III SA/Gl 803/23

III SA/Gl 803/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Barbara Orzepowska-Kyć
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1510
art. 235 zn. 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Dz.U. 2022 poz 1836
par. 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi L. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 14 lipca 2023 r. nr NS-HP.2332.2.21.2023 w przedmiocie chorób zawodowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji) decyzją z dnia 14 lipca 2023 r., nr. NS-HP.2332.2.21.2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późno zm., dalej: k.p.a.), art. 2351 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeksu pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 z późn. zm., dalej: k.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836, dalej: rozporządzenie) po rozpatrzeniu odwołania z 5 czerwca 2023 r. L Sp. z o. o. w T. (dalej jako: "strona skarżąca" lub "Spółka") od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (dalej jako: "PPIS" lub "organ I instancji") nr [...] z dnia 19 maja 2023 roku stwierdzającej u M. W. (dalej jako: "pracownica") chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z 19 maja 2023 r. stwierdził u pracownicy Spółki, chorobę zawodową obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.
Podstawą do wydania decyzji było orzeczenie lekarskie nr [...] z 18 kwietnia 2023 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. (dalej jako: "WOMP w K.") oraz karty oceny narażenia zawodowego (z 20 października 2022 r. oraz z 13 stycznia 2023 r.).
W odwołaniu z 5 czerwca 2023 r., od decyzji PPIS w T., Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:
1) art 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu M. W. wyrażające się zaniechaniem:
- ustalenie przyczyn powstania u M. W. stwierdzonej choroby przewlekłego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a także ustalenia czy były one związane wyłącznie z wykonywaną praca;
- weryfikacji, czy wobec stwierdzenia przez lekarzy orzeczników obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, istniały podstawy stwierdzenia choroby zawodowej o M. W.;
2) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się zaniechaniem kontroli orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to:
- zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u pracownicy zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem;
- nie zawiera odniesienia do dokumentacji medycznej, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem przez pracownice pracy w L Sp. z o.o., a także dokumentacji powstałej w okresie pracy u innych pracodawców, u których występowało narażenie zawodowe;
- wskazuje na fakt przeprowadzenia w dniu 12 maja 2022 r. operacji uwolnienia prawego nerwu pośrodkowego, a w dniu 5 stycznia 2023 r. operacji uwolnienia lewego nerwu pośrodkowego.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji PPIS w T. i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, względnie o wydanie decyzji na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego o podane wyżej kwestie, bądź uchylenie decyzji I instancji
i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponadto Spółka wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ustalenie, czy występowały inne czynniki mogące mieć wpływ na powstanie schorzenia stwierdzanego
u pracownicy oraz zażądanie uzupełnienia orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia o wymagane przez art. 84 k.p.a. uzasadnienie i wydanie na tej podstawie decyzji, która odpowiada prawu.
Zaskarżoną decyzją, organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne z 19 maja 2023 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 k.p.
Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził m.in., że przeprowadzone przez PPIS w T. postępowanie wyjaśniające wykazało, że pracownica pracowała w narażeniu na powstanie przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka w latach: 1991-1992 w N w N. (zakład zlikwidowany) na stanowisku obuwnika; 1993-1994 r. w N. w N. (zakład zlikwidowany) na stanowisku szwaczki; 2002-2018 w L Sp. z o.o. w T. na stanowisku krawcowej, krojczego, szwaczki oraz od 2018 do nadal w D Sp. z o.o. w T. na stanowisku montera-prasera.
Pracownica była badana na podstawie przepisów rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. w Poradni Chorób Zawodowych w S., co potwierdza orzeczenie lekarskie z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr [...], gdzie lekarze specjaliści rozpoznali chorobę zawodową, przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p.
Z orzeczenia tego wynikało, że przed operacjami występowały u pracownicy drętwienia i mrowienia palców I-III od ok. 1-1,5 r. Przeprowadzone badania laboratoryjne (poziom glukozy we krwi, kwasu moczowego, RF-faktor reumatoidalny, TSH, odczyn Waalera-Rose) nie wykazały odchyleń od normy. Podwyższony był poziom CRP. W badaniu neurograficznym z dnia 28 marca 2023 r. stwierdzono wydłużenie latencji końcowej przy stymulacji włókien ruchowych obu nerwów pośrodkowych, zwolnienie szybkości przewodzenia włókien czuciowych obu nerwów pośrodkowych, niską amplitudę odpowiedzi czuciowych w obu nerwach pośrodkowych i prawym nerwie czuciowym. W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz aktualny wynik badania neurograficznego rozpoznano stan po uwolnieniu obu nerwów pośrodkowych z utrzymującymi się neurograficznymi objawami obustronnego zespołu cieśni nadgarstka.
Organ odwoławczy wskazał, że biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy, przekazany przez PPIS w T. i przez zakład pracy D Sp. z o.o. w T., z którego wynika iż praca M. W. wykazywała cechy monotypii w zakresie stawów nadgarstkowych, a także uwzględniając przeprowadzoną diagnostykę różnicową, lekarze orzekli, iż istnieją podstawy do uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia.
Analizując materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez pracownicę, a rozpoznaną u niej chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych, które to domniemanie można obalić jedynie dowodem przeciwnym. W rozpatrywanej sprawie, po przeprowadzeniu diagnostyki różnicowej (badanie ogólnolekarskie, badanie neurologiczne, badania laboratoryjne - poziom we krwi glukozy, kwasu moczowego, RF- faktor reumatoidalny, CRP, TSH, odczyn Waalera-Rose), nie udokumentowano decydującego wpływu jakiegokolwiek czynnika pozazawodowego na powstanie choroby. A zatem, zdaniem ŚPWIS, zostały spełnione przesłanki pozwalające wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej.
Mając na uwadze ustalenia poczynione w trakcie prowadzonego postępowania, organ wskazał, iż kluczowa dla wyniku niniejszej sprawy, jest treść orzeczenia lekarskiego, z którego wynika, że analiza czynności zawodowych wykonywanych przez pracownicę pozwala przyjąć, iż była ona narażona na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków.
W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie pracownicy materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozpoznana u niej choroba tj. zespół cieśni w obrębie nadgarstka jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwała przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
Analizując materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez pracownicę, a rozpoznaną u niej chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych, które to domniemanie można obalić jedynie dowodem przeciwnym. W rozpatrywanej sprawie, po przeprowadzeniu diagnostyki różnicowej, nie udokumentowano decydującego wpływu jakiegokolwiek czynnika pozazawodowego na powstanie choroby. A zatem, zdaniem organu II instancji, zostały spełnione przesłanki pozwalające wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej.
Organ nie dokonał uzupełninia materiału dowodowego w zakresie wnioskowanym przez stronę, bowiem uznał, iż orzeczenie lekarskie MOMP w K. jest kompletne i wewnętrznie niesprzeczne, co więcej wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Brak jest podstaw w ocenie organu do uznania, że budzi ono istotne wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. przepisów postępowania, a w szczególności;
1) art. 77 § 1 K.p.a. i art. 7 K.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownicy oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem:
- ustalenia przyczyny powstania u M. W. stwierdzonej choroby przewlekłego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a także ustalenia czy była ona związana wyłącznie z wykonywaną pracą;
- weryfikacji, czy wobec stwierdzenia przez lekarzy orzeczników obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, istniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u pracownicy;
2) art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia 18 kwietnia 2023 r. pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to:
- zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u pracownicy zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem,
- nie zawiera odniesienia do dokumentacji medycznej, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w L Sp. z o.o., a także dokumentacji powstałej w okresie pracy u innych pracodawców, u których występowało narażenie zawodowe;
- wskazuje na fakt przeprowadzenia w dniu 12 maja 2022 r. operacji uwolnienia prawego nerwu pośrodkowego, a w dniu 5 stycznia 2023 r. operacji uwolnienia lewego nerwu pośrodkowego.
3) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby.
2. Naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności:
1) art. 2351 kodeksu pracy, poprzez wydanie decyzji w sytuacji, gdy do stwierdzenia choroby zawodowej wymagane jest udowodnienie bezspornego lub wysokiego prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u skarżącego.
Wskazując na powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka m.in. wskazała, że organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii formalnej prawidłowości orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., gdy tymczasem zawiera ono liczne nieprawidłowości i nie odpowiada wymogom stawianym dowodom.
Ponadto zdaniem Spółki nie przeprowadzono diagnostyki różnicowej w kierunku wykluczenia pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka.
Spółka zaakcentowała, że orzeczenia lekarskie stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji administracyjnej nie spełniały kryterium dowodów w rozumieniu przepisów k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz podnosząc m.in., że pracownica była badana na podstawie przepisów rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej: p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając w zakreślonych wyżej ramach zaskarżoną decyzję wskazać trzeba, że jest ona zgodna z prawem.
Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organ prawidłowo stwierdził chorobę zawodową u pracownicy Spółki, w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 K.p.
Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Z powyższego wynika, że dla stwierdzenia choroby zawodowej muszą zostać spełnione dwie przesłanki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych, którego to rozpoznania dokonuje lekarz orzecznik właściwej medycznej jednostki orzeczniczej oraz ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości, że na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (patrz wyroki NSA: z dnia 5 lutego 2020 r., II OSK 1111/19, z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 1408/18, z dnia 22 lutego 2022 r. II OSK 567/19). Zatem wbrew stanowisku skarżącej Spółki nie ma konieczności w sprawach chorób zawodowych udowadniać, iż w danym przypadku to warunki pracy spowodowały taką chorobę. Nadto wyjaśnić należy również, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy spowodowały wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, gdyż nie taka jest jej rola. Organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do udowodnienia, że praca u konkretnego pracodawcy chorobę tę spowodowała (§ 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia RM). Chodzi o zatrudnienie w warunkach, które mogły spowodować określone skutki zdrowotne, a nie o zatrudnienie w warunkach, które te skutki spowodowały. Ewentualna odpowiedzialność pracodawcy będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u jego pracownika, który wykonuje pracę w warunkach narażenia zawodowego stanowi odrębną kwestię, zaś spory na jej tle należą do właściwości sądu cywilnego. Nie można organowi pierwszej instancji zatem skutecznie zarzucić dokonania błędnej wykładni art. 2351 k.p.
Dalej należy zauważyć, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 k.p.
Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Zgodnie z § 8 ust. 1 powyższego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanego wyżej orzeczenia w zakresie poczynionych w nim ustaleń dotyczących stwierdzonego u strony schorzenia i jego przyczyn. Organ nie ma zatem prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Jest bowiem niesporne, że orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do tego rozpoznania są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki NSA: z 3 marca 2015 r., II OSK 1872/13 i z dnia 28 stycznia 2015 r., II OSK 1567/13).
Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia RM, rolą orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie choroby zawodowej, jego podstawą są wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r. II OSK 3615/19). Zatem organ inspekcji sanitarnej, co do zasady, nie powinien wypowiadać się na temat diagnozy, wynikającej z orzeczenia lekarskiego, weryfikować zawartych tam konkluzji, np. poprzez własną interpretację wyników badań czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej. Wkraczałby przez to w dziedzinę wiedzy specjalistycznej i w istocie podważał fachowość lekarza, którego rola procesowa polega właśnie na pomocy w dokonaniu ustaleń faktycznych, jakie tej wiedzy wymagają. Jednak związanie organu orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie, jak każdy dowód w postępowaniu. Jeżeli zatem taki dowód w postaci opinii właściwej jednostki orzeczniczej (uznawany za opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.) nie został należycie uzasadniony i zawiera sprzeczne ze sobą informacje, bądź gdy organ dostrzeże, że opinia ta została wydana w stanie faktycznym, który nie został należycie wyjaśniony, to wówczas powinien zwrócić się do tej jednostki (w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia) o uzupełnienie wydanej opinii, wskazując, jakie jej elementy budzą wątpliwości, bądź jakie jeszcze elementy stanu faktycznego powinny zostać przez tę jednostkę uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie uprawnieni lekarze Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. orzeczeniem z dnia 18 kwietnia 2023 r. nr [...] rozpoznali u pracownicy chorobę zawodową – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy- zespół cieśni w obrębie nadgarstka.
W ocenie Sądu i wbrew zarzutom skargi, orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej z dnia 18 kwietnia 2023 r. szczegółowo odnosi się do miejsca zatrudnienia i rodzaju pracy wykonywanej przez pracownicę, karty oceny narażenia zawodowego, danych z wywiadu i dokumentacji medycznej, w tym wyników aktualnych badań laboratoryjnych.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia, prawem pracownika lub byłego pracownika jest w razie nie zgadzania się z treścią orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia wystąpienie o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie. Uprawnienie to nie przysługuje pracodawcy.
W przypadku zespołu cieśni nadgarstka przeprowadzenie zabiegu operacyjnego nie zawsze skutkuje całkowitym wyleczeniem i ustąpieniem objawów choroby, jednak rolą jednostki orzeczniczej nie jest ustalanie skuteczności przeprowadzonego leczenia operacyjnego. Lekarze z PChZ WOMP w K. podkreślili, że obowiązujące przepisy w zakresie orzecznictwa chorób zawodowych nie nakładają również na jednostkę orzeczniczą obowiązku wskazywania czynników pozazawodowych, a jedynie wykazanie bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpatrywanym schorzeniem, a narażeniem zawodowym. W trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wykonano szereg badań, w tym m. in. badanie ogólnolekarskie, badanie laboratoryjne, badanie przedmiotowe oraz konsultację neurologiczną.
Wyniki przeprowadzonych badań w ramach diagnostyki różnicowej wykazały, iż istnieją podstawy do uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia. Tym samym biorąc pod uwagę wieloletnie narażenie zawodowe (sposób wykonywania pracy obciążający stawy nadgarstkowe) uznano z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy.
W ocenie Sądu, wydane w sprawie orzeczenie lekarskie zostało poddane prawidłowej ocenie organów, które nie dopuściły się naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Decyzje organów uwzględniają pełny materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym. Organy słusznie uznały, że pracownica była zatrudniona w warunkach narażenia zawodowego na chorobę zawodową. Wykonywała przy tym czynności powtarzalne przy których zginała nadgarstki. Tym samym przesłanka niezbędna dla stwierdzenia choroby zawodowej tj. sposób wykonywania pracy, który z wysokim prawdopodobieństwem spowodował chorobę zawodową została spełniona.
Wbrew stanowisku strony skarżącej organ, przy braku jakichkolwiek przesłanki, nie miał obowiązku poszukiwania ewentualnych pozazawodowych przyczyn wystąpienia schorzenia.
Należy zaznaczyć, że wydane w kontrolowanej sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, którą organ prowadzący postępowanie jest związany. Zaś strona skarżąca, oprócz sformułowania zarzutów nie przedstawiła żadnych konkretnych faktów lub okoliczności, podważających kompletność i spójność orzeczenia lekarskiego.
W kontrolowanej sprawie organ oceniał pracę związaną z narażeniem zawodowym oraz dysponował orzeczeniem lekarskim, które poddał prawidłowej ocenie. Wbrew postawionym zarzutom nie przekroczono granic swobodnej oceny dowodów. W orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej I stopnia, jednoznacznie stwierdzono podstawy do rozpoznania u pracownicy co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy na stanowisku szwaczki. Praca ta polegała na wykonywaniu wielokrotnie powtarzanych w krótkich odstępach czasu czynności obciążających w sposób nadmierny stawy nadgarstkowe o charakterze monotypii.
Materiał dowodowy został zebrany w zakresie wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy, a organy dokonały pełnej i wnikliwej analizy zebranych dowodów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera konieczne elementy przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności wyjaśnia podstawę prawną i zawiera wystarczające uzasadnienie faktyczne. Zaś dokonana przez ograny inspekcji sanitarnej ocena zgromadzonych środków dowodowych nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów. Bowiem okres zatrudnienia pracownicy na stanowisku szwaczki, krawcowej i krojczej pozwalają na wniosek, że to właśnie ta praca i powtarzalne czynności były tymi czynnikami w środowisku pracy, które spowodowały wystąpienie u pracownicy choroby zawodowej.
Wątpliwości zgłaszane wobec orzeczenia lekarskiego z dnia 18 kwietnia 2023 r. przez skarżącą Spółkę należy w okolicznościach tej sprawy uznać wyłącznie za polemikę z nim. W ocenie Sądu, brak jest podstaw, by podawać w wątpliwość konstatację przedmiotowego orzeczenia, odwołującego się ogólnie do wiedzy medycznej, skoro posiadanie wiadomości specjalnych zaliczających się do tej dziedziny jest oczywistą i konstytutywną cechą lekarza właściwego do orzekania w zakresie chorób zawodowych, który zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia musi spełniać specjalistyczne wymagania kwalifikacyjne. Zatem wbrew wywodom skargi w sprawie nie doszło także do naruszenia § 2 ust.1 i 2 oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia RM, w sposób opisany w petitum skargi.
Zauważyć należy, że orzeczenie lekarskie, na którym organy oparły swoje rozstrzygniecie jednoznacznie wskazywało, że u pracownicy stwierdzono chorobę zawodową. Jednocześnie lekarz orzecznik posiadał informację dotyczącą przebiegu pracy zawodowej pracownicy. Wskazał, że dokonano oceny narażenia zawodowego, a ta jednoznacznie wykazywała cechy monotypowej pracy obciążającej kończyny górne w stawach nadgarstkowych.
W świetle powyższego brak było podstaw do stawiania organowi zarzutów w zakresie przeprowadzonego postępowania. Sąd nie dopatrzył się w nim naruszenia art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, skoro u pracownicy rozpoznano: zespół cieśni nadgarstka.
Wbrew zarzutom skargi, organ nie dopuścili się także naruszenia art. 2351 k.p. oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, gdyż w sprawie wykazano wystąpienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez pracownicę we wskazanym okresie, a stwierdzoną u niej chorobą zawodową. Wobec tego, twierdzenie jakoby naruszył reguły postępowania dowodowego określone w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. uznać należało za bezzasadne.
W ocenie Sądu organ ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów określonymi w art. 80 k.p.a. Ponadto odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych
w odwołaniu, przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację. Dokonał powtórnej, wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. przedstawił okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie, że decyzja I instancji odpowiada prawu. Również postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek zaistnienia choroby zawodowej zostało przeprowadzone przez organy administracji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., która wymaga ażeby organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy.
Zauważyć przy tym należy, że organ prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę. Organ prowadzi postępowanie dowodowe tylko w takim zakresie jaki jest konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skoro, organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, że dysponuje materiałem dowodowym, w oparciu o który zostaną wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, to nie musi zbierać dodatkowych dowodów na potwierdzenie dokonanych już wcześniej ustaleń. Wbrew temu co twierdzi strona skarżąca organy sanitarne nie miały podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych, dokonanych zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., skoro dochodzenie przeprowadzone przez lekarza orzecznika potwierdziło, że genezę zdiagnozowanego schorzenia należy wiązać z przeważającym prawdopodobieństwem z wykonywaną pracą.
Sąd nie dopatrzył się zatem podstaw do podważenia związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy zawodowej w zakładzie strony skarżącej. Ponownie wskazać należy, że ustawodawca w art. 235¹ k.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, LEX nr 1216762).
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca powyższego domniemania nie obaliła wobec tego podnoszone przez nią zarzuty naruszenia art. 2351 k.p. oraz art. 77 i 80 k.p.a. nie mogły zostać uwzględnione.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę