II GW 18/23

II GW 18/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Marek Leszczyński
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6034 Zjazdy z dróg publicznych
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 645
art. 10 ust. 5, art. 39 ust. 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Marek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 19 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 26 stycznia 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad a Zarządem Województwa Łódzkiego w przedmiocie wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu przeciwpożarowego postanawia: wskazać Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy.
Uzasadnienie
Pismem z 26 stycznia 2023 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Zarządem Województwa Łódzkiego poprzez wskazanie Zarządu Województwa Łódzkiego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na lokalizację zjazdu przeciwpożarowego z drogi nr 71 w Pabianicach, [...].
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że K.L. reprezentująca P., działającej z upoważnienia J. Sp. z o.o. w P. złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na lokalizację zjazdu przeciwpożarowego z drogi nr 71 w Pabianicach, ul. [...].
Zarząd Dróg Wojewódzkich w Łodzi przekazał ten wniosek do GDDKiA jako do organu właściwego.
GDDKiA wskazał, że z dniem 25 czerwca 2022 r. zarządcą ul. [...] w Pabianicach stał się Zarząd Województwa Łódzkiego, co nastąpiło z mocy prawa, ponieważ w tym dniu oddano do użytkowania S14 na odcinku od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek. W związku z tym dotychczasowy odcinek DK 71 od łącznika z węzłem Aleksandrów Łódzki do miasta Rzgów został pozbawiony kategorii drogi krajowej i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. GDDKiA jest zaś zarządcą dróg krajowych.
W odpowiedzi na wniosek Zarząd Województwa Łódzkiego wniósł o wskazanie GDDKiA jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na lokalizację zjazdu przeciwpożarowego z drogi krajowej nr 71.
Wskazał, że oddany odcinek drogi ekspresowej S14 ma układ południkowy i zbliżony przebieg do DK 71 na odcinku od węzła Pabianice Północ do łącznik węzła Aleksandrów Łódzki. Jego zdaniem, nowo oddany odcinek S14 zastąpił odcinek DK 71 na wyżej opisanym fragmencie. Droga krajowa 71 na odcinku Pabianice Północ – skrzyżowanie z drogą krajową 91 w Rzgowie z dniem oddania do użytkowania drogi ekspresowej S14 nie została w żaden sposób zastąpiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast zgodnie z treścią art. 15 § 2 p.p.s.a. do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. oraz do rozpoznania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
W rozpoznawanej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczył ustalenia organu właściwego do wyrażenia zgody na lokalizację w zjazdu przeciwpożarowego z drogi krajowej Nr 71 przy ul. [...] w Pabianicach.
Zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej "u.d.p.") w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast z art. 19 ust. 2 u.d.p. wynika, że zarządcami dróg są dla dróg krajowych – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zaś dla dróg wojewódzkich – zarząd województwa.
Między stronami sporu kompetencyjnego sporne jest, czy z dniem oddania do użytkowania drogi ekspresowej S14 na odcinku od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek (25 czerwca 2022 r.) odcinek dotychczasowej drogi krajowej Nr 71, pomiędzy węzłem Pabianice Północ, na drodze ekspresowej S14, a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów z mocy prawa utracił kategorię drogi krajowej i uzyskał kategorię drogi wojewódzkiej.
Kwestię tę reguluje przepis art. 10 ust. 5 u.d.p. stanowiący, że odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w wyżej cyt. przepisie. Analiza przedstawionych przez organy map nie potwierdza stanowiska Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, że odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów, został zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej S14 (odcinek od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek). Wymaga podkreślenia, że odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ a łącznikiem węzła Aleksandrów Łódzki ma układ południkowy i przebiega równolegle i w niewielkiej odległości od odcinka drogi ekspresowej S14 oddanego do użytkowania. Natomiast sporny odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów, ma przebieg równoleżnikowy (w rejonie węzła Pabianice Północ DK 71 zmienia kierunek swojego biegu). Zatem nie ulega wątpliwości, że sporny odcinek drogi krajowej Nr 71 nie przebiega równolegle z nowo wybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej S14 (odcinek od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek). Natomiast, jak zaznacza się w orzecznictwie NSA, wprowadzenie przepisu art. 10 ust. 5 u.d.p. wiązało się z dążeniem, by zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki dróg czy obwodnice, nie był zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przylegającymi odcinkami dróg (zob. postanowienia NSA z: 8 października 2020 r., sygn. akt II GW 54/20; 20 maja 2014 r., sygn. akt II GW 8/14). W rozpoznawanej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia, gdyż o czym była już mowa – sporny odcinek drogi krajowej Nr 71 nie przebiega równolegle z nowo wybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej S14.
Tym samym nie można mówić o zastąpieniu drogi krajowej Nr 71 na odcinku pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów oddanym do użytkowania w dniu 25 czerwca 2022 r. odcinkiem drogi ekspresowej S14.
Skoro oddanie do użytkowania nowo powstałego odcinka drogi ekspresowej S14 (odcinek od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek) nie wywołało z mocy prawa zmiany kategorii odcinka drogi krajowej Nr 71 na drogę wojewódzką (odcinek pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów), to w związku z powyższym należy uznać, że zarządcą tego odcinka drogi jest nadal Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, który z tej przyczyny jest właściwy do rozpoznania wniosku o wyrażenie zgody na lokalizację zjazdu przeciwpożarowego z drogi krajowej Nr 71 przy [...] w Pabianicach.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.