II GW 136/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-21
NSAAdministracyjneŚredniansa
spór kompetencyjnywłaściwość miejscowakierujący pojazdamibadania lekarskieKodeks postępowania administracyjnegoPESELzameldowanieNSA

NSA wskazał Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza jako organ właściwy do skierowania S.G. na badania lekarskie, rozstrzygając spór kompetencyjny.

Starosta Olkuski wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza w sprawie skierowania S.G. na badania lekarskie. Spór wynikał z nieustalonego miejsca zamieszkania S.G. Po analizie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o kierujących pojazdami, NSA uznał, że organem właściwym jest Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza, opierając się na ostatnim stałym zameldowaniu S.G. w tej miejscowości.

Spór kompetencyjny dotyczył ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Prokuratora o skierowanie S.G. na badania lekarskie w celu stwierdzenia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Starosta Olkuski twierdził, że nie jest właściwy, wskazując na nieustalone miejsce zamieszkania S.G. Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza początkowo prowadził postępowanie, ale po ustaleniach Policji i danych z rejestru PESEL, które wskazywały na brak zamieszkania S.G. w Dąbrowie Górniczej, przekazał sprawę Staroście. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując wniosek Starosty, podkreślił, że w sprawach o rozstrzygnięcie sporów o właściwość nie prowadzi się postępowania dowodowego. Analizując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące właściwości miejscowej (art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a.), sąd doszedł do wniosku, że kluczowe jest ustalenie miejsca zamieszkania. Pomimo trudności w ustaleniu aktualnego miejsca pobytu S.G., sąd oparł się na danych z rejestru PESEL, wskazujących na ostatnie stałe zameldowanie w Dąbrowie Górniczej od 28 sierpnia 2023 r. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Wniosek Starosty o zasądzenie kosztów postępowania został oddalony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania strony, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron. Jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania lub pobytu w kraju. W przypadku braku możliwości zweryfikowania aktualnego miejsca zamieszkania, należy rozważyć zastosowanie danych meldunkowych na pobyt stały.

Uzasadnienie

Sąd analizuje art. 21 k.p.a. i podkreśla, że podstawowym obowiązkiem organów jest ustalenie miejsca zamieszkania. W sytuacji braku możliwości jego potwierdzenia, sąd wskazuje na znaczenie danych meldunkowych, w szczególności stałego zameldowania, jako dowodu potwierdzającego miejsce zamieszkania lub co najmniej poprzedniego pobytu z zamiarem stałego pobytu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (12)

Główne

u.k.p. art. 99 § 1 pkt 2 lit. b)

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

k.p.a. art. 21 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Właściwość miejscową organu administracji publicznej w innych sprawach ustala się według miejsca zamieszkania strony w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.

p.p.s.a. art. 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny.

Pomocnicze

k.p.a. art. 21 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania.

k.p.a. art. 182

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prokurator może zwrócić się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.

p.p.s.a. art. 15 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

k.c. art. 25

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

u.e.l. art. 24 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Obywatel polski zobowiązany jest wykonywać obowiązek meldunkowy.

u.e.l. art. 25 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Definicja pobytu stałego i czasowego.

u.e.l. art. 40 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Obowiązek meldunkowy cudzoziemców.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ostatnie stałe zameldowanie S.G. w Dąbrowie Górniczej od 28 sierpnia 2023 r. stanowi podstawę do ustalenia właściwości miejscowej Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Starosty Olkuskiego opierająca się na braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania S.G. i przekazaniu sprawy. Wniosek Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza o przeprowadzenie postępowania dowodowego przez NSA.

Godne uwagi sformułowania

W sprawach takich jak niniejsza, gdzie zawsze rozstrzyga się spór co do prawa, a nie faktów, po pierwsze nie prowadzi się żadnego postępowania wyjaśniającego, bazując na tym, co ustaliły pozostające w sporze organy. W razie braku możliwości zweryfikowania aktualnego miejsca zamieszkania, należy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozważyć możliwość zastosowania art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez sięgnięcie do danych meldunkowych na pobyt stały (aktualnych lub historycznych). Jakkolwiek jest oczywiste, że stosownie do art. 25 k.c., co do zasady miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu...

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Joanna Kabat-Rembelska

członek

Wojciech Sawczuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organów w sprawach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście nieustalonego miejsca zamieszkania strony i znaczenia danych meldunkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporu kompetencyjnego i interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście ustawy o kierujących pojazdami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowego, choć skomplikowanego, sporu kompetencyjnego między organami administracji, co jest interesujące dla prawników procesualistów. Kluczowe jest tu rozstrzygnięcie oparte na interpretacji przepisów o właściwości miejscowej i danych meldunkowych.

Kto jest właściwy? NSA rozstrzyga spór o kompetencje w sprawie badań lekarskich kierowców.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GW 136/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b)
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 21 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 35
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Olkuskiego z dnia [...] października 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Olkuskim a Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: 1. wskazać Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza jako organ właściwy w sprawie skierowania na badania; 2. oddalić wniosek Starosty Olkuskiego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I.
Wnioskiem z 10 października 2023 r. Starosta Olkuski (dalej jako Starosta) wniósł o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza (dalej jako Prezydent) poprzez wskazanie organu właściwego do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Katowicach o skierowanie S. G. na badanie lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Starosta wniósł także o zasądzenie od Prezydenta na rzecz wnioskodawcy kosztów procesu z kosztami zastępstwa procesowego wg. spisu, a w razie nieprzedłożenia - wg norm przepisanych.
Wskazał, że Prokurator Prokuratury Regionalnej w Katowicach złożył do Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania S. G. na badanie lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Ten nie kwestionował swoich kompetencji i wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, a po jego uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzję odmowną w sprawie. Po jej uchyleniu przez SKO, na podstawie informacji z Komendy Miejskiej Policji w Dąbrowie Górniczej z 2 września 2022 r. (której brak w aktach) zawiadomieniem z 14 września 2022 r. przekazał sprawę Staroście Olkuskiemu z uzasadnieniem, że S. G. nie odbiera korespondencji w Dąbrowie Górniczej a wg. Policji obecny adres pobytu ma w Olkuszu.
Organ w sporze nie ustalał zamieszkania S. G. zgodnie z rejestrem PESEL (brak dowodu).
Starosta Olkuski otrzymał informacje z Komendy Powiatowej Policji w Olkuszu z 29 grudnia 2022 r., że S. G. nie mieszka pod wskazanym adresem olkuskim, gdzie jest nieznany i z rejestru PESEL z 30 stycznia 2023 r., że S. G. był zameldowany w Olkuszu czasowo do 1 września 2022 r., ale przez cały czas od 13 lipca 1987 r. do chwili obecnej zameldowany był i jest w Dąbrowie Górniczej. Po tych ustaleniach zawiadomieniem z 27 marca 2023 r. wnioskodawca przekazał organowi (zwrotnie) sprawę wg. właściwości miejscowej, co opisał i uzasadnił.
Na to Prezydent pozyskał ponowną informację z KM Policji wedle której S. G. nie zamieszkuje w Dąbrowie Górniczej, bez odniesienia do innych adresów. Na tej podstawie Prezydent ponownie przekazał sprawę Staroście zawiadomieniem z 17 maja 2023 r.
Aktualne informacje Policji i z rejestru PESEL dowodzą, że S. G. nie mieszka w Olkuszu, wobec czego Starosta nie jest dla niego organem właściwym w jego sprawie.
Wnioskodawca zwrócił uwagę na brak konsekwencji Prezydenta, gdyż sprawę już prowadził i wydał decyzję. Wówczas swojej kompetencji nie kwestionował, a stan rzeczy był ten sam.
Ponadto zaniechał ustaleń miejsca zamieszkania S. G. w Dąbrowie Górniczej, które należało wykonać. Informacje Policji nie są jedynym dostępnym sposobem określenia miejsca zamieszkania. Z braku wiedzy co do zamiaru stałego pobytu S. G. Prezydent powinien oprzeć się na dowodzie dostępnym. Taki dowód dostarcza rejestr PESEL określający miejsce pobytu - w przypadku S. G. jest to Dąbrowa Górnicza. To zameldowanie jest urzędowym potwierdzeniem zamiaru strony w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego.
II.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza pismem z 20 listopada 2023 r. wniósł o wskazanie Starosty Olkuskiego jako organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie, a także o zasądzenie od Starosty na jego rzecz kosztów postępowania.
Organ wniósł również, na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. oraz art. 248 § 1 k.p.c., o zobowiązanie Burmistrza Miasta Olkusz do przedłożenia formularza pobytu czasowego wraz załącznikami złożonego przez S. G. w celu dokonania zameldowania na pobyt czasowy w Olkuszu pod adres ul. (...), na okres od dnia 28 marca 2022 r. do 1 września 2022 r.
Prezydent potwierdził, że prowadził postępowanie administracyjne z wniosku prokuratora, wskazując dotychczasowy jego przebieg oraz motywy uchylenia jego decyzji odmownej przez SKO.
Obowiązek poszukiwania miejsca zamieszkania S. G. wynikał z decyzji SKO, a nie zaniedbania czy niekonsekwencji Prezydenta. Organ zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w Dąbrowie Górniczej z prośbą o ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania S. G..
Pismem z 1 września 2022 r. poinformowano go jednak, że S. G. od wielu lat nie przebywa pod adresem wskazanym przez prokuratora oraz że jest on aktualnie zameldowany pod adresem Olkusz, ul. (...). Prezydent ustalił, że S. G. nie przebywa i nie zamieszkuje pod adresem ujawnionym w aktach ewidencyjnych prowadzonych przez ten organ, co zostało wykazane faktem nieodbierania kierowanej do uczestnika korespondencji oraz ustaleniami poczynionymi przez Policję.
Starosta Olkuski, wiedząc, że pan G. nie przebywa pod adresem podanym przez prokuratora wskazał, że dokonanie czynności meldunkowej z dniem 13 lipca 1987 r. pod adresem Dąbrowa Górnicza, ul. (...)jest dla niego równoznaczne z zamieszkiwaniem strony pod tym adresem.
Nadto Prezydent wskazał, że "zwrotne" odesłanie sprawy przez Starostę Olkuskiego odbyło się bez podstawy prawnej, ponieważ Starosta związany był uprzednim przekazaniem sprawy przez Prezydenta. Niemniej, aby uniknąć przedłużania postępowania Prezydent kolejny raz podjął działania zmierzające do ustalenia miejsca zamieszkania strony i zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w Dąbrowie Górniczej z prośbą o ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania osoby.
Pismem z 5 maja 2023 r. Policja ponownie poinformowała, że w toku podjętych czynności ustalono, że S. G. nie zamieszkuje pod żadnym z ustalonych adresów na terenie Dąbrowy Górniczej. Policja dokonywała czynności nie tylko pod ostatnim adresem miejsca zameldowania w Dąbrowie Górniczej ale i w trzech innych miejscach możliwego pobytu w tym mieście. Prezydent dochował zatem wszelkiej staranności w uzyskaniu informacji.
Nie ograniczył się przy tym do sprawdzenia miejsca meldunku ale - za pośrednictwem Policji - dokonał sprawdzenia innych miejsc ewentualnego pobytu, niestety z wynikiem negatywnym. Nie ustalono zatem, aby S. G. zamieszkiwał w Dąbrowie Górniczej. Biorąc pod uwagę kolejne ustalenia Komendy Miejskiej Policji w Dąbrowie Górniczej Prezydent stwierdził, że zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania w kraju, a jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania lub pobytu - według ostatniego ich zamieszkania lub pobytu w kraju, czyli w niniejszym przypadku jest to Olkusz, ul. (...).
Z udostępnionych danych z rejestru PESEL S. G. wynika, że ostatnią zmianę dotyczącą zameldowania zgłosił on w dniu 1 września 2022 r. wskazując miejsce pobytu Olkusz, ul. (...). Powołując się na przepisy ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm.) wskazał, że S. G. dokonując czynności zameldowania w dniu 1 września 2022 r. oświadczył (przedstawiając jednocześnie potwierdzenie pobytu w lokalu dokonane przez właściciela), że jego miejscem pobytu (ostatnim znanym) jest adres Olkusz, ul. (...).
Zakończenie okresu zameldowania na pobyt czasowy nie oznacza, że uprzedni adres zameldowania na pobyt stały staje się znowu adresem zamieszkania obywatela zwłaszcza, że w tej sprawie Prezydent podjął się ponownej weryfikacji adresu zamieszkania ze skutkiem negatywnym.
W powyższej sprawie należy podkreślić, że zgodnie z ustawą o ewidencji ludności dokonanie czynności meldunkowych jest równoznaczne ze złożeniem oświadczenia o miejscu pobytu pod wskazanym adresem, co zostało potwierdzone podpisem zarówno osoby meldowanej jak i właściciela lokalu. Ostatnia zmiana miejsca zamieszkania, którą z dniem 1 września 2022 r. zgłosił S. G. potwierdza, że przebywał on pod adresem w Olkuszu. Ostatnim znanym oświadczeniem S. G. co do miejsca jego pobytu jest oświadczenie złożone burmistrzowi Olkusza o pobycie w Olkuszu w ramach dokonania czynności zameldowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
III.
Zgodnie z art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
W myśl art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. spory, o których mowa w powołanym wyżej art. 4 p.p.s.a. rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Spory te - stosownie do regulacji zawartej w art. 15 § 2 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z powołanymi przepisami, spór o właściwość to obiektywnie istniejąca sytuacja prawna, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, a przede wszystkim w kwestii kompetencji do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość musi dotyczyć konkretnego sporu związanego z indywidualną sprawą administracyjną. Z dotychczasowego orzecznictwa NSA wynika zgodny pogląd, że spór ma miejsce w takiej sytuacji prawnej, gdy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej (zob. post. NSA z 14 grudnia 2005 r. sygn. akt II OW 79/05). Przedmiot sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego powinien być przy tym we wniosku dokładnie określony, tak aby można było zdefiniować sprawę, która ma być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wniosek nieprecyzyjny podlega oddaleniu (por. post. NSA z 4 listopada 2009 r. sygn. akt II GW 4/09).
W ocenie NSA wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość złożony przez Starostę spełnia powyższe wymogi. Dotyczy bowiem sprawy administracyjnej wszczętej z wniosku prokuratora o wydanie decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 622 ze zm. - dalej jako ukp). Nie zmienia tego wskazywane we wniosku i odpowiedzi wzajemne przekazywanie przez organy żądania prokuratora celem załatwienia według właściwości.
Należy w tym miejscu odnieść się także do wniosku Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza o przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. oraz art. 248 § 1 k.p.c., postępowania dowodowego, którego efekty - jak należy przypuszczać - doprowadzić mają w zamierzeniu tej strony postępowania do zebrania tego rodzaju dowodów, które w istocie przesądzą o właściwości Starosty Olkuskiego (vide odpowiedź na wniosek).
W związku z powyższym należy wskazać, że w postępowaniu takim jak niniejsze, Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, o które wnosi strona. Należy bowiem zwrócić uwagę, że żądanie organu składającego wniosek dowodowy w tej sprawie jest bezzasadne już tylko z tej przyczyny, że nie koresponduje z art. 106 § 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W sprawach takich jak niniejsza, gdzie zawsze rozstrzyga się spór co do prawa, a nie faktów, po pierwsze nie prowadzi się żadnego postępowania wyjaśniającego, bazując na tym, co ustaliły pozostające w sporze organy (jeżeli ustalenia te są niewystarczające wniosek podlega oddaleniu), po drugie strona w istocie wnosi o poszukiwanie przez Naczelny Sąd Administracyjny ewentualnych dowodów na poparcie jej twierdzeń, poprzez kierowanie zapytań do organu meldunkowego i "wydobywanie" z akt tam zalegających dokumentów, które mają potwierdzać twierdzenie o miejscu pobytu danej osoby. Jeżeli dokumenty takie są zdaniem strony istotne dla rozstrzygnięcia, powinny były zostać ustalone i zaprezentowane Sądowi w odpowiedzi na wniosek lub w dalszych pismach procesowych.
IV.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku prokuratora jest Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza, które jest miastem na prawach powiatu, zatem Prezydent pełni w tym przypadku także rolę starosty.
Odnosząc się do sedna sprawy zauważyć należy, że zgodnie ze stanowiącym podstawę wniosku prokuratora art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ukp (w brzmieniu z daty pisma prokuratora), starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na:
2) badanie lekarskie, jeżeli:
b) istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.
Aktualne brzmienie art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp nie odbiega zasadniczo od poprzedniej jego treści, bowiem nadal wskazuje, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na:
2) badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia.
Nie jest przy tym kwestionowane, że prokurator, w ramach art. 182 k.p.a. mógł zainicjować takie postępowanie, gdyż na mocy wskazanego przepisu służy mu prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, jeżeli taki oczywiście dostrzega.
Przeprowadzona w kontekście tego analiza ustawy o kierujących pojazdami wskazuje, że w sposób zróżnicowany określa ona właściwość starostów w rozstrzygnięciu spraw wynikających z jej przepisów. W niektórych bowiem sprawach, głównie o charakterze ewidencyjnym, ustawodawca wyraźnie doprecyzowuje właściwość miejscową starosty por. art. 28 ust. 3, art. 33 ust. 2, art. 38 ust. 2 czy art. 97 ust. 1 ukp. W innych zaś, takich jak niniejsza, nie zawiera regulacji wskazującej na sposób ustalania właściwości miejscowej, używając jedynie sformułowania, że sprawę danego rodzaju załatwia starosta poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W jeszcze innych, określa uprawnienie każdego starosty do załatwienia danej sprawy - por. np. art. 15a ukp.
W sytuacji takiej jak zastana w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują reguły ustalania właściwości miejscowej organów określone w kodeksie postępowania administracyjnego, a więc art. 21. Zgodnie z jego § 1 właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się:
1) w sprawach dotyczących nieruchomości - (...);
2) w sprawach dotyczących prowadzenia zakładu pracy - (...);
3) w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Z kolei w art. 21 § 2 k.p.a. wskazano, że jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie.
Z oczywistych względów przepisy art. 21 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie mogły znaleźć w niniejszej sprawie zastosowania z uwagi na przedmiot postępowania administracyjnego zainicjowany wnioskiem prokuratora, niezwiązany z nieruchomością i zakładem pracy. Stosować zatem należało art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. i kolejność w nim wyliczoną.
Podstawowym obowiązkiem organów było więc dokonanie ustaleń co do miejsca zamieszkania S. G. (czy w ogóle posiada je na terenie Polski), gdyż jest to podstawowa przesłanka ustalenia właściwości organów. Z podjętych czynności wynika, że organom nie udało się potwierdzić przesłanki zamieszkania ww. osoby, choć należy to raczej widzieć w niemożności potwierdzenia, czy pod którymś ze sprawdzanych adresów osoba ta przebywa. Jak przy tym wynika z przedstawionego przez organy materiału dowodowego, zwłaszcza zaś z dokumentów urzędowych zatytułowanych "Udostępnienie danych jednostkowych z PESEL" z 30 stycznia 2023 r. ((...)) i 8 września 2023 r. ((...)), S. G. dokonywał następujących czynności meldunkowych (w kolejności chronologicznej):
1. Dąbrowa Górnicza, ul. (...)- zameldowanie na pobyt stały od 13 lipca 1987 r. (brak danych o wymeldowaniu);
2. Dąbrowa Górnicza, ul. (...)- zameldowanie na pobyt czasowy od 6 listopada 2019 r. do 27 stycznia 2021 r.;
3. Dąbrowa Górnicza, ul. (...)- zameldowanie na pobyt czasowy od 30 czerwca 2010 r. do 31 grudnia 2012 r.;
4. Dąbrowa Górnicza, ul. (...)- zameldowanie na pobyt czasowy od 3 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2015 r.;
5. Olkusz, ul. (...)- zameldowanie na pobyt czasowy od 28 marca 2022 r. do 1 września 2022 r.;
6. Dąbrowa Górnicza, ul. (...)- zameldowanie na pobyt stały od 28 sierpnia 2023 r. (brak danych o wymeldowaniu).
Uwzględniając powyższe, a także fakt, że ostatni ze wskazanych adresów, jak wynika z nadesłanej dokumentacji nie był przedmiotem sprawdzenia ze strony Prezydenta, należy zwrócić uwagę na skutki prawne jakie pociągają za sobą meldunki na pobyt czasowy i stały. W tym zakresie niezbędne było sięgnięcie do przepisów ustawy o ewidencji ludności, do czego organ słusznie nawiązał, jednakże wywiódł błędne wnioski. Jak bowiem wynika z art. 24 ust. 1 i art. 40 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy, zarówno obywatel polski jak i cudzoziemiec zobowiązani są wykonywać obowiązek meldunkowy w niej określony. Obowiązek ten polega przy tym na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego i wymeldowaniu się z tych miejsc (por. art. 24 ust. 2 pkt 1 i 2).
W art. 25 ust. 1 i 2 ustawy zdefiniowano z kolei pobyt stały i czasowy. Pobytem stałym jest więc zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Pobytem czasowym jest zaś przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Żaden więc z meldunków na pobyt czasowy nie może być równoważny z zamieszkiwaniem, a co najwyżej z przebywaniem (pobytem).
W razie braku możliwości zweryfikowania aktualnego miejsca zamieszkania, należy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozważyć możliwość zastosowania art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez sięgnięcie do danych meldunkowych na pobyt stały (aktualnych lub historycznych).
Jakkolwiek jest oczywiste, że stosownie do art. 25 k.c., co do zasady miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a o zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie NSA z 4 września 2012 r. sygn. akt I OW 100/12). W pełni usprawiedliwione jest twierdzenie, że tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza i nie zamyka się w fakcie samego zameldowania. Jednakże w praktyce nie można faktu meldunku na pobyt stały ignorować, gdyż stanowić on może i w tej sprawie właśnie tak jest, dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa lub co najmniej przybywała poprzednio w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu.
Jak wskazano (patrz pkt 6 wyliczenia adresów zameldowania S. G.), od dnia 28 sierpnia 2023 r. zameldował się on na pobyt stały w Dąbrowie Górniczej przy ul. (...). Jest to aktualna i stosunkowo nowa lokalizacja wskazana jako miejsce stałego meldunku, a więc i zamieszkiwania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego adres ten należy zatem potraktować jako nową lokalizację - wskazaną jako miejsce stałego meldunku, a więc i zamieszkania.
W związku z tym organem właściwym jest Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza.
Jednocześnie orzeczono o oddaleniu wniosku Starosty Olkuskiego o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania, albowiem zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ponieważ w sprawach o rozstrzygnięcie sporów o właściwość lub sporów kompetencyjnych nie mają zastosowania przepisy szczególne (w tym przepisy art. 200-210 p.p.s.a.), dlatego brak było podstaw do uwzględnienia powyższego wniosku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI