II GSK 987/19

II GSK 987/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2085/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-02-28
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1410
art. 102 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 103 ust. 1, art. 104 ust. 1
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
Dz.U. 2021 poz 735
art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2085/18 w sprawie ze skargi T.F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 lipca 2018 r. nr Sp.185.2017 w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz T.F. 3717 (trzy tysiące siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 lutego 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2085/18 oddalił skargę T.F. (dalej: wnioskodawca, skarżący) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z 12 lipca 2018 r. nr Sp. 185.2017 w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Do Urzędu w dniu 18 lipca 2017 r. wpłynął wniosek skarżącego o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Nóż" nr Rp.23 329 udzielonego z pierwszeństwem od 22 listopada 2016 r. na rzecz D.R. (dalej: uprawniony, uczestnik) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą we W..
We wniosku jako podstawę żądania wskazał art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1,
art 104 i art 117 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r.- Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 z późn. zm.; dalej: p.w.p), podnosząc zarówno brak nowości, jak i brak indywidualnego charakteru spornego wzoru.
Interes prawny wnioskodawca wywodził z tego, że wprowadza do obrotu noże, w tym noże o cechach spornego wzoru przemysłowego, co oznacza, że jest konkurentem uprawnionego, a sporny wzór ogranicza jego swobodę działalności gospodarczej zagwarantowaną na podstawie art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Ponadto uprawniony wystąpił do wnioskodawcy 28 czerwca 2017 r. z żądaniem zaniechania naruszania spornego prawa pod groźbą podjęcia kroków prawnych. Na dowód zgłoszonych podstaw wnioskodawca przedłożył szereg dokumentów.
Uprawniony w odpowiedzi na wniosek i w późniejszym piśmie procesowym wniósł o oddalenie wniosku. Uważał, że sporny wzór stanowi nóż w pochwie, zaś do wizualizacji noża [...] (o konstrukcji najbliższej do przedmiotowego wzoru) wnioskodawca nie załączył fotografii pochwy, a ponadto porównywane noże posiadają odmienny kształt linii ostrza oraz odmienne zakończenie rękojeści od strony ostrza. Uprawniony przedłożył szereg niedatowanych fotografii, dotyczących obu ww. noży oraz materiały dotyczące rejestracji wzoru wspólnotowego 004069363-0001 w dniu 27 czerwca 2017 r. i sprawy o jego unieważnienie przed EUIPO toczącej się między stronami niniejszego postępowania.
Podczas rozprawy przed UP strony podtrzymały swoje stanowiska.
Urząd ww. decyzją nr Sp.185.2017 oddalił wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Nóż" nr Rp. 23.329 oraz przyznał uprawnionemu od wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie wydał na podstawie art. 102 ust.1, art. 103 ust. 1, art. 104 i art, 117 ust.2 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.
Opierając się na art. 89 ust. 1 w zw. z art.117 ust.1 p.w.p. dopuszczających możliwość unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, przyjął, że wnioskodawca wykazał interes prawny do wystąpienia o unieważnienie prawa do spornego wzoru.
Odnośnie meritum sprawy organ odwołał się do definicji wzoru przemysłowego zawartej w art. 102 ust. 1, 2 i 3 p.w.p. definiujących pojęcie "wytworu" i ust. 4 dotyczącego wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego.
Urząd zaznaczył, że przedmiotem spornego wzoru przemysłowego według dokumentacji rejestrowej jest "nóż", którego cechy istotne "przejawiają się tym, że ma profilowane łukowo wygięte ostrze oraz pochwę na ostrze, a także charakterystyczną profilowaną rękojeść z trzema stylizowanymi zagłębieniami na chwyt palców oraz kołowy element na końcu rękojeści." i dokumentacja obejmowała jego ilustrację.
Urząd wyjaśnił, że pojęcie postaci, o której mowa w art. 102 ust. 1 p.w.p. jest tożsame z wyglądem zewnętrznym nadawanym wytworom i to podejście jest zgodne z Dyrektywą 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów, że ochronie podlega postać przedmiotu, jego ogólny efekt wizualny.
Wobec tego, zdaniem UP, przedmiotem oceny w sprawie mogły być tylko te cechy wzoru przemysłowego, które są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania, czyli dostrzegane w trakcie tego używania zmysłem wzroku. Przy tym prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nie obejmowało cech, które nie zostały ujawnione w dokumentacji rejestrowej.
Podnosząc, że opis wzoru przemysłowego, zgodnie z art. 108 ust. 3 p.w.p., jest opcjonalny, UP podał, że zasadniczym elementem dokumentacji rejestrowej wzoru jest jego ilustracja. Z ilustracji spornego wzoru wynikało zaś, że przedmiotem spornego wzoru jest "nóż", który ma profilowane łukowo wygięte ostrze o wskazanym na ilustracji ukształtowaniu oraz pochwę na ostrze, dopasowaną do kształtu ostrza i dopasowaną do zakończenia rękojeści z centralnie umieszczonym okrągłym wcięciem i szczeliną wzdłużną, a także charakterystyczną profilowaną rękojeść zakończoną od strony ostrza zachodzącym na ostrze profilem o górnej (od strony wypukłej ostrza) linii prostej przechodzącej w płytki łuk, z centralnym okrągłym elementem, z trzema stylizowanymi zagłębieniami na chwyt palców oraz posiadający kołowy element na końcu rękojeści.
Według UP, po porównaniu przedłożonych materiałów, sporny wzór cechował się nowością w rozumieniu art. 103 ust. 1 i 2 p.w.p. oraz indywidualnym charakterem w rozumieniu art. 104 p.w.p. Natomiast podstawą unieważnienia spornego prawa nie mógł być art. 117 ust. 2 p.w.p.
Organ kierując się definicją nowości wzoru przemysłowego, ujętą w 103 ust. 1 w zw. z ust. 2 p.w.p. oraz indywidualnego charakteru wzoru, zawartą w art. 104 ust. 1 i ust. 2 p.w.p., doszedł do wniosku, że żaden z przedłożonych materiałów (omówionych w decyzji) nie wskazywał na publiczne ujawnienie przed datą pierwszeństwa spornego wzoru noża, który ma profilowane łukowo wygięte ostrze oraz pochwę na ostrze. Zwrócił uwagę UP, że zarówno z opisu cech istotnych wzoru jak i jego ilustracji wynikało, że pochwa o ukazanym kształcie jest nieodzownym elementem spornego wzoru. Urząd nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, że przedmiotem oceny zdolności rejestracyjnej spornego wzoru, zgodnie z jego tytułem, powinien być sam nóż w sytuacji, gdy zarówno z ilustracji wzoru jak i ze wskazanych cech istotnych wynika, że przedmiotem spornego wzoru jest nóż z pochwą.
Ponadto podkreślił, że w postępowaniu spornym występuje wymóg stosowania języka polskiego, przewidziany m.in. przez art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, a czynności urzędowe w nim wymienione, zgodnie z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 1997 r., sygn. W 7/96, to czynności organów i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, związane z realizacją ich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji. Dlatego nie uwzględnił dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, nie przetłumaczonych na język polski.
Za niezasadny UP uznał zarzut z podstawy, tj. art, 117 ust. 2 p.w.p., gdyż wnioskodawca nie wskazał żadnych swoich praw osobistych lub majątkowych naruszanych przez wykorzystywanie spornego wzoru przemysłowego, a tylko podniósł, że autorskie prawa majątkowe do spornego wzoru nie przysługują uprawnionemu, gdyż identyczne noże były wprowadzane do obrotu od 2012 r. przez japońską spółkę U..
Powyższą decyzję Urzędu wnioskodawca zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: WSA). Sąd ten na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sąd uznał, że UP zasadnie przyjął interes prawny wnioskodawcy w dążeniu do unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, a następnie wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Przytoczył jako prawidłowo zastosowane przez Urząd przepisy p.w.p., regulujące definicję wzoru przemysłowego: art. 102 ust. 1, 2, 3, 4. Zgodził się, że pojęcie postaci, o której mowa w art. 102 ust. 1 p.w.p. jest tożsame z wyglądem zewnętrznym nadawanym wytworom, przy czym przedmiotem ochrony wzoru nie mogą być części, które są niewidoczne, a tylko te cechy wzoru, które są widoczne na zewnątrz, w toku zwykłego używania, czyli dostrzegane w trakcie tego używania zmysłem wzroku.
Sąd wyjaśnił, że cechy istotne wzoru przemysłowego muszą być ujawnione w dokumentacji rejestrowej, gdyż prawo z rejestracji nie obejmuje cech, które nie zostały ujawnione w dokumentacji rejestrowej Według tej dokumentacji przedmiotem spornego wzoru przemysłowego był "nóż".
Ponadto, uwzględniając, zgodnie z art. 108 ust. 3 p.w.p., ilustrację jako zasadniczy element dokumentacji rejestrowej wzoru przemysłowego, WSA stwierdził, że z ilustracji spornego wzoru wynikało, że nóż będący przedmiotem spornego wzoru ma profilowane łukowo wygięte ostrze o wskazanym na ilustracji ukształtowaniu oraz pochwę na ostrze, dopasowaną do kształtu ostrza i dopasowaną do zakończenia rękojeści z centralnie umieszczonym okrągłym wcięciem i szczeliną wzdłużną, a także charakterystyczną profilowaną rękojeść zakończoną od strony ostrza zachodzącym na ostrze profilem o górnej (od strony wypukłej ostrza) linii prostej przechodzącej w płytki łuk, z centralnym okrągłym elementem, z trzema stylizowanymi zagłębieniami na chwyt palców oraz posiadający kołowy element na końcu rękojeści.
Sąd I instancji zgodził się z oceną Urzędu, że w świetle przedłożonych materiałów sporny wzór cechuje się nowością w rozumieniu art. 103 ust. 1 i 2 p.w.p. oraz indywidualnym charakterem w rozumieniu art. 104 p.w.p., a także nie zostały wykazane okoliczności objęte art. 117 ust. 2 p.w.p., że wykorzystywanie wzoru przemysłowego narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich.
Doszedł do wniosku, że żaden z przedłożonych materiałów nie wskazywał na publiczne ujawnienie przed datą pierwszeństwa spornego wzoru noża, który ma profilowane łukowo wygięte ostrze oraz pochwę na ostrze. Nie miał też wątpliwości, że opis cech istotnych wzoru, jak i jego ilustracja wskazywały, że pochwa o ukazanym kształcie jest nieodzownym elementem spornego wzoru. Dlatego nie podzielił stanowiska skarżącego, że przedmiotem oceny zdolności rejestracyjnej spornego wzoru, zgodnie z jego tytułem, powinien być sam nóż. Wnioskodawca nie przedstawił jako przeciwstawienia żadnego noża z pochwą. Takiego waloru, także w kwestii braku nowości, ani o braku indywidualnego charakteru spornego wzoru nie posiadało oświadczenie M.S., że nóż typu "karambit" (ale bez pochwy) firmy U. jest w ofercie sklepu internetowego G..
Sąd też zauważył, że część materiałów była niedatowana lub nie była przetłumaczona na język polski i z powodu braku tłumaczenia na język polski (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim nakazuje podmiotom realizującym zadania publiczne na terenie Polski dokonywanie wszystkich czynności urzędowych w języku polskim) bądź braku daty nie mogła zostać uwzględniona do oceny braku nowości czy braku indywidualnego charakteru spornego wzoru.
Co do zarzutu naruszenia art. 117 ust. 2 p.w.p., wnioskodawca nie wskazał żadnych swoich praw osobistych lub majątkowych naruszanych przez sporny wzór przemysłowy, a tylko, że autorskie prawa majątkowe do spornego wzoru nie przysługują uprawnionemu, gdyż identyczne noże były wprowadzane do obrotu od 2012 r. przez japońską spółkę U.
Po przeanalizowaniu wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy oraz prześledziwszy tok postępowania organu, Sąd doszedł do wniosku, że decyzja Urzędu nie naruszyła przepisów postępowania ani też prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało pełne wyjaśnienie stanu sprawy i odniesienie się do całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz stanowisk stron postępowania.
Z powyższym wyrokiem Sądu I instancji nie zgodził się wnioskodawca i złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA). Zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niepełnym rozpoznaniu zarzutów podniesionych w skardze oraz braku szczegółowego i precyzyjnego wskazania, jakie ustalenia zasługują na akceptację, a jakie nie i dlaczego, jak również wyjaśnienia, dlaczego argumenty i zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, a mianowicie poprzez:
i) brak rozpoznania i odniesienia się do zarzutu skargi w zakresie nieustalenia modelu zorientowanego użytkownika i wynikającego z powyższego zaniechania zarzutu niedokonania oceny indywidualnego charakteru wzoru,
ii) ograniczenie się do lakonicznego stwierdzenia, że ocena spornego wzoru została dokonana przez organ w sposób wyczerpujący przy braku odniesienia się do zarzutów skarżącego, iż wzór ten stanowi de facto kompilację wzorów już znanych - pochwy i noża, która nie mam oryginalnego charakteru. Taki wzór nie powinien zostać zarejestrowany;
2. art. 3 § 2 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu przez WSA obowiązku kontroli decyzji Urzędu zaskarżonej do WSA, i przyjęciu przez WSA błędnego stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organ w następstwie całkowitego pominięcia stanowiska skarżącego i nieuwzględnieniu oraz błędnej ocenie zgłoszonych przez niego wniosków dowodowych powołanych w skardze, jak też przedstawionych w toku postępowania przed Urzędem w zakresie braku nowości i indywidualnego charakteru spornego wzoru, co skutkowało błędnym przyjęciem, że wzór ten spełnia przesłanki nowości i doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi na decyzję Urzędu;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo tego, iż przy podejmowaniu decyzji przez Urząd doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77, 80 k.p.a.tj.:
i) niepoczynienie przez organ ustaleń prowadzących do prawidłowego ustalenia, że przedmiot spornego wzoru nie stanowi produktu złożonego składającego się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie;
ii) błędne przyjęcie, że nóż w pochwie nie może być porównany do przeciwstawionych przez skarżącego wzorów wcześniejszych noży, o ile przeciwstawione wzory nie posiadają pochwy;
iii) pominięcie szeregu istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na rozstrzygnięcie, zwłaszcza poprzez brak wnikliwej oceny przedstawionego materiału dowodowego, co doprowadziło organ do wydania zaskarżonej decyzji i jej niezasadnego utrzymania w mocy przez Sąd;
Powyższe wskazuje na wybiórczą analizę materiału dowodowego przez WSA i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, podobnie jak
iv) nieuzasadnione pominięcie materiału dowodowego prezentującego zdjęcia, któremu towarzyszył nieistotny z puntu widzenia przedmiotu sprawy tekst w języku obcym, pomimo, że w orzecznictwie uznaje się, że tłumaczenie wszystkich dokumentów obcojęzycznych, zwłaszcza w przypadku wzorów, które postrzega się zmysłem wzorku, jest niezasadne; skarżący swoich wniosków dowodowych nie opierał bowiem na fragmentach tekstowych zamieszczonych w przedstawionych materiałach, tytko na zawartych w nim ilustracjach; w konsekwencji brak tłumaczenia nie powinien być powodem odrzucenia takich dowodów;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, będące wynikiem bezpodstawnego przyjęcia, iż nie doszło do naruszenia przez Urząd:
i) art. 104 p.w.p. poprzez niezasadne uznanie, że sporny wzór cechuje się indywidualnym charakterem, mimo iż Sąd nie ustalił modelu zorientowanego użytkownika, co jest w świetle art. 104 p.w.p. niezbędne do dokonania oceny indywidulanego charakteru wzoru przemysłowego,
ii) art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. poprzez błędną wykładnię, że sporny wzór stanowi wytwór złożony składający się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie;
iii) art. 102 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niewłaściwe ustalenie, jakie elementy spornego wzoru są widoczne i niewidoczne w toku zwykłego użytkowania oraz nieuprawnione przyjęcie, że do nadania wytworowi indywidulanego i nowego charakteru wystarczające jest dodanie dodatkowego elementu (tu pochwy do noża), podczas gdy takie rozumowanie prowadzi do nieuprawnionego przyznania rejestracji wytworom już znanym.
Mając powyższe zarzuty na uwadze wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty, rozpoznanie sprawy na rozprawie, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 179a p.p.s.a. wnosił o: przeprowadzenie przez Sąd I instancji autokontroli zaskarżonego wyroku i uchylenie go w całości, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w II instancji, ponowne rozpoznanie sprawy i uwzględnienie skargi w całości.
Obecny na rozprawie zdalnej przed NSA pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę kasacyjną i zawarte w niej zarzuty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, gdyż nie wystąpiły enumeratywny wymienione w art. 183 § 2 tej ustawy przesłanki nieważności postępowania, które Sąd kasacyjny byłby zobowiązany wziąć z urzędu. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, a więc niejako od początku, lecz ocenia legalność zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Oceniana z uwzględnieniem powyższych kryteriów skarga kasacyjna złożona przez wnioskodawcę oparta została generalnie na usprawiedliwionych podstawach i podlegała uwzględnieniu.
Kwestionowany kasacyjnie jest wyrok, w którym Sąd I instancji zgodził się z Urzędem, że udzielone z pierwszeństwem od 22 listopada 2016 r. prawo z rejestracji na wzór przemysłowy "Nóż" nr Rp. 23.329 zostało udzielone uprawnionemu, bez naruszenia art. 102, art. 103 i art. 104 p.w.p. Przedmiotem oceny zdolności rejestracyjnej był bowiem nóż wraz z pochwą jako nieodzownym elementem spornego wzoru (s. 16 uzasadnienia wyroku; s. 7 decyzji UP). W odniesieniu do tak określonego wzoru, zdaniem Urzędu i WSA, wnioskodawca nie przedstawił dowodów wykazujących że sporny wzór nie jest nowy, czy nie charakteryzuje się indywidualnym charakterem, gdyż został upubliczniony przed datą zgłoszenia do rejestracji.
Za mający zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia i oceny zgłoszonych zarzutów, jest charakter spornego wzoru, nazwanego "Nóż", ale obejmującego nóż, który ma profilowane łukowo wygięte ostrze oraz pochwę na ostrze (s. 16 uzasadnienia wyroku), czy jest to wytwór złożony, czy też powinien zostać zdefiniowany w inny sposób.
Sąd I instancji, za Urzędem nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, że przedmiotem oceny zdolności rejestracyjnej spornego wzoru powinien być sam nóż, bez pochwy. Odwołał się do tej samej argumentacji, co Urząd, tj. do opisu istotnych cech i ilustracji spornego wzoru, z których wynika, że pochwa jest nieodzownym elementem spornego wzoru. Nie uznał tego wzoru za kompilację dwóch wzorów, do tego zdaniem wnioskodawcy – już upublicznionych.
Należy zauważyć, że skarżący kwestię tę podnosił we wniosku o unieważnienie spornego prawa (k. 56, 61 akt adm.), na rozprawie przed Urzędem w dniu 4 lipca 2018 r. (k. -247 akt adm.) w skardze do WSA (zarzuty pkt II. lit. a.i), a.ii) oraz lit. b.i), b.ii)) oraz w skardze kasacyjnej (zarzut pkt I. ppkt 1.lit. ii) oraz pkt 4 ppkt 2. i 3.).
W skardze kasacyjnej kwestię tę poruszał w zarzutach opartych na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji, zasadą jest, że w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, chyba że doszło do naruszenia prawa materialnego wskutek błędnej wykładni jego uregulowań, które zakreślają granice postępowania dowodowego i niezbędnych ustaleń. Natomiast do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania podnoszący istotne braki uzasadnienia, co przy jego zasadności mogło mieć istotny wpływ na możliwość oceny pozostałych zarzutów. Istotnego uchybienia wymogom uzasadnienia określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący upatrywał w braku własnego wyjaśnienia przez WSA podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nierozpoznaniu przez WSA wszystkich zarzutów skargi (zarzut pkt I.ppkt 1. petitum skargi kasacyjnjej).
Przed oceną zgłoszonych zarzutów, wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, opubl.: ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; wyrok NSA z 11 maja 2012r., sygn. II OSK 335/11, Lex nr 1252022). Co do innych koniecznych elementów uzasadnienia, w myśl powoływanego przepisu powinno zawierać również podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, co z kolei oznacza, że sąd administracyjny nie może ograniczyć się jedynie do odwołania się do mających zastosowanie w sprawie norm prawnych, nie wskazując na proces ustalania ich brzmienia czy znaczenia, doniosłości dla sprawy, ale musi też dokonać subsumcji tych norm do ustalonego stanu faktycznego. Przy czym nie chodzi o jakikolwiek stan faktyczny, lecz ustalony w danej sprawie zgodnie z prawem (por. uzasadnienie uchwały w sprawie II FPS 8/09). Wskazanie i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia obejmuje także odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego. Z treści uzasadnienia wyroku powinno wynikać, że Sąd przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je z ustaleniami organu i materiałami dowodowymi sprawy, przy czym nie musi odnosić się wprost do każdego z nich, byleby wynikało z uzasadnienia, że rozważał ich wpływ na wynik sprawy (por. wyroki NSA z 13 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 195/07, LEX 464095; 28 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1457/11 z aprobującą glosą H. Knysiak-Molczyk, pub. OSP z 2012r., nr 11, s. 105).
Odnosząc powyższe do uzasadnienia zaskarżonego wyroku, należy stwierdzić, że Sąd I instancji przytoczył przepisy ustawy prawa własności przemysłowej dotyczące charakteru i cech wzoru przemysłowego i oceny w ich kontekście spornego wzoru, czym powielił stanowisko organu, bez odniesienia się do istotnych argumentów wnioskodawcy, zgłaszanych już w spornym postępowaniu administracyjnym przed Urzędem.
W tej sytuacji zarzuty dotyczące braków uzasadnienia wyroku WSA są aktualne także wobec decyzji Urzędu, kontrolowanej przez Sąd I instancji w niniejszym postępowaniu.
Przede wszystkim braki uzasadnienia dotyczą interpretacji pojęcia wzoru przemysłowego, którego definicję zawiera art. 102 ust. 1 p.w.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia wzoru do rejestracji), że jest nim nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację, z uwzględnieniem wzoru, jak zarejestrowany w niniejszej sprawie, składającego się z dwóch przedmiotów.
Za wytwór, w myśl ust. 2 art. 102 p.w.p., uważa się każdy przedmiot wytworzony w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, obejmujący w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego, z wyłączeniem programów komputerowych. Wytworem jest także, zgodnie z art. 102 ust. 3 p.w.p., przedmiot składający się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie, tzw. wytwór złożony (pkt 1); wymienialną część składową wytworu złożonego, jeżeli po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostaje ona widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy. (pkt 2). W przypadku wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego, w rozumieniu ust. 3 pkt 1, ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech.
Gdy chodzi o cechę nowości wzoru przemysłowego to, według art. 103 ust. 1 p.w.p., uważa się go za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami.
Z kolei, w myśl art. 104 ust. 1 p.w.p., wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo.
Należy podkreślić, że wyjściową cechą wzoru przemysłowego podlegającego ochronie prawnej (rejestracji) jest według art. 102 ust. 1 p.w.p. "postać wytworu (produktu) lub jego części", charakteryzująca się wymienionymi przykładowo w tych przepisach cechami. Natomiast wytworem jest przedmiot materialny wytworzony w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, chyba że jest wytworem złożonym albo częścią składową mogącą być przedmiotem samodzielnego obrotu i spełniającą wymogi wzoru przemysłowego (art. 102 ust. 2 p.w.p.). O tym, czy jakiś wytwór lub jego część spełnia wymogi wzoru przemysłowego podlegającego ochronie prawnej, decydują jego cechy - elementy postrzegane zmysłem wzroku; ochroną wzoru przemysłowego nie są objęte ukryte we wnętrzu wytworu jego składniki czy elementy, które nie wpływają na wygląd postaci tego wytworu (por. wyroki NSA z: 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 277/06, Lex nr 321283, 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 787/18, Lex nr 3185090). Z istoty wzoru i jego funkcji, jaką ma spełniać w obrocie handlowym wytworami, w których wzór został zastosowany lub jest zawarty wynika, aby część wytworu, nadająca mu cechę nowości i indywidualny charakter była już widoczna dla nabywcy w momencie, prezentacji, nabycia wytworu i w toku jego zwykłego używania. Widoczność wzoru musi być stwierdzona w warunkach zwykłego, regularnego używania, a nie w rzadkich, nadzwyczajnych sytuacjach. Wzór przemysłowy powinien być oceniany w takiej postaci, w jakiej będzie możliwe wizualne zapoznanie się z nim przy zachowaniu wszystkich właściwości wyrobu. Elementy wytworu, które nie są widoczne lub ze względu na jego właściwości nie mogą być uwidocznione bez istotnej zmiany postaci wytworu w trakcie jego oglądania na rynku, nie mają znaczenia dla oceny nowości i indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego, a tym samym nie są objęte ochroną (tamże, wyrok NSA z 15 września 2020r., sygn. akt II GSK198/20, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl; J. Sieńczyło-Chlabicz, Przesłanki zdolności rejestrowej wzoru przemysłowego, ZNSA z 2011 r. z. 3, s. 62-77).
Powyższe rozumienie wzoru przemysłowego, wytworu złożonego, części składowej jest zgodne z uregulowaniami Dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz. Urz. UE L poz. 289 s. 28; dalej: dyrektywa 98/71), która w art. 1 lit. c) jako produkt złożony uważa produkt, który składa się z wielu części, które mogą być zastąpione w sposób pozwalający na demontaż i ponowny montaż produktu. Natomiast w motywie 12 Preambuły mówi, że ochrona przyznana z tytułu rejestracji nie obejmuje tych części składowych, które są niewidoczne podczas normalnego użytkowania produktu lub nie obejmują tych cech danej części, które nie są widoczne podczas jej montowania lub które same przez się nie spełniają wymagań nowości i indywidualnego charakteru. Najczęściej w produkcie złożonym części są połączone mechanicznie.
Dopuszcza się także możliwość uzyskania prawa z rejestracji dla zestawu artykułów, w którym najczęściej artykuły nie są połączone mechanicznie, ale są połączone komplementarnością estetyczną i funkcjonalną, w normalnych okolicznościach sprzedawane są razem jako jeden produkt, np. szachownica i jej pionki lub zestawy noży, widelców i łyżek. Ponadto z przedstawienia musi jasno wynikać, że ochrony żąda się dla wzoru będącego połączeniem artykułów składających się na zestaw, a nie każdego artykułu z osobna (por. wytyczne praktyki EUIPO dotyczące znaków towarowych i wzorów; opubl.: euipo.europa.eu).
Organ, a za nim WSA nie przeprowadził wykładni powołanych przepisów materialnych p.w.p., szczególnie art.102, w celu ustalenia, jakiego rodzaju wytworem jest sporny wzór, w jakim stanie, gdy chodzi o montaż, prezentację i zwykłe używanie sporny wzór należy oceniać, tj. czy wtedy, gdy nóż jest w pochwie, czy też nóż osobno, a pochwę osobno, czy cel zwykłego używania pochwy jest zbieżny z celem zwykłego używania noża, mając też na uwadze chociażby treść art. 104 ust. 2 p.w.p. (Przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru), czy art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p. (prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nie obejmuje cech wytworu wynikających wyłącznie z jego funkcji technicznej), czy art. 108 ust. 1 pkt 1 p.w.p., że zgłoszenie wzoru przemysłowego powinno obejmować także podanie, w którym należy określić przedmiot zgłoszenia oraz wniosek o udzielenie prawa z rejestracji. Jak wynikało z podania, wnoszono o udzielenie prawa z rejestracji na wzór przemysłowy "Nóż" i tak też został zatytułowany opis wyjaśniający ilustracje. Dlatego przede wszystkim należało wszechstronnie rozważyć, co jest objęte spornym wzorem, nie pomijając przedmiotu zgłoszenia oraz przeznaczenia spornych elementów wzoru.
Dlatego zasadny był zarzut z pkt I. ppkt 1.ii) petitum skargi kasacyjnej.
Uznanie zasadności tego zarzutu miało wpływ na ocenę zarzutów z pkt I.ppkt 42. i 4.3. petitum skargi kasacyjnej, gdyż WSA, a wcześniej Urząd, nie przeprowadziwszy wykładni przepisów definiujących wytwór, w którym uwidoczniony jest wzór przemysłowy, po wadliwym rozpatrzeniu materiału dowodowego, nie wyjaśniły także, które przepisy p.w.p dotyczące wytworu zastosowały.
Opisane istotne braki w uzasadnieniu WSA, powielającym błędy decyzji Urzędu Patentowego uniemożliwiły dalszą ocenę stanowiska Sądu I instancji w zakresie kontroli stanowiska UP odnośnie dalszych, o zasadniczym znaczeniu, przesłanek rejestracji spornego wzoru przemysłowego, tj. jego nowości i indywidualnego charakteru, których brak skarżący podnosił, skoro nie została wyjaśniona i uzasadniona kwestia wytworu objętego spornym znakiem. Dlatego zasadny okazał się również zarzut ujęty w pkt I.ppkt 1.i) petitum skargi kasacyjnej.
Należy zgodzić się ze skarżącym, że badanie przesłanki indywidualnego charakteru spornego wzoru jest dokonywane z punktu widzenia zorientowanego użytkownika, jak wynika to z art. 104 ust. 1 p.w.p. (Wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo). Organ, poza przytoczeniem przepisu, nie zbadał wspomnianej przesłanki, w tym nie określił modelu zorientowanego użytkownika jako wzorca normatywnego w zakresie dokonywania oceny indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego. Sąd I instancji za Urzędem bezkrytycznie przyjął, że sporny wzór przemysłowy charakteryzował się indywidualnym charakterem, choć nie zostało wyjaśnione, kogo w przypadku tej oceny należy uznać za zorientowanego użytkownika, zwłaszcza że takiemu użytkownikowi przypisuje się wyższy niż u przeciętnego konsumenta poziom zdolności spostrzegania istniejących różnic (por. wyrok NSA z 6 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 1395/18 i przytoczone w nim orzecznictwo oraz poglądy doktryny).
Przedwczesne przyjęcie przez Urząd, a za nim przez WSA, że sporny wzór spełnia cechę indywidualnego charakteru, bez przeprowadzenia analizy tego pojęcia, w szczególności z poziomu zorientowanego użytkownika, który nie został na użytek tego postępowania określony, świadczyło także o zasadności zarzutu z pkt I.ppkt 4.1. petitum skargi kasacyjnej.
Istotne braki uzasadnienia wyroku wiązały się z naruszeniem przez WSA, jak i przez Urząd przepisów postępowania, gdy po przeprowadzeniu - z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jako pozbawionej waloru wszechstronności i kompletności - oceny materiału dowodowego, przyjęły w odniesieniu do postaci spornego wzoru, że pochwa jest nieodzownym elementem spornego wzoru, z ilustracji wzoru i ze wskazanych cech istotnych opisu wynikało, że przedmiotem spornego wzoru jest nóż z pochwą, podczas gdy w tytule wzoru i opisu jego istotnych cech podano tylko "nóż". Sąd I instancji ani Urząd nie kwestionowali prawdziwości przedłożonych materiałów, a z ich porównania można było ustalić daty, kiedy informacje znajdujące się na wydrukach pojawiły się rzeczywiście w internecie i została przedstawiona oferta co do poszczególnych wzorów. Organ przy porównywaniu spornego wzoru z przeciwstawionymi wzorami powinien posługiwać się tą samą metodą co przy ocenie cech spornego wzoru. Przy tym co do ujawnienia wzoru przemysłowego poprzez stronę internetową, powszechność korzystania z tego rodzaju informacji nakazuje uznać taką możliwość pod warunkiem, że ujawnienie wzoru jest niewątpliwe i czytelne we wszystkich jego istotnych zastrzeżonych cechach (por. wyroki NSA z: 12 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2370/17; 12 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 1969/18), co także można odnieść do ujawnienia wzorów przeciwstawionych.
Dlatego w omówionym zakresie należało uznać za zasadny zarzut z pkt I. ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej.
Mylne natomiast jest przekonanie skarżącego kasacyjnie o tym, że ewentualne wady kontroli sądowoadministracyjnej mogą naruszać art. 3 § 1 p.p.s.a. Według tego przepisu, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniane unormowanie nie wskazuje kryteriów kontroli aktów lub czynności organów administracji publicznej ani w szczególności środków prawnych przysługujących sądom administracyjnym w tejże kontroli (odsyłając do innych przepisów ustawy procesowej w tym zakresie). Reguluje ono natomiast - podobnie jak ww. art. 1 § 1 p.u.s.a. - właściwość sądów administracyjnych, wskazuje co jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wobec tego cytowana regulacja mogłaby zostać naruszona jedynie wtedy, gdyby sąd wojewódzki wbrew swojej właściwości sprawy w ogóle nie rozpoznał (a nie byłoby przy tym przeszkód natury formalnej) lub rozpoznał sprawę nie należącą do swojej właściwości (por. wyroki NSA: z 28 marca 2008 r. sygn. II FSK 239/07; z 21 maja 2009 r. sygn. II FSK 193/08; 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 949/18).
Mając na uwadze, że stwierdzone uchybienia dotyczyły nie tylko wyroku WSA, ale także decyzji Urzędu Patentowego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a następnie na mocy188 w zw. z
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) uchylił decyzję UP. Organ ponownie rozpoznając wniosek, uwzględni przedstawione powyżej stanowisko wraz z przedstawionymi poniżej wskazaniami co do dalszego postępowania.
Organ rozpatrując wniosek o unieważnienie spornego wzoru przemysłowego, ustali przede wszystkim przedmiot spornego wzoru przemysłowego, mając na uwadze definicje wzoru przemysłowego, dokona wszechstronnej oceny materiału dowodowego, zgromadzonego w sposób właściwy dla postępowania spornego i ustali, czy sporny wzór został prawidłowo zarejestrowany, z uwzględnieniem pozostałych przesłanek zdolności rejestrowej: nowości i indywidualnego charakteru oceniane z pozycji zorientowanego użytkownika, szczegółowo i wyczerpująco uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, aby poddawało się ewentualnej kontroli sądowej.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 11 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1431).