II GW 188/23

II GW 188/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 1, art. 21, art. 22 par. 1, art. 65
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
art. 78 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Powiatu Wrocławskiego z dnia 22 maja 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Powiatu Wrocławskiego a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie zawiadomienia o nabyciu pojazdów postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organ właściwy do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Uzasadnienie
Starosta Powiatu Wrocławskiego wnioskiem z 22 maja 2023 r., który wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego 29 grudnia 2023 r., zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy przez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia N. Sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej: spółka) o nabyciu pojazdów marki Renault D. o numerach rejestracyjnych [...] oraz [...], zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 988; dalej: p.r.d.).
W uzasadnieniu wniosku Starosta Powiatu Wrocławskiego podniósł, że przekazanie zawiadomienia o nabyciu pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] oraz [...] przez Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy było wadliwe i zostało dokonane z naruszeniem przepisów o właściwości, gdyż o właściwości organu nie decyduje art. 21 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej: k.p.a.), który przyjmuje jako kryterium przy ustaleniu właściwości, miejsce zamieszkania (siedziby) strony. Starosta podkreślił, że przyjęcie zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 k.p.a., ale stanowi inną czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zdaniem wnioskodawcy, przepis art. 21 k.p.a. nie jest wyznacznikiem dla ustalenia właściwości organu w sprawach tej materii, co oznacza, że przekazanie wniosku na podstawie art. 65 k.p.a. było błędne. W ocenie Starosty Powiatu Wrocławskiego obowiązek właściciela polegający na zawiadomieniu o nabyciu pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych, co uzasadnia przyjęcie, że kwestie o charakterze "rejestrowym" leżą w gestii organu rejestracji.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o wskazanie Starosty Powiatu Wrocławskiego jako organu właściwego do rozpoznania zawiadomienia, ze względu na siedzibę podmiotu zgłaszającego nabycie pojazdu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 4 tej ustawy z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powołanych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość.
Kwestia organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, a skład rozpoznający ten wniosek podziela pogląd przyjmowany w dotychczasowym orzecznictwie, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu (por. postanowienia NSA z: 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 97/20; 27 maja 2021 r., sygn. akt II GW 19/21; 9 września 2021 r. sygn. akt II GW 48/21; 23 września 2021 r., sygn. akt II GW 43/21, 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II GW 66/22, 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GW 86/22 - dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych
pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przyjmując argumentację zawartą w tych postanowieniach, trzeba zauważyć, że warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w sprawie jest istnienie sporu o właściwość w znaczeniu prawnym. Spór taki może mieć miejsce w sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym podlegającym kognicji sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że przedmiotem kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą być również spory pomiędzy organami w kwestii właściwości (kompetencji) organów dotyczących czynności lub aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro bowiem podlegają one kontroli legalności sądów administracyjnych, a w systemie prawa brak jest uniwersalnych rozwiązań dotyczących rozpatrywania takich sporów, to przyjąć należy, że art. 4 p.p.s.a. w związku z art. 15 pkt 4 p.p.s.a. stanowi podstawę do rozstrzygania tych sporów przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W sprawie należało zatem ustalić, czy przyjęcie zawiadomienia o nabyciu pojazdu przez starostę w ogóle jest aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że czynność polegająca na przyjęciu zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Jedynie ustalenie, że mieści się ona w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., daje podstawę do rozstrzygnięcia sporu o właściwość przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Na wstępie trzeba zauważyć, że art. 2 ustawy z 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1394; dalej: ustawa zmieniająca), która weszła w życie 1 stycznia 2024 r., wprowadził zmiany do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, między innymi w zakresie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Jednakże zgodnie z art. 14 ustawy zmieniającej w przypadku gdy pojazd został: 1) sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, 2) sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, 3) nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. Z taką sytuacją mamy do czynienia w zaistniałym sporze o właściwość, dlatego zastosowanie w sprawie znajdą przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym w dotychczasowym brzmieniu.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Niedopełnienie tego obowiązku jest zagrożone administracyjną karą pieniężną w wysokości od 200 do 1000 zł (art. 140mb pkt 1 i 2 p.r.d.). Skoro niewykonanie obowiązku albo data jego wykonania może mieć znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności administracyjnej, to należy uznać, że przyjęcie zawiadomienia o wypełnieniu tego obowiązku przez starostę, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność starosty jest bowiem następstwem wykonania obowiązku przez podmiot administrowany, którego nieterminowe wykonanie jest zagrożone sankcją administracyjną. Z tych powodów, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy podzielić stanowisko przyjęte w orzecznictwie tego Sądu, że przyjęcie przez starostę zawiadomienia o nabyciu pojazdu, jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Konsekwencją przyjęcia, że przedmiotem sporu nie jest sprawa w rozumieniu art. 1 k.p.a., lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest uznanie, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego określające właściwość miejscową organu (art. 21 k.p.a.) – zgodnie z twierdzeniem zawartym we wniosku – nie mają zastosowania, a mogą być jedynie wskazówką interpretacyjną w procesie wykładni przepisów.
Jak już wspomniano, Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela stanowisko, zgodnie z którym organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu.
Należy stwierdzić, że określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek właściciela pojazdu o zawiadomieniu starosty o jego nabyciu, jednoznacznie dotyczy pojazdów zarejestrowanych. Z kolei przepisy dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1 p.r.d.), czy wyrejestrowania pojazdu (art. 79 p.r.d.), wprost wskazują, że organem właściwym w tych sprawach jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu. Wspomniana regulacja świadczy o tym, że wszelkie kwestie o charakterze "rejestrowym" leżą w gestii organu rejestracji. Za takim określeniem właściwości miejscowej organu przemawia ponadto zarówno logika przytoczonych przepisów jak i względy praktyczne.
W myśl art. 73 ust. 1 p.r.d. rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, wydając decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne. Jest to istotne, gdyż na mocy § 4 ust. 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1849 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 31 sierpnia 2022 r.), w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. - w przypadku zawiadomienia o nabyciu pojazdu zarejestrowanego organ rejestrujący dokonuje rejestracji pojazdu na wniosek właściciela pojazdu, przy czym przepisy § 1 ust. 1 stosuje się odpowiednio. Z kolei na mocy § 4 ust. 2 wskazanego załącznika nr 1 w przypadku zawiadomienia o nabyciu pojazdu zarejestrowanego, gdy właściciel nie wnioskuje o jego rejestrację, organ rejestrujący: zamieszcza na dokumencie, na podstawie którego nastąpiło nabycie pojazdu, adnotację o treści: "Zawiadomiono w dniu ... o nabyciu pojazdu nr rej. ... ", wpisując datę zawiadomienia i numer rejestracyjny pojazdu, oraz przystawia pieczątkę organu rejestrującego, wykonuje kserokopię dokumentu, po czym zwraca go właścicielowi pojazdu, jeżeli zawiadomienie o nabyciu dokonane zostało przez właściciela osobiście w organie rejestrującym (pkt 1); przyjmuje kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło nabycie pojazdu, i zamieszcza na tej kopii adnotację o treści: "Zawiadomiono w dniu ... o nabyciu pojazdu nr rej. ...", wpisując datę zawiadomienia i numer rejestracyjny pojazdu, oraz przystawia pieczątkę organu rejestrującego, jeżeli zawiadomienie o nabyciu zostało przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego (pkt 2); zamieszcza dane i informacje zawarte w dokumencie, o którym mowa w ust. 1 i 2, w bazie danych i odpowiednio przekazuje je do centralnej ewidencji pojazdów (pkt 3).
Ponadto w myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 sierpnia 2022 r. dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu, oraz odpowiednio kserokopie dokumentów organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane dalej "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów.
Z powołanych uregulowań wynika więc, że dokumenty dotyczące zawiadomienia o nabyciu pojazdu zarejestrowanego należy składać do organu rejestracyjnego, czyli do tego, w którym pojazd został zarejestrowany.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a., wskazał aktualny organ rejestrujący - Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy - jako organ właściwy do przyjęcia zawiadomienia spółki o nabyciu pojazdu.