II GW 156/23

II GW 156/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Marek Sachajko
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Powiatu Wrocławskiego z dnia [...] listopada 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Powiatu Wrocławskiego a Prezydentem Miasta Tychy w przedmiocie zawiadomienia o zbyciu pojazdów postanawia: wskazać Starostę Powiatu Wrocławskiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 10 listopada 2023 r. Starosta Powiatu Wrocławskiego (wnioskodawca) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Tychy (strona przeciwna) poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Tychy jako organu właściwego do rozpoznania zawiadomienia o zbyciu trzech pojazdów, zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (P.r.d.).
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że 9 stycznia 2023 r. Prezydent Miasta Tychy przekazał według właściwości do Starosty Powiatu Wrocławskiego zawiadomienie w sprawie zbycia pojazdów, złożone na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. W ocenie wnioskodawcy przekazanie tego wniosku jest wadliwe i zostało dokonane z naruszeniem przepisów o właściwości. Powołując się na obowiązujące orzecznictwo, wnioskodawca wskazał, że obowiązek właściciela w zakresie zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych, co z kolei uzasadnia przyjęcie, że sprawy rejestrowe należą do właściwości organu rejestracji.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Tychy wniósł o wskazanie Starosty Powiatu Wrocławskiego jako organu właściwego w sprawie. Strona przeciwna podniosła, że pismem z dnia 4 stycznia 2023 r. do Urzędu Miasta Tychy wpłynęło zawiadomienie o zbyciu pojazdów przez podmiot: A. Sp. z o.o. w D. na rzecz podmiotu: "B." Sp. z o.o. w D., na podstawie umowy z dnia 25 listopada 2022 r., a skoro podmioty te mają siedzibę na terenie powiatu wrocławskiego, to organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu powinien być Starosta Powiatu Wrocławskiego.
Pismem z dnia 26 lutego 2024 r., w odpowiedzi na wezwanie z dnia 15 lutego 2024 r., strona przeciwna wyjaśniła, że w okresie od 24 sierpnia 2022 r. do końca listopada 2022 r. Prezydent Miasta Tychy był organem rejestracji pojazdów, jednak od 1 grudnia 2022 r. organem tym stał się Starosta Powiatu Wrocławskiego. W uzasadnieniu pisma wskazano, że zgodnie z treścią przedłożonych wydruków z Centralnej Ewidencji Pojazdów organem ostatniej rejestracji spornych pojazdów jest Starosta Powiatu Wrocławskiego (data rejestracji: 1 grudnia 2022 r.), który dokonał tzw. przerejestrowania pojazdów na podmiot: A. Sp. z o.o. w D., na podstawie dokumentów nabycia z dnia 22 listopada 2022 r. oraz z dnia 25 listopada 2022 r. Zawiadomienie o zbyciu ww. pojazdów przez podmiot: A. Sp. z o.o. w D. na rzecz podmiotu: "B." Sp. z o.o. w D. powinno być zatem rozpatrzone przez nowy organ rejestrujący, czy Starostę Powiatu Wrocławskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na wniosek, w drodze postanowienia, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Do rozstrzygania powyższych sporów stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia sporu o właściwość w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, albowiem będące stronami postępowania organy jednostek samorządu terytorialnego nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Nie jest również kwestionowane, że spór o właściwość lub spór kompetencyjny może zaistnieć na tle szeroko rozumianej sprawy administracyjnej, której formą załatwienia jest akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., II OW 60/05, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 97; postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., II OW 51/06; postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2009 r., I OW 14/09; postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2009 r., I OW 180/09). Postępowanie sporne między organami może zatem zostać wszczęte także na tle sprawy o przyjęcie zawiadomienia o zbyciu pojazdów, zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Przedmiotem administracyjnego sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego jest rozbieżność stanowisk co najmniej dwóch organów administracji publicznej w przedmiocie wykładni i stosowania regulacji wyznaczającej właściwość tych organów na tle tożsamej, konkretnej i indywidualnej sprawy administracyjnej, która stała się przedmiotem postępowania. Rozstrzygnięcie co do istoty tego rodzaju sporu administracyjnoprawnego polega na wskazaniu adresata kompetencji do załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej. Wniosek o rozstrzygnięcie tego rodzaju sporu nie może natomiast zmierzać do wyjaśnienia wątpliwości lub niepewności organów co do sposobu działania w sprawie na tle niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych regulacji kompetencyjnej, której treść organy rekonstruują jednakowo. Powstające między organami różnice poglądów co do sposobu stosowania danej regulacji kompetencyjnej, niebędące konsekwencją rozbieżności w wykładni tej regulacji, mogą świadczyć o określonych brakach w zakresie ustalenia podstawy faktycznej lub prawnej załatwienia sprawy albo o niepodjęciu koniecznych czynności procesowych zmierzających do określenia przedmiotu postępowania. Powstanie sporu o właściwość lub kompetencyjnego musi być zatem poprzedzone precyzyjnym, wnikliwym i szczegółowym ustaleniem stanu prawnego i faktycznego sprawy.
Ustalenia faktyczne i prawne wynikające z akt sprawy przedłożonych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przez organ będący wnioskodawcą są wystarczające do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do rozstrzygnięcia negatywnego sporu o właściwość na tle regulacji kompetencyjnej, która dotyczy sprawy przewidzianej w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu zbycia pojazdów), właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
Powyższy przepis został znowelizowany ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. poz. 1394 ze zm.), która weszła w życie 1 stycznia 2024 r., jednak zgodnie z regulacją intertemporalną w niej zawartą (art. 14 pkt 3) w odniesieniu do nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 (ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym) w brzmieniu dotychczasowym, co oznacza, że do zawiadomienia o zbyciu, którego dotyczy przedmiotowy spór o właściwość, należy stosować przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając powyższy spór o właściwość, stwierdza, że zrekonstruowanie znaczenia terminu "starosta", użytego w art. 78 ust. 2 P.r.d. w celu wyznaczenia organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu, może na gruncie wykładni językowej rodzić istotne wątpliwości. Przeprowadzenie jednak pełnej wykładni powyższego przepisu, polegające na połączeniu argumentów językowych, systemowych i funkcjonalnych, z uwzględnieniem powiązań merytorycznych z innymi przepisami, prowadzi do jednoznacznych rezultatów.
Przyjmując ogólnie ważne założenie, że organem właściwym w sprawach, o których mowa w art. 78 ust. 2 P.r.d., jest szeroko rozumiany "organ rejestracji pojazdu" lub "organ rejestrujący" (por. np. postanowienia NSA: z 1 grudnia 2020 r., I OW 97/20; z 21 stycznia 2021 r., II GW 115/21; z 27 maja 2021 r., II GW 19/21; z 8 czerwca 2021 r., II GW 25/21; z 14 lipca 2021 r., II GW 31/21; z 27 lipca 2021 r., II GW 44/21; z 28 września 2021 r., II GW 50/21 i II GW 51/21; z 16 listopada 2021 r., II GW 65/21; z 17 lutego 2022 r., II GW 116/21 i II GW 121/21; z 3 marca 2022 r., II GW 118/21; z 29 marca 2022 r., II GW 124/21; z 2 września 2022 r., II GW 18/22 i II GW 27/22), trzeba wskazać, że właściwość miejscową tak wyznaczonego organu w zakresie przyjmowania zgłoszeń o zbyciu pojazdu należy ustalać stosownie do treści art. 73 P.r.d. (zob. postanowienie NSA z 11 maja 2023 r., II GW 16/23, LEX nr 3627223).
Zgodnie natomiast z ogólną zasadą wyrażoną w art. 73 ust. 1 P.r.d. sprawy rejestracji pojazdu należą do starosty właściwego ze względu na miejsce stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania właściciela pojazdu. Oznacza to, że organem właściwym miejscowo do przyjęcia zgłoszenia zbycia pojazdu jest co do zasady starosta miejsca stałego zamieszkania (siedziby) lub czasowego zamieszkania dotychczasowego właściciela pojazdu, który dokonał ostatniej rejestracji. Takie podejście interpretacyjne bazuje na szerokim rozumieniu sprawy rejestracji pojazdu. Sprawa tego rodzaju ma charakter "otwarty czasowo" (ciągły), gdyż nie kończy się wraz z rejestracją pojazdu, lecz trwa nadal w związku z kolejnymi zmianami w stanie faktycznym dotyczącym właściciela pojazdu lub samego pojazdu. Podejście to znajduje potwierdzenie w treści § 4 ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz.U. poz. 1849 ze zm; brzmienie tego przepisu nie uległo zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości, a także po dokonaniu nowelizacji ww. § 4 ust. 3 załącznika nr 1 w § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 grudnia 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach, Dz.U. poz. 2685), który również przewiduje, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu zarejestrowanego jest dokonywane przez dotychczasowego właściciela (zob. także § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów, Dz.U. poz. 1847 ze zm.). Organ ten – niezależnie od zmian właściwości miejscowej w związku ze zmianą właściciela pojazdu lub zmianą jego miejsca zamieszkania (siedziby) – przechowuje ponadto tzw. akta pojazdu (dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu, oraz odpowiednio kserokopie dokumentów) przez okres 5 lat od dnia zmiany właściwości miejscowej organu rejestrującego lub wyrejestrowania pojazdu (§ 12 ust. 1 i 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach).
Na tle powyższych uwag warto także odnotować, że ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. poz. 1394 ze zm.), nadała (art. 2 pkt 4) nową treść pkt. 1 w ust. 2 art. 78 P.r.d. oraz dodała ust. 2a do art. 78 P.r.d. Zgodnie z nową regulacją, właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni o zbyciu pojazdu (a zatem ma to uczynić dotychczasowy właściciel, który zbył pojazd) starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania (a jeżeli właścicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne – starostę właściwego ze względu na miejsce rejestracji pojazdu). Ustawodawca uznał zatem przyjęte w orzecznictwie NSA wyniki wykładni art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 73 P.r.d.
W związku z powyższym, jeżeli z przedłożonej dokumentacji (w tym wydruków z Centralnej Ewidencji Pojazdów) oraz wyjaśnień pozostających w sporze organów wynika, że organem ostatniej rejestracji pojazdów (data rejestracji: 1 grudnia 2022 r.), ustalonym zgodnie z art. 73 ust. 1 P.r.d. według miejsca siedziby dotychczasowego ich właściciela, jest Starosta Powiatu Wrocławskiego, to ten właśnie organ jest właściwy do rozpoznania sprawy zawiadomienia z dnia 4 stycznia 2023 r. o zbyciu ww. pojazdów.
Mając na uwadze powyższe argumenty oraz działając na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.