II GSK 827/20

II GSK 827/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2020-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba /przewodniczący/
Maria Jagielska /sprawozdawca/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SAB/Wa 2/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-03-26
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszenim prawa, oddalono wniosek o wymierzenie grzywny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149 § 1a, art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2020 r. sygn. akt VI SAB/Wa 2/20 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania zażalenia od postanowienia w sprawie sprostowania decyzji dotyczącej podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym 1. uchyla pkt 2 i 3 zaskarżonego wyroku, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala wniosek o wymierzenie grzywny, 4. zasądza od A. Sp. z o.o. w K. na rzecz Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 marca 2020 r. sygn. akt VI SAB/Wa 2/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania: wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz zażalenia, w pkt 1. zobowiązał Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do rozpoznania wniosku A. Sp. z o.o. z dnia [...] lipca 2018 r. w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku; w pkt 2. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 3. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 4134,02 zł; oraz w pkt 4. zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.
Spółka A. Sp. z o.o. wniosła do WSA w Warszawie skargi: na bezczynność Prezesa ZUS w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz na bezczynność Prezesa ZUS w przedmiocie zażalenia na postanowienie organu rentowego z [...] kwietnia 2018 r. w sprawie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2016 r. stwierdzającej, że M. K. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym w okresie w niej wskazanym, jako osoba wykonująca umowę zlecenia zawartą ze skarżącą spółką jako płatnikiem składek.
Postanowieniami z 27 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) obie skargi jako niedopuszczalne, z uwagi na brak drogi sądowej.
Postanowieniami z 17 października 2019 r. sygn. akt II GSK 526/19 oraz II GSK 640/19, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił oba postanowienia WSA w Warszawie, stwierdzając, że art. 83b ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1788 ze zm., powoływanej dalej jako u.s.u.s.), nie zawiera pełnego katalogu postanowień, jakie zapadają na etapie postępowania administracyjnego przed organem rentowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Postanowienie o sprostowaniu decyzji merytorycznej z natury rzeczy jest podejmowane już po wydaniu tej decyzji - kończącej jurysdykcyjne postępowanie administracyjne - i nie może przybrać formy decyzji, o której mowa w art. 83b ust. 1 u.s.u.s. Postanowienie o sprostowaniu nie jest w takiej sytuacji postanowieniem wydanym "w trakcie" postępowania, ale już po jego zakończeniu. Nie dotyczy go więc ograniczenie z ustępu 2 omawianego artykułu, co do możliwości zaskarżenia zażaleniem, zgodnie z ogólną zasadą z art. 113 § 3 k.p.a.
Postanowieniem z 24 marca 2020 r. WSA w Warszawie, działając na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączył obie sprawy, celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego prowadzenia pod sygn. akt VI SAB/Wa 2/20.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 marca 2020 r., na podstawie art. 149 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania wniosku, stwierdzając, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzając organowi grzywnę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji powołał się na treść art. 190 p.p.s.a. i stwierdził, że w niniejszej sprawie jest związany oceną prawną wyrażoną przez NSA w postanowieniu z 17 października 2019 r.
W ocenie Sądu I instancji, Prezes ZUS nie tylko nie rozpoznał wniosku skarżącej z [...] lipca 2018 r. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia oraz zażalenia - do czego był zobowiązany na podstawie art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. - w ustawowym terminie, określonym w art. 35 k.p.a., ale również bezpodstawnie w oparciu o art. 83b ust. 2 u.s.u.s. wniosek ten przy piśmie z [...] października 2018 r. zwrócił, czym w konsekwencji pozbawił skarżącą spółkę możliwości zakwestionowania wydanego na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. postanowienia organu rentowego z [...] kwietnia 2018 r. o sprostowaniu jego decyzji z [...] kwietnia 2016 r., a tym samym naruszył art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w tym jego aspekcie, który dotyczy możliwości uruchomienia stosownej procedury jurysdykcyjnej.
Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji w punkcie 1. wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania wniosku, zaś w punkcie 2. wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd I instancji powołał się na utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości w okolicznościach danej sprawy można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania tejże bezczynności albo przewlekłego prowadzenia postępowania. Chodzi tutaj o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki.
Zdaniem Sądu I instancji, z okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że sytuacja rażącego naruszenia prawa miała miejsce. Za takie niewątpliwie należy bowiem uznać działanie organu rentowego polegające na bezpodstawnym zwrocie wniesionego - w sposób prawidłowy z zachowaniem wymaganego przepisami prawa trybu - wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz zażalenia, co należy uznać de facto za odmowę wydania stosownego aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu. Nierozpoznanie wniosku w trybie art. 59 § 2 p.p.s.a. przez okres ponad półtora roku (wniosek został przekazany Prezesowi ZUS 8 sierpnia 2018 r.) stanowi o rażącym naruszeniu art. 35 § 3 k.p.a. Sąd I instancji podkreślił, że jeśli organ nie ma wystarczającej wiedzy w zakresie znajomości prawa, jego wykładni oraz stosowania, to popadnięcie w stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania jest przez niego zawinione. Organ nie może bowiem tłumaczyć się, iż nie potrafił dokonać właściwej interpretacji prawa lub jego zastosowania. Ponadto, ze znajdującej się w aktach sprawy korespondencji skarżącej z organem wynika, że organ miał świadomość podnoszonych przez stronę argumentów oraz przywołanego przez nią orzecznictwa, wskazujących na dopuszczalność zaskarżenia postanowienia organ rentowego wydanego na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., a mimo tego nie nadał procesowo biegu złożonemu wnioskowi.
Mając na uwadze całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy, okres pozostawania w bezczynności, postawę organu rentowego oraz moment wniesienia skargi, Sąd I instancji, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w punkcie 3 wyroku, orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 4134,02 zł, tj. w kwocie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w 2018 r.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w części obejmującej pkt 2 i 3 sentencji wyroku, wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części i oddalenie skargi w tym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy wobec działań podjętych przez organ w sprawie w związku z dotychczasową wykładnią obowiązujących przepisów w zakresie zaskarżalności postanowień w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych organowi nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa;
2. art. 149 § 2 p.p.s.a w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie organowi grzywny, w sytuacji gdy organowi nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa, a bezczynność organu jest usprawiedliwiona z uwagi na dotychczasową interpretację obowiązujących przepisów w zakresie zaskarżalności postanowień w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że w toku postępowania stał na stanowisku, iż sprawy dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 u.s.u.s. w związku z art. 476 § 2 k.p.c. należą do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W sprawach takich, na podstawie art. 83b ust. 2 u.s.u.s. nie jest dopuszczalne zażalenie na postanowienie organu rentowego, tj. np. w sprawach sprostowania wydanej decyzji. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych odwołanie do sądu służy jedynie od decyzji, a nie od postanowienia. Stanowisko to zostało potwierdzone w orzeczeniach sądów powszechnych.
Zdaniem organu, nie dopuścił się on w niniejszej sprawie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz nie wykazał lekceważącego stosunku do złożonego wniosku strony. Specyfika spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, niejasność obowiązujących w tym zakresie przepisów oraz stopień trudności sprawy powoduje, że przyjęty przez organ tryb postępowania należy uznać za usprawiedliwiony, zwłaszcza w sytuacji przyjęcia niedopuszczalności drogi administracyjnej w omawianych przypadkach także w orzecznictwie sądowym. Zawiłość i skomplikowanie sprawy poprzez niejednoznaczność przepisów sprawiła, że organ pozostawał w przekonaniu o słuszności podjętych działań. Trudno tu więc przyjąć złą wolę organu, skoro jego interpretacja przepisów została zakwestionowana dopiero w postanowieniu NSA z dnia 5 grudnia 2019 r.
Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym, dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Organ podniósł również, że konsekwencją uznania, iż w sprawie nie doszło do bezczynności z rażącym naruszeniem prawa winno być uchylenie wyroku w punkcie dotyczącym wymierzenia organowi grzywny. Ponadto, wymierzając grzywnę, Sąd I instancji ogólnie tylko wskazał, że bierze pod uwagę całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy, okres pozostawania w bezczynności, postawę organu rentowego oraz moment wniesienia skargi, nie wyjaśnił natomiast, jakie konkretnie okoliczności wpłynęły na wymierzenie organowi grzywny w określonej w wyroku wysokości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. Sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu.
Na wstępie wyjaśnić należy, że kontrola kasacyjna prowadzona jest, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., wyłącznie w obszarze zakreślonym przez wnoszącego skargę kasacyjną z zastrzeżeniem, wymienionych w § 2 tego artykułu, przesłanek nieważności postępowania, z których żadna w niniejszej sprawie nie występuje. Zasada związania sądu kasacyjnego podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że sąd ten nie obejmie kontrolą wyroku w części niezaskarżonej, nawet jeśliby dopatrzył się naruszenia prawa o istotnym dla wyniku sprawy znaczeniu.
Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji, rozpoznając skargę na bezczynność Prezesa ZUS w przedmiocie wniosku spółki A. Sp. z o.o. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz zażalenia, w pierwszym punkcie zobowiązał organ do rozpoznania wniosku, w punkcie drugim stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zaś w punkcie trzecim wymierzył organowi grzywnę w wysokości 4134,02 złotych.
Oparta na zarzutach naruszenia prawa procesowego skarga kasacyjna kwestionuje wyrok jedynie w części tj. w drugim i trzecim jego punkcie, a więc co do uznania, że bezczynność miała charakter rażący oraz wymierzenia grzywny. Poza kontrolą kasacyjną pozostaje zatem wydane w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej spółki A. (pkt 1. wyroku) oraz orzeczenie w sprawie kosztów procesu (pkt 4. wyroku).
Jak wynika z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność i rozstrzygając na zasadzie, o której mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie organu administracji pozostaje w oczywistej sprzeczności z niewątpliwą, a więc nie pozostawiającą wątpliwości interpretacyjnych treścią przepisu (por.: M. Jaśkowska [w] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz; str. 956 – 951, wyd. II, Zakamycze 2005 r.; J. Borkowski [w] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, str. 627 – 628, 11. Wydanie, C.H. Beck). W doktrynie prezentowany jest też pogląd, iż o rażącym naruszeniu prawa możemy mówić nie tylko wówczas, gdy naruszenie jest oczywiste, lecz równolegle wtedy, gdy skutki tego naruszenia nie mogą zostać zaakceptowane na gruncie demokratycznego państwa prawnego (por.: A. Zieliński, O "rażącym" naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a., PiP 1986, z. 2, s.107).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w kontrolowanej przez WSA sprawie brak było podstaw, aby uznać, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nierozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i zażalenia na postanowienie o sprostowaniu omyłki, rażąco naruszył prawo. Wniosek taki uzasadniony jest w świetle całokształtu okoliczności sprawy dowodzących dokonanej przez organ i orzekające w sprawie sądy administracyjne różnej wykładni przepisów art. 83b ust. 2 i art. 123 u.s.u.s., z których obrana przez organ w postanowieniu (pouczenie) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 27 lutego 2019 r. (sygn. akt IV SAB/Wa 545/18) wykluczyła drogę postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie, konsekwentnie pozostawiając poza kognicją sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu w tejże sprawie. Odmienna interpretacja wskazanych przepisów, przy odwołaniu się dodatkowo do art. 83b ust. 1 u.s.u.s. i art. 3 § 2 p.p.s.a., wynika z postanowienia NSA z dnia 17 października 2019 r. (II GSK 526/19), którym to poglądem, stosownie do art. 190 p.p.s.a., związany był Sąd I instancji, czemu zadośćuczynił i co znalazło wyraz w treści sentencji wyroku w jego niezaskarżonej części punktu 1.
Fakt wątpliwości interpretacyjnych wskazanych wyżej przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które wystąpiły w związku z wniesionym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i zażaleniem na postanowienie o sprostowaniu omyłki pisarskiej w decyzji w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu M. K., sprowadzających się do dopuszczalności drogi administracyjnej i sądowoadministracyjnej w tej sprawie, każe uznać pogląd Sądu stwierdzający, iż bezczynność organu miała charakter rażący, za nieuzasadniony. Jak wynika z akt sądowoadministracyjnych sprawy, organ działał w wywiedzionym z wykładni przepisu art. 83b i art. 123 u.s.u.s. przekonaniu o wyłączności drogi sądowej przed sądem powszechnym, które to przekonanie znajdowało swoje dodatkowe uzasadnienie w szczególnych okolicznościach sprawy. Jak podkreślał w skardze kasacyjnej pełnomocnik organu, czemu nie przeczy skarżąca Spółka, przed Sądem Okręgowym w K. prowadzone było postępowanie z wniesionego przez tę Spółkę odwołania od decyzji, której sprostowanie dotyczy a Sąd ten zarządził zwrot akt w celu ich uzupełnienia, co dokonało się sprostowaniem, po wydaniu którego Sąd Okręgowy podjął postępowanie. Zdaniem organu, w gestii Sądu Okręgowego w K. pozostawało rozpoznanie sprawy z wniesionego odwołania od decyzji w jej ostatecznym, doprecyzowanym sprostowaniem kształcie, przy czym skarżący kasacyjnie organ odwołał się do wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2016 r. (sygn. akt III AUa/623/16), a z którego wynikało, że w toku prowadzonego przez sąd ubezpieczeń społecznych postępowania z odwołania dopuszczalne jest badanie prawidłowości sprostowania kontrolowanej decyzji.
Oceniając zatem działanie organu w aspekcie jego akceptowalnych lub nieakceptowalnych skutków w demokratycznym państwie prawa, również nie można stwierdzić, aby organ dopuścił się naruszenia prawa w stopniu rażącym. Należy bowiem zauważyć, iż organ swoim działaniem nie odmówił przecież stronie prawa do sądu, przyjmując że sprawa zakończona sprostowaną postanowieniem decyzją, podlega w jej całokształcie rozpoznaniu przez właściwy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych.
Nie wdając się w ocenę prawidłowości rozumowania organu, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w postanowieniu z dnia 27 lutego 2019 r., bo ta została wyrażona przez NSA w postanowieniu z 17 października 2019 r., którym Sąd I instancji był związany, stwierdzić trzeba, iż brak działania Prezesa ZUS w odniesieniu do złożonych przez skarżącą wniosków stanowił wyłącznie wynik przyjętej przezeń wykładni, prezentowanej zresztą w różnych orzeczeniach sądów powszechnych i administracyjnych, a jeśli tak, to uznanie tej bezczynności za rażącą w wyłożonym wyżej rozumieniu tego pojęcia, było niezasadne. Sąd kasacyjny nie dopatrzył się złej woli organu, o której mowa w odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze całokształt okoliczności, w których doszło do bezczynności, uznaje też za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. przez wymierzenie organowi grzywny. Należy podkreślić, że kara grzywny, nałożona na organ na podstawie wskazanego przepisu, stanowi sankcję, której zadaniem jest napiętnowanie niepożądanego, bo naruszającego prawo, działania tego organu w toku prowadzonego przez niego postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie i zapobieganie podobnym naruszeniom w przyszłości. W tej kwestii skarżąca Spółka przywołała wyrok NSA z dnia 5 lutego 2020 r. (sygn. akt I OSK 3862/18), w którym sąd zaznaczył, iż kara grzywny powinna być stosowana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy. Ten pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela, dodając iż decyzja sądu o wymierzeniu grzywny musi uwzględniać wszystkie okoliczności, jakie w sprawie miały miejsce, w szczególności te, które zostały przez organ powołane jako powody niedziałania w sprawie i które podlegają ocenie sądu.
Okoliczności, które legły u podstaw niezałatwienia przez Prezesa ZUS wniosków skarżącej, dowodziły ostatecznie sporu prawnego co do właściwości sądów i procedur, które miały w sprawie zastosowanie, czego nie można nie uwzględnić przy ocenie zasadności zastosowania wobec organu sankcji na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Brak podstaw do stwierdzenia, iż bezczynność organu spowodowana była zaniedbaniem, lekceważeniem lub innym celowym działaniem organu przy jednoczesnym wykazaniu rozbieżności wykładni przepisów art. 83b ust. 2 i art. 123 u.s.u.s. jako przyczyny zwłoki składają się na brak podstaw do wymierzenia grzywny na wskazanej podstawie prawnej.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił pkt 2 i 3 zaskarżonego wyroku i w wyniku rozpoznania skargi w części, której dotyczyła skarga kasacyjna, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z art. 193 tej ustawy orzekł jak w pkt 2. wyroku, natomiast na podstawie art. 151 p.p.s.a. w pkt 3 wyroku oddalił wniosek o wymierzenie grzywny.
O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 203 pkt 2 oraz art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).