II GW 54/25

II GW 54/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Burmistrza Miasta Limanowa z dnia 7 lutego 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Limanowa a Prezydentem Miasta Łódź w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazać Burmistrza Miasta Limanowa jako organ właściwy do załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
|Uzasadnienie |
| |
|1. Pismem z dnia 7 lutego 2025 r. Burmistrza Miasta Limanowa (dalej: Wnioskodawca), działający przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy |
|Społecznej w Limanowej (dalej MOPS w Limanowej) wniósł na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. |
|Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) oraz art. 22 § 1 pkt 1 |
|ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) o |
|rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wnioskodawcą a Prezydentem Miasta Łódź (dalej: Strona przeciwna) w przedmiocie potwierdzenia |
|prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla Pana B. P. (dalej: Świadczeniobiorca, Uprawniony) poprzez |
|wskazanie Prezydenta Uprawnionego w sprawie dotyczącej potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków |
|publicznych. |
|We wniosku wskazano, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi podjął czynności od momentu złożenia przez Panią J. P. podania o objecie|
|jej syna ubezpieczeniem zdrowotnym zmierzające do rozpatrzenia meritum sprawy. Został sporządzony kwestionariusz rodzinnego wywiadu |
|środowiskowego z Uprawnionym przebywającym w Ośrodku (...)przy ul. (...). Ustalono, że planowany czas pobytu na terapii w Ośrodku (...) wynosi 8|
|mięsięcy. |
|Wnioskodawca wskazał, że jak wynika z dołączonej dokumentacji przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi Uprawniony przebywał i |
|pracował w Holandii do 15.10.2024 r. Z jego oświadczenia wynika, że umowa o pracę zawarta była do 20 października 2024 r. W dniu |
|27.12.2024 r. matka Uprawnionego zgłosiła się do tut. Ośrodka i złożyła oświadczenie, że syn ostatni stały meldunek ma w Limanowej przy |
|ul. (...) oraz, że po powrocie z Holandii syn spędził jeden dzień w Limanowej przy ul. (...), gdzie spakował się do Łodzi. Po terapii syn |
|zamierza wrócić do pracy w Holandii, ale również otrzymał propozycje od terapeutów, że po zakończeniu leczenia będzie mógł wynająć Hostel |
|należący do tego Ośrodka i podjąć pracę w Łodzi. |
|W kontekście powyższych wskazań Wnioskodawca wskazał, iż aktualnym miejscem przebywania Uprawnionego jest Gmina Miasto Łódź, ponieważ |
|obecnie przebywa w Stowarzyszeniu (...), Ośrodek (...), |
|2. Pismem z dnia 13 marca 2025 r. Prezydent Miasta Łodzi wniósł o uznanie, że Prezydent Miasta Łodzi nie jest organem właściwym do |
|rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla Uprawnionego. |
|W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie nie można ustalić aktualnego miejsca zamieszkania lub pobytu Uprawnionego. Natomiast pobytu w Łodzi |
|nie można traktować jako miejsca zamieszkania. |
| |
|Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |
| |
|3. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 |
|z późn. zm.; dalej przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu |
|terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między |
|organami tych jednostek a organami administracji rządowej. |
|Pojęcie sporu, którym w przywołanym przepisie posługuje się ustawodawca, odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy |
|administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór |
|negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji |
|publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy |
|administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j. Dz. U. 2024 r., |
|poz. 572 ze zm., dalej przywoływana jako: "k.p.a."), a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed |
|organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź w innej prawnej formie działania administracji |
|publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006 r. |
|sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OW 180/09). Spory te Naczelny Sąd |
|Administracyjny rozstrzyga na wniosek, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. |
|W rozpoznawanej sprawie zaistniały spór pomiędzy organami jest negatywnym sporem o właściwość, żaden z pozostających w sporze organów nie |
|uznaje się bowiem za właściwy do rozpoznania wniosku placówki medycznej o potwierdzenie prawa Uprawnionego do świadczeń opieki zdrowotnej |
|finansowanych ze środków publicznych. |
|4. Odnosząc się do istoty sprawy trzeba podkreślić, że właściwość organu do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki |
|zdrowotnej reguluje art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków |
|publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.; dalej: u.ś.o.z.), z którego wynika, że dokumentem potwierdzającym prawo do |
|świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce |
|zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. |
|Zagadnienie ustalenia organu właściwego do wydania decyzji, o której mowa w przywołanym przepisie prawa, stanowiło przedmiot licznych |
|wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rezultacie których doszło do wypracowania ugruntowanego już podejścia do tej kwestii (por.|
|np. postanowienia NSA z: 21 czerwca 2022 r. sygn. akt II GW 8/22; 27 maja 2022 r. sygn. akt II GW 5/22; 17 maja 2022 r. sygn. akt II GW |
|1/22; 10 listopada 2021 r. sygn. akt II GW 86/21; 20 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GW 41/21; 27 lipca 2020 sygn. akt II GW 13/20; 18 maja |
|2020 r. sygn. akt II GW 4/20; 19 marca 2020 r. sygn. akt II GW 43/18; 17 stycznia 2020 r. sygn. akt II GW 30/19; 3 października 2019 r. |
|sygn. akt II GW 19/19; 25 stycznia 2019 r. sygn. akt II GW 40/18; 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GW 6/18; 19 grudnia 2017 r. sygn. akt |
|II GW 65/17; 26 września 2017 r. sygn. akt II GW 25/17). |
|Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie podziela wyrażany w przywołanych wyrokach pogląd, że art. 54 |
|ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy |
|z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nie regulując jednak kwestii właściwości organu w sytuacji braku |
|możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. |
|W tej zaś mierze brak jest podstaw do stosowania ustawy o pomocy społecznej, w szczególności jej art. 101 ust. 1 i 2, zgodnie z którym |
|właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby |
|bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Jakkolwiek bowiem art. 54 ust. |
|3 pkt 3 u.ś.o.z. przewiduje, że decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się między innymi po stwierdzeniu spełniania kryterium |
|dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, to jednak treść tego przepisu nie daje podstaw, aby wnioskować o dalej |
|jeszcze idących jej konsekwencjach niż te, które wyraźnie z niej wynikają. |
|Innymi słowy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przywołany przepis nie stanowi odesłania do ustawy o pomocy społecznej w zakresie, |
|który można byłoby uznać za pomocny do ustalenia właściwości organu. W analizowanym zakresie nie sposób jest również posiłkować się art. |
|101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, gdyż przedmiot regulacji tej ustawy odnosi się do właściwości organów w sprawach świadczeń z pomocy|
|społecznej. |
|5. W sytuacji, gdy na podstawie przepisów szczególnych nie można wskazać organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, trzeba odwołać się do |
|przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących ogólne zasady ustalania właściwości miejscowej organu administracji |
|publicznej. Skoro zatem art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. nie pozwala na określenie właściwości organu w przypadku braku możliwości ustalenia |
|miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, a brak jest jednocześnie w odniesieniu do tej kwestii także innych przepisów szczególnych, które |
|wyłączałyby stosowanie k.p.a., to ustalanie właściwości miejscowej organu następuje z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 21 § 1 i 2|
|k.p.a. |
|Biorąc pod uwagę treść oraz wszystkie konsekwencje wynikające z art. 21 § 1 i 2 k.p.a., należy przyjąć, że warunkiem prawidłowego |
|stosowania art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. jest uwzględnienie tego, że art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. wiąże właściwość miejscową organu wyłącznie z |
|miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy, nie zaś – jak stanowi przywołany przepis k.p.a. – ewentualnie także z miejscem pobytu strony. W |
|związku z tym, w sytuacji braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, właściwość miejscową organu |
|właściwego do wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z., ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania |
|świadczeniobiorcy. |
| |
|Przepisy k.p.a., ani przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie definiują pojęcia |
|"miejsca zamieszkania". Przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy za uzasadnione trzeba zatem uznać posiłkowanie się treścią |
|art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem |
|stałego pobytu. W rozumieniu przywołanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki, a mianowicie zewnętrzny (fakt |
|przebywania) oraz wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest |
|czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności |
|życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na |
|pobyt stały, tak jak w tej sprawie, w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa lub co najmniej przebywała w danej |
|miejscowości z zamiarem stałego pobytu. |
|6. W sprawach takich jak rozpatrywana, dotyczących potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych, organy mają do czynienia m.in. z osobami |
|w kryzysie mieszkaniowym czy osobistym, co stanowi zasadnicze źródło problemów z ustaleniem aktualnego adresu zamieszkania. |
|Przenosząc powyższe rozważania na tę sprawę należy stwierdzić, że jak wynika to z okoliczności faktycznych przedstawionych przez Organy |
|administracji oraz z załączonych dokumentów, Organem właściwym do rozpoznania wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki |
|zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.s.o.z., jest Burmistrz Miasta |
|Limanowa. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż Uprawniony zamieszkuje, czy też kiedykolwiek rzeczywiście zamieszkiwał w Łodzi. Tego rodzaju |
|faktów nie sposób jest wywieść z tego, że świadczeniobiorca w Łodzi przebywa na 8 miesięcznej terapii w Ośrodku (...). Pobyty w tego rodzaju|
|placówkach, ze swej istoty, mają charakter przejściowy, wobec czego z ich wystąpienia nie sposób wywodzić wniosków odnośnie do tego, że |
|świadczyć one mogą o przebywaniu w danym miejscu z takim właśnie zamiarem, a więc zgodnie z definicją zamieszkania, o której mowa w art. |
|25 Kodeksu cywilnego. |
| |
|Na podstawie okoliczności sprawy nie można również stwierdzić, że świadczeniobiorca ma obecnie miejsce zamieszkania na terenie miasta |
|Limanowa. Niemniej jednak na podstawie bezspornych okoliczności można wywieść, iż w przeszłości zamieszkiwał on w Limanowej, gdzie nadal |
|jest zameldowany. Wprawdzie brak jest podstaw do utożsamiania miejsca zameldowania danej osoby z miejscem jej zamieszkania, niemniej |
|jednak ten ostatni fakt, w okolicznościach niniejszej sprawy, dodatkowo potwierdza niekwestionowane miejsce zamieszkiwania |
|świadczeniobiorcy w przeszłości. |
|W świetle przedstawionych argumentów oraz okoliczności wynikających z akt sprawy, za w pełni uzasadnione trzeba zatem uznać twierdzenie, |
|że organem właściwym do rozpoznania sprawy o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków|
|publicznych i wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. jest Burmistrz Miasta Limanowa. |
|7. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 |
|p.p.s.a |
Wszystkie przywołane orzeczenia pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl