II GW 30/22

II GW 30/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Rysz
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Drogi publiczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 4, art 3 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1376
art. 73 ust. 1, art. 78 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2130
§ 9 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z  dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Piaseczyńskiego z dnia 11 maja 2022 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Piaseczyńskim a Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza w przedmiocie zawiadomienia o zbyciu pojazdu postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza jako organ właściwy do załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 11 maja 2022 r. Starosta Piaseczyński zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza przez wskazanie Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomień firmy A.Sp. z o.o. z siedzibą w P. przy ul. O.(...) z dnia 2 maja 2022 r. o zbyciu pojazdów marki: Ford Focus o nr rejestracyjnym(...), Dacia Duster o nr rejestracyjnym(...), z dnia 4 maja 2022 r. o zbyciu pojazdów: Dacia Duster o nr rejestracyjnym (...), Skoda Octavia o nr rejestracyjnym(...), Dacia Sandero o nr rejestracyjnym (...), BMW 3 o nr rejestracyjnym(...).
Starosta Piaseczyński wskazał, że firma A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. przekazała zawiadomienia z dnia 2 maja 2022 r. i 4 maja 2022r. o zbyciu ww. pojazdów Prezydentowi Miasta Dąbrowy Górniczej.
Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej, działając w oparciu o art. 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.) przekazał Staroście Piaseczyńskiemu zgłoszenia zbycia w/w pojazdów złożone przez firmę A.Sp. z o.o. wraz z dołączonymi kopiami dokumentów, na podstawie których nastąpiło zbycie pojazdów, podnosząc, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ miejsca siedziby zbywającego.
W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Starosta Piaseczyński wskazał na przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst. jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 988; dalej: p.r.d.), podnosząc, że właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza - zgodnie z ostatnim miejscem rejestracji pojazdu, wobec konieczności zapewnienia ciągłości wpisów w rejestrze pojazdów. Uzasadnia to przyjęcie, że kwestie o charakterze rejestrowym dotyczące pojazdu zarejestrowanego należą do właściwości organu miejsca ostatniej rejestracji. Tym samym, pierwotnie właściwy do zarejestrowania pojazdu organ administracji zachowuje swoją właściwość do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu już zarejestrowanego pojazdu. Za takim określeniem właściwości miejscowej organu przemawia cel wskazanych regulacji i względy praktyczne. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2130, ze zm.), dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Skoro organ rejestrujący tworzy indywidualne teczki pojazdu zarejestrowanego, to analogicznie dokumenty dotyczące zawiadomienia o zbyciu pojazdu także należy składać do tego organu, również ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza wniósł o wskazanie Starosty Piaseczyńskiego, jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdów, z uwagi na właściwość ustaloną według siedziby zbywającego. Ponadto wniósł o rozważenie zastosowania art. 15 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), poprzez skierowanie wniosku o podjęcie uchwały NSA w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w sprawie organu właściwego miejscowo dla przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z pisma Ministerstwa Infrastruktury z 2 sierpnia 2021 r. na okoliczność stosowania w sprawie wniosku zawiadamiającego o zbyciu pojazdu ogólnych reguł ustalania właściwości miejscowej organu przyjmującego zawiadomienie o zbyciu pojazdu, na podstawie art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a.
W uzasadnieniu Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej wskazał, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy będzie miała również zmiana w przepisach dotyczących rejestracji pojazdów wchodząca w życie 31 stycznia 2022 r., wprowadzająca do ustawy Prawo o ruchu drogowym możliwość zachowania dotychczasowego numeru rejestracyjnego, w tym tablic rejestracyjnych, zgodnie z art. 73 ust. 1a dodanym przez art. 1 pkt 9 lit. b ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawę - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1517), gdyż właściciel nie będzie mógł po tablicach rejestracyjnych stwierdzić który organ jest właściwy do przyjęcia zawiadomienia i będzie się zgłaszał do organu w celu ustalenie organu właściwego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość (spór kompetencyjny) ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź też – co trzeba podkreślić – w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006r., sygn. II OW 51/06, 18 lutego 2009r., sygn. I OW 14/09 i 17 listopada 2009r., sygn. I OW 180/09 - te i pozostałe powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość - pomiędzy Starostą Piaseczyńskim a Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza, co do organu administracji publicznej właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdów.
Utrwalone jest obecnie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu (por. np. postanowienia NSA: z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 97/20, z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GW 19/21, z 14 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 31/21; z 27 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 44/21; z 28 września 2021 r., sygn. akt: II GW 50/21 i II GW 51/21; z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 65/21; z 29 marca 2022 r., sygn. akt II GW 124/21; z 2 września 2022 r., sygn. akt: II GW 18/22 i II GW 27/22). NSA w składzie rozpoznającym niniejszy wniosek podziela pogląd zaprezentowany w przywołanych orzeczeniach uznając, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu.
Poza odosobnionym poglądem wyrażonym w przeszłości w pojedynczych orzeczeniach (postanowienia z 20 października 2020 r., sygn. akt I OW 103/20; z 13 listopada 2020r., sygn. akt I OW 104/20 oraz z 20 listopada 2020 r., sygn. akt I OW 132/20 i I OW 139/20), orzecznictwo w sprawach sporów o właściwość co do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest obecnie jednolite i nie występuje rozbieżność, o której mowa w piśmie Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza, która przemawiałaby za skierowaniem wniosku o podjęcie uchwały poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w orzecznictwie.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić - w terminie nieprzekraczającym 30 dni - starostę (prezydenta) o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Przyjęcie zawiadomienia o wypełnieniu tego obowiązku należy zakwalifikować jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych. Z kolei przepisy dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1), czy wyrejestrowania pojazdu (art. 79), wskazują wprost, że organem właściwym w tych sprawach jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu. Powyższe uzasadnia przyjęcie, że kwestie dotyczące tych i innych postępowań rejestrowych, leżą w gestii organu rejestracji, co uznać należy za rozwiązanie odpowiadające potrzebom systemowej spójności w obszarze tego zadania administracji publicznej. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach, dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów, organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Skoro według powołanego przepisu organ rejestrujący tworzy indywidualne teczki pojazdu zarejestrowanego, nie może być wątpliwości, że dokumenty dotyczące zawiadomienia o zbyciu pojazdu także należy składać do tego organu, bowiem tylko ten organ dysponuje wspomnianymi dokumentami źródłowymi. Zawiadomienie o zbyciu pojazdu służy realizacji obowiązku aktualizacji danych związanych z pojazdem, w tym dotyczących właściciela pojazdu, co ma sprzyjać pewności obrotu pojazdami oraz umożliwiać identyfikację osoby, na której ciążą obowiązki prawne związane z własnością pojazdu. Ze względu więc na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdów powinno być dokonane organowi, który zarejestrował pojazd.
Z tych względów w rozpoznawanej sprawie należy uznać, że organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu złożonemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdów jest Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej. Zauważyć przy tym należy, że nie ma znaczenia prawnego zmiana dotycząca funkcjonowania systemu informatycznego POJAZD, polegająca na umożliwieniu wprowadzenia zgłoszenia zbycia pojazdu także w urzędzie starosty (prezydenta), który tego pojazdu nie zarejestrował. Jakkolwiek bowiem umożliwia ona zapewnienie ciągłości wpisów dokonywanych w systemie informatycznym - w zakresie właścicieli pojazdów - jednakże nie podważa to argumentów wynikających z wykładni systemowej, które odpowiadają postulatowi spójności przepisów prawa administracyjnego, co w rozpoznawanej sprawie odnosi się do zespołu norm dotyczących czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1 p.r.d.) i wyrejestrowania pojazdu (art. 79 p.r.d.). Nie ma też znaczenia nowelizacja polegająca na możliwości zatrzymywania dotychczasowych tablic rejestracyjnych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.