II GW 2/25

II GW 2/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Częstochowy z dnia 23 grudnia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Częstochowy a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazać Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organ właściwy do załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
|Uzasadnienie |
| |
|1. Pismem z dnia 23 grudnia 2024 r. Prezydent Miasta Częstochowy (dalej: Wnioskodawca), działający przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka |
|Pomocy Społecznej w Częstochowie wniósł na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o |
|postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) oraz art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z |
|dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) o rozstrzygnięcie|
|sporu o właściwość pomiędzy Wnioskodawcą a Burmistrzem Dzielnicy Praga-Północ Miasta Stołecznego Warszawy (dalej: Strona przeciwna) w |
|przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla Pana P.S. (dalej: |
|Świadczeniobiorca, Uprawniony) poprzez wskazanie Burmistrza Dzielnicy Praga-Północ Miasta Stołecznego Warszawy jako organu właściwego do |
|rozpoznania wniosku Miejskiego Szpitala Zespolonego, ul. (...)w Częstochowie w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki |
|zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. |
|We wniosku wskazano, że w dniu 21.10.2024 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Częstochowie wpłynęło zawiadomienie wystosowane |
|przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Praga-Północ wraz z wnioskiem SP ZOZ (...)z dnia 03.07.2024 r. o wydanie decyzji potwierdzającej |
|prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osoby nieubezpieczonej, pana P. S.. Ww. w dniu 27.06.2024 r.korzystał z pomocy medycznej Szpitalnego |
|Oddziału Ratunkowego przy ul. (...) w Częstochowie i podał, że jego miejscem zamieszkania jest: Wołomin, ul. (...). |
|W toku prowadzonych czynności, Ośrodek Pomocy Społecznej w Wołominie ustalił, że Uprawniony nie przebywa w tej miejscowości, natomiast pod|
|adresem: (...), znajduje się Komenda Powiatowa Policji. Ponadto tamtejszy Ośrodek ustalił, że Uprawniony jest wyrejestrowany z ubezpieczenie|
|zdrowotnego od 01.06.2020 r., figuruje w rejestrze podatników Urzędu Skarbowego Warszawa - Praga, a ostatni adres zamieszkania to: |
|Warszawa, ul. (...)Z uwagi na powyższe. Burmistrz Miasta Wołomin uznał, że organem właściwym do wydania decyzji w sprawie przyznania składek|
|na ubezpieczenie zdrowotne jest Burmistrz Dzielnicy Praga - Północ m.st. Warszawy. W dniu 02.09.2024 r. przekazał zawiadomienie o |
|przekazaniu wniosku wraz z dokumentacją jako do organu właściwego: OSP Dzielnicy Praga -Północ Warszawa o wydanie decyzji w przedmiotowej |
|sprawie. |
|W dniu 30.09.2024 r. OSP Praga -Północ Warszawa uznał, że organem właściwym jest MOPS w Częstochowie, jako miejscowości, w której |
|nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania. W uzasadnieniu OPS Dzielnicy Praga -Północ ustalił, że nie ma podstaw faktycznych i|
|prawnych, aby uznać swoją właściwość w tej sprawie. Na dowód załączył notatkę pracownika socjalnego z dnia 16.09.2024 r., z której |
|wynikało, że Uprawniony, zamieszkały Warszawa ul. (...), opuścił mieszkanie w roku 2019 i od marca 2021 r. powyższy lokal zajmuje nowy |
|najemca. |
|MOPS w Częstochowie zweryfikował dane Uprawnionego w Systemie Rejestrów Państwowych. Z uzyskanych informacji jednoznacznie wynika, że był |
|on zameldowany przy ul. (...) gmina Warszawa-Północ m.st. Warszawa od 04.09.1978 r. do 19.02.2000 r. Uprawniony nigdy nie zmieniał adresu |
|zameldowania na stałe lub na pobyt czasowy. Ponadto na podstawie kodu terytorialnego wystawcy dowodu osobistego pana P. S., o serii i nr |
|(...) ustalono, że powyższy dokument wystawiony został przez Prezydenta Miasta Warszawa-Praga-Północ i posiada datę ważności do 09.05.2028 |
|r. |
|MOPS w Częstochowie wystosował pismo do Miejskiego Szpitala Specjalistycznego ul. (...)w Częstochowie, z wnioskiem o udostępnienie danych, |
|czy Uprawniony po pobycie w dniu 27.06.2024 r. był ponownie hospitalizowany oraz z jakiego adresu był ewentualnie przywieziony. Szpital |
|stwierdził jednak, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do uwzględnienia powyższego wniosku i odmówił przekazania informacji. |
|W wyniku podjętych działań ustalono, że Uprawniony nie był znany pracownikowi socjalnemu, któremu podlega rejon Miejskiego Szpitala |
|Zespolonego w Częstochowie. |
|Po zweryfikowaniu danych o składkach na ubezpieczenie zdrowotne okazało się, że Uprawniony od 01.12.2018 r. do 31,12 .2018 r. miał |
|opłacane składki przez Urząd Pracy Miasta Stołecznego Warszawy. Jedynym adresem, który znajduje się w Elektronicznym Systemie - PESEL, a |
|pod którym był zameldowany od 04.09.1978 r. do 19.02.2020 r. jest adres: Warszawa, ul. (...). |
|Wnioskodawca dodał, że podstawową informacją dotyczącą adresu, na którą powołuje się OPS Praga-Północ jest rozmowa telefoniczna z |
|pracownikiem Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami przy ul. (...), z której wynikało, |
|że Ww. od 2019 r. nie mieszka przy ul. (...), |
|Jednakże zdaniem Wnioskodawcy o zameldowaniu na terenie Warszawy świadczą: pismo NFZ znak sprawy; (...)z dnia 19.08.2024 r., pismo |
|Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa znak sprawy: (...) z dnia 20.08.2024 r. |
|W stanowisku MOPS w Częstochowie sprawa powinna być rozpatrzona przez organ właściwy, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 cyt. ustawy z dnia 14 |
|czerwca 1960 kodeksu postępowania administracyjnego tj. według miejscu ostatniego zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju tj. Warszawa |
|ul. (...). |
|2. Pismem z dnia 24 lutego 2025 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, działający przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy |
|Praga-Północ m.st. Warszawy wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do |
|świadczeń opieki zdrowotnej dla Uprawnionego jest Prezydent Miasta Częstochowa (miejsce zdarzenia) lub Wójt Gminy Kamienica Polska |
|(oświadczenie Uprawnionego). |
|Strona przeciwna wskazała, że Prezydent Miasta Częstochowa pomija podstawowy dokument, tj. sporządzony przez SP ZOZ (...) wniosek z leczenia|
|na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym w trybie nagłym w dniu 10 października 2024 r. -11 października 2024 r., na podstawie bezpośredniego |
|oświadczenia Uprawnionego, który wskazał, że jego miejscem zamieszkania (nie zameldowania, jak chciałby Wnioskodawca) jest miejscowość O. |
|(42-260), ul. (...). Drugą świadomie pomijaną informacją wynikającą z tego dokumentu jest przyjęcie i udzielenie pomocy Uprawnionemu przez |
|Miejski Szpital Zespolony w trybie nagłym. |
|Strona przeciwna uznała, że wbrew stanowisku Wnioskodawcy, o właściwości nie może decydować dawny adres miejsca zameldowania czy też |
|ostatni adres rozliczenia podatku, gdyż takich podstaw prawnych ustalania właściwości nie wskazują obowiązujące przepisy. Dodatkowo |
|podkreśliła, że w odstępie kilku miesięcy Uprawniony ponownie skorzystał z pomocy w/w jednostki medycznej, co oznacza, że jego deklaracja |
|odnośnie do miejsca zamieszkania jest autentyczna i powinna być wzięta pod uwagę w pierwszej kolejności. Wnioskodawca, w ocenie Strony |
|przeciwnej nie wykazał żadnych dowodów na to, że oświadczenie Uprawnionego wskazujące jego miejsce zamieszkania w O. (42-260), ul. (...) |
|(gmina Kamienica Polska), nie jest zgodne z prawdą czy też bieżącym stanem faktycznym. |
| |
|Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |
| |
|3. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 |
|z późn. zm.; dalej przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu |
|terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między |
|organami tych jednostek a organami administracji rządowej. |
|Pojęcie sporu, którym w przywołanym przepisie posługuje się ustawodawca, odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy |
|administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór |
|negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji |
|publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy |
|administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j. Dz. U. 2024 r., |
|poz. 572 ze zm., dalej przywoływana jako: "k.p.a."), a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed |
|organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź w innej prawnej formie działania administracji |
|publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006 r. |
|sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OW 180/09). Spory te Naczelny Sąd |
|Administracyjny rozstrzyga na wniosek, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. |
|W rozpoznawanej sprawie zaistniały spór pomiędzy organami jest negatywnym sporem o właściwość, żaden z pozostających w sporze organów nie |
|uznaje się bowiem za właściwy do rozpoznania wniosku placówki medycznej o potwierdzenie prawa Uprawnionego do świadczeń opieki zdrowotnej |
|finansowanych ze środków publicznych. |
|4. Odnosząc się do istoty sprawy trzeba podkreślić, że właściwość organu do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki |
|zdrowotnej reguluje art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków |
|publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.; dalej: u.ś.o.z.), z którego wynika, że dokumentem potwierdzającym prawo do |
|świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce |
|zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. |
|Zagadnienie ustalenia organu właściwego do wydania decyzji, o której mowa w przywołanym przepisie prawa, stanowiło przedmiot licznych |
|wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rezultacie których doszło do wypracowania ugruntowanego już podejścia do tej kwestii (por.|
|np. postanowienia NSA z: 21 czerwca 2022 r. sygn. akt II GW 8/22; 27 maja 2022 r. sygn. akt II GW 5/22; 17 maja 2022 r. sygn. akt II GW |
|1/22; 10 listopada 2021 r. sygn. akt II GW 86/21; 20 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GW 41/21; 27 lipca 2020 sygn. akt II GW 13/20; 18 maja |
|2020 r. sygn. akt II GW 4/20; 19 marca 2020 r. sygn. akt II GW 43/18; 17 stycznia 2020 r. sygn. akt II GW 30/19; 3 października 2019 r. |
|sygn. akt II GW 19/19; 25 stycznia 2019 r. sygn. akt II GW 40/18; 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GW 6/18; 19 grudnia 2017 r. sygn. akt |
|II GW 65/17; 26 września 2017 r. sygn. akt II GW 25/17). |
|Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie podziela wyrażany w przywołanych wyrokach pogląd, że art. 54 |
|ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy |
|z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nie regulując jednak kwestii właściwości organu w sytuacji braku |
|możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. |
|W tej zaś mierze brak jest podstaw do stosowania ustawy o pomocy społecznej, w szczególności jej art. 101 ust. 1 i 2, zgodnie z którym |
|właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby |
|bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Jakkolwiek bowiem art. 54 ust. |
|3 pkt 3 u.ś.o.z. przewiduje, że decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się między innymi po stwierdzeniu spełniania kryterium |
|dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, to jednak treść tego przepisu nie daje podstaw, aby wnioskować o dalej |
|jeszcze idących jej konsekwencjach niż te, które wyraźnie z niej wynikają. |
|Innymi słowy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przywołany przepis nie stanowi odesłania do ustawy o pomocy społecznej w zakresie, |
|który można byłoby uznać za pomocny do ustalenia właściwości organu. W analizowanym zakresie nie sposób jest również posiłkować się art. |
|101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, gdyż przedmiot regulacji tej ustawy odnosi się do właściwości organów w sprawach świadczeń z pomocy|
|społecznej. |
|5. W sytuacji, gdy na podstawie przepisów szczególnych nie można wskazać organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, trzeba odwołać się do |
|przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących ogólne zasady ustalania właściwości miejscowej organu administracji |
|publicznej. Skoro zatem art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. nie pozwala na określenie właściwości organu w przypadku braku możliwości ustalenia |
|miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, a brak jest jednocześnie w odniesieniu do tej kwestii także innych przepisów szczególnych, które |
|wyłączałyby stosowanie k.p.a., to ustalanie właściwości miejscowej organu następuje z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 21 § 1 i 2|
|k.p.a. |
|Biorąc pod uwagę treść oraz wszystkie konsekwencje wynikające z art. 21 § 1 i 2 k.p.a., należy przyjąć, że warunkiem prawidłowego |
|stosowania art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. jest uwzględnienie tego, że art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. wiąże właściwość miejscową organu wyłącznie z |
|miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy, nie zaś – jak stanowi przywołany przepis k.p.a. – ewentualnie także z miejscem pobytu strony. W |
|związku z tym, w sytuacji braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, właściwość miejscową organu |
|właściwego do wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z., ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania |
|świadczeniobiorcy. |
|Przepisy k.p.a., ani przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie definiują pojęcia |
|"miejsca zamieszkania". Przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy za uzasadnione trzeba zatem uznać posiłkowanie się treścią |
|art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem |
|stałego pobytu. W rozumieniu przywołanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki, a mianowicie zewnętrzny (fakt |
|przebywania) oraz wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest |
|czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności |
|życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na |
|pobyt stały w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. |
|6. W sprawach takich jak rozpatrywana, dotyczących potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych, organy mają do czynienia m.in. z osobami |
|w kryzysie mieszkaniowym czy osobistym, co stanowi zasadnicze źródło problemów z ustaleniem aktualnego adresu zamieszkania. |
|W związku z tym, że w sprawie nie ustalono miejsca aktualnego zamieszkania Uprawnionego, należy uwzględnić miejsce zameldowania na pobyt |
|stały, jako wskazujące na zamiar stałego przebywania. Pobytem stałym jest z kolei zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o |
|ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 736) jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego |
|przebywania. W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzone zameldowaniem na |
|pobyt stały było w Warszawie, co wynika z okoliczności faktycznych przedstawionych przez Organy, a wynikających z załączonych do wniosku |
|dokumentów. Nie ma przy tym podstaw do przyjęcia, że ostatnim miejscem zamieszkania Uprawnionego były O. (gmina Kamienica Polska), gdyż |
|choć to wynika z oświadczenia Uprawnionego należy mieć na uwadze, że Uprawniony wskazywał także jako miejsce swojego zamieszkania adres, |
|gdzie mieści się Komenda Policji. |
|W świetle przedstawionych argumentów oraz okoliczności wynikających z akt sprawy, za w pełni uzasadnione trzeba zatem uznać twierdzenie, |
|że organem właściwym do rozpoznania sprawy o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków|
|publicznych i wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, bowiem ostatnim znanym |
|miejscem zamieszkania uprawnionego jest Warszawa. |
|7. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 |
|p.p.s.a. |
| |
|Wszystkie przywołane orzeczenia pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl |
| |
| | |