II GW 110/24

II GW 110/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1123
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 78a ust. 1
Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2023 poz 1394
art. 2, art. 14
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy z wniosku Prezydenta Miasta Krosna z dnia 19 września 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Krosna a Prezydentem Miasta Wrocławia w przedmiocie kary administracyjnej z tytułu niezgłoszenia zbycia pojazdy postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Krosna jako organ właściwy do załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 września 2024 roku Prezydent Miasta K. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta W. oraz wskazanie Prezydenta Miasta W. jako organu właściwego w sprawie nałożenia kary administracyjnej z tytułu niezgłoszenia w ustawowym terminie zbycia pojazdu przez Pana Ł.C.
W uzasadnieniu pisma Wnioskodawca wskazał, że art. 140mb i art. 140n ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym nie zawierają regulacji dotyczących właściwości miejscowej organu nakładającego kary pieniężne, wobec czego właściwość organu powinna być ustalana wedle ogólnego kryterium obowiązującego w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym, tj. wedle miejsca zamieszkania strony. art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w myśl którego właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Wnioskodawca wskazał, że ustalono, iż Pan Ł.C. mieszka obecnie we W. oraz poinformował, że organem właściwym do prowadzenia postępowania administracyjnego jest organ właściwy z uwagi na obecne miejsce zamieszkania strony. Zaznaczył także, że z treści dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że nie budzi wątpliwości obydwu organów, iż o właściwości miejscowej rozstrzyga miejsce zamieszkania strony. Wątpliwości dotyczą natomiast tego, czy chodzi o miejsce zamieszkania zbywcy w dniu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, jak uważa Prezydent Miasta W., czy o obecne miejsce zamieszkania strony, jak uważa Wnioskodawca. Za ostatnim poglądem, zdaniem Wnioskodawcy, przemawia to, że żaden przepis szczególny nie wskazuje w tym przypadku takiego kryterium ustalania właściwości miejscowej, jak miejsce zamieszkania zbywcy w dniu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Dotyczy to każdego stadium postępowania. Miarodajnym dla określenia właściwości miejscowej organu jest zatem aktualne miejsce zamieszkania strony, natomiast miejsce zamieszkania strony w dniu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu pozostaje w niniejszej sprawie bez znaczenia dla ustalenia właściwości organu. Wnioskodawca podkreślił ponadto, że ustalono ponad wszelką wątpliwość, że aktualne miejsce zamieszkania Pana Ł.C. znajduje się we W.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta W. stwierdził, że w omawianym przypadku właściwość miejscowa organu powinna być określona według miejsca zamieszkania zbywcy pojazdu w momencie powstania obowiązku zgłoszenia zbycia. Z dokumentacji w niniejszej sprawie wynika, że w momencie zbycia pojazdu, czyli dnia 8 sierpnia 2021 r., Pan Ł.C. miał miejsce zamieszkania w K. Oznacza to, zdaniem uczestnika postępowania że obowiązek zgłoszenia powinien być zrealizowany przed organem właściwym miejscowo dla miejsca zamieszkania Pana C. na dzień zbycia pojazdu, tj. przed Prezydentem Miasta K. Powołał się przy tym na przepis art. 21 Kpa, w myśl którego właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju. Z tego powodu właściwym powinien być Prezydent Miasta K.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W myśl natomiast art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Spory te - stosownie do art. 15 § 2 p.p.s.a. - rozstrzygane są na wniosek, postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie wystąpił spór o właściwość o charakterze negatywnym.
Kwestia organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu była już przedmiotem licznych rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego, a skład rozpoznający niniejszy wniosek podziela pogląd i argumentację zaprezentowane w dotychczasowym orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 97/20, 27 maja 2021 r., sygn. akt II GW 19/21, 9 września 2021 r., sygn. akt II GW 48/21, 23 września 2021 r., sygn. akt II GW 43/21, z 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II GW 66/22, 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GW 86/22, 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 12/24; dostępne w CBOSA). Przyjęto w nich, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu. Zauważyć należy, że pogląd ten prezentowany był w stanie prawnym wiążącym w tej sprawie, bo jakkolwiek art. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r., wprowadził zmiany do ustawy Prawo o ruchu drogowym, m.in. w zakresie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. dodając ustęp 2a dotyczący stricte właściwości organu. Jednakże zgodnie z art. 14 ustawy zmieniającej w przypadku gdy pojazd został:
1) sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej,
2) sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
3) nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym.
Oznacza to, że w przypadku rozpoznawanej sprawy należy uwzględnić brzmienie art. 78 ust 2 p.r.d. Jak już zaznaczono wcześniej Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym wniosek podziela stanowisko, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu. Określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek zawiadomienia prezydenta o nabyciu pojazdu jednoznacznie dotyczy bowiem pojazdów zarejestrowanych. Z kolei przepisy dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1 p.r.d.) czy wyrejestrowania pojazdu (art. 79 p.r.d.) wskazują wprost, że organem właściwym w tych sprawach jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu. Powyższe uzasadnia przyjęcie, że kwestie o charakterze "rejestrowym" leżą w gestii organu rejestracji. Za takim określeniem właściwości miejscowej organu przemawia logika wskazanych regulacji i względy praktyczne. Powyższe uzasadnia przyjęcie, że kwestie o charakterze "rejestrowym" leżą w gestii organu rejestracji. Dokonując oceny właściwości organu do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, należy zatem zauważyć, że czynność ta związana jest z koniecznością zapewnienia aktualności danych związanych m.in. z właścicielem pojazdu, wpływając na pewność obrotu pojazdami oraz przyczyniając się do możliwości zidentyfikowania osoby, na której ciąży szereg obowiązków prawnych związanych z własnością pojazdu. Ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdów powinno być dokonane wobec tego organu, przed którym zostały one zarejestrowane (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GW 67/21). Oznacza to zatem, że przepisy art. 140mb i art. 140n ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, dotyczące kar za nie dokonanie zgłoszenia zbycia pojazdu odnoszą się także do organów rejestrowych a nie do zasad ogólnych wynikających z art. 21 Kpa. Zmiana dotycząca miejsca zamieszkania wynikająca z art. 78 ust. 2a p.r.d. weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r., a zatem nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.
W konsekwencji, organem właściwym do nałożenia kary za niezgłoszenie w ustawowym terminie zbycia pojazdu marki [...] jest Prezydent Miasta K.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.