II GW 139/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-16
NSAAdministracyjneWysokansa
świadczenia zdrowotnewłaściwość miejscowamiejsce zamieszkaniabezdomnośćKodeks postępowania administracyjnegoustawa o świadczeniach opieki zdrowotnejNSAorgan administracji publicznej

NSA oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie świadczeń zdrowotnych z powodu przedwczesności wniosku, wskazując na konieczność dokładniejszego ustalenia miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Prezydent Miasta Chorzów złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Wójtem Gminy Lubaczów w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla Pana M. P. Oba organy uważały się za niewłaściwe do rozpatrzenia sprawy, wskazując na trudności w ustaleniu miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, która prawdopodobnie jest bezdomna. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek jako przedwczesny, stwierdzając, że organy nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, co jest kluczowe dla określenia właściwości miejscowej.

Sprawa dotyczyła wniosku Prezydenta Miasta Chorzów o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Wójtem Gminy Lubaczów w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla Pana M. P. Wnioskodawca wskazał, że ustalenie miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, która jest prawdopodobnie bezdomna, jest utrudnione. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lubaczowie poinformował, że osoba ta nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, a następnie wniosek trafił do Chorzowa. Po analizie, Prezydent Miasta Chorzów uznał, że nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, ponieważ miejsce pobytu osoby uprawnionej w Chorzowie było jedynie tymczasowe. Wójt Gminy Lubaczów z kolei argumentował, że ostatnie zameldowanie na pobyt stały miało miejsce w Lubaczowie, jednakże osoba ta wyjechała w celach zarobkowych i nie korzystała z pomocy GOPS w Lubaczowie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, uznając go za przedwczesny. Sąd podkreślił, że organy pozostające w sporze nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, co jest kluczowe dla określenia właściwości miejscowej zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Sąd wskazał, że w przypadku braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania, należy dążyć do ustalenia ostatniego miejsca zamieszkania, a dopiero w dalszej kolejności, w sytuacji braku takich ustaleń, można sięgnąć do kryterium miejsca zdarzenia powodującego wszczęcie postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Właściwość miejscową organu do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej ustala się ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. W przypadku braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania, należy ustalić ostatnie miejsce zamieszkania. Dopiero gdy te ustalenia są niemożliwe, można zastosować kryterium miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jest przepisem szczególnym, który wiąże właściwość z miejscem zamieszkania. W sytuacji braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania, należy posiłkować się przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 21 § 1 i 2 k.p.a., jednakże z uwzględnieniem specyfiki art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. Kluczowe jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania, a dopiero w ostateczności miejsce zdarzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

k.p.a. art. 22 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego oraz między tymi organami a organami administracji rządowej rozstrzyga sąd administracyjny.

u.ś.o.z. art. 54 § 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 15 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 166

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 1 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Indywidualna sprawa administracyjna.

k.p.a. art. 21 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólne zasady ustalania właściwości miejscowej.

k.p.a. art. 21 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Kryterium subsydiarne ustalenia właściwości miejscowej (miejsce zdarzenia).

k.p.a. art. 25

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja miejsca zamieszkania osoby fizycznej.

u.ś.o.z. art. 54 § 3

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Wskazanie, że decyzja wydawana jest m.in. po stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

u.ś.o.z. art. 2 § 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Definicja świadczeniobiorcy.

u.p.s. art. 101 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

u.p.s. art. 101 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

u.p.s. art. 101 § 6

Ustawa o pomocy społecznej

Przedmiot regulacji ustawy o pomocy społecznej.

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

Miejsce zamieszkania osoby fizycznej.

Ustawa o ewidencji ludności art. 25

Domniemanie istnienia miejsca zamieszkania na podstawie zameldowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest przedwczesny z powodu braku wyczerpujących ustaleń faktycznych dotyczących miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Godne uwagi sformułowania

Wniosek podlegał oddaleniu jako przedwczesny. Spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji. art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nie regulując jednak kwestii właściwości organu w sytuacji braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. W tej zaś mierze brak jest podstaw do stosowania ustawy o pomocy społecznej, w szczególności jej art. 101 ust. 1 i 2. Biorąc pod uwagę treść oraz wszystkie konsekwencje wynikające z art. 21 § 1 i 2 k.p.a., należy przyjąć, że warunkiem prawidłowego stosowania art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. jest uwzględnienie tego, że art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. wiąże właściwość miejscową organu wyłącznie z miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy, nie zaś – jak stanowi przywołany przepis k.p.a. – ewentualnie także z miejscem pobytu strony. Przedmiotem sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego jest rozbieżność stanowisk co najmniej dwóch organów administracji publicznej w przedmiocie wykładni i stosowania regulacji wyznaczającej właściwość tych organów na tle tożsamej, konkretnej i indywidualnej sprawy administracyjnej.

Skład orzekający

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

przewodniczący

Patrycja Joanna Suwaj

sprawozdawca

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organu w sprawach świadczeń opieki zdrowotnej, zwłaszcza w sytuacjach trudności z określeniem miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, w tym osób bezdomnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sporu o właściwość między dwoma organami administracji publicznej w przedmiocie świadczeń zdrowotnych. Kluczowe jest ustalenie miejsca zamieszkania zgodnie z przepisami prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania właściwości organów w skomplikowanych sytuacjach życiowych, takich jak bezdomność, co ma znaczenie dla dostępu do świadczeń zdrowotnych.

Gdzie mieszka osoba bezdomna? NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawie świadczeń zdrowotnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GW 139/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono wniosek
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Chorzów z dnia 28 listopada 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Chorzów a Wójtem Gminy Lubaczów w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oddalić wniosek.
Uzasadnienie
|Uzasadnienie |
| |
|1. Pismem z dnia 28 listopada 2024 r. Prezydent Miasta Chorzowa (dalej: Wnioskodawca), działający przez Dyrektora Ośrodka Pomocy |
|Społecznej w Chorzowie wniósł na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed |
|sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) oraz art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960|
|r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) o rozstrzygnięcie sporu o właściwość |
|pomiędzy Wnioskodawcą a Wójtem Gminy Lubaczów (dalej: Strona przeciwna) w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej |
|finansowanych ze środków publicznych dla Pana M. P. (dalej: Świadczeniobiorca, Uprawniony). |
|We wniosku wskazano, że w dniu 19 czerwca 2024 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubaczowie wpłynął wniosek z Zespołu Szpitali |
|Miejskich w (...) o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla Pana M. P.. W odpowiedzi |
|Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lubaczowie poinformował, że Uprawniony nie zamieszkuje pod wskazanym adresem ((...)i w związku z tym nie |
|ma możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Nie wydano żadnej decyzji administracyjnej ani nie podjęto działań w celu|
|przekazania wniosku. |
|Po upływie trzech miesięcy od pobytu Uprawnionego w szpitalu, w dniu 20 września 2024 r., prośba dotycząca rozpatrzenia wniosku o prawo do|
|świadczeń opieki zdrowotnej wpłynęła tym razem do Ośrodka Pomocy Społecznej w Chorzowie. W tym czasie Uprawniony nie przebywał już w |
|szpitalu, co uniemożliwiło nawiązanie bezpośredniego kontaktu. |
|Wnioskodawca wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że miasto Chorzów było miejscem pobytu Uprawnionego wyłącznie w |
|okresie udzielania mu świadczeń zdrowotnych. Zgromadzone informacje wskazują, że Uprawniony jest najprawdopodobniej osobą bezdomną. W toku|
|postępowania pozyskano dane dotyczące jego ostatniego miejsca pobytu stałego, potencjalnych należności pieniężnych oraz okresu podlegania |
|ubezpieczeniu zdrowotnemu. Uwzględniając, że jednodniowy pobyt Uprawnionego w Izbie Przyjęć nie stanowi stałego pobytu na terenie miasta |
|Chorzów, uznano, iż Chorzów nie jest gminą właściwą do rozpatrzenia sprawy. W związku z tym wniosek, wraz z zebraną dokumentacją, został |
|przekazany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubaczowie. |
|Wnioskodawca wskazał, że w sprawie nie sposób jednak ustalić miejsca zamieszkania Uprawnionego w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego. W/w|
|prowadził do dnia 15.05.2023 r. firmę o nazwie (...), której działalność jest obecnie zawieszona. Uprawniony korzystał także z usług |
|Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie oraz urodził się w Krakowie. Ponadto na Uprawnionego były rejestrowane świadczenia wychowawcze w |
|Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Wieliczce w 2016 roku. |
|W ocenie Wnioskodawcy biorąc pod uwagę, że Uprawniony jest najprawdopodobniej osobą bezdomną, przy ustalaniu gminy właściwej do |
|rozpatrzenia wniosku należy kierować się ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały. W związku z tym Gmina Lubaczów, zdaniem |
|Wnioskodawcy powinna zostać uznana za właściwą do rozpatrzenia sprawy. |
|2. Pismem z dnia 9 stycznia 2025 r. Wójt Gminy Lubaczów wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji|
|potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla Uprawnionego jest Prezydent Miasta Chorzowa. |
|Wskazał, że ostatnie zameldowanie ma pod adresem (...), a na pobyt stały na terenie Gminy Lubaczów zameldowany był w okresie od 18.08.2021 |
|r. do 26.01.2022 r. Następnie w/w wymeldował się sam i wyjechał w celach zarobkowych. Czynności kontrolne przeprowadzone przez pracownika |
|socjalnego GOPS w Lubaczowie wykazały, że uprawniony nie figuruje w ewidencji emerytalno-rentowej KRUS i ZUS, nie jest podatnikiem podatku|
|rolnego, leśnego i nieruchomości na terenie Gminy Lubaczów. Ponadto w/w nie korzystał i nie korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy |
|Społecznej w Lubaczowie. Pracownik socjalny kilkukrotne przebywał w miejscowości (...)i nigdy nie zastał Uprawnionego. Pod wskazanym adresem|
|zamieszkują jego rodzice. Przeprowadzono rozmowę z matką, która oświadczyła, że zamieszkuje z mężem w miejscowości (...)od kilku lat, |
|natomiast syn nigdy nie mieszkał z nimi, był zameldowany około 5 miesięcy i nie utrzymują, ani nie utrzymywali z nim kontaktów. |
| |
|Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |
|Wniosek w sprawie podlegał oddaleniu jako przedwczesny. |
| |
|3. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 |
|z późn. zm.; dalej przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu |
|terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między |
|organami tych jednostek a organami administracji rządowej. |
|Pojęcie sporu, którym w przywołanym przepisie posługuje się ustawodawca, odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy |
|administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór |
|negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji |
|publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy |
|administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j. Dz. U. 2024 r., |
|poz. 572 ze zm., dalej przywoływana jako: "k.p.a."), a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed |
|organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź w innej prawnej formie działania administracji |
|publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006 r. |
|sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OW 180/09). Spory te Naczelny Sąd |
|Administracyjny rozstrzyga na wniosek, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. |
|W rozpoznawanej sprawie zaistniały spór pomiędzy organami jest negatywnym sporem o właściwość, żaden z pozostających w sporze organów nie |
|uznaje się bowiem za właściwy do rozpoznania wniosku placówki medycznej o potwierdzenie prawa Uprawnionego do świadczeń opieki zdrowotnej |
|finansowanych ze środków publicznych. |
|4. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. Właściwość organu do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki |
|zdrowotnej reguluje art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków |
|publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.; dalej przywoływana jako: "u.ś.o.z."), z którego wynika, że dokumentem |
|potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze |
|względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. |
|Zagadnienie ustalenia organu właściwego do wydania decyzji, o której mowa w przywołanym przepisie prawa, stanowiło przedmiot licznych |
|wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rezultacie których doszło do wypracowania ugruntowanego już podejścia do tej kwestii (por.|
|np. postanowienia NSA z: 21 czerwca 2022 r. sygn. akt II GW 8/22; 27 maja 2022 r. sygn. akt II GW 5/22; 17 maja 2022 r. sygn. akt II GW |
|1/22; 10 listopada 2021 r. sygn. akt II GW 86/21; 20 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GW 41/21; 27 lipca 2020 sygn. akt II GW 13/20; 18 maja |
|2020 r. sygn. akt II GW 4/20; 19 marca 2020 r. sygn. akt II GW 43/18; 17 stycznia 2020 r. sygn. akt II GW 30/19; 3 października 2019 r. |
|sygn. akt II GW 19/19; 25 stycznia 2019 r. sygn. akt II GW 40/18; 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GW 6/18; 19 grudnia 2017 r. sygn. akt |
|II GW 65/17; 26 września 2017 r. sygn. akt II GW 25/17). |
|Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie podziela wyrażany w przywołanych wyrokach pogląd, że art. 54 |
|ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy |
|z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nie regulując jednak kwestii właściwości organu w sytuacji braku |
|możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. |
|W tej zaś mierze brak jest podstaw do stosowania ustawy o pomocy społecznej, w szczególności jej art. 101 ust. 1 i 2, zgodnie z którym |
|właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby |
|bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Jakkolwiek bowiem art. 54 ust. |
|3 pkt 3 u.ś.o.z. przewiduje, że decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się między innymi po stwierdzeniu spełniania kryterium |
|dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, to jednak treść tego przepisu nie daje podstaw, aby wnioskować o dalej |
|jeszcze idących jej konsekwencjach niż te, które wyraźnie z niej wynikają. |
|Innymi słowy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przywołany przepis nie stanowi odesłania do ustawy o pomocy społecznej w zakresie, |
|który można byłoby uznać za pomocny do ustalenia właściwości organu. W analizowanym zakresie nie sposób jest również posiłkować się art. |
|101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, gdyż przedmiot regulacji tej ustawy odnosi się do właściwości organów w sprawach świadczeń z pomocy|
|społecznej. |
|5. W sytuacji, gdy na podstawie przepisów szczególnych nie można wskazać organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, trzeba odwołać się do |
|przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących ogólne zasady ustalania właściwości miejscowej organu administracji |
|publicznej. Skoro zatem art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. nie pozwala na określenie właściwości organu w przypadku braku możliwości ustalenia |
|miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, a brak jest jednocześnie w odniesieniu do tej kwestii także innych przepisów szczególnych, które |
|wyłączałyby stosowanie k.p.a., to ustalanie właściwości miejscowej organu następuje z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 21 § 1 i 2|
|k.p.a. |
|Biorąc pod uwagę treść oraz wszystkie konsekwencje wynikające z art. 21 § 1 i 2 k.p.a., należy przyjąć, że warunkiem prawidłowego |
|stosowania art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. jest uwzględnienie tego, że art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. wiąże właściwość miejscową organu wyłącznie z |
|miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy, nie zaś – jak stanowi przywołany przepis k.p.a. – ewentualnie także z miejscem pobytu strony. W |
|związku z tym, w sytuacji braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, właściwość miejscową organu |
|właściwego do wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z., ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania |
|świadczeniobiorcy. |
|Przepisy k.p.a., ani przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie definiują pojęcia |
|"miejsca zamieszkania". Przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy za uzasadnione trzeba zatem uznać posiłkowanie się treścią |
|art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem |
|stałego pobytu. W rozumieniu przywołanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki, a mianowicie zewnętrzny (fakt |
|przebywania) oraz wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest |
|czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności |
|życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na |
|pobyt stały w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. |
|6. Przedmiotem sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego jest rozbieżność stanowisk co najmniej dwóch organów administracji publicznej |
|w przedmiocie wykładni i stosowania regulacji wyznaczającej właściwość tych organów na tle tożsamej, konkretnej i indywidualnej sprawy |
|administracyjnej, która stała się przedmiotem postępowania. Rozstrzygnięcie co do istoty tego rodzaju sporu administracyjnoprawnego polega|
|na wskazaniu adresata kompetencji do załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu o charakterze |
|kompetencyjnym nie może natomiast zmierzać do wyjaśnienia wątpliwości lub niepewności organów co do sposobu działania w sprawie na tle |
|niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych lub rekonstruowanej jednakowo regulacji kompetencyjnej. Powstające między organami różnice |
|poglądów co do sposobu stosowania danej regulacji kompetencyjnej, niebędące konsekwencją rozbieżności w wykładni tej regulacji, mogą |
|świadczyć o określonych brakach w zakresie ustalenia podstawy faktycznej lub prawnej załatwienia sprawy albo o niepodjęciu koniecznych |
|czynności procesowych zmierzających do określenia przedmiotu postępowania. Powstanie sporu o właściwość lub kompetencyjnego musi być zatem|
|poprzedzone precyzyjnym, wnikliwym i szczegółowym ustaleniem stanu prawnego i faktycznego sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia |
|2023, sygn. akt II GW 98/23). Brak tego rodzaju ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu musi zostać oceniony jako |
|przedwczesny, co stanowi podstawę do jego oddalenia (zob. np. postanowienie NSA z dnia 2 marca 2018 r., sygn. akt I OW 292/17). Warunkiem |
|rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest ponadto stwierdzenie, że rozbieżności |
|interpretacyjne organów na tle regulacji kompetencyjnej mają charakter realny (a nie pozorny), aktualny (a nie potencjalny) i konkretny (a|
|nie abstrakcyjny). |
|7. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że rozbieżność stanowisk organów jest konsekwencją niedokonania pełnych i wyczerpujących |
|ustaleń faktycznych na tle zasadniczej przesłanki determinującej określenie organu właściwego do załatwienia sprawy, której dotyczy spór o|
|właściwość. Jeżeli bowiem zgodnie z art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy,|
|o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce |
|zamieszkania świadczeniobiorcy, to niewątpliwie warunkiem prawidłowego określenia podmiotu kompetencji do załatwienia tego rodzaju sprawy |
|jest uprzednie podjęcie wszelkich koniecznych czynności dowodowych i wyjaśniających, które zmierzają do definitywnego ustalenia aktualnego|
|na moment wszczęcia postępowania miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z., albo ostatniego |
|miejsca zamieszkania, jeżeli aktualnego miejsca zamieszkania nie można ustalić. |
|W tym miejscu należy jedynie przypomnieć, że – stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – art.|
|54 ust. 1 u.ś.o.z. wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., co skutkuje modyfikacją treściową zakresu |
|zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; postanowienie NSA z |
|dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; postanowienie NSA z |
|dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; postanowienie NSA z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22; postanowienie NSA z |
|dnia15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22). |
|Jeżeli zatem nie można ustalić aktualnego miejsca zamieszkania na tle sprawy z art. 54 ust. 1 u.ś.o.z., organy mają obowiązek podjęcia |
|wszelkich możliwych czynności procesowych w celu ustalenia ostatniego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. |
|1 pkt 2 powyższej ustawy, natomiast jeżeli czynności te nie doprowadzą do pozytywnych ustaleń, możliwe staje się sięgnięcie do wskazanego |
|w art. 21 § 2 k.p.a. kryterium subsydiarnego ustalenia właściwości miejscowej, to jest kryterium miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie |
|powodujące wszczęcie postępowania (miejsce udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 |
|u.ś.o.z.). |
|8. Przenosząc powyższe rozważania na tę sprawę należy stwierdzić, że Organy pozostające w sporze nie dokonały prawidłowych ustaleń |
|faktycznych na tle przesłanki miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. Ustalenia organów w tym|
|zakresie są niepełne, co oznacza, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest przedwczesny. |
|Przedstawione przez Organy informacje dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej w Krakowie, jej zawieszenia w roku 2023 oraz |
|rejestracji świadczeń wychowawczych w roku 2016 w Wieliczce, w kontekście 5 miesięcznego zameldowania na pobyt stały u rodziców w |
|Lubaczowie, w okresie od 18.08.2021 r. do 26.01.2022 r. (którzy jednak nie potwierdzają faktu zamieszkania pod adresem (...)), nie są zatem |
|wystarczające do poczynienia pełnych i wiarygodnych ustaleń faktycznych w koniecznym zakresie. Nie ustalono przede wszystkim innych |
|istotnych danych ewidencyjnych, w tym w zakresie odpowiednich informacji podatkowych dotyczących miejsca zamieszkania (ewidencja |
|podatników lub płatników). |
|Niezależnie od powyższych uwag należy przypomnieć, że jakkolwiek sam fakt formalnego zameldowania na pobyt stały lub czasowy nie stanowi |
|wyłącznego dowodu na okoliczność miejsca zamieszkania danej osoby fizycznej (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt |
|II GW 59/21; postanowienie NSA z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt II GW 12/17), to jednak fakt ten stwarza wzruszalne domniemanie |
|istnienia tego rodzaju okoliczności (por. art. 25 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności), które w braku wiarygodnych |
|przeciwdowodów jest wiążące dla organów orzekających w sprawie o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze |
|środków publicznych. |
|9. Mając na względzie powyższe argumenty, wobec stwierdzenia niespełnienia przesłanki prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy w |
|zakresie koniecznym do merytorycznego rozstrzygnięcia sporu o właściwość, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 15 § 2 |
|w zw. z art. 151 i art. 166 oraz w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek. |
| | |
Wszystkie przywołane orzeczenia pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI