II GW 142/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-25
NSAAdministracyjneŚredniansa
spór kompetencyjnyzarządca drogidrogi publicznelokalizacja infrastrukturylinia światłowodowapas drogowyNSAKodeks postępowania administracyjnegoustawa o drogach publicznych

NSA oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, uznając, że stan faktyczny sprawy nie został wystarczająco wyjaśniony przez organy.

Wójt Gminy Celestynów zwrócił się do NSA o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) w sprawie wydania zezwolenia na lokalizację linii światłowodowej w pasie drogowym. Spór dotyczył tego, który z organów jest właściwym zarządcą drogi. NSA oddalił wniosek, stwierdzając, że stan faktyczny sprawy, w szczególności formalny status spornej drogi, nie został jednoznacznie ustalony przez organy, co czyni wniosek przedwczesnym.

Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczył ustalenia właściwego organu do wydania zezwolenia na lokalizację linii światłowodowej w pasie drogowym drogi oznaczonej jako DDG-20. Wójt Gminy Celestynów i Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) prezentowali przeciwne stanowiska co do tego, który z nich jest zarządcą drogi. Wójt uważał, że GDDKiA jest właściwy, podczas gdy GDDKiA twierdził, że droga ma charakter gminny i właściwy jest Wójt. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił wniosek, uznając go za przedwczesny. Sąd podkreślił, że w postępowaniu o spór kompetencyjny NSA orzeka na podstawie akt sprawy i nie ustala stanu faktycznego. W tej sprawie kluczowe było ustalenie formalnego statusu drogi DDG-20, co nie zostało jednoznacznie wykazane przez żadną ze stron. Brak wystarczających dowodów dotyczących klasyfikacji drogi uniemożliwił NSA rozstrzygnięcie sporu. Sąd zaznaczył, że oddalenie wniosku nie zamyka drogi do jego ponownego złożenia po jednoznacznym wykazaniu charakteru spornego odcinka drogi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Właściwym organem jest zarządca drogi publicznej, jednakże w niniejszej sprawie spór kompetencyjny został oddalony z powodu nieustalonego stanu faktycznego dotyczącego klasyfikacji spornej drogi.

Uzasadnienie

Sąd nie mógł rozstrzygnąć sporu, ponieważ organy nie ustaliły jednoznacznie, czy droga DDG-20 jest drogą gminną, czy krajową, co jest kluczowe dla określenia właściwego zarządcy zgodnie z ustawą o drogach publicznych. Brak wystarczającej dokumentacji uniemożliwił sądowi dokonanie ustaleń faktycznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 19 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 39 § ust. 3

Ustawa o drogach publicznych

p.p.s.a. art. 15 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 65 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie art. 4 § ust. 2 pkt 4

u.d.p. art. 10 § ust. 4

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 19 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 18 § ust. 1 p. 1

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 7 § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 166

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64 § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

NSA nie ustala stanu faktycznego w sprawach o spór kompetencyjny. Stan faktyczny sprawy, w szczególności status prawny drogi, nie został jednoznacznie ustalony przez organy. Brak wystarczającej dokumentacji uniemożliwia sądowi rozstrzygnięcie sporu.

Godne uwagi sformułowania

spór ten ze względu na cechy ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, został przedstawiony do rozpoznania przedwcześnie. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu nie może również zmierzać do wyjaśnienia wątpliwości lub niepewności organów co do sposobu działania w sprawie na tle niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych regulacji kompetencyjnej, której treść organy rekonstruują jednakowo. nie jest jasne, do jakiej kategorii dróg należy zaliczyć sporny odcinek pasa drogi nie leży we właściwości tego Sądu [NSA] [rozstrzyganie] charakteru drogi

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Marcin Kamiński

członek

Patrycja Joanna Suwaj

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości organów w sprawach sporów kompetencyjnych, zwłaszcza gdy stan faktyczny nie jest jednoznaczny."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku ustaleń faktycznych przez organy administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowego sporu kompetencyjnego między organami administracji, ale jej wartość leży w podkreśleniu znaczenia prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organy przed skierowaniem sprawy do NSA.

Spór o drogę: Dlaczego NSA oddalił wniosek o rozstrzygnięcie kompetencji?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GW 142/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Marcin Kamiński
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku
Oddalono wniosek
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 124
§ 4 ust. 2 pkt 4
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać  drogi publiczne i ich usytuowanie - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 320
art. 2 ust. 1 , art. 7 ust. 1 , art. 19. ust. 2 pkt 1), art. 18 ust. 1 p. 1 oraz art. 19 ust. 2 p. 1 , art. 39, art. 10 ust. 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
M.P. 2023 poz 881 art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4
Uchwała nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w  domu" na lata 2024-2028
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Wójta Gminy Celestynów z dnia 3 grudnia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Celestynów a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie wydania zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym linii kablowej światłowodowej postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
1. Wnioskiem z 3 grudnia 2024 r., który wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 11 grudnia 2024 r., Wójt Gminy Celestynów (dalej przywoływany także jako: "Wnioskodawca"), zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (dalej przywoływany także jako: "GDDKiA", "Strona przeciwna"), w sprawie wydania zezwolenia na lokalizację linii telekomunikacyjnej światłowodowej w drodze publicznej, oznaczonej na mapach projektowych, jako (...) (ul. P.) położonej w m. O. i wskazanie GDDKiA jako organu właściwego do rozparzenia sprawy.
W uzasadnieniu wniosku zaznaczono, że w dniu 20 lutego 2024 r. prezes zarządu firmy (...) Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. W (...) wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym dz. nr ew. (...) w miejscowości O. gm. C. obiektu budowlanego/urządzenia nie związanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego urządzenia tj. ziemna telekomunikacyjna linia kablowa światłowodowa. J. K. reprezentująca firmę (...) Sp. z o.o. w dniu 7 marca 2024 r. wystąpiła z pismem o wycofanie w/w wniosku.
Zawiadomieniem z dnia 29 lutego 2024 r., Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej przywoływana jako: "k.p.a.") przekazała wniosek Prezesa Zarządu firmy (...) Sp. z.o.o. siedzibą przy ul. W (...) , celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową Wójtowi Gminy Celestynów.
Dnia 19 marca 2024 r., Wójt Gminy Celestynów przekazał wniosek z dnia 15 lutego 2024 r. wraz z pismem wycofującym wniosek z dnia 7 marca 2024 r. do GDDKiA., zaś w dniu 27 marca 2024 r. zwrócił przekazane zawiadomieniem z dnia 29 lutego 2024 r. przez GDDKiA dokumenty, wskazując, iż droga dz. nr ew. (...) w miejscowości O. gm. C., będąca przedmiotem wniosku, jest działką stanowiącą własność Skarbu Państwa. Wnioskodawca uznał zatem, że właściwym organem do rozpatrzenia sprawy jest GDDKiA.
W dniach 2 i 10 kwietnia 2024 r. wpłynęły z GDDKiA kolejne pisma Wójta Gminy Celestynów z dnia 19 marca 2024 r. dotyczące lokalizacji linii telekomunikacyjnej kablowej światłowodowej w pasie drogowym dz. nr ew. (...) w miejscowości O. gm. C., informujące że GDDKiA podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w zawiadomieniu z dnia 29.02.2024 r.
W dniu 20 maja 2024 r. Wójt Gminy Celestynów skierował akta sprawy do Starostwa Powiatowego w Otwocku w celu rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym dz. nr ew(...) w miejscowości O.-gm. C. obiektu budowlanego/urządzenia nie związanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego urządzenia tj. ziemna telekomunikacyjna linia kablowa światłowodowa. Starosta zwrócił akta sprawy uznając się za organ niewłaściwy.
2. W odpowiedzi na wniosek GDDKiA wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Wójta Gminy Celestynów, jako organu właściwego do rozpoznania ww. wniosku.
W uzasadnieniu GDDKiA wskazał, że po zapoznaniu się z dokumentacją związaną z zadaniem inwestycyjnym pn. "Budowa drogi S17 na odcinku węzeł Lubelska (bez węzła) - Kołbiel (początek obwodnicy), część II" należy stwierdzić, że Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Wójt Gminy Celestynów, jako zarządca drogi gminnej, stanowiącej drogę DDG-20 (oznaczona w dokumentacji projektowej, w klasie drogi lokalnej).
Wskazał, że w warunkach ww inwestycji została wykonana droga lokalna równoległa do drogi krajowej, która umożliwia mieszkańcom gminy Celestynów komunikację z drogą krajową. Droga spełnia wszelkie wymagania jakie są niezbędne dla zaliczenia jej do drogi gminnej (§ 4 ust. 2 pkt 4), które określone zostały w przepisach Rozporządzenia Ministra Transportu I Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (t.j. Dz.U.2016 r., poz. 124, dalej przywoływane jako: "rozporządzenie").
Uwzględniając zatem, że czynnikiem przesądzającym o tym kto jest zarządcą drogi i
równocześnie organem właściwym do wydania zezwolenia na lokalizację linii kablowej
światłowodowej, jest kategoria, do której droga została zaliczona (art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych), nie powinno budzić wątpliwości, zdaniem GDDKiA, że zarządcą drogi DDG-20, która z mocy prawa stała się drogą gminną, jest zarządca dróg gminnych, tj. Wójt Gminy Celestynów.
Taka kwalifikacja drogi, jak wskazał GDDKiA, koresponduje również z jej charakterem,
przeznaczeniem i właściwościami technicznymi. Do dróg gminnych, zaliczyć należy drogi o typowo lokalnym znaczeniu i tym samym o mniejszych wymogach technicznych niż drogi krajowe, wojewódzkie i powiatowe. Z tego względu w § 4 ust. 2 pkt 4) rozporządzenia wskazuje się, że droga gminna powinna spełniać wymagania techniczne i użytkowe dla drogi klasy Z, L lub D (droga zbiorcza, lokalna i dojazdowa.) Znamienne jest zatem, jak podkreślił GDDKiA, że droga DDG-20 stanowi drogę o charakterze dojazdowym, której w przywołanym rozporządzeniu nadano klasę "L" (§ 4 ust. 1 pkt 7), a wynika to wprost z dokumentacji projektowej tej drogi.
Ponadto, jak wskazała Strona przeciwna, na podstawie art. 7 ust. 1 u.d.p. wyróżnić można cztery cechy charakterystyczne drogi gminnej;
1. lokalne znaczenie;
2. brak zaliczenia do innej kategorii dróg publicznych;
3. uzupełnienie sieci dróg służących miejscowym potrzebom;
4. brak statusu drogi wewnętrznej.
GDDKiA wskazała, że droga lokalna DDG-20 realizuje wszystkie przedstawione powyżej cechy.
Niezależnie od powyższego Strona przeciwna podniosła, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad nie jest i nie może być zarządcą dróg gminnych, w tym również tych nowo wybudowanych dróg w klasie technicznej (Z, L i D), gdyż zgodnie z ustawą jest on zarządcą wyłącznie dróg krajowych wykonanych na parametrach przewidzianych dla dróg klasy:
1. Autostrady - A;
2. Drogi ekspresowej - S;
3. Drogi głównej ruchu przyśpieszonego - GP;
4. Drogi główne - G;
co wynika wprost z 2 art. 19. ust. 2 pkt 1) ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 320, dalej przywoływana jako: "u.d.p.") oraz § 4 rozporządzenia.
Wobec powyższego GDDKiA wskazał, że nie może być zarządcą drogi niższej kategorii niż droga krajowa oraz innej klasy niż ww. drogi. Nie może zatem wykonywać obowiązków zarządcy drogi wynikających z przepisów zawartych w art. 39 u.d.p., a w szczególności rozstrzygać w formie decyzji pozytywnej lub negatywnej w sprawie infrastruktury teletechnicznej w pasie tej drogi jako jej zarządca.
Zaznaczył, że nie istnieje tożsamość między właścicielem gruntów zajętych pod drogi a podmiotami będącymi zarządcami poszczególnych kategorii dróg publicznych.
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest zarządcą tylko dla dróg krajowych - art. 18 ust. 1 p. 1 oraz art. 19 ust. 2 p. 1 ustawy o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 260, ze. zm.), wobec czego nie może wydać zezwolenia na lokalizację inwestycji położonej poza pasem drogi krajowej.
Zauważył, że GDDKiA jest zarządcą wyłącznie dróg krajowych, a wynika to wprost z art. 19. ust. 2 p.1 u.d.p.. Wobec powyższego nie może być zarządcą drogi innej kategorii niż droga krajowa, czyli nie może rozstrzygać jako zarządca drogi (być organem) w odniesieniu do drogi gminnej.
Strona przeciwna zauważyła, że zgodnie z art. 10 ust. 4 u.d.p. wybudowany odcinek drogi należy do kategorii drogi, w ciągu której leży. Powołany przepis ma charakter lex specialis (w stosunku do pozostałych przepisów określających sposób zaliczenia drogi do określonej kategorii) bowiem rozstrzyga o nadaniu kategorii drogi publicznej z mocy prawa w sposób niezależny od woli podmiotów zaineresowanych (por. postanowienie NSA z 16 grudnia 2016 r. sygn. akt II OW 75/16). Innymi słowy, o kategorii wybudowanego odcinka rozstrzyga położenie w ciągu wybudowanej i użytkowanej drogi publicznej (tak też postanowienie NSA z 26 maja 2016 r., sygn. akt I OW 18/16 oraz postanowienie NSA z 26 października 2023 r., sygn. akt II GW 81/23).
GDDKiA wskazał, że w celu uporządkowania zarządzania drogami lokalnymi wybudowanymi/przebudowanymi w ramach budowy drogi S17 prowadził wieloletnie
rozmowy/korespondencję z Wójtem Gminy Celestynów w sprawie zawarcia porozumienia mającego na celu uporządkowanie stanu zarządzania drogami lokalnymi, zarówno tymi które stały się nimi z mocy art. 10 ust. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.), jak i tymi, które zostały wybudowane w celu uzupełnienia sieci dróg gminnych do obsługi przyległego terenu, do których przekazania jest wymagana uchwała rady gminy w oparciu o art. 7 cyt. ustawy. Do chwili obecnej Wójt Gminy Celestynów nie podpisał porozumienia.
GDDKiA zauważył jednocześnie, że skutecznie zawiera liczne porozumienia z innymi zarządcami dróg gminnych i powiatowych, które już obowiązują i ułatwiają działania związane z regulacją stanów prawnych nieruchomości, choć ich celem nie jest "przekazanie" zarządzania drogami o znaczeniu lokalnym (gminnym, powiatowym), który to obowiązek wynika wprost z u.d.p.
Ponadto brak jest podstaw prawnych wskazujących, że wydzielenie pasa drogowego, podział nieruchomości lub formalne wygaszenie trwałego zarządu ma znacznie dla ustalenia zarządu drogi - brak jest bowiem związku pomiędzy instytucją zarządzania drogą, a prawem rzeczowym w postaci własności nieruchomości lub trwałym zarządem nad nieruchomością.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek podlega oddaleniu.
3. Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej przywoływana jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na wniosek legitymowanego podmiotu, w drodze postanowienia, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Do rozstrzygania powyższych sporów stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
4. Rozpatrywana sprawa dotyczy negatywnego sporu kompetencyjnego między Wójtem Gminy Celestynów, jako organem wykonawczym gminnej jednostki samorządu terytorialnego, a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad jako centralnym organem administracji rządowej. Sam spór kompetencyjny zaś dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na lokalizację linii telekomunikacyjnej światłowodowej w drodze publicznej, oznaczonej na mapach projektowych, jako DDG-20 (ul. (...)) położonej w m. O..
5. Powyższy spór powstał na tle przewidzianej w art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (u.d.p.) sprawy administracyjnej o wydanie zezwolenia na zlokalizowanie w pasie drogowym tzw. urządzeń obcych (zgodnie z art. 4 pkt 2b u.d.p. – są to "obiekty lub urządzenia, w tym obiekty lub urządzenia budowlane, w szczególności wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne, telekomunikacyjne lub elektroenergetyczne, niezwiązane funkcjonalnie z drogą lub ruchem drogowym, z wyjątkiem kanału technologicznego"). Przepis art. 39 ust. 3 u.d.p. wyraźnie stanowi, że organem właściwym rzeczowo do załatwienia tego rodzaju sprawy jest "właściwy zarządca drogi", a więc ten zarządca drogi publicznej, w której pasie drogowym (art. 4 pkt 1 u.d.p.) ma zostać zlokalizowane odpowiednie urządzenie (lub reklama).
Zgodnie z art. 19 ust. 1 u.d.p. organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Ust. 2 tego przepisu przyporządkowuje zarządcę do kategorii danej drogi. I tak - dla dróg krajowych zarządcą jest GDDKiA (pkt 1), a dla dróg gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Z treści przytoczonego przepisu zasadnie wywodzi się, że czynnikiem przesądzającym o tym, kto jest zarządcą drogi, jest to, do której z ustawowo określonych kategorii dróg (art. 2 ust. 1 u.d.p.) konkretna droga została zaliczona. Bez znaczenia w tej materii jest zaś tytuł prawny do działki/prawo własności drogi (por. postanowienia NSA z: 24 listopada 2020 r., sygn. akt II GW 57/20, 30 maja 2018 r., sygn. akt II GW 12/18, 24 maja 2013 r., sygn. akt I OW 2/13, 25 maja 2016 r., sygn. akt I OW 18/16; 24 czerwca 2015 r., sygn. akt I OW 67/15).
Trzeba zatem wskazać, że zasady zaliczania dróg do określonych ustawą o drogach publicznych kategorii (art. 2) regulują przepisy tej ustawy (art. 5-7 i art. 8) i kwestia ta nie może być przedmiotem samodzielnego ustalania przez Sąd w sprawie z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. O tym, kto jest zarządcą określonej kategorii drogi, stanowi zaś przytoczony wyżej art. 19 ust. 2 u.d.p.
6. Naczelny Sąd Administracyjny, po dokonaniu analizy akt przedłożonych przez Organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, doszedł do kategorycznej konkluzji, że spór ten ze względu na cechy ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, został przedstawiony do rozpoznania przedwcześnie.
Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu w sprawach sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych Sąd nie ustala samodzielnie stanu faktycznego sprawy, lecz orzeka – zgodnie z zasadą ogólną (art. 133 § 1 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a.) – na podstawie akt sprawy.
Aby spor kompetencyjny mógł zostać rozstrzygnięty, konieczne jest uprzednie precyzyjne ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko dla konkretnego stanu faktycznego możliwe jest zastosowanie przez organy właściwych przepisów prawa materialnego. Ustalenie stanu faktycznego i określenie przedmiotu sprawy należy do organów administracji publicznej (art. 7 k.p.a.), a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dopiero pełne i wyczerpujące ustalenia faktyczne mogą stać się podstawą do dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny określenia prawidłowej wersji wykładni i zastosowania na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy administracyjnej regulacji kompetencyjnych, które stanowią przedmiot sporu organów administracji publicznej. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu nie może również zmierzać do wyjaśnienia wątpliwości lub niepewności organów co do sposobu działania w sprawie na tle niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych regulacji kompetencyjnej, której treść organy rekonstruują jednakowo.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy, na tle której zaistniał spór o rozgraniczenie kompetencji organów, nie został ustalony jednoznacznie (a zatem spór jest w istocie sporem co do faktów, a nie co do prawa), nie można mówić o powstaniu sporu w rozumieniu art. 4 p.p.s.a. (por. np. postanowienie NSA z 24 marca 2013 r., sygn. akt II GW 9/15; postanowienie NSA z 26 września 2014 r., sygn. akt II OW 64/14; postanowienie NSA z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GW 4/16).
Brak pełnych i precyzyjnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, w zakresie koniecznym do przeprowadzenia wykładni i zastosowania wskazanej przez organy regulacji kompetencyjnej, powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu (zob. np. postanowienie NSA z 16 lutego 2004 r., sygn. akt OW 39/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 17; postanowienie NSA z 30 września 2004 r., sygn. akt OW 110/04, ONSAiWSA 2005, nr 2, poz. 46, postanowienie NSA z 19 listopada 2013 r., sygn. akt II GW 21/13).
7. Odnosząc powyższe ogólne uwagi do stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Organy pozostające w sporze nie ustaliły w sposób jednoznaczny formalnego statusu drogi oznaczonej w treści odpowiedzi na wniosek symbolem DDG-20, a położonej na działce nr (...) w miejscowości O. gm. Celestynów. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że sporny ciąg drogowy powstał w trakcie budowy odcinka drogi ekspresowej S17 na odcinku węzeł Lubelska (bez węzła) – Kołbiel (początek obwodnicy) jako droga dojazdowa (L). Brak jest w aktach sprawy decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 29 marca 2018 r. r., nr 9/II/2018 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Z pisma Starosty Otwockiego z dnia 13 czerwca 2024 r. wynika jedynie, że taka decyzja została wydana oraz, że decyzją tą działka ew. nr (...) została wydzielona z przeznaczeniem pod inwestycję drogową pn.: "Budowa drogi S17 na odcinku węzeł Lubelska (bez węzła) - Kołbiel (początek obwodnicy), część II" i przeszła na własność Skarbu Państwa.
Dla rozstrzygnięcia sporu o wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy wniosku o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 39 ust. 3 u.d.p., istotne jest zagadnienie ustalenia aktualnego statusu publicznoprawnego spornej drogi jako drogi publicznej. Jeśli bowiem organem właściwym w sprawie z art. 39 ust. 3 u.d.p. jest zarządca drogi publicznej, w której pasie ma zostać zlokalizowana odpowiednia infrastruktura, to w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie statusu danej drogi publicznej, zgodnie z podziałem przewidzianym w art. 2 ust. 1 u.d.p., a następnie – powiązanie ustalonego statusu drogi z podziałem kompetencji organów jako zarządców dróg publicznych, zgodnie z art. 19 ust. 2 (z zastrzeżeniem ust. 3, 5, 5a i 8) u.d.p. Należy przy tym zastrzec, że nadanie drodze właściwego statusu publicznoprawnego o charakterze funkcjonalnym (art. 2 ust. 1 u.d.p.) odbywa się albo w drodze wydania formalnego aktu w procedurach przewidzianych w art. 5–7 u.d.p., albo następuje z mocy samego prawa (zob. art. 10 ust. 4–5f u.d.p.).
Na tle dokumentacji przedstawionej przez Organy całkowicie dowolne są twierdzenia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, że ww. droga dojazdowa do drogi ekspresowej S-17 jest nowo wybudowanym odcinkiem drogi gminnej, równoległym do drogi ekspresowej S-17, a zatem z mocy art. 10 ust. 4 u.d.p. podlega ona zaliczeniu do kategorii dróg gminnych. Organ ten nie wykazał bowiem za pośrednictwem wiarygodnej i pewnej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej oraz opisowej, że sporna droga dojazdowa (oznaczona jako DDG-20) została wybudowana w ciągu uprzednio istniejącej drogi gminnej, a ponadto nie wskazał dokumentów będących podstawą wyznaczenia granic pasa drogowego ww. drogi gminnej, w której ciągu ma znajdować się nowo wybudowany odcinek tej drogi, pełniący funkcję drogi dojazdowej.
8. Podsumowując: w tej sprawie stan faktyczny nie został prawidłowo wyjaśniony przez Organy będące w sporze. Nie jest bowiem jasne, do jakiej kategorii dróg należy zaliczyć sporny odcinek pasa drogi, na którym miałaby zostać zlokalizowana linia kablowa światłowodowa. Wójt i GDDKiA przedstawiają w pismach w tym zakresie przeciwne stanowiska, jednak żadne z nich nie zostało wystarczająco poparte dokumentami, co pozwoliłoby NSA uznać twierdzenia stron za wiarygodne.
Zdaniem NSA, z nadesłanych dokumentów wynika, że poprzez złożenie wniosku Organy nie dążą do określenia zarządcy drogi, lecz do rozstrzygnięcia przez NSA charakteru drogi położonej na działce nr ew. (...)w miejscowości O., gm. Celestynów, co nie leży we właściwości tego Sądu.
W tych okolicznościach sprawy NSA nie mógł rozpoznać wniosku, ponieważ - jak zostało już powiedziane - nie ustala stanu faktycznego w sprawie, a jedynie może orzekać na podstawie nadesłanych przez organy dokumentów, a te nie pozwalały na rozstrzygnięcie sporu.
9. NSA wskazuje ponadto, że oddalenie wniosku nie zamyka drogi do ponownego złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez uprawniony podmiot. W celu umożliwienia NSA rozstrzygnięcia tego sporu, konieczne jednak będzie jednoznaczne wykazanie charakteru spornego odcinka drogi.
10. Mając na względzie powyższe argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151 i art. 166 oraz w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI