II GW 44/24

II GW 44/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Izabella Janson /sprawozdawca/
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 320
art. 19 ust. 2, art. 19 ust. 4, art. 10 ust. 5, art. 39 ust. 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Zarządu Województwa Dolnośląskiego z dnia 3 kwietnia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Zarządem Województwa Dolnośląskiego a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie uzgodnienia lokalizacji przyłącza energetycznego postanawia: wskazać Zarząd Województwa Dolnośląskiego jako organ właściwy do załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 3 kwietnia 2024r. Zarząd Województwa Dolnośląskiego (dalej też: "ZWD") na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a."), wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy ZWD a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (dalej też: "Generalny Dyrektor" ,"GDDKiA") w sprawie rozpatrzenia wniosku P.D.P. Sp. z o.o. w W. w przedmiocie uzgodnienia lokalizacji przyłącza elektroenergetycznego SN w miejscowości Lubawka ul. K., na terenie działek nr [....] obręb Nr [....] Lubawka w celu zasilenia stacji ładowania pojazdów elektrycznych w m. Lubawka planowanej w terenie działki nr [...].
Wskazał, że w dniu 4 marca 2024r. GDDKiA przekazał według właściwości na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. wniosek P.D.P. Sp. z o.o. w W. z 31 stycznia 2024r. w sprawie wydania zezwolenia na lokalizację projektowanego przyłącza elektroenergetycznego SN w miejscowości L. ul. K. na terenie działek nr [...] obręb Nr [...] Lubawka. Wyjaśnił, że działki nr [...] obręb Nr [...] L., położone są w ciągu ulicy K. w Lubawce poza skrzyżowaniami z drogą wojewódzką i nie stanowią własności Województwa Dolnośląskiego oraz nie są w zarządzie Dolnośląskiej Służby Dróg i Kolei we Wrocławiu. Ponadto, podkreślił, że na działkach nr [...] obręb Nr [....] Lubawka nigdy wcześniej nie przebiegała droga wojewódzka. Wskazał, że pomiędzy zarządcami dróg nie zostało zawarte w trybie art. 19 ust. 4 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2024r., tj., dalej też: "u.d.p.") porozumienie regulujące kwestie zarządzania przedmiotowym odcinkiem drogi pomimo że w korespondencji poprzedzającej wdanie się w tenże spór Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we Wrocławiu w piśmie z 8 listopada 2023r. wskazała wprost, że rozważyła możliwość sprawowania zarządu w trybie ustawowym (art. 19 ust. 4 u.d.p.) do czasu oddania do użytkowania drogi D11 po stronie czeskiej no odcinku drogi wojewódzkiej nr [...] od węzła Lubawka (S3) do skrzyżowania z drogą wojewódzką bez numeru (dawna DK5) w m. Lubawka oraz na odcinku drogi wojewódzkiej bez numeru (dawna DK5) od skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] w m. Lubawka do granicy państwa. Powyższe oznacza, że uczestnikowi postępowania znany jest fakt, iż droga D11 po stronie czeskiej jest w początkowej fazie budowy, a odcinek S3 od skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] w m. Lubawka do granicy państwa kończy się ślepo, nie spełniając tym samym swojej funkcji tworzenia korytarza komunikacyjnego.
Zdaniem Zarządu Województwa oddany do użytkowania w dniu 26 września 2023r. odcinek drogi S3 od węzła Kamienna Góra Północ do węzła Lubawka nie zastąpił międzynarodowego połączenia odcinka drogi krajowej nr 5 po stronie polskiej z drogą numer 16 po stronie czeskiej przez co nie ma zastosowania art. 10 ust. 5 u.d.p., a tym samym nie doszło do zmiany kategorii drogi krajowej. Pomimo, że oddany do użytku odcinek drogi ekspresowej S3 od węzła Kamienna Góra Północ (Ptaszków) do granicy Państwa leży równolegle do drogi krajowej nr 5 to nie spełnia wszystkich kryteriów określonych w art. 10 ust. 5 u.d.p., a w szczególności:
1. przedmiotowy fragment drogi S3 nie zapewnia ciągłości komunikacyjnej, gdyż zatrzymuje się na granicy Państwa z Republiką Czeską (ślepo), nie kontynuując korytarza po stronie czeskiej;
2. droga wojewódzka nr 367 w okolicy węzła Lubawka nie posiada parametrów umożliwiających płynne przeniesienie ruchu z odcinka drogiS3 dla wszystkich użytkowników drogi (ograniczenia tonażowe);
Podsumowując wskazał, że nowy fragment wybudowanej drogi S3 nie zastępuje w pełni poprzedniego odcinka drogi krajowej nr 5. W konsekwencji, niemożliwe jest zaklasyfikowanie odcinka drogi krajowej nr 5 od węzła Kamienna Góra (Ptaszków) do granicy Państwa jako drogi wojewódzkiej zgodnie z aktualnymi przepisami prawnymi. Zauważył, że brak ciągłości komunikacyjnej między tymi dwoma fragmentami drogi wpływa na ich różną kategoryzację oraz wymogi związane z ich funkcjonalnością.
W konsekwencji powyższego, skoro oddanie do użytkowania nowo powstałego odcinka drogi ekspresowej S3 nie wywołało z mocy prawa zmiany kategorii odcinka drogi krajowej 5 na drogę wojewódzką, to w związku z powyższym należy uznać, że zarządcą tego odcinka drogi jest nadal Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, będąc właściwym do rozpoznania wniosku w sprawie uzgodnienia lokalizacji projektowanego przyłącza elektroenergetycznego SN w miejscowości Lubawka ul. K., na terenie działek nr [....] obręb Nr [....] Lubawka.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, GDDKiA wniosła o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu kompetencyjnego i wskazanie ZWD, jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku.
W ocenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad stanowisko Zarządu Województwa Łódzkiego nie jest zasadne, z uwagi na to, że ulica K. i ulica D. w miejscowości Lubawka do 26 września 2023r. stanowiły pas drogi krajowej nr 5, której zarządcą był Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, wykonujący swoje ustawowe zadania przy pomocy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. W dniu 26 września 2023r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nr [...] – [...], na podstawie której udzielił pozwolenia na użytkowanie drogi ekspresowej S3 Legnica (A4) - Lubawka, Zadanie IV - od węzła Kamienna Góra Północ (z węzłem) do granicy państwa od km 54+316,50 do km 69+621,41. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu 26 września 2023r. W rezultacie wydanej decyzji dotychczasowy odcinek drogi krajowej nr 5 został zastąpiony nowym odcinkiem drogi ekspresowej S3 i został on z mocy prawa pozbawiony dotychczasowej kategorii (droga krajowa) i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej, wynika wprost z treści art. 10 ust. 5 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Zatem od 26 września 2023r. zarządcą dawnej drogi krajowej nr 5, przebiegającej przez miejscowość Lubawka, w tym fragmentu drogi, dla którego P. D. P . Sp. z o.o. złożyła wniosek o wyrażenie zgody na umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogi publicznej jest wnioskodawca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie zaistniał pomiędzy Zarządem Województwa Dolnośląskiego, a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad spór negatywny, ponieważ oba organy twierdzą, że nie są właściwe w sprawie uzgodnienia lokalizacji projektowanego przyłącza elektroenergetycznego SN w miejscowości Lubawka ul. K., na terenie działek nr [...] obręb Nr [...] Lubawka w celu zasilenia stacji ładowania pojazdów elektrycznych w m. Lubawka planowanej w terenie działki nr [...]
Tego rodzaju spór podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, co wynika z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, jest właściwy do rozstrzygania m.in. sporów kompetencyjnych. Spory te powstają w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji organów jednostek samorządu terytorialnego (zarządu województwa), a organów administracji rządowej (Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jako centralny organ administracji rządowej właściwy w sprawach dróg krajowych) określonej w przepisach prawa. Jako spór kompetencyjny można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do załatwienia tej samej sprawy administracyjnej. Przy czym, nie chodzi o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale indywidualną sprawę należącą do jego kompetencji, a więc nie tylko rozstrzyganą przez organ administracji publicznej, ale też w postępowaniu uregulowanym procedurą administracyjną. A zatem aby można było mówić o sporze kompetencyjnym, pomiędzy organami musi zaistnieć rozbieżność stanowisk, co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej, tej samej sprawy administracyjnej.
Odnosząc się do argumentacji obu organów administracyjnych będących w negatywnym sporze kompetencyjnym należy stwierdzić, że, po pierwsze, mamy do czynienia z indywidualną sprawą administracyjną na tle zgłaszania wniosków w oparciu o przepis art. 39 ust 3 u.d.p.
Zgodnie z art. 39 ust. 3 u.d.p. w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast z art. 19 ust. 2 u.d.p. wynika, że zarządcami dróg są dla dróg krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zaś dla dróg gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Z treści przytoczonego przepisu zasadnie wywodzi się, że czynnikiem przesądzającym o tym, który organ jest zarządcą drogi, jest to, do której z ustawowo określonych kategorii dróg (art. 2 ust. 1) konkretna droga została zaliczona.
Nie ma też znaczenia status własnościowy gruntu, na którym jest zlokalizowana droga gdyż zarządzanie drogami publicznymi nie zależy od tytułu prawnego do gruntu, lecz od kategorii drogi (por. postanowienia NSA z: 20 stycznia 2022r., sygn. akt II GW 109/21; 24 listopada 2020r., sygn. akt II GW 57/20; 30 maja 2018r., sygn. akt II GW 12/18; 24 maja 2013r., sygn. akt I OW 2/13; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 10 ust. 5 u.d.p. odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej.
Skoro w dniu 26 września 2023r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nr [...] – [....], na podstawie której udzielił pozwolenia na użytkowanie drogi ekspresowej S3 Legnica (A4) - Lubawka, Zadanie IV - od węzła Kamienna Góra Północ (z węzłem) do granicy państwa od km 54+316,50 do km 69+621,41 i powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu 26 września 2023r., to w rezultacie wydanej decyzji dotychczasowy odcinek drogi krajowej nr 5 został zastąpiony nowym odcinkiem drogi ekspresowej S3 i został on z mocy prawa pozbawiony dotychczasowej kategorii (droga krajowa) i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Tym samym od 26 września 2023r. zarządcą dawnej drogi krajowej nr 5, przebiegającej przez miejscowość Lubawka, w tym fragmentu drogi, dla którego P. D. P. Sp. z o.o. złożyła wniosek o wyrażenie zgody na umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogi publicznej jest Zarząd Województwa Dolnośląskiego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.