II GW 50/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór kompetencyjny, wskazując Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad jako organ właściwy do wydania zezwolenia na lokalizację przyłącza wodociągowego w pasie drogi wojewódzkiej.
Spór kompetencyjny dotyczył ustalenia organu właściwego do wydania zezwolenia na lokalizację przyłącza wodociągowego w pasie drogowym. Zarząd Województwa Łódzkiego (ZWŁ) przekazał sprawę do GDDKiA, argumentując, że droga nie utraciła kategorii krajowej. GDDKiA twierdził, że oddanie do użytku drogi S14 spowodowało zmianę kategorii drogi nr 71 na wojewódzką. NSA uznał, że nie doszło do zastąpienia spornego odcinka drogi krajowej nr 71 przez nowo wybudowaną drogę S14, w związku z czym GDDKiA pozostał zarządcą drogi krajowej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór kompetencyjny pomiędzy Zarządem Województwa Łódzkiego (ZWŁ) a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) w sprawie ustalenia organu właściwego do wydania zezwolenia na lokalizację przyłącza wodociągowego w pasie drogowym. Spór wyniknął z przekazania wniosku przez GDDKiA do ZWŁ, podczas gdy GDDKiA uważał, że droga utraciła kategorię krajową na rzecz wojewódzkiej po oddaniu do użytku odcinka drogi ekspresowej S14. ZWŁ argumentował, że nowo wybudowany odcinek S14 nie zastąpił spornego odcinka drogi krajowej nr 71 ani formalnie, ani funkcjonalnie, powołując się na dokumentację projektową i analizę przebiegu dróg. NSA przychylił się do stanowiska ZWŁ, stwierdzając, że nie zaistniały przesłanki z art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, które powodowałyby zmianę kategorii drogi z mocy prawa. W związku z tym, GDDKiA został wskazany jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nie doszło do zastąpienia spornego odcinka drogi krajowej nr 71 przez nowo wybudowany odcinek drogi S14 ani formalnie, ani funkcjonalnie, co wyklucza zastosowanie art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych.
Uzasadnienie
NSA analizował, czy nowy odcinek S14 zastąpił odcinek drogi krajowej nr 71. Stwierdzono, że nie nastąpiło to ani formalnie (S14 wybudowano w ciągu innej drogi krajowej o innym przebiegu), ani funkcjonalnie (S14 nie stanowi alternatywy dla spornego odcinka DK71). W związku z tym, przepis art. 10 ust. 5 u.d.p. nie znalazł zastosowania, a droga nr 71 nie utraciła kategorii krajowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wskazano_organ_właściwy
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 39 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 19 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 10 § ust. 5
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Przepis ten ma charakter lex specialis i nie może być interpretowany rozszerzająco.
Pomocnicze
u.d.p. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
k.p.a. art. 65 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych art. 1 § pkt 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowo wybudowany odcinek drogi ekspresowej S14 nie zastąpił spornego odcinka drogi krajowej nr 71 ani formalnie, ani funkcjonalnie. Brak podstaw do zastosowania art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, który powoduje zmianę kategorii drogi z mocy prawa.
Odrzucone argumenty
Oddanie do użytku drogi S14 spowodowało z mocy prawa utratę kategorii drogi krajowej przez odcinek drogi nr 71 i zaliczenie go do kategorii drogi wojewódzkiej.
Godne uwagi sformułowania
Odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Przepis art. 10 ust. 5 u.d.p. ma charakter przepisu lex specialis, bowiem rozstrzyga o zmianie kategorii drogi publicznej w sposób całkowicie odmienny od ogólnych zasad przewidzianych ustawą i niezależny od woli podmiotów zainteresowanych. nie doszło do zastąpienia spornego odcinka drogi krajowej nr 71 przez nowo oddany odcinek drogi ekspresowej S14 ani w aspekcie formalnym (...) ani funkcjonalnym
Skład orzekający
Małgorzata Rysz
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Dąbek
członek
Izabella Janson
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w kontekście zmiany kategorii dróg po budowie nowych odcinków, zwłaszcza obwodnic."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany kategorii dróg krajowych na wojewódzkie w związku z budową nowych odcinków dróg ekspresowych i obwodnic, gdzie kluczowe jest ustalenie, czy nastąpiło faktyczne zastąpienie starego odcinka.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonego sporu kompetencyjnego związanego ze zmianą kategorii dróg, co jest istotne dla zarządców dróg i podmiotów ubiegających się o zezwolenia w pasie drogowym.
“Kto zarządza drogą? NSA rozstrzyga spór o przyłącze wodociągowe.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GW 50/22 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-02-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dorota Dąbek Izabella Janson Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane) 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Drogi publiczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2015 poz 870 art. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych. Dz.U. 2022 poz 1693 art. 39 ust. 3, art. 19 ust. 2 pkt 2 , art. 10 ust. 5 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j. Dz.U. 2020 poz 256 art. 65 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia WSA (del.) Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Zarządu Województwa Ł. z dnia 18 lipca 2022 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Zarządem Województwa Ł. a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie wydania zezwolenia na lokalizację przyłącza wodociągowego w pasie drogowym postanawia: wskazać Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad jako organ właściwy do załatwienia sprawy. Uzasadnienie Wnioskiem z 18 lipca 2022 r. Zarząd Województwa Łódzkiego, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "p.p.s.a.") w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy z 21 marca 1981 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1693; dalej zwanej "u.d.p."), wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Zarządem Województwa Łódzkiego (dalej zwanym "ZWŁ") a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (dalej zwanym "GDDKiA"), w sprawie ustalenia organu właściwego dla rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację przyłącza wodociągowego w pasie drogowym W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z 30 maja 2022 r. K., B. i M. R., zwrócili się do GDDKiA o wydanie zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym drogi publicznej przyłącza wodociągowego. Pismem z 28 czerwca 2022 r., w oparciu o art. 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej zwanej "k.p.a."), wniosek został przekazany do Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł. jako do organu właściwego. GDDKiA wskazał w piśmie, że planowane przyłącze wodociągowe ma być usytuowane w granicach działki nr [...] w obrębie W., gmina K. zlokalizowanej, w istniejącym stanie prawnym, w granicach pasa drogowego drogi wojewódzkiej, której zarządcą zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 2 u.d.p. jest ZWŁ. Jak wynika z ww. pisma, z dniem 25 czerwca 2022 r., przedmiotowy odcinek drogi utracił kategorię drogi krajowej i uzyskał kategorię drogi wojewódzkiej na podstawie art. 10 ust. 5 u.d.p. Wskazano, że zmiana kategorii drogi na mocy przywołanego przepisu dotyczy odcinka dotychczasowej drogi krajowej nr 71, od łącznika z węzłem Aleksandrów Łódzki do miasta Rzgów. W związku ze zmianą, na mocy art. 10 ust. 5 u.d.p., kategorii tej drogi publicznej (odcinek drogi krajowej nr 71 pomiędzy łącznikiem węzła Aleksandrów Łódzki a miastem Rzgów został z mocy prawa pozbawiony kategorii drogi wojewódzkiej jako zastąpiony przez nowo wybudowany odcinek drogi ekspresowej S14 oraz podobnie z mocy prawa został zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej), GDDKiA – nie będąc już jej zarządcą – przesłał wniosek do rozpoznania Zarządowi Dróg Wojewódzkich w Łodzi działającemu w imieniu ZWŁ, będącemu zarządcą dróg kategorii wojewódzkiej. Organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podniósł natomiast, że odcinek drogi krajowej nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ na drodze ekspresowej S14 a skrzyżowaniem z drogą krajową nr 91 w mieście Rzgów, nie został zastąpiony nowo oddanym do użytkowania odcinkiem drogi ekspresowej, a co za tym idzie oddanie do użytkowania drogi S14 nie wywołało z mocy prawa zmiany kategorii odcinka drogi krajowej nr 71 na drogę wojewódzką. Tym samym organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na lokalizację przyłącza w pasie drogowym jest GDDKiA jako zarządca drogi właściwy dla drogi krajowej. ZWŁ wskazał, że oddany do użytkowania odcinek drogi ekspresowej S14 wybudowany został w ciągu drogi krajowej nr 14, o przebiegu Łowicz – Dobroń. Zgodnie ze stanowiskiem GDDKiA z dniem oddania do użytkowania odcinka drogi ekspresowej S14 pomiędzy węzłami Łódź Lublinek i Aleksandrów Łódzki kategorię drogi krajowej utracił nie odcinek drogi krajowej nr 14 ale innej drogi oznaczonej jako droga krajowa nr 71 na odcinku Rzgów – łącznik węzła Aleksandrów Łódzki. Zdaniem ZWŁ, stanowisko GDDKiA dotyczące utraty kategorii drogi krajowej przez odcinek drogi krajowej nr 71 nie opiera się na kryterium formalnym (wybudowania w ciągu danej drogi nowego jej przebiegu zastępującego przebieg istniejący) lecz funkcjonalnym – przyjęciem, że pod względem funkcjonalnym drogą zastąpioną przez oddany do użytkowania odcinek drogi S14 jest droga nr 71. Zgodnie ze stanowiskiem ZWŁ, jednak powyższe względy funkcjonalne również nie są możliwe do przyjęcia w zastanym stanie faktycznym. Brak bowiem przesłanek do uznania, że oddany do użytkowania odcinek drogi krajowej S14 zastąpił odcinek drogi krajowej nr 71 na całym odcinku pomiędzy skrzyżowaniem z drogą krajową nr 91 w miejscowości Rzgów a łącznikiem węzła Aleksandrów Łódzki. ZWŁ wskazał, że zgodnie z raportami oddziaływania na środowisko opracowanymi w celu uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (2009 – 2010), decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (2015) oraz zmiany decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (2019) oddany do użytkowania odcinek drogi ekspresowej stanowi alternatywę, a tym samym zastępuje wyłącznie odcinek drogi krajowej nr 71 pomiędzy Pabianicami (węzeł Pabianice Północ) a Aleksandrowem Łódzkim. Tym samym z dokumentów będących podstawą do realizacji drogi ekspresowej S14 wprost wynika, że oddany do użytkowania 25 czerwca 2022 r. odcinek drogi ekspresowej zastąpił odcinek drogi krajowej nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ a łącznikiem węzła Aleksandrów Łódzki, nie zastąpił natomiast odcinka drogi krajowej nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową nr 91 w Rzgowie. Tak jak odcinek drogi krajowej nr 71 pomiędzy węzłami Pabianice Północ a łącznikiem węzła Aleksandrów Łódzki ma układ południkowy i przebiega równolegle i w niewielkiej odległości od odcinka drogi S14 oddanego do użytkowania, tak odcinek drogi krajowej nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową nr 91 ma przebieg równoleżnikowy (w rejonie węzła Pabianice Północ drogi krajowej nr 71 zmienia kierunek swojego biegu), dla którego droga ekspresowa S14 oddana do użytkowania 25 czerwca 2022 r. nie stanowi żadnej alternatywy, a tym samym nie można mówić o zastąpieniu tego odcinka drogi krajowej nr 71 oddanym do użytkowania 25 czerwca 2022 r. odcinkiem drogi ekspresowej S14. W piśmie z 2 września 2022 r. ZWŁ przedstawił dodatkowe argumenty na poparcie swojego stanowiska. Wskazał, że ciąg drogi krajowej nr 71, funkcjonującej w dniu oddania drogi ekspresowej S14 do użytkowania, złożony był historycznie z dwóch dróg ustalonych regulacjami rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 157, poz. 1031) i połączonych następnie w drogę o jednym numerze (nr 71) tj.: drogi nr 711 o przebiegu Stryków – Zgierz – Konstantynów Łódzki – Pabianice (co do którego opierając się na kryterium funkcjonalnym można uznać, że został zastąpiony nowo oddanym do użytkowania odcinkiem drogi ekspresowej S14) oraz drogi nr 714 o przebiegu Pabianice – Rzgów (co do którego opierając się na kryterium funkcjonalnym nie można uznać, że został zastąpiony nowo oddanym do użytkowania odcinkiem drogi S14). Zdaniem ZWŁ geneza ta potwierdza, że odcinek drogi Pabianice – Rzgów (którego dotyczy sprawa będąca przedmiotem sporu kompetencyjnego) nie stanowi nieodłącznego elementu dalszego ciągu drogi krajowej nr 71 (Pabianice –łącznik węzła Aleksandrów Łódzki), a tym samym utrata kategorii drogi krajowej nr 71 na odcinku Pabianice - łącznik węzła Aleksandrów Łódzki) jako zastąpionej przez drogę S14, nie powoduje utraty kategorii drogi krajowej drogi nr 71 na odcinku Pabianice – Rzgów. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, GDDKiA wniósł o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu kompetencyjnego i wskazanie ZWŁ, jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku w sprawie wydania zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację w pasie drogowym drogi publicznej nr 71 przyłącza wodociągowego usytuowanego w granicach działki nr [...] obręb W., gmina K.. Zdaniem GDDKiA, 25 czerwca 2022 r. na mocy art. 10 ust. 5 u.d.p. zarządcą drogi właściwym w przedmiocie ww. rozstrzygnięcia stał się ZWŁ, co nastąpiło z mocy prawa, ponieważ 25 czerwca 2022 r. oddano do użytkowania drogę ekspresową S14 na odcinku od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek i w związku z tym odcinek drogi krajowej nr 71 od łącznika z węzłem Aleksandrów Łódzki do miasta Rzgów został pozbawiony kategorii drogi krajowej i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. GDDKiA wskazał, że informował o powyższym Zarząd Dróg Wojewódzkich w pismach z 6 września 2021 r., z 17 marca 2022 r. i z 24 czerwca 2022 r. a także podczas spotkania z przedstawicielami Zarządu Dróg Wojewódzkich w Łodzi w siedzibie GDDKiA 2 czerwca 2022 r. GDDKiA nie zgodził się z twierdzeniem ZWŁ, że przepis art. 10 ust. 5 u.d.p. nie ma zastosowania do odcinka drogi krajowej nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ (skrzyżowania S14 z drogą krajową nr 71) a miastem Rzgów (skrzyżowanie drogi krajowej nr 71 z drogi krajowej nr 91), gdyż nowo oddany odcinek drogi ekspresowej (S14) nie ma równoległego przebiegu do odcina drogi krajowej nr 71 na jej odcinku od węzła Pabianice Północ do miasta Rzgów. Zgodnie ze stanowiskiem GDDKiA "przy nowych odcinkach dróg, a zwłaszcza przy obwodnicach miast, oczywistym jest, że nowa droga przebiega w innym miejscu, np. aby nie tamować ruchu ulicznego w danym mieście". Organ wskazał, że przebieg nowo wybudowanej drogi S14 uzyskał taki przebieg, aby stać się między innymi zachodnią obwodnicą Pabianic oraz Łodzi, natomiast droga nr 71 na jej odcinku od węzła Pabianice Północ (skrzyżowania S14 z nr 71) do miasta Rzgów (skrzyżowanie nr 71 z nr 91), tj. odcinek objęty sporem, w swym przebiegu od strony zachodniej prowadzi przez centrum Pabianic. Dla ruchu tranzytowego z drogi nr 91 zarówno z kierunku północnego jak i południowego do drogi S14, zasadnym jest wskazanie drogi S8, jako południowej obwodnicy Pabianic a nie drogi krajowej nr 71, która przebiega przez centrum Pabianic. GDDKiA wskazał, że informował ZWŁ o fakcie oddania do użytkowania drogi S14 i konsekwencjach w ramach zarządu drogami na terenie województwa łódzkiego już od września 2021 r. Organ zauważył także, że ZWŁ znany jest projekt rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie ustalenia przebiegu istniejących dróg krajowych w celu zapewnienia ciągłości dróg krajowych. ZWŁ podjął bowiem 30 maja 2022 r. uchwałę nr 470/22 w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej ustalenia przebiegu istniejących dróg krajowych, w której zawarł opinię, że drogę krajową nr 71 należy pozostawić w dotychczasowym przebiegu drogi krajowej, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych z 15 lutego 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 442) oraz przedstawił propozycję przebiegu drogi nr 14 w związku z wybudowaniem drogi ekspresowej S14, jako opinię znacząco odmienną od treści zawartej w projekcie ww. rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 2 pkt 4 p.p.s.a. spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, w drodze postanowienia, poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. W rozpoznawanej sprawie zaistniały spór kompetencyjny dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na lokalizację w pasie drogi przyłącza wodociągowego, które ma być zlokalizowane w granicach działki nr [...] w obrębie W., gmina K.. W myśl art. 39 ust. 3 u.d.p., w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. Ustalenie, który organ jest właściwy do rozpoznania wniosku o wydanie decyzji na zlokalizowanie w pasie drogowym przyłącza wodociągowego, wymaga ustalenia, który podmiot w świetle przepisów ustawy o drogach publicznych może być uznany za zarządcę drogi. W myśl art. 19 ust. 2 u.d.p. w zakresie istotnym dla rozpoznawanego sporu kompetencyjnego, zarządcą dróg krajowych jest – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, a zarządcą dróg wojewódzkich – zarząd województwa (w odniesieniu do dróg wojewódzkich położonych w województwie łódzkim będzie to Zarząd Województwa Łódzkiego). Między stronami sporu kompetencyjnego nie jest sporne, że droga w pasie której położona jest działka nr [...], do 25 czerwca 2022 r. była drogą krajową w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.d.p. W dniu 25 czerwca 2022 r. został oddany do użytku nowo wybudowany odcinek drogi ekspresowej S14 (zachodniej obwodnicy Łodzi), który, zdaniem GDDKiA zastąpił odcinek drogi krajowej nr 71 od łącznika z węzłem Aleksandrów Łódzki do miasta Rzgów. Rozważenia zatem wymaga, czy w opisanej sytuacji nastąpiło z mocy prawa pozbawienie dotychczasowej drogi nr 71 – na spornym odcinku pomiędzy węzłem Pabianice Północ na drodze ekspresowej S14 a skrzyżowaniem z drogą krajową nr 91 w mieście Rzgów – kategorii drogi krajowej i zaliczenie tego odcinka drogi do kategorii drogi wojewódzkiej. Kwestię tę reguluje przepis art. 10 ust. 5 u.d.p. stanowiący, że "Odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej". Przepis ten został zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 870), a z uzasadnienia projektu tej ustawy zmieniającej wynika, że nadanie art. 10 ust. 5 takiego brzmienia wynikało z potrzeby zwiększenia racjonalności w zakresie przekazywania zastępowanych odcinków dróg oraz bardziej proporcjonalnego kształtowania odpowiedzialności finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Przewidziano zatem obciążenie poszczególnych samorządów adekwatnie do kategorii drogi zastępowanej przez drogę nowo wybudowaną. W przypadku odcinka drogi krajowej zastąpionego odcinkiem drogi nowo wybudowanym zostaje on zaliczony do kategorii dróg wojewódzkich. Jak zaznacza się w orzecznictwie wprowadzenie tego typu regulacji wiązało się z dążeniem, by zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki dróg czy obwodnice, nie był zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przylegającymi odcinkami dróg (zob. postanowienie NSA z 20 maja 2014 r., II GW 8/14 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia nadto wymaga, że z momentem oddania nowo zbudowanej drogi do eksploatacji, zaliczenie drogi "starej" do drogi wojewódzkiej następuje z mocy prawa i bezwarunkowo. Ustawa w tym przypadku posłużyła się rozwiązaniami szczególnymi i nie uzależniła daty zmiany kategorii od spełnienia wymogów formalnych z art. 10 ust. 1 – 3 u.d.p. Przepis art. 10 ust. 5 u.d.p. ma charakter przepisu lex specialis, bowiem rozstrzyga o zmianie kategorii drogi publicznej w sposób całkowicie odmienny od ogólnych zasad przewidzianych ustawą i niezależny od woli podmiotów zainteresowanych (z uwzględnieniem unormowań zawartych w art. 10 ust. 5a – 5d ww. ustawy). Z tych też przyczyn przepis ten nie może być stosowany ani interpretowany rozszerzająco. Słusznie wskazuje Zarząd Województwa Łódzkiego, że nie doszło do zastąpienia spornego odcinka drogi krajowej nr 71 przez nowo oddany odcinek drogi ekspresowej S14 ani w aspekcie formalnym (odcinek drogi ekspresowej S14 został wybudowany w ciągu drogi krajowej nr 14 o przebiegu Łowicz – Dobroń i na całym swoim przebiegu ma układ południkowy, w przeciwieństwie do spornego odcinka drogi nr 71 – o przebiegu równoleżnikowym), ani funkcjonalnym, gdyż dla tego odcinka droga ekspresowa S14 oddana 25 czerwca 2022 r. nie stanowi żadnej alternatywy. Wnioskodawca sporu kompetencyjnego powołał się tutaj na dokumenty będące podstawą do realizacji drogi ekspresowej S14 (raporty oddziaływania na środowisko opracowane w celu uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz zmiany decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej), które wykazywały, że skutkiem realizacji drogi S14 będzie zmiana natężenia ruchu na drodze nr 71 wyłącznie na odcinku Aleksandrów Łódzki – Pabianice Północ (a wiec na odcinku tej drogi o przebiegu południkowym, równoległym do drogi S14). Żadne z tych opracowań, czego nie zakwestionował uczestnik sporu GDDiK, nie wskazywało, aby realizacja budowy drogi S14 miała znaczenie dla ruchu drogowego na spornym odcinku drogi krajowej nr 71 między Pabianicami a Rzgowem. Składowi orzekającemu NSA znane jest orzecznictwo tego Sądu, w którym wskazuje się, że – jest oczywiste, iż przy nowych odcinkach dróg, a zwłaszcza przy obwodnicach miast, nowa droga, często przebiega w innym miejscu, np. aby nie tamować ruchu ulicznego w danym mieście (por. np postanowienie NSA z 23 lipca 2015 r., II GW 18/15). Z okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wynika natomiast, aby to orzecznictwo mogło być przydatne w jej rozpoznaniu. Co prawda w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego GDDKiA argumentował, że sporny odcinek drogi nr 71 przebiega przez centrum Pabianic, a nowo wybudowana droga S14 uzyskała taki przebieg, aby stać się miedzy innymi zachodnią obwodnicą miasta Pabianice oraz miasta Łódź, jednak dodał również, że – dla ruchu tranzytowego z drogi DK91, zasadnym jest wskazanie drogi S8 jako południowej obwodnicy miasta Pabianice, a nie drogi krajowej nr 71. Tym samym przyznał, że to nie nowo wybudowany docinek drogi S14 zastąpił sporną część drogi krajowej nr 71 lecz droga S8 (odcinek oddany do użytkowania w 2014 r.). W konsekwencji uznać należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 10 ust. 5 u.d.p., gdyż brak podstaw do przyjęcia, że odcinek drogi krajowej nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ na drodze ekspresowej S14 a skrzyżowaniem z drogą krajową nr 91 w mieście Rzgów został zastąpiony przez nowo wybudowany odcinek drogi S14. Tym samym nie doszło do pozbawienia z mocy prawa dotychczasowej kategorii spornego odcinka drogi nr 71. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI