II GW 4/25

II GW 4/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Marcin Kamiński
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4 , i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 1 pkt 1, art. 19  , art. 17 pkt 1 , art. 65 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym we Wrocławiu a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Szczecinie w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie jako organ właściwy do załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
1. Wnioskiem z dnia 14 stycznia 2025 r. nr SKO 512.1.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu zwróciło się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość powstałego między nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Szczecinie, przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia odwołania D. P. od decyzji Starosty Goleniowskiego z dnia 5 czerwca 2024 r. (znak sprawy: WK.7135.293.12.2024.MS), orzekającej o nałożeniu obowiązku zapłaty kwoty 21.114 zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem i oszacowaniem pojazdu marki (...)o nr rej. (...).
W uzasadnieniu wniosku SKO we Wrocławiu wskazało, że właściwe w sprawie samorządowe kolegium odwoławcze należy ustalić biorąc pod uwagę siedzibę organu administracji pierwszej instancji, czyli Starosty Goleniowskiego.
2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie nie złożyło odpowiedzi na powyższy wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej przywoływana jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Pojęcie sporu, którym w przywołanym przepisie posługuje się ustawodawca, odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej przywoływana jako: "k.p.a."), a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006 r. sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OW 180/09). Spory te Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia, które samorządowe kolegium odwoławcze jest właściwe do rozpoznania tego odwołania (szczecińskie czy wrocławskie). Nie ulega zatem wątpliwości, że mamy tu do czynienia ze sporem o właściwość między dwoma wymienionymi samorządowymi kolegiami odwoławczymi. Spór ten ma charakter negatywny, bowiem ani wrocławskie, ani szczecińskie kolegium nie uznaje się za właściwe do rozpatrzenia opisanego odwołania.
4. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela stanowisko, że właściwość miejscową organu odwoławczego należy biorąc pod uwagę siedzibę organu pierwszej instancji. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 5 października 2010 r. (sygn. akt I OW 90/10), po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji i złożeniu przez stronę odwołania od niej nie można zmieniać właściwości organu. Pogląd ten został podzielony także w dalszych orzeczeniach Sądu (zob. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt I OW 305/13; postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2016 r, sygn. akt I OW 70/16).
5. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który - w jego ocenie – jest właściwy w danej sprawie, przy jednoczesnym zawiadomieniu o tym wnoszącego podanie (art. 65 § 1 k.p.a.).
Według art. 17 pkt 1 k.p.a. organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Kodeks postępowania administracyjnego regulując właściwość instancyjną wobec organów jednostek samorządu terytorialnego przyznał ją samorządowym kolegiom odwoławczym. Jednak przepisy tej ustawy nie regulują zagadnienia właściwości miejscowej tych organów.
Zasadę tę powtarzają przepisy ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. 2018, poz. 570 ze zm.). W myśl art. 1 ust. 1 tej ustawy samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W sprawach tych kolegia są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzania nieważności decyzji (art. 2). Przepis art. 2a ust. 1 tej ustawy zawiera delegację dla Prezesa Rady Ministrów do określenia obszaru właściwości miejscowej poszczególnych kolegiów. Delegacja ta nie dotyczy określenia właściwości miejscowej organu wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu województwa, gdyż czyni to wprost sama ustawa w art. 2a ust. 2 stanowiąc, że organem tym jest kolegium mające siedzibę w mieście będącym siedzibą władz samorządu województwa. W przepisie art. 2a ust. 1 przywołanej ustawy zawierającym powyższą delegację nie ma wskazania, czy chodzić ma o siedzibę organu pierwszej instancji czy o miejsce zamieszkania lub pobytu strony, albo inne jeszcze kryteria (przesłanki).
W wykonaniu wskazanej wyżej delegacji z art. 2a ust. 1 Prezes Rady Ministrów wydał rozporządzenie z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925). Rozporządzenie to określa m.in. obszary właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych, wskazując powiaty objęte właściwością poszczególnych kolegiów.
Z brzmienia § 1 pkt 16 lit. b) powołanego rozporządzenia jasno wynika, że obszarem właściwości miejscowej dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie jest m.in. powiat goleniowski. Powiat ten nie znajduje się w zakresie właściwości miejscowej SKO we Wrocławiu wskazanej w § 1 pkt 1 lit. d) tego rozporządzenia.
6. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie jest właściwe do rozpoznawania odwołań od orzeczeń wydanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego położonych w powiecie goleniowskim. W konsekwencji czego oczywistym jest, że organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji Starosty Goleniowskiego jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, dotyczy to rzecz jasna także odwołania D. P. od decyzji z dnia 5 czerwca 2024 r.
7. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym argumentację, iż właściwy organ odwoławczy ulega zmianie po zmianie miejsca zamieszkania strony postępowania administracyjnego – godziłoby w jego sprawność, a nadto utrudniać mogłoby sprawy załatwienie sprawy i jej ewentualną kontrolę przez sąd administracyjny. NSA w wyroku z dnia 2 czerwca 2017 r. (sygn. akt II GSK 3446/15) zresztą̨ wskazał, iż "(...) sama okoliczność́ zmiany miejsca zamieszkania w toku postępowania odwoławczego automatycznie nie skutkuje jeszcze zmianą organu właściwego do rozpoznania tego odwołania. Odróżnić́ należy właściwość́ miejscową organu I instancji od właściwości instancyjnej organu drugoinstancyjnego, powiązanej ze strukturą organizacyjną organów administracji publicznej.
8. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, mając za podstawę art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl