II GW 28/22

II GW 28/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/
Mirosław Trzecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 450
art. 136 ust. 1-3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 22 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Bydgoskiego z dnia 11 maja 2022 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Bydgoskim a Prezydentem Miasta Bydgoszcz w przedmiocie przekazania prawa jazdy organowi postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Bydgoszcz jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Pismem z 28 kwietnia 2022 r. Starosta Bydgoski (dalej "Starosta") wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Bydgoszcz (dalej "Prezydent") poprzez wskazanie Prezydenta jako organu właściwego do rozpoznania sprawy prowadzonej z urzędu dotyczącej przekazania prawa jazdy niemieckiemu organowi właściwemu do wydawania praw jazdy.
Wskazał, że 31 marca 2022 r. wpłynęło zawiadomienie o wydaniu postanowienia o zatrzymania prawa jazdy wraz z postanowieniem z 23 lutego 2022 r., w którym M.B. orzeczono zatrzymać niemieckie prawo jazdy nr [...] wydane przez F. Prokuratura Rejonowa Bydgoszcz-Południe w Bydgoszczy w postanowieniu wskazała, że M.B. na stałe mieszka w Niemczech, a w Polsce wskazał adres do doręczeń ([...]2 Pawłówek). Pisma zostały w pierwszej kolejności przesłane do Urzędu Miasta w Bydgoszczy, jednak Prezydent nie uznał się za organ właściwy do rozpatrzenia sprawy i przekazał akt do Starostwa Powiatowego w Bydgoszczy, uzasadniając, że miejscem zamieszkania M.B. są Niemcy, a adresem do doręczeń [...]2 Pawłówek, czyli miejscowość na terenie powiatu bydgoskiego.
Prokuratura Rejonowa Bydgoszcz-Południe w Bydgoszczy poinformowała, że miejscem popełnienia przestępstwa przez M.B., zamieszkałego na terenie Niemiec, jest Bydgoszcz ul. [...]1.
Zdaniem Starosty, zarówno przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej "k.p.a."), jak również art. 136 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.; dalej "p.r.d.") wskazują na właściwość Prezydenta.
Starosta podkreślił, że bez znaczenia pozostaje fakt wskazania adresu do doręczeń, jeśli można jednoznacznie określić właściwość organu zobligowanego do odesłania prawa jazdy do organu zagranicznego, który je wydał.
W odpowiedzi na wniosek Starosta Bydgoski wniósł o wskazanie, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Starosta Bydgoski, ponieważ złożenie wniosku o rozstrzygnięcie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest przedwczesne w świetle dyspozycji art. 21 § 2 k.p.a., bowiem przed ewentualnym złożeniem wniosku o rozstrzygnięcie na tej podstawie sporu kompetencyjnego organ ten miał obowiązek podjąć wszystkie niezbędne czynności, mające na celu ustalenie miejsca zamieszkania/pobytu lub ostatniego miejsca zamieszkania/pobytu strony w Polsce.
Wyjaśnił, że sprawa została przekazana Staroście, ponieważ jako adres do doręczeń osoba może wskazać każdy adres, w tym adres miejsca, w którym aktualnie przebywa. Starosta skierował do Prokuratury pytanie o miejsce zdarzenia. Inne czynności wyjaśniające miejsce zamieszkania/pobytu M.B. w Polsce nie były przez Starostę podejmowane.
Na podstawie art. 21 § 1 i 2 k.p.a. dopiero jak nie można ustalić właściwości miejscowej na podstawie miejsca zamieszkania lub pobytu w kraju, ustala się właściwość według miejsca zdarzenia. Przed ew. wdaniem się w spór kompetencyjny obowiązkiem Starosty było więc podjęcie niezbędnych czynności wyjaśniających mających na celu ustalenia miejsca zamieszkania/pobytu w Polsce.
Prezydent ustalił, że ostatnim miejscem zamieszkania M.B. był Gdańsk, co oznacza, że nie ma podstaw do zastosowania art. 21 § 2 k.p.a.
Zdaniem Prezydenta, zastosowanie art. 136 ust. 2 p.r.d. mogłoby nastąpić jedynie w przypadku, jeżeli organ, w wyniku podjętych czynności wyjaśniających z udziałem strony, ustaliłby, iż nie ma on żadnego miejsca zamieszkania na terytorium RP, co w tym przypadku nie miało miejsca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Rozstrzyganie wspomnianych sporów o właściwość objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należało ustalić, czy sprawa ta należy do właściwości NSA. Zgodnie bowiem z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 2-4 rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu –sąd administracyjny. Na gruncie niniejszej sprawy organem tym byłoby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, które przesłało wniosek Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zgodnie z właściwością.
Zdaniem NSA, rozpoznawany wniosek słusznie został przekazany NSA do rozpoznania, ponieważ sprawa, w której został wniesiony, tj. przekazanie prawa jazdy, nie stanowi sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., lecz czynność określoną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przedmiotem kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą być zaś również spory pomiędzy organami w kwestii właściwości (kompetencji) organów dotyczących czynności lub aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro bowiem podlegają one kontroli legalności sądów administracyjnych, a w systemie prawa brak jest uniwersalnych rozwiązań dotyczących rozwiązywania takich sporów, to przyjąć należy, że art. 4 p.p.s.a. w związku z art. 15 pkt 4 p.p.s.a. stanowi podstawę do rozstrzygania o tych sporach przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. postanowienie NSA z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt II GW 25/21).
Zgodnie z art. 136 p.r.d., w przypadku, o którym mowa w art. 135b ust. 1 (zatrzymania prawa jazdy wydanego w kraju), Policja przekazuje niezwłocznie, jednak nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zatrzymania prawa jazdy, informację o zatrzymaniu prawa jazdy, według właściwości, sądowi uprawnionemu do rozpoznania sprawy o wykroczenie, prokuratorowi lub staroście (ust. 1). W przypadku, o którym mowa w art. 135b ust. 2 (zatrzymania prawa jazdy wydanego przez państwo inne niż RP), zatrzymany dokument, z wyjątkiem przypadku określonego w art. 135a ust. 1 pkt 1 lit. c, Policja przekazuje niezwłocznie, jednak nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zatrzymania dokumentu, według właściwości, sądowi uprawnionemu do rozpoznania sprawy o wykroczenie, prokuratorowi lub staroście (ust. 2). Jeżeli prawo jazdy zostało wydane przez państwo inne niż Rzeczpospolita Polska i kierujący pojazdem nie ma miejsca zamieszkania na jej terytorium, prawo jazdy przekazuje się niezwłocznie staroście właściwemu ze względu na miejsce naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym. Starosta niezwłocznie przekazuje zatrzymane prawo jazdy do właściwego organu państwa, w którym zostało ono wydane (ust. 3).
Skoro zatrzymanie prawa jazdy odbiera stronie uprawnienia nadane decyzją administracyjną, to przekazanie prawa jazdy stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Konsekwencją przyjęcia, że przedmiotem sporu nie jest sprawa w rozumieniu art. 1 k.p.a., lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego określające właściwość miejscową organu (art. 21) – wbrew twierdzeniom stron – nie mają zastosowania, a mogą być jedynie wskazówką interpretacyjną w procesie wykładni.
Zdaniem NSA, należało uznać, że organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Prezydent Miasta Bydgoszcz.
Stosownie do art. 136 ust. 3 p.r.d. jeżeli prawo jazdy zostało wydane przez państwo inne niż Rzeczpospolita Polska i kierujący pojazdem nie ma miejsca zamieszkania na jej terytorium, prawo jazdy przekazuje się niezwłocznie staroście właściwemu ze względu na miejsce naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym.
Jak wynika z przesłanych dokumentów, w tym z informacji uzyskanej z Prokuratury, M.B. nie zamieszkiwał na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i posiadał prawo jazdy wydane przez organ niemiecki. Wobec tego należało przyjąć, że właściwy jest starosta właściwy dla miejsca naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym. Do naruszenia przepisów doszło w Bydgoszczy przy [...]1, wobec tego przekazanie zatrzymanego w niniejszej sprawie prawa jazdy należy do właściwości starosty Miasta Bydgoszcz, które jest miastem na prawach powiatu. Wobec tego funkcję starosty pełni w nim Prezydent Miasta i to on powinien zająć się przekazaniem zatrzymanego prawa jazdy organowi zagranicznemu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.