II GW 122/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA wskazał Prezydenta Miasta Piekary Śląskie jako organ właściwy do potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, uznając tamtejsze centrum życiowe osoby.
NSA rozstrzygnął spór o właściwość między Prezydentem Miasta Świdnica a Prezydentem Miasta Piekary Śląskie w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Sąd uznał, że mimo zameldowania w Świdnicy, centrum życiowe osoby wnioskującej o świadczenia znajduje się w Piekarach Śląskich, gdzie przebywała od półtora roku i zamierzała pozostać po hospitalizacji. W związku z tym, organem właściwym do rozpoznania sprawy wskazano Prezydenta Miasta Piekary Śląskie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek Prezydenta Miasta Świdnica o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Piekary Śląskie w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Spór dotyczył ustalenia organu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Prezydent Miasta Świdnica argumentował, że mimo zameldowania w Świdnicy, centrum życiowe osoby wnioskującej znajduje się w Piekarach Śląskich, gdzie przebywała ona od półtora roku i zamierzała pozostać po hospitalizacji. Prezydent Miasta Piekary Śląskie wniósł o wskazanie go jako organu właściwego. Sąd, powołując się na art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz orzecznictwo NSA, zrekonstruował pojęcie miejsca zamieszkania na podstawie art. 25 Kodeksu cywilnego, podkreślając znaczenie zamiaru stałego pobytu i centrum życiowego. Analiza dokumentów, w tym wywiadu środowiskowego, potwierdziła, że Piekary Śląskie są ostatnim miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy. W związku z tym NSA wskazał Prezydenta Miasta Piekary Śląskie jako organ właściwy do załatwienia sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość organu gminy do rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej ustala się ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, które należy rekonstruować na podstawie art. 25 Kodeksu cywilnego, biorąc pod uwagę faktyczne przebywanie z zamiarem stałego pobytu i centrum życiowe.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną, a pojęcie miejsca zamieszkania należy rozumieć jako miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W przypadku braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania, należy ustalić ostatnie miejsce zamieszkania, które stanowi centrum aktywności życiowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (6)
Główne
ppsa art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o świadczeniach art. 54 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
Pomocnicze
ustawa o świadczeniach art. 2 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
kpa art. 21 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Centrum życiowe świadczeniobiorcy znajduje się w Piekarach Śląskich, gdzie przebywał od półtora roku i zamierza pozostać po hospitalizacji, mimo zameldowania w Świdnicy.
Odrzucone argumenty
Organem właściwym jest organ ze względu na ostatnie miejsce zameldowania stałego (Świdnica).
Godne uwagi sformułowania
miejsce zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. domniemanie wzruszalne istnienia wynikającej z zameldowania okoliczności faktycznej miejsca zamieszkania osoby fizycznej zostało obalone przeciwdowodem
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Skoczylas
członek
Grzegorz Dudar
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie miejsca zamieszkania dla celów właściwości rzeczowej organów administracji publicznej, zwłaszcza w kontekście świadczeń opieki zdrowotnej, gdy występuje rozbieżność między miejscem zameldowania a faktycznym centrum życiowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ustalania miejsca zamieszkania dla celów świadczeń opieki zdrowotnej, ale jego zasady interpretacji pojęcia miejsca zamieszkania mogą być stosowane w innych sprawach administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania miejsca zamieszkania, co ma bezpośrednie przełożenie na dostęp do świadczeń publicznych i może być interesujące dla osób, które znalazły się w podobnej sytuacji.
“Gdzie jest Twój dom? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o właściwość w sprawie świadczeń zdrowotnych.”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GW 122/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2026-03-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-08-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Skoczylas Grzegorz Dudar Małgorzata Korycińska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2026 poz 143 art. 4, art. 15 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Świdnica z dnia 12 sierpnia 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Świdnica a Prezydentem Miasta Piekary Śląskie w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Piekary Śląskie jako organ właściwy do załatwienia sprawy. Uzasadnienie I Wnioskiem z 12 sierpnia 2025 r. Prezydent Miasta Świdnica zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Piekary Śląskie poprzez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo A. M. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu Prezydent Miasta Świdnica wskazał, że pismem z 23 lipca 2025 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Piekarach Śląskich przekazał Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Świdnicy wniosek Piekarskiego Centrum Medycznego – Szpitala Miejskiego w Piekarach Śląskich z 26 maja 2025 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo A. M. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wskazując w zawiadomieniu, że A. M. przebywa w szpitalu w C., a jako adres swojego zamieszkania wskazał adres, pod którym znajduje się hostel, w którym nie ma możliwości stałego pobytu. Ponieważ ostatnim miejscem zameldowania jest Świdnica, organem właściwym jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Świdnicy. Jednakże zdaniem Prezydenta Miasta Świdnica z wywiadu środowiskowego wynika, że od półtora roku A. M. mieszka w hostelu robotniczym w Piekarach Śląskich, a po zakończeniu hospitalizacji nadal zamierza mieszkać w Piekarach Śląskich. Zatem to tam zlokalizowane jest jego centrum życiowe i z tym miejscem wiąże swoją przyszłość. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Piekary Śląskie wniósł o wskazanie wnioskodawcy jako właściwego w sprawie, ponieważ zamieszkiwanie w hostelu nie może świadczyć o tym, że świadczeniobiorca koncentruje swoje życie i ma zamiar stałego zamieszkiwania w Piekarach Śląskich. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: ppsa) w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 kpa, co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22). Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 14/24). Z zawartego w aktach sprawy kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z 25 czerwca 2025 r., a także wniosku o pomoc (zasiłek okresowy), skierowanego do MOPR Piekary Śląskie wynika, że świadczeniobiorca od półtora roku przebywa w Piekarach Śląskich i zamierza tam pozostać po zakończeniu hospitalizacji. Przed pobytem w szpitalu zamieszkiwał w hostelu robotniczym, a dochód uzyskiwał ze zbieractwa materiałów wtórnych. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że ostatnim miejscem zamieszkania, stanowiącym centrum aktywności życiowej świadczeniobiorcy są Piekary Śląskie. Wobec tego nie zachodzi konieczność odwoływania się do ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (Świdnica), albowiem domniemanie wzruszalne istnienia wynikającej z zameldowania okoliczności faktycznej miejsca zamieszkania osoby fizycznej zostało obalone przeciwdowodem w postaci dokumentów potwierdzających ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GW 112/22). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI