II GSK 978/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów obu instancji, umarzając postępowanie administracyjne w sprawie kary pieniężnej za niezgodne ze stanem faktycznym zgłoszenie danych przewoźnika w systemie SENT, uznając, że karze podlega podmiot faktycznie wykonujący przewóz, a nie tylko umownie zobowiązany.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na spółkę A. za podanie w systemie SENT danych niezgodnych ze stanem faktycznym dotyczących przewoźnika. Spółka A. była przewoźnikiem umownym, ale faktyczny przewóz realizował podwykonawca. WSA oddalił skargę spółki, uznając ją za przewoźnika odpowiedzialnego. NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów, umarzając postępowanie. Sąd uznał, że zgodnie z ustawą o SENT, przewoźnikiem jest podmiot faktycznie wykonujący przewóz, a nie tylko ten, z którym zawarto umowę.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki A. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nakładającą karę pieniężną. Kara została nałożona za podanie w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (SENT) danych niezgodnych ze stanem faktycznym dotyczących przewoźnika. Spółka A. była przewoźnikiem umownym, ale faktyczny przewóz oleju napędowego realizował podwykonawca, firma T. K. WSA uznał, że spółka A. jako przewoźnik umowny ponosi odpowiedzialność za zgłoszenie danych, nawet jeśli przewóz wykonywał podwykonawca. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na własnej i wcześniejszej wykładni przepisów ustawy o SENT, uznał, że 'przewoźnikiem' w rozumieniu tej ustawy jest podmiot faktycznie wykonujący przewóz towarów, a nie tylko ten, z którym zawarto umowę. Sąd podkreślił, że definicja przewoźnika (art. 2 pkt 8) i przewozu towarów (art. 2 pkt 9) ustawy o SENT wskazuje na czynności faktyczne. W związku z tym, że spółka A. nie była faktycznym przewoźnikiem, nie mogła ponosić odpowiedzialności za naruszenie obowiązku podania zgodnych ze stanem faktycznym danych przewoźnika. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji i umorzył postępowanie administracyjne, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz spółki koszty postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Przewoźnikiem w rozumieniu ustawy o SENT jest podmiot, który faktycznie wykonuje przewóz towarów, a nie tylko ten, z którym zawarto umowę.
Uzasadnienie
Definicje 'przewoźnika' i 'przewozu towarów' w ustawie o SENT wskazują na czynności faktyczne. Wykładnia językowa, systemowa i celowościowa prowadzi do wniosku, że odpowiedzialność ponosi podmiot faktycznie przemieszczający towar, co jest zgodne z celem ustawy o SENT, jakim jest walka z szarą strefą i uszczupleniami podatkowymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (29)
Główne
ustawa o SENT art. 24 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Nakłada karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika, który zgłosił dane niezgodne ze stanem faktycznym.
ustawa o SENT art. 24 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Nakłada karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika, który zgłosił dane niezgodne ze stanem faktycznym.
ustawa o SENT art. 2 § pkt 8
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Przewoźnik - osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.
ustawa o SENT art. 2 § pkt 9
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Przewóz towarów - przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku.
Pomocnicze
ustawa o SENT art. 2 § pkt 8
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Przewoźnik - osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.
ustawa o SENT art. 2 § pkt 9
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Przewóz towarów - przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku.
ustawa o SENT art. 5 § ust. 4 pkt 1 lit. f
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
ustawa o SENT art. 24 § ust. 3
Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 2 pkt 4
ustawa o SENT art. 5 § ust. 4 pkt 1 lit. f
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
ustawa o SENT art. 24 § ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Ordynacja podatkowa art. 207
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 210
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
ustawa o SENT art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
ustawa o SENT art. 3 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
ustawa o SENT art. 5 § ust. 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
ustawa o SENT art. 24 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
ustawa o SENT art. 26 § ust. 1, ust. 2 i ust. 5
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
ustawa o SENT art. 27 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podmiotem odpowiedzialnym za zgłoszenie danych przewoźnika w systemie SENT jest podmiot faktycznie wykonujący przewóz, a nie tylko podmiot umownie zobowiązany. Spółka A. nie była faktycznym przewoźnikiem, a jedynie podmiotem umownym, który zlecił przewóz podwykonawcy.
Odrzucone argumenty
Stanowisko WSA i organów, że spółka A. jako przewoźnik umowny ponosi odpowiedzialność za niezgodne ze stanem faktycznym dane w systemie SENT.
Godne uwagi sformułowania
przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej - faktycznie wykonująca przewóz nie zaś będąca stroną umowy zawartej z podmiotem wysyłającym. w przewozie towarów chodzi o czynności faktyczne. Celem ustawy o SENT jest ochrona legalnego handlu towarami, walka z 'szarą strefą' oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach.
Skład orzekający
Dorota Dąbek
przewodniczący
Krystyna Anna Stec
sprawozdawca
Gabriela Jyż
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'przewoźnika' na gruncie ustawy o SENT, odpowiedzialność za zgłoszenie danych w systemie SENT, rozróżnienie między przewoźnikiem umownym a faktycznym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o SENT i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych regulacji prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego systemu monitorowania przewozu towarów (SENT) i wyjaśnia kluczową kwestię odpowiedzialności w przypadku korzystania z podwykonawców, co jest częstą praktyką w branży transportowej.
“Kto jest przewoźnikiem w systemie SENT? NSA rozstrzyga: liczy się faktyczny przewóz, nie tylko umowa.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 978/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-02-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dorota Dąbek /przewodniczący/ Gabriela Jyż Krystyna Anna Stec /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Transport Sygn. powiązane III SA/Łd 932/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-03-09 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 859 art. 2 pkt 8) w zw. z art. 2 pkt 9) i art. 5 ust.4 pkt 1) lit. f , art. 24 ust. 3 Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 932/21 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z [...] maja 2021 r. znak [...], 3. umarza postępowanie administracyjne, 4. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz A. Sp. z o.o. w K. 3417 (trzy tysiące czterysta siedemnaście) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 9 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 932/21 oddalił skargę A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. Funkcjonariusze Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi [...] maja 2018r. przeprowadzili na autostradzie A2 kontrolę drogową zespołu pojazdów: ciągnika siodłowego typu Scania o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową typu cysterna o numerze rejestracyjnym [...], którym przewożono olej napędowy E (CN 2710) w ilości 11 400 litrów. Kontrolujący ustalili, że przewóz towaru został zgłoszony do systemu monitorowania drogowego przewozu towarów pod numerem [...], a w zgłoszeniu wprowadzone zostały dane dotyczące nazwy i siedziby przewoźnika niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż podano dane firmy N., z siedzibą we W. [...], ul. P. [...], natomiast przewóz realizowany był przez T. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą T. z siedzibą S. [...], [...] M., na co wskazują m.in. protokół z kontroli z [...] maja 2018 r., wypis z zezwolenia drogowego nr [...], dowody rejestracyjne pojazdu, umowa najmu z [...] marca 2018 r., upoważnienia do użytkowania pojazdu z [...] marca 2018 r., notatka służbowa funkcjonariuszy z [...] maja 2018 r. oraz pismo Kierownika Czwartego Referatu Grupy Mobilnej Działu Realizacji Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z [...] maja 2018 r. W toku prowadzonego przez Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi postępowania w sprawie naruszenia obowiązków związanych z drogowym przewozem wymienionych towarów, przesłuchany T. K. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą T., który przewoził towar, wyjaśnił, że spółka A. jest przewoźnikiem kontraktowym i dostaje zlecenia przewozu towaru od B. z ograniczoną odpowiedzialnością. Natomiast on jest podwykonawcą usługi transportowej na podstawie umowy zawartej ze spółką A. i nie bierze czynnego udziału w procesie rejestrowania zgłoszenia. Osobami odpowiedzialnymi za wprowadzenie danych w zgłoszeniu przewozu SENT byli: kierownik Oddziału oraz dyspozytor spółki A., co wynika z protokołu przesłuchania z [...] listopada 2018 r. Wobec powyższego, [...] lutego 2021 r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wszczął postępowanie, a następnie decyzją z [...] maja 2021 r., działając na podstawie art. 207, art. 210 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) oraz art. 2 pkt 8, art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. b, art. 5 ust. 1 i ust. 4, art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 5, art. 27 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm.; dalej: ustawą o SENT), nałożył na spółkę A. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za zgłoszenie przez przewoźnika w [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wskazał, że zgodnie z pismem B. z ograniczoną odpowiedzialnością z [...] kwietnia 2019 r., na mocy "Umowy o świadczeniu usług transportu drogowego paliw" z 1 sierpnia 2012 r. zawartej pomiędzy spółką B. a spółką A., dostawa towaru zgłoszonego do SENT została zlecona spółce A.. W tej sytuacji, według organu, to skarżąca jako przewoźnik, była zobowiązana do uzupełnienia danych wskazanych w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a-h ustawy o SENT. Wprawdzie spółka jako przewoźnik do realizacji swoich usług może zatrudnić podwykonawców, ale w sytuacji dokonania podzlecenia wykonania usługi przewozu, umowę z klientem, będącym podmiotem wysyłającym w rozumieniu ustawy, zawiera przewoźnik, i to on, mimo wykonywania przewozu za pośrednictwem podwykonawców, jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej, uzupełnić zgłoszenie o dane przewoźnika obejmujące: imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby (art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy o SENT). Z tego tytułu to na spółce A. ciążą obowiązki, wynikające z tej ustawy, w tym obowiązek zgłoszenia danych przewoźnika, bądź ich niezwłocznej aktualizacji. Skoro w wyniku kontroli stwierdzono, że dane przewoźnika są niezgodne z danymi, które zostały wpisane do systemu SENT, gdyż w zgłoszeniu, w polu zawierającym "Informacje o przewoźniku" wpisano N., a przewóz realizowany był przez skarżącą, która zleciła wykonanie usługi transportu podwykonawcy T. K. prowadzącemu działalność pod nazwą T., to na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT spółka podlegała karze pieniężnej w wysokości 10 000 zł z tytułu naruszenia obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę spółki na powyższe rozstrzygnięcie. Zdaniem sądu, nie ulega wątpliwości, że stosownie do ustawy o SENT przewoźnikiem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy była skarżąca. Wskazał, że skoro w trybie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi odpowiedzialność ponosi tylko przewoźnik umowny, a nie faktyczny, to też dane przewoźnika winny znajdować się w zgłoszeniu SENT i podlegać aktualizacji. W wypadku przewoźnika wynikający z art. 8 ust. 1 ustawy o SENT obowiązek aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu oznacza przede wszystkim konieczność aktualizacji danych dotyczących bezpośrednio wykonywanego przewozu. WSA zgodził się z organami, że umowę z klientem, będącym podmiotem wysyłającym w rozumieniu ustawy, zawiera przewoźnik, i to on, mimo wykonywania przewozu za pośrednictwem podwykonawców, jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej, uzupełnić zgłoszenie o dane przewoźnika obejmujące: imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby (art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy o SENT). Podprzewoźnik nie był zobowiązany z mocy ustawy do uzupełnienia zgłoszenia, a ponadto nie miał technicznej możliwości zmiany danych w zgłoszeniu SENT, na co wskazywał podczas przesłuchania T. K. Organ odwoławczy zasadnie podkreślił, że przewoźnik może zlecić podwykonanie przewozu, jednak nie zwalnia go to od jego obowiązków, o których mowa w ustawie o SENT. W tej sprawie podprzewoźnik przewożący towar nie miał możliwości uzupełnienia zgłoszenia SENT, gdyż obowiązki w tym zakresie należały do przewoźnika umownego i czynności te wykonywali jego pracownicy (kierownik oddziału i dyspozytor, na co wskazał podczas przesłuchania T. K.). W takim przypadku przewóz jest dokonywany w dalszym ciągu w imieniu przewoźnika głównego, a nie podprzewoźnika. Na określonej trasie przewozu podprzewoźnik nie dokonuje przewozu w swoim imieniu, ale w imieniu i na rzecz przewoźnika głównego. To bowiem ten ostatni zawarł umowę przewozu z podmiotem wysyłającym, zaś rolą podprzewoźnika jest wykonanie zleconego przewozu jedynie w zakresie zleconym mu przez przewoźnika głównego. Odpowiada on przy tym za wykonanie czynności przewozu przed przewoźnikiem głównym, a nie podmiotem zlecającym przewóz. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, zaskarżając go w całości, zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt.1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 2 pkt 8) w zw. z art. 2 pkt 9) i art. 5 ust.4 pkt 1) lit. f Ustawy o SENT poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "przewoźnikiem" w rozumieniu Ustawy o SENT jest wyłącznie podmiot, który zawiera umowę z podmiotem wysyłającym, także w przypadku, gdy przewóz towarów faktycznie wykonywany jest przed inny podmiot (podwykonawcę), a w konsekwencji przyjęcie, że podmiotem zobowiązanym do dokonania zgłoszenia jest Skarżący, który w ogóle nie dokonywał faktycznego przewozu w rozumieniu Ustawy o SENT tj. nie dokonywał przemieszczenia towaru przez terytorium kraju; b) art. 24 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie "ważny interes przewoźnika" w rozumieniu powołanego przepisu ogranicza się jedynie do kondycji finansowej Skarżącego, a nadto przyjęcie, iż na ocenę "interesu publicznego" w rozumieniu powołanego przepisu nie ma wpływu okoliczność, iż nie doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych na skutek stwierdzonego naruszenia. Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, względnie rozpoznanie skargi poprzez orzeczenie co do istoty sprawy, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Spółka zrzekła się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z przyczyn określonych w § 2 powołanego artykułu. Ponieważ w rozpoznawanym przypadku nie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z przyczyn przewidzianych w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadzała się do oceny czy narusza on przepisy wskazane w zarzutach postawionych Sądowi pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę w tych granicach skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie. Odniesienie się do podstaw, na których skargę kasacyjną oparto, wymaga uwagi, że niewątpliwie możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy o SENT) może być przedmiotem rozważań wyłącznie wówczas, gdy prawidłowo ustalono podmiot ponoszący odpowiedzialność za stwierdzone niedopełnienie obowiązków, przewidzianych ustawą o SENT. W tym stanie rzeczy w pierwszej kolejności ocenie podlegała zasadność zarzutu naruszenia przepisów wskazanych w pkt. I a) podstaw kasacyjnych. Zarzutem tym skarżąca kasacyjnie spółka zmierza bowiem do podważenia stanowiska organu i Sądu pierwszej instancji, że była przewoźnikiem kontrolowanego przewozu, a w konsekwencji powyższego, że ponosi odpowiedzialność za stwierdzone niedopełnienie obowiązków, wynikających z ustawy o SENT. Przypomnieć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie poza sporem podstawę materialnoprawną nałożenia kary pieniężnej stanowił art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT, zgodnie z którym w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. W myśl zaś art. 5 ust. 4 powołanej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli) to przewoźnik obowiązany był do uzupełnienia zgłoszenia o dane przewoźnika. Kwestia prawidłowej interpretacji pojęcia "przewoźnik" - w rozumieniu przepisów ustawy o SENT - była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w uzasadnieniu wyroków: z 12 marca 2929 r., II GSK 499/20, z 24 listopada 2021 r., II GSK 1893/21, z 13 stycznia 2023 r., II GSK 906/22. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie widzi podstaw do podważenia stanowiska wyrażanego w powołanych judykatach. Wskazać zatem należy, że zgodnie z zawartymi w art. 2 pkt. 8 i pkt. 9 ustawy SENT legalnymi definicjami: przewoźnik - oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów (art. 2 pkt 8), a przewóz towarów - to przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku (art. 2 pkt 9). Dokonując wykładni ww. przepisów ustawy o SENT - tj. ustawy normującej odpowiedzialność administracyjną i wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych - należy dać pierwszeństwo wykładni językowej, wynik której w dalszej kolejności, w razie potrzeby, trzeba zweryfikować w oparciu o inne rodzaje wykładni. W procesie wykładni prawa nie wolno bowiem ignorować wykładni systemowej i celowościowej i ograniczać się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który się wydaje językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Zgodzić należy się przy tym z poglądem, że jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i celowościowa dają zgodny wynik (por. np. wyroki NSA: z 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19; z 12 października 2017r., I OSK 829/17; 12 września 2017r., II FSK 2282/15; 12 stycznia 2017r., II FSK 3648/14; 12 kwietnia 2016r., I OSK 1841/14 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2000r., K 25/99, OTK 2000, Nr 5, poz. 141). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że z treści przepisu art. 2 pkt 8) ustawy SENT wynika wystarczająco jasno, że przewoźnikiem jest określona tym przepisem osoba wykonująca przewóz towarów, nie zaś osoba tylko umownie do tego zobowiązana, a faktycznie przewozu nie wykonującą. Powyższe potwierdza wykładnia pojęcia "przewoźnika" dokonana z uwzględnieniem wykładni systemowej, uwzględniająca ustawową definicję "przewozu towarów" - zawartą w art. 2 pkt 9 powoływanej ustawy. Skoro bowiem "przewóz towarów", o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, rozumiany jest jako "przemieszczenie towaru", to znaczy, że w przewozie towarów chodzi o czynności faktyczne. W konsekwencji, z zestawienia treści przytoczonych definicji ustawowych wywieść należy, że "przewoźnikiem" jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej - faktycznie wykonująca przewóz nie zaś będąca stroną umowy zawartej z podmiotem wysyłającym. Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne jest też - przy interpretowaniu pojęcia "przewoźnika" na gruncie art. 2 pkt 8 i 9 ustawy o SENT - odwołanie się do celu tej ustawy i funkcji kary pieniężnej za naruszenie jej przepisów. Z uzasadnienia projektu ustawy o SENT wynika, że ma ona za zadanie: chronić legalny handel towarami, uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W tym celu konieczne jest powiązanie przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru z pomiotami faktycznie realizującymi przewóz. Dzięki danym z rejestru możliwe miało być również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów (por. powoływany w sprawie druk nr 1244, rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe). Za interpretacją "przewoźnika" - jako podmiotu faktycznie przemieszczającego towar - przemawia też regulacja zawarta w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT, w którym ustawodawca zasadność nałożenia kary wiąże ze zgłoszeniem danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Tak więc dane zarówno w chwili rozpoczęcia przewozu jak i w czasie przewozu mają być zgodne ze stanem faktycznym, a zatem wskazywać mają przewoźnika faktycznie wykonującego przewóz towarów. To ten podmiot poddawany jest kontroli i to na nim ciąży omawiany obowiązek administracyjny - nie zaś na podmiocie, któremu przewóz towaru powierzono, który jednak go nie realizuje, nawet jeżeli podmiot ten wprowadził pierwsze dane do zgłoszenia (zob. wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II GSK 499/20 - j.w.). Przedstawionego wyżej rozumienia "przewoźnika" na gruncie art. 2 pkt 8 i 9 ustawy SENT - w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie podważają wywody Sądu pierwszej instancji, dokonywane na tle przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2017r., poz. 1983 ze zm.), czy art. 789 § 1 Kodeksu cywilnego - regulującego przecież stosunki cywilnoprawne pomiędzy kontrahentami. W ustawie o SENT ustawodawca zawarł tymczasem legalną definicję przewoźnika dla celów tej ustawy, zakres przedmiotowy której - zgodnie z art. 1 - obejmuje: 1) zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, zwanego dalej "systemem monitorowania przewozu i obrotu"; 1a) obowiązki podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi; 2) odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów oraz z obrotem paliwami opałowymi. Podsumowując: skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego przychyla się do poglądu, że przewoźnikiem jest ten podmiot, który faktycznie wykonuje przewóz, a nie ten, któremu pierwotnie powierzono przewóz towaru. Powyższe - jak już wskazano w przedstawionych rozważaniach - znajduje oparcie nie tylko w literalnym rozumieniu ustawowej definicji "przewoźnika" (art. 2 pkt 8 ustawy o SENT) ale także w interpretacji tego przepisu z uwzględnieniem wykładni systemowej i celowościowej regulacji ustawy SENT. W tym stanie rzeczy - wobec skuteczności zarzutu, że skarżącą kasacyjnie spółkę, nie będącą faktycznym przewoźnikiem, wadliwie uznano za podmiot odpowiedzialny za zgłoszenie zgodnych ze stanem faktycznym danych dotyczących przewoźnika - bezprzedmiotowa jest ocena zarzutu (pkt I. b) dotyczącego możliwości odstąpienia od nałożenia kary na skarżącą kasacyjnie spółkę, na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy o SENT. Ponieważ zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie, wskazać trzeba, że zgodnie z art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim - uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez Sąd pierwszej instancji kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Poczynione wyżej rozważania - co wadliwego uznania skarżącej kasacyjnie spółki za podmiot (przewoźnika) odpowiedzialny za naruszenie przewidzianego ustawą o SENT obowiązku podania zgodnych ze stanem faktycznym danych przewoźnika - uzasadniają także uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 188 oraz art.145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 p.p.s.a. i art. 145 § 3 p.p.s.a., z uwzględnieniem art. 182 § 2 tej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 1 -3 sentencji wyroku. Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4) wydano na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI