kuba
przewodniczący
Ewa Cisowska-Sakrajda
sprawozdawca
Małgorzata Rysz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu wszczęcia postępowania administracyjnego w kontekście zmiany przepisów i rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między organami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów Prawa geologicznego i górniczego oraz interpretacji pojęcia 'wszczęcia postępowania'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – ustalenia właściwego organu do prowadzenia postępowania administracyjnego, co ma kluczowe znaczenie praktyczne dla obywateli i przedsiębiorców.
“Kto ma rację w sporze o opłatę za wydobycie bez zezwolenia? NSA rozstrzyga!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GW 68/17 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2018-01-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2017-11-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Kuba /przewodniczący/ Ewa Cisowska-Sakrajda /sprawozdawca/ Małgorzata Rysz Symbol z opisem 6063 Opłaty eksploatacyjne 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Urząd Górniczy Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1369 art. 15 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty T. z dnia [...] października 2017 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą T. a Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego w G. w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny postanawia: wskazać Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Uzasadnienie Starosta T. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą T. a Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego w G. poprzez wskazanie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. jako organu właściwego do załatwienia sprawy naliczenia opłaty podwyższonej dla C. Ć. za wydobywanie dolomitu - z terenu działek nr [1] i [2], zlokalizowanych przy ul. Z. [...] w T. - bez wymaganej koncesji. W uzasadnieniu tego wniosku wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2012r. udzielił C. Ć., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "[A.]" C. Ć., zezwolenie na prowadzenie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne na terenie nieruchomości o nr ewidencyjnym [1] zlokalizowanej w T. przy ul. Z. [...]. W styczniu 2014r. powziął informację, że na terenie działek nr [1] i [2] wydobywany jest dolomit, poddawany dalszej przeróbce. W trakcie przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2014r. kontroli poprawności realizacji warunków zezwolenia na prowadzenia odzysku odpadów, na tych działkach prowadzone były roboty ziemne, prowadzące do systematycznego obniżania dotychczasowych rzędnych terenu tych działek z poddawaniem pozyskanego w ten sposób urobku dalszej obróbce. O tych okolicznościach poinformował Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. pismem z dnia [...] marca 2014r., w którym zwrócił się z prośbą o rozpatrzenie i podjęcie stosownych działań w tej sprawie. Starosta wyjaśnił nadto, że udzielone zezwolenie nie upoważniało do prowadzenia prac ziemnych, a C. Ć. nie posiada koncesji na wydobywanie jakichkolwiek kopalin z tego terenu, zaś Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. decyzją z dnia [...] listopada 2014r. nakazał C. Ć. wstrzymanie wydobywania bez wymaganej koncesji dolomitu z działek nr [1] i [2]. Decyzja ta została przesłana do wiadomości Staroście T. (doręczona w dniu [...] listopada 2014r.). Starostwa oświadczył, że nie wszczął postępowania w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej, bowiem z dniem 1 stycznia 2015r. zmianie uległy przepisy dotyczące organu uprawnionego do przeprowadzenia takiego postępowania, a do tego dnia nie posiadał informacji co do ostateczności wskazanej decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G.. Starosta T. wyjaśnił, że wykonując zobowiązanie ustawowe, wynikające z art. 19 ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014r. poz. 1133 z późn. zm.), zwanej ustawą nowelizującą p.g.g., w dniu [...] kwietnia 2015r. przekazał Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w G. akta jedynej prowadzonej przez niego i zakończonej sprawy dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej, informując jednocześnie o braku na dzień 31 grudnia 2014r. innych spraw będących w toku a dotyczących powyższej opłaty. Starosta wskazał ponadto, iż nie posiada informacji dotyczących prawomocności m.in. decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...] listopada 2014r. Wyjaśnił, że pismem z dnia [...] października 2016r. zwrócił się do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z prośbą o wskazanie, czy wydanie przez Starostę - dla zainteresowanych przedsiębiorców - zezwoleń na zbieranie odpadów m.in. na terenie działek, o których mowa powyżej, nie będzie kolidowało z działaniami Dyrektora. W odpowiedzi Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. poinformował, iż "prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie dolomitu z działek o numerach ewidencyjnych [1] i [2]", wskazując, iż postanowieniem z dnia [...] listopada 2016r. przedłużony został termin załatwienia tej sprawy na dzień [...] stycznia 2017r. i prosząc o nieudzielanie zezwoleń na prowadzenie wszelkich robót na terenie przedmiotowych działek. Starosta wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 2017r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. zwrócił się do Starostwa Powiatowego z prośbą o przesłanie akt sprawy naliczenia opłaty podwyższonej w związku z decyzją z dnia [...] listopada 2014r., zaś w dniu [...] lipca 2017r. poinformował Dyrektora, iż nie wszczął w tej sprawie postępowania administracyjnego, a jedyne posiadane przez niego dokumenty dotyczą postępowania w zakresie przestrzegania przez C. Ć. ustawy o odpadach i poprawności realizowania warunków zezwolenia na prowadzenie odzysku odpadów. Biorąc to pod uwagę Starosta T. uważa, że to Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. jest organem właściwym do przeprowadzenia postępowania w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej za wydobywanie przez C. Ć. dolomitu bez wymaganej koncesji, tym bardziej, że organ ten prowadził już w tej sprawie postępowanie, dysponuje stosownymi dowodami (przeprowadził oględziny nieruchomości i dokonał stosownych pomiarów). Starostwa podniósł, że kontrola przeprowadzona przez pracowników Starostwa T. dotyczyła jedynie poprawności realizacji warunków zezwolenia na prowadzenie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne, a nie wydobywania przez C. Ć. dolomitu bez wymaganej koncesji. Podkreślił, że jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, niezbędne zaś w celu jej realizacji jest poinformowanie strony o wszczęciu postępowania, czego wymaga art. 61 § 4 k.p.a. C. Ć. został przez Starostę T. poinformowany jedynie o tym, że zostanie przeprowadzona kontrola w zakresie jego działalności dotyczącej odzysku odpadów. Wobec tego uznał, że ustalenie w trakcie tej kontroli, iż ten prowadzi także inną działalność, na którą nie ma stosowanej koncesji, nawet przy wcześniejszym pozyskaniu przez Starostę na ten temat informacji, nie może być traktowany jako przeprowadzenie pierwszej czynności w sprawie. Także po otrzymaniu decyzji z dnia [...] listopada 2014r. Starosta T. nie podjął żadnych czynności w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej przez C. Ć., stąd nie sposób uznać, że zostało przez Starostę wszczęte postępowanie w tej sprawie. W odpowiedzi na ten wniosek Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. wniósł o wskazanie Starosty T., jako organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej za wydobywanie dolomitu z terenu działek nr [1] i [2], zlokalizowanych przy ul. Z. [...] przez C. Ć.. Uzasadniając to stanowisko Dyrektor podniósł, że pismem z dnia [...] marca 2014r. Starosta T. poinformował o wydobyciu dolomitu przez C. Ć. z działek o numerach ewidencyjnych [1] i [2] położonych w T. przy ulicy Z. [...]. W piśmie tym zaznaczył, że Starostwo wszczęło formalną kontrolę na terenie tych działek. W dniach [...] kwietnia 2014r. oraz [...] lipca 2014r. w ramach czynności wyjaśniających pracownicy urzędu górniczego przeprowadzili oględziny i pomiary w terenie. Na podstawie prowadzonego postępowania administracyjnego oraz obowiązujących wówczas przepisów, tj. art. 173 ust 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn.: Dz. U. z 2015r. poz. 196), zwanej p.g.g., Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G., decyzją z dnia [...] listopada 2014r. nakazał C. Ć. wstrzymanie wydobywania dolomitu bez wymaganej koncesji z działek o numerach ewidencyjnych [1] i [2], położonych w T. przy ulicy Z. [...]. C. Ć. nie odwołał się od tej decyzji. Decyzja ta została wysłana do wiadomości Staroście T. w dniu [...] listopada 2014r. (data odbioru pisma [...] listopada 2014r.). Dyrektor wyjaśnił, że na podstawie obowiązujących wówczas przepisów, tj. art. 140 p.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji podlegała opłacie podwyższonej zaś organem właściwym do jej naliczenia był Starosta T.. Starosta T. działając jako organ administracji publicznej w zakresie ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2013r. poz. 21 ze zm.), o których wspomina w swoim piśmie działał jednocześnie jako organ administracji publicznej w zakresie regulowanym przez p.g.g., o czym również wspomina w tym piśmie wyjaśniając, że C. Ć. "(...) nie posiada koncesji na wydobywanie jakichkolwiek kopalin z tego terenu". Świadczy to, zdaniem Dyrektora, że już [...] stycznia 2014r. Starosta T. wiedział o wydobywaniu przez C. Ć. tego dolomitu. W związku z ustawą nowelizującą p.g.g. od 1 stycznia 2015r. organem odpowiedzialnym za naliczanie opłaty podwyższonej jest właściwy miejscowo organ nadzoru górniczego. Cytując art. 19 ustawy nowelizującej p.g.g. - Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. stwierdził, że akt sprawy, naliczającej opłatę podwyższoną dla C. Ć. nie otrzymał, pomimo, że jak wyżej wykazano, organem właściwym do jej naliczenia był Starosta T. W dniu [...] maja 2016r. wpłynęło do Okręgowego Urzędu Górniczego w G. pismo Zastępcy Burmistrza Miasta T. z dnia [...] kwietnia 2016r., informujące o fakcie wydobywania dolomitu z terenu działek nr [1] i [2], zlokalizowanych przy ul. Z. [...] przez C. Ć.. Pismo to stanowiło pierwotnie podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej, na podstawie zapisów art. 140 ust 2 pkt. 2 p.g.g. Jednakże w analogicznej sprawie Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. stwierdził, że w orzecznictwie, za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy uznać moment pierwszej czynności, o której strona została powiadomiona. Wobec tego Dyrektor uznał, że pismo Starosty T. z dnia [...] marca 2014r. wskazuje na wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie nielegalnej eksploatacji w stosunku do spornych działek a następnie przekazał akta tej sprawy Staroście T. Starosta T. mógł z łatwością uzyskać informacje co do ostateczności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...] listopada 2014r. oraz jako organ administracji publicznej, powinien mieć świadomość, że decyzja ta uprawomocni się z początkiem grudnia 2014r. Zdaniem Dyrektora bezzasadne jest także uzależnianie przez Starostę T. bezzwłocznego naliczania opłaty podwyższonej od uprawomocnienia się decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...] listopada 2014r., bowiem postępowania administracyjne w tej sprawie prowadzone były przez dwa niezależne organy w ramach swoich kompetencji w ówczesnym czasie. W tej sytuacji zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami Starosta T. był zobligowany kontynuować postępowanie w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej. W konsekwencji powyższego przekazanie Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w G. w dniu [...] kwietnia 2015r., akt tej sprawy było sprzeczne z prawem, z tego względu, że sprawa ta nie została zakończona przez Starostę T. Przesłanką świadczącą o tym, że Starosta T. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej w związku z eksploatacją dolomitu na przedmiotowych działkach było podjęcie czynności kontrolnych w dniu [...] stycznia 2014r., w związku z którymi wyjaśnień udzielał Cz. Ć., stając się stroną postępowania administracyjnego. Już w tym czasie Starosta T. jako organ koncesyjny wiedział o tym, że dolomit wydobywany jest bez wymaganej koncesji. Dyrektor przyjął, że kontrola przeprowadzona w dniu [...] stycznia 2014r. przez Starostę T. poprzedzona była odpowiednią informacją skierowaną do C. Ć., co oznacza, że strona miała świadomości, że może się toczyć postępowanie administracyjne. Natomiast okoliczność, że Starosta T. nie zawiadomił strony, że względem niej toczy się postępowanie może być wprawdzie traktowane jako błąd proceduralny, którego popełnienie nie świadczy jednak o tym, że nie dokonano pierwszych czynności w danej sprawie. Kolejne czynności pracownicy Starostwa T. przeprowadzili w dniu [...] marca 2014r., sporządzając dokumentację fotograficzną, wskazującą na wydobywanie dolomitu z przedmiotowych działek. Z tych względów, Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. uznał, że organem uprawnionym do prowadzenia postępowania w tej sprawie jest Starosta T.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 z późn. zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Pojęcie sporu, wskazane w art. 4 p.p.s.a. odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawy która podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia NSA z dnia: 14 listopada 2006r., II OW 51/06; 18 lutego 2009r., I OW 14/09; 17 listopada 2009r. I OW 180/09). Ma to tę konsekwencję, że przedmiot sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) między organami wymienionymi w art. 4 p.p.s.a. należy wiązać z prawnymi formami działania administracji, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne. Jedynie więc dopatrzenie się funkcjonalnego związku między zakresem kontroli sądu administracyjnego nad wykonywaniem administracji publicznej a przedmiotem (konkretnych) sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) pozwala na wskazanie granicy, do której sięga kognicja NSA wynikająca z art. 4 p.p.s.a. (por. K. Defecińska - Tomczak, Glosa do postanowienia NSA z dnia 14 grudnia 2005r., II OW 60/05, OSP 2007, z. 7 - 8, s. 488 i n.). Spory te Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie w tym przedmiocie NSA wydaje w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie w treści wniosku wnioskodawca wskazał, że dotyczy on rozstrzygnięcia sporu o właściwość między Starostą T. a Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego w G. w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej dla C. Ć. za wydobywanie dolomitu bez koncesji. Wniosek ten zmierza więc do ustalenia, który z tych podmiotów jest organem właściwym do naliczenia tej opłaty. Właściwość rzeczową organów w sprawie naliczania podwyższonej opłaty za wydobywanie kopalin bez koncesji reguluje art. 140 ust. 2 p.g.g. Z punktu widzenia zaistniałego w sprawie sporu istotne znaczenie ma ust. 2 pkt 2 tego przepisu. Stosownie do jego brzmienia obowiązującego do dnia 31 grudnia 2014r. organami właściwymi w sprawach, o których mowa w ust. 1, są: 2) starosta w zakresie niewymienionym w pkt 1. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015r. organami właściwymi w sprawach, o których mowa w ust. 1, są: 2) właściwy organ nadzoru górniczego w zakresie niewymienionym w pkt 1. Z powyższego jednoznacznego w literalnym brzmieniu przepisu wynika, że zakres właściwości rzeczowej w sprawach podwyższonej opłaty niewymienionych w ust. 1 uległ zmianie z dniem 1 stycznia 2015r. Do tej daty organem właściwym był starosta, po tej dacie właściwym stał się właściwy organ nadzoru górniczego. Podnieść jednakże trzeba, że na mocy art. 18 ust. 2 ustawy nowelizującej p.g.g. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy w zakresie ustalenia opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się dotychczasowe przepisy. Przepis ten jako tzw. przepis intertemporalny normuje sytuacje, w których postępowania w sprawie naliczenia podwyższonej opłaty za wydobywanie kopalin bez koncesji zostały wszczęte pod rządami p.g.g. przed jej nowelizacją i nie zostały zakończone w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej p.g.g. W takich przypadkach są one kontynuowane wedle przepisów dotychczasowych, tj. wedle ich brzmienia sprzed nowelizacji p.g.g. Oznacza to, że pomimo zmiany właściwości organu z dniem 1 stycznia 2015r. dotychczasowy organ, tj. starosta, zachowuje swoją właściwość rzeczową i jest obowiązany (i zarazem uprawniony) do zakończenia postępowań będących w toku. Zmiana brzmienia art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g. nie pociągnęła bowiem za sobą przekazania spraw w toku organowi właściwemu w myśl tego przepisu w brzmieniu nadanym nowelizacją p.g.g. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści art. 19 ustawy nowelizującej p.g.g., zgodnie z którym po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. ustawy nowelizującej p.g.g. – dopisek NSA) organy określone jako właściwe na podstawie dotychczasowych przepisów przekażą organom określonym jako właściwe na podstawie niniejszej ustawy akta spraw: 1) zakończonych - w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy; 2) będących w toku - niezwłocznie po zakończeniu postępowania. Na mocy tego przepisu starosta obowiązany był zatem do przekazania właściwemu organowi nadzoru górniczego akta zakończonych spraw naliczenia opłaty, co wskazuje na jego kompetencję do zakończenia wszczętych już postępowań. Na gruncie zaprezentowanej regulacji prawnej istotne znaczenia dla ustalenia organu właściwego w sprawie naliczenia podwyższonej opłaty ma zatem data wszczęcia postępowania w tej sprawie. Zważywszy na tę regulację prawną Naczelny Sąd Administracyjny uznał - w oparciu o wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, przekazane przez wnioskodawcę akta administracyjne oraz odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość – że postępowanie w sprawie naliczenia podwyższonej opłaty za wydobywanie przez C. Ć. kopaliny bez koncesji nie zostało wszczęte przez Starostę T. przed dniem 1 stycznia 2015r. pomimo tego, że organ ten powinien je wszcząć niezależnie od równolegle prowadzonego przez organ nadzoru górniczego postępowania w sprawie wstrzymania wydobywania kopalin bez koncesji. Postępowanie to wszczął natomiast organ nadzoru górniczego. Przyznaje to wszak Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w odpowiedzi na wniosek Starosty T., jak i w licznych pismach, w tym w piśmie z dnia [...] listopada 2016r., [...] czerwca 2017r. i [...] listopada 2017r. Stwierdził on, że wszczął na skutek pisma Starosty T. z dnia [...] kwietnia 2016r. postępowanie w sprawie naliczenia spornej opłaty i je prowadził, jednakże po wszczęciu tego postępowania i podjęciu w jego toku czynności procesowych uznał, że nie jest organem właściwym. Przyjął on bowiem, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte przez Starostę T. w momencie podjęcia pierwszej czynności w sprawie, którą zdaniem Dyrektora była przeprowadzona przez Starostę kontrola działek, na których wydobywana była kopalina. Jak argumentuje Dyrektor skoro kontrola tych działek miała miejsce, co wynika również z akt administracyjnych, w dniu [...] stycznia 2014r., to w tej dacie zostało wszczęte postępowanie w sprawie naliczenia spornej opłaty. To stanowisko Dyrektora nie znajduje jednakże potwierdzenia w załączonych aktach administracyjnych, w szczególności w treści zawiadomienia Starosty T. z dnia [...] stycznia 2014r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niewątpliwe jest, że zawiadomienie to nie wszczęło postępowania w niniejszej sprawie. Z zawiadomienia tego wynika wprost, iż zakresem kontroli Starosta objął "przestrzeganie ustawy o odpadach oraz poprawność realizacji warunków zezwolenia na prowadzenie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne" oraz określił szczegółowy zakres przedmiotowy kontroli, obejmujący - jak wynika z wyliczenia zawartego w tym zawiadomieniu -wyłącznie czynności kontrolne związane z gospodarką odpadami. Z akcentowanego przez Dyrektora faktu, że Starosta T. do 1 stycznia 2015r. posiadał kompetencje zarówno w zakresie ochrony środowiska, jak i w zakresie podwyższonej opłaty za wydobywanie kopaliny, jak też powziął wiadomość o "nielegalnym" wydobywaniu kopalin nie można jednakże wywodzić, jak to czyni Dyrektor, że Starosta wszczął postępowanie w sprawie naliczenia podwyższonej opłaty. Warunkiem wszczęcia z urzędu postępowania jest bowiem zakomunikowanie tego faktu stronom postępowania i umożliwienie im udziału w tym postępowaniu, z czym wiąże się zindywidualizowanie sprawy co do jej podmiotu i przedmiotu. Starosta T. zaprzecza temu, aby wszczął postępowanie a załączone akta nie dostarczają żadnych dowodów potwierdzających odmienne twierdzenie Dyrektora. Skoro zaś dla oceny właściwości organu w sprawie naliczenia podwyższonej opłaty za wydobywanie kopalin istotny jest wyłącznie fakt wszczęcia postępowania przed dniem 1 stycznia 2015r., to nie mają żadnego znaczenia prawnego powody bezczynności Starosty w tym zakresie, w tym wpływ uprawomocnienia się decyzji wstrzymującej wydobywanie kopalin na uprawnienie do wszczęcia postępowania w sprawie opłaty, a tym bardziej wiedza Starosty o "nielegalnym" wydobywaniu kopalin. Zważywszy, że postępowanie w sprawie naliczenia podwyższonej opłaty za wydobywanie kopaliny przez C. Ć. nie zostało wszczęte przez Starostę T. przed dniem 1 stycznia 2015r., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym do rozpoznania tej sprawy jest, stosownie do znowelizowanego z dniem 1 stycznia 2015r. przepisu art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g., Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G.. Wskazując ten organ jako właściwy do rozpoznania tej sprawy nie sposób nie zauważyć niekonsekwencji stanowiska Dyrektora w tej sprawie. Uznając się bowiem za organ właściwy w tej sprawie – Dyrektor stosownie do tego przepisu wszczął i prowadził postępowanie, jednakże - jak można sądzić na skutek mylnie odczytanej intencji orzecznictwa sądowego w kontekście okoliczności faktycznych tej sprawy i pisma Starosty T. z dnia [...] marca 2014r. - przekazał sprawę do rozpoznania Staroście T. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g., postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI