II GSK 970/15

Naczelny Sąd Administracyjny2016-11-17
NSAtransportoweWysokansa
ruch drogowypojazd nienormatywnykara pieniężnaprawo o ruchu drogowymnacisk osimasa całkowitawagikontrola drogowaskarżący kasacyjnyNSA

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wątpliwości co do prawidłowości pomiaru masy całkowitej pojazdu nienormatywnego przy użyciu wag statycznych.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając prawidłowość ustaleń organów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA, wskazując na istotne wątpliwości co do rzetelności pomiaru masy całkowitej pojazdu przy użyciu przenośnych wag statycznych, zwłaszcza w kontekście przewozu ładunku sypkiego i braku instrukcji obsługi wag w aktach sprawy. Sąd podkreślił, że prawidłowość tych pomiarów jest kluczowa dla zastosowania przepisów dotyczących umorzenia postępowania w przypadku przewozu ładunków sypkich.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł na K. K. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Kontrola wykazała przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi napędowej (13,15 t zamiast 10 t) oraz dopuszczalnej masy całkowitej (43,6 t zamiast 40 t). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że postępowanie było prawidłowe, a użyte wagi posiadały wymagane dokumenty. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 75 § 1 i 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia głównie na protokole kontroli, oddalając wnioski dowodowe. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że kluczowe znaczenie ma prawidłowość pomiaru masy całkowitej pojazdu, zwłaszcza przy przewozie ładunków sypkich, gdzie art. 140aa ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym przewiduje możliwość umorzenia postępowania, jeśli masa całkowita nie przekracza dopuszczalnej. NSA zwrócił uwagę na brak w aktach sprawy instrukcji obsługi użytych wag (WL 103), co uniemożliwiało zweryfikowanie, czy zostały one użyte zgodnie z przeznaczeniem do pomiaru masy całkowitej, a nie tylko nacisku na oś. Sąd wskazał, że organy powinny wykazać rzetelność pomiarów, a Sąd I instancji nie mógł bezpodstawnie kwestionować ustaleń organu w tej kwestii. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując Sądowi I instancji uwzględnienie powyższych uwag dotyczących niejasności w protokole kontroli i dokumentach dotyczących wag. Zarzuty dotyczące braku należytej staranności skarżącego uznano za niezasadne, gdyż ustalenia faktyczne w tym zakresie nie budziły wątpliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli istnieją wątpliwości co do prawidłowości pomiaru i braku dokumentacji (np. instrukcji obsługi wag), a przepis prawa (art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.) przewiduje możliwość umorzenia postępowania w takich sytuacjach.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że prawidłowość pomiaru masy całkowitej jest kluczowa, zwłaszcza przy ładunkach sypkich. Brak instrukcji obsługi wag w aktach sprawy uniemożliwił weryfikację ich prawidłowego użycia, co rodzi wątpliwości co do rzetelności ustaleń organów i mogło stanowić podstawę do umorzenia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (33)

Główne

p.r.d. art. 64 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 140aa § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 140aa § ust. 4 pkt 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 140aa § ust. 4 pkt 2

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 140ab § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Pomocnicze

p.r.d. art. 140ac § ust. 2

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.r.d. art. 73 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 74

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych

Rozporządzenie z 31 grudnia 2002 r. art. 3 § ust. 1 pkt 3 lit. a

Dyrektywa 2009/23/WE z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych art. 2 § ust. 2

Dz.U. 2012 poz. 1137

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wątpliwości co do prawidłowości pomiaru masy całkowitej pojazdu przy użyciu wag statycznych. Brak instrukcji obsługi wag w aktach sprawy. Potencjalne zastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. w przypadku przewozu ładunków sypkich, jeśli masa całkowita nie przekracza dopuszczalnej.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego dotyczące należytej staranności i braku wpływu na powstanie naruszenia (choć sprawa wymagała uzupełnienia dowodów w zakresie pomiaru masy, to w tym zakresie NSA nie znalazł podstaw do uchylenia wyroku).

Godne uwagi sformułowania

Sąd I instancji nie dostrzegł, że z protokołu kontroli... wynika, że kontrolowanym pojazdem przewożony był towar sypki, a pomiaru nacisku pojedynczej osi napędowej oraz masy całkowitej tego pojazdu dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych. W ocenie NSA stwierdzić należy, że w omawianym zakresie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do przyjęcia, że stwierdzone protokołem kontroli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu odzwierciedlało rzeczywisty stan rzeczy. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca jednak uwagę, że instrukcja obsługi wag, którymi dokonano pomiaru, nie została dołączona przez organ do akt sprawy. Stosownie zaś do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy.

Skład orzekający

Andrzej Kisielewicz

przewodniczący

Cezary Pryca

członek

Monika Krzyżaniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Prawidłowość pomiarów wagami statycznymi w kontroli drogowej, znaczenie instrukcji obsługi wag w postępowaniu administracyjnym, zastosowanie przepisów o przewozie ładunków sypkich."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pomiaru masy pojazdu nienormatywnego przy użyciu wag statycznych i przewozu ładunków sypkich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe mogą być szczegóły techniczne i dokumentacja (instrukcja obsługi wag) w postępowaniu administracyjnym, a także jak prawo chroni przed karą w specyficznych sytuacjach (ładunki sypkie).

Ważenie pojazdów: Czy wagi statyczne mogą prowadzić do błędnych kar? NSA wyjaśnia.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 970/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-04-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kisielewicz /przewodniczący/
Cezary Pryca
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1620/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-11-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1137
art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 1 i ust. 4 pkt 1 i 2, art. 140ab ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1620/14 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. K. 2142 (dwa tysiące sto czterdzieści dwa) złote tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
II GSK 970/15
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 28 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2014 r. (znak [...]) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, orzekł o oddaleniu skargi.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
W dniu [...] sierpnia 2013 r. w miejscowości J., na ul. [...] (droga krajowa nr [...]) zatrzymano do kontroli pojazd członowy, składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki [...] oraz trzyosiowej naczepy marki [...]. Pojazdem członowym kierował J. G., który wykonywał przejazd z ładunkiem mieszanki bio agro w imieniu skarżącego. Przebieg kontroli utrwalono protokołem, którego kierowca nie podpisał, nie podając przyczyn odmowy. Z protokołu wynika, że w trakcie kontroli stwierdzono, iż nacisk pojedynczej osi napędowej ww. pojazdu członowego wynosił 13,15 t i przekraczał dopuszczalną normę o 3,15 t, a jego masa całkowita wynosiła 43,6 t i przekraczała dopuszczalną masę całkowitą o 3,6 t.
W toku wszczętego z urzędu przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego postępowania administracyjnego skarżący podniósł, że przewożony w chwili kontroli ładunek był ładunkiem sypkim, który mógł podczas transportu, np. hamowania, przemieścić się. Zaznaczył, że ani w miejscu załadunku, ani w jego pobliżu nie znajdowała się żadna waga samochodowa, na której można by było zważyć ww. pojazd. Wyjaśnił, że kierowca w czasie załadunku kierował się wskazaniami wagi zamontowanej na naczepie przez jej producenta. Waga ta wskazywała nacisk na oś składową naczepy poniżej 8 t oraz ciężar całkowity ładunku 23,60 t. Wobec tego w połączeniu z masami własnymi ciągnika oraz naczepy (14,92 t.) dawało to masę całkowitą 38,52 t., która powodowała, że kontrolowany zestaw mieścił się w dopuszczalnych normach. Skarżący podniósł także, że kierowca przy załadunku czuwał nad tym, aby towar został załadowany równomiernie, a jego zawartość nie przekraczała 2/3 objętości naczepy. Powyższe w ocenie skarżącego uprawniało kierowcę do bycia w przekonaniu o prawidłowości załadunku i rozpoczęcia przewozu po drogach publicznych.
Zdaniem skarżącego powyższe fakty dowodzą, że ani on, ani kierowca, czy też osoba ładująca ww. towar sypki, nie miały wpływu na powstanie stwierdzonych naruszeń. W ocenie skarżącego, dochował on należytej staranności w realizacji przedmiotowego przejazdu. Ponadto naczepa była nowa – używana niespełna tydzień, więc nie było powodów do podejrzenia, że zamontowana na niej waga wskazywała błędne dane.
Skarżący wniósł o przesłuchanie w tej sprawie w charakterze świadka kierowcę J. G. oraz o umorzenie niniejszego postępowania.
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Organ ustalił, że nacisk pojedynczej osi napędowej skontrolowanego pojazdu członowego wynosił 13,45 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 w górę) przekroczenie o 3,15 t, czyli 31,5% dopuszczalnej normy oraz że masa całkowita ww. pojazdu członowego wynosiła 43,6 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 w górę dla każdej osi) przekroczenie dmc o 3,6 t, czyli przekroczenie o 9% dopuszczalnej normy. Nadto organ stwierdził, że ani kierowca w trakcie kontroli, ani skarżący w toku postępowania nie okazali zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
W złożonym odwołaniu skarżący wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów oraz materiałów w sprawie poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań J. G. i M. K. oraz z dokumentów w postaci dowodów rejestracyjnych pojazdu i naczepy, a także alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy WITD do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ustalenie masy całkowitej ww. pojazdu na podstawie ważenia wagami do pomiarów statycznych oraz zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a także art. 79 § 2 w zw. z art. 10 i art. 80 k.p.a. w rezultacie dokonania dowolnej, a nie swobodniej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz uniemożliwienie mu wzięcia udziału w przesłuchaniu świadka - kierowcy J. G.
Wskazał, że w trakcie kontroli masa całkowita pojazdu została ustalona za pomocą przenośnych wag statycznych, które zgodnie z orzecznictwem sądowym służą jedynie do pomiarów nacisków osi. Zdaniem skarżącego z uwagi, że przedmiotowym pojazdem przewożono ładunek sypki, postępowanie powinno zostać umorzone na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
W wyniku rozpoznania odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W treści decyzji przypomniał, że podczas kontroli stwierdzono, iż pojazd członowy poruszając się drogą krajową nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk osi na tej drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t. dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych oraz dopuszczalną masę całkowitą, która zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r., z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy 40 t.
Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:
• nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego - 13,15 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 w górę) - przekroczenie o 3,15 t (31,5 % dopuszczalnej normy);
• masa całkowita pojazdu członowego - 43,6 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 w górę dla każdej osi) - przekroczenie dmc o 3,6 t (przekroczenie o 9% dopuszczalnej normy);
• podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, że w tej sprawie karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do ustawy – Prawo o ruchu drogowego jest wydawane na przejazd pojazdu po wyznaczonej trasie wskazanej w zezwoleniu:
a/ wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,
b/ naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11.5 t.
Uzasadniając wysokość kary organ przywołał art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.
Organ odwoławczy przypomniał, że przedmiotowym pojazdem przewożono ładunek podzielny (mieszankę bio agro), co wynika z protokołu kontroli oraz z dokumentów WZ. Wyjaśnił, że ustalając kategorię wymaganego od skarżącego zezwolenia kierował się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do ustawy - Prawo ruchu drogowym. Wskazał, że przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jednak była okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 powoływanej ustawy w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
GITD stwierdził także, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z 3 stycznia 2013 r., który zatwierdzał to stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został natomiast zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu WL 103, które legitymowały się w chwili kontroli ważną deklaracją zgodności z 6 grudnia 2012 r. oraz poświadczeniami zgodności. Kierowca w trakcie kontroli został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono na wniosek kierowcy dwukrotnie, a za podstawę do stwierdzenia naruszenia przyjęto wyniki korzystniejsze dla skarżącego.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego dotyczących wag organ podkreślił, że użyte do kontroli wagi, stosownie do deklaracji zgodności są wagami o dokładności IIII (dokładność zwykła) i legitymowały się one w chwili kontroli ważną deklaracją zgodności oraz poświadczeniami zgodności. Ponadto, obecnie obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych, w art. 2 ust. 2 jasno określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy pojazdu przy obliczaniu wysokości kary. Organ odwoławczy podniósł, że rozporządzenie Ministra Gospodarki z 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., nr 26, poz. 152, dalej: rozporządzenie z 31 stycznia 2008 r.) także określa wagi o klasie dokładności od I do IIII jako służące do pomiaru masy pojazdu.
Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził, że skoro kompetentny organ dopuścił ww. wagi do ważenia pojazdów, a właściwy organ zatwierdził stanowisko, na którym dokonano ważenia to brak jest podstaw do uznania, iż wyznaczenie łącznej masy pojazdu oraz nacisku osi za pomocą wag do pomiarów statycznych było nieprawidłowe.
GITD doszedł zatem do wniosku, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie naruszył przepisów k.p.a., a ponadto wypełnił obowiązki wynikające z art. 7 oraz 77 k.p.a., tj. zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Ponadto stanął na stanowisku, że WITD w uzasadnieniu swojej decyzji zawarł niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a., tj. oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.
Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych skarżącego organ odwoławczy stwierdził, że w aktach przedmiotowej sprawy znajdują się dokumenty rejestracyjne skontrolowanego ciągnika samochodowego oraz skontrolowanej naczepy i zostały one wzięte pod uwagę przy jej rozpoznawaniu. Ponadto uznał, że w sprawie tej nie było potrzeby przeprowadzenia zawnioskowanych przez skarżącego dowodów z przesłuchania świadków, bowiem ze znajdujących się w aktach dowodów wynika jednoznacznie, że skarżący nie dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem. Organ wskazał, że w rozpatrywanym przypadku wszystkie ustalenia faktyczne istotne dla sprawy zostały już poczynione, a kierowca w trakcie kontroli został przesłuchany i z tego względu przeprowadzenie ww. dowodów nie ujawniłoby nowych, istotnych okoliczności w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy nie dopatrzył się również przesłanek do umorzenia tego postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, ponieważ skarżący nie dostarczył takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jego odpowiedzialności za brak zezwolenia kategorii VII.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie art. 140 aa ust. 4 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie, a także art. 6, art. 7 w zw. z art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności sprawy i pominięcie jego stanowiska wyrażonego w toku postępowania i okoliczności podniesionych w odwołaniu. Wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji
W treści skargi zaznaczył, że stwierdzone w tej sprawie naruszenia powstały w wyniku okoliczności, których nie mógł przewidzieć oraz w sytuacji, gdy dochował należytej staranności w realizacji przedmiotowego przejazdu. Skarżący ponownie powołał się na odczyt z wagi zamontowanej na skontrolowanej naczepie i wskazał, że skoro rzeczywista masa całkowita zgodnie z jej wskazaniami nie przekraczała 40 t to kierowca rozpoczął przejazd przekonany, że nie dojdzie do naruszeń. Zarzucił organom, że nie wzięły pod uwagę podnoszonych przez niego argumentów, a ponadto w sposób niezrozumiały dla niego odmówiły przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków. Zarzucił więc, że został pozbawiony przywilejów określonych w art. 79 k.p.a.
Wyjaśnił także, że kierowca nie podpisał protokołu kontroli, gdyż jego treść odbiegała od czynności faktycznie przeprowadzonych w trakcie jej trwania. I tak poddał pod wątpliwość w oparciu o jakie dane kontrolujący ustalili odległość między osiami składowymi zespołu skoro tego nie zmierzono. Ponadto uznał, że użyte w czasie kontroli wagi były niewłaściwe, co jego zdaniem wynika z ich instrukcji obsługi, gdyż za ich pomocą nie można było poczynić pomiarów masy całkowitej pojazdu, a ponadto urządzenia te według producenta mogą wskazywać nieprecyzyjny pomiar – "możliwe są błędy pomiarowe przekraczające dopuszczalną tolerancje błędu urządzenia". Na potwierdzenie odwołał się także do biuletynu szkoleniowego GITD nr 5(11)/2010 adresowanego do inspektorów transportu drogowego, wykonujących czynności kontrolne, a tym samym również do pisma Głównego Urzędu Miar z 4 marca 2010 r. oraz stanowiska Najwyższej Izby Kontroli i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2012 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 984/12.
Postanowieniem z [...] maja 2014 r. GITD w oparciu o art. 140ac ust. 2 p.r.d. z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 listopada 2014 r. oddalił skargę.
Sąd meriti w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, przedstawił na wstępie szczegółowo mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa. Podniósł, że w niniejszej sprawie należało wyjaśnić, czy postępowanie poprzedzające nałożenie kary pieniężnej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy oraz czy organ prawidłowo zastosował przesłanki odpowiedzialności skarżącego. Zauważył przy tym, iż podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli, w protokole kontroli. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia. Wskazał, że sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 ustawy o transporcie drogowym. Przy czym, jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia.
W niniejszej sprawie – jak wskazał Sąd I instancji - protokół kontroli potwierdza przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu - nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 13,15 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 w górę) - przekroczenie o 3,15 t (31,5 % dopuszczalnej normy); zaś masa całkowita pojazdu członowego - 43,6 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 w górę dla każdej osi) - przekroczenie dmc o 3,6 t (przekroczenie o 9% dopuszczalnej normy).
Sąd meriti zauważył, że wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego zespołu pojazdu może być wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. Zatem Inspektorzy Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji.
Mając to na uwadze, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, Sąd uznał że kontrola drogowa, w toku której dokonano ważenia pojazdu, została przeprowadzona sposób prawidłowy, miejsce ważenia legitymowało się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów, wagi miały świadectwo legalizacji a kierowca nie podpisał protokołu kontroli bez wskazania konkretnej przyczyny.
WSA w Warszawie wskazał, iż przepis art. 73 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym daje inspektorowi możliwość przesłuchiwania świadków i zasięgania opinii biegłych w toku kontroli. Z możliwości tej skorzystano przesłuchując kierowcę kontrolowanego pojazdu w charakterze świadka. Protokół przesłuchania włączono do akt sprawy, w związku z czym strona mogła się z nim zapoznać. Z zeznań tych wynika, że kierowca cały czas był obecny przy załadunku, lecz na miejscu załadunku nie ma wagi i nie można sprawdzić ile waży cały zestaw. Sąd I instancji zauważył także, iż na dokumencie WZ brak jest jakiejkolwiek adnotacji o ilości załadowanego towaru, zatem tłumaczenia skarżącego dotyczące ustalenia masy całkowitej w oparciu o posiadaną w naczepie wagę marki [...] nie znajdują swego potwierdzenia w materiale dowodowym zabranym w sprawie. W konsekwencji nie można było uznać, że skarżący jako przedsiębiorca przewozowy uczynił wszystko, co należałoby od niego wymagać przy organizacji przewozu, aby uniknąć naruszenia prawa. Niedopilnowanie wpisania do dokumentu WZ ilości załadowanego towaru czyni niemożliwym uwzględnienie zarzutów skarżącego w tym zakresie. W tych okolicznościach Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, że nie można było wobec skarżącego zastosować dobrodziejstwa wynikającego z przepisu art. 140 aa ust. 4 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego skierowanych pod adresem wag użytych do ważenia kontrolowanego pojazdu WSA w Warszawie podniósł, że ważenia dokonano wagami WL 103, które legitymowały się ważną deklaracją zgodności z 6 grudnia 2012 r. oraz poświadczeniami zgodności, co szczegółowo zostało opisane przez organ odwoławczy w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu meriti, brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do zakwestionowania tych ustaleń organu.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia innych przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze. Decyzje organów obu instancji nie naruszały bowiem unormowań k.p.a., w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego K. K. zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy mianowicie: art. 1 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 151 ustawy p.p.s.a., polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów administracji obu instancji, pomimo, iż organy te rozpatrując sprawę naruszyły art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 78 § 1, art. 79 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania w sprawie materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia w zasadzie jedynie na protokole kontroli, oddalając jednocześnie zgłaszane przez stronę wnioski dowodowe, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu została przekroczona i skutkowało nałożeniem kary na skarżącego.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, iż pomiary masy całkowitej pojazdu, będące podstawą do nałożenia kary pieniężnej dokonane przez kontrolerów były błędne. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, przede wszystkim podczas kontroli ustalono masę całkowitą pojazdu za pomocą statycznych wag przenośnych, które służą jedynie do pomiaru nacisku na oś. Z protokołu kontroli nie wynika ponadto jakiego typu wag użyto podczas kontroli czy były to wagi typu WL czy typu SAW. Obie te wagi jednak działają na takich samych zasadach. Okolicznością bezsporną natomiast jest, że użyte do pomiarów urządzenia były przenośnymi wagami do pomiarów statycznych, a z pomocą tych wag ustalić można jedynie masę sumaryczną pojazdu, poprzez dodanie poszczególnych pomiarów nacisku na oś pojazdu, a nie rzeczywistą masę całkowitą. W tym zakresie powoływał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Podkreślił, iż kontrolowanym pojazdem przewożony był towar sypki, co zostało zaznaczone w protokole kontroli i zgodnie z art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy o ruchu drogowym, postępowanie winno być umorzone, gdy rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Skarżący kasacyjnie dodał, iż od początku postępowania kwestionował tę okoliczność wskazując, że pomiar dokonany przez kontrolerów za pomocą statycznych wag przenośnych był błędny.
Dalej podniósł, że organy w postępowaniu administracyjnym wydając poszczególne decyzję nie rozważyły w sposób wszechstronny materiału dowodowego sprawy. W jego ocenie, stan faktyczny sprawy został ustalony w zasadzie jedynie w oparciu o protokół kontroli, któremu zarówno organy administracji jak i Sąd przyznały szczególną, niczym nieuzasadnioną moc dowodową. Zakwestionował także fakt oddalenia wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę, tj. wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka M. K., ponowne przesłuchanie świadka J. G., wniesionych – jak wyjaśnił - w celu umożliwienia stronie wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu zgodnie z art. 79 § 2 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w ramach tej podstawy kasacyjnej należy przypomnieć, że powołując się na naruszenie wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa, w ramach określonej wyżej podstawy kasacyjnej, skarżący winien wykazać, że naruszenie tych przepisów prawa miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oznacza to, że niezależnie od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację, w której wykaże wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykaże, że wpływ ten mógł być istotny dla zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Wniesiona skarga kasacyjna spełnia wskazane wyżej wymogi i zawiera zarzuty skutkujące uchyleniem zaskarżonego wyroku.
W związku z powyższym zauważyć należy, że zasada prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, że organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy.
Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie, bowiem postawiony Sądowi I instancji zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. art. 7, 75 § 1 oraz art. 80 k.p.a. - jest usprawiedliwiony.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd I instancji była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r., którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Zakres ustaleń faktycznych, jakie powinny być poczynione w rozpoznawanej sprawie wyznaczały obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w analizowanej sprawie stanowi art. 140aa ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 poz. 1137 ze zm., dalej: "p.r.d."), z którego treści wynika, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 przywołanej ustawy, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 p.r.d., nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 (art. 140aa ust. 3 p.r.d.).
Zgodnie z art. 140ab ust. 1 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:
1) 1.500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;
2) 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;
3) za brak zezwolenia kategorii VII:
a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.
Jak wynika z ustalonego przez organy i zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy, nacisk pojedynczej osi napędowej skontrolowanego pojazdu członowego wynosił 13,45 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 w górę) - przekroczenie o 3,15 t, czyli 31% dopuszczalnej normy, natomiast masa całkowita 43,6 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 w górę dla każdej osi) - przekroczenie dmc o 3,6 t, czyli o 9% dopuszczalnej normy.
Zdaniem organów karę pieniężną należało nałożyć na skarżącego jak za brak zezwolenia kategorii VII - w pozostałych przypadkach, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do ustawy Prawo ruchu drogowego jest wydawane na przejazd pojazdu: lit a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I - VI, lit. b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.
Powyższe ustalenia zostały oparte o znajdującym się w aktach administracyjnych protokole kontroli z dnia [...] sierpnia 2013 r.
Sąd I instancji oddalając skargę stwierdził, że decyzje organów obu instancji nie naruszają k.p.a., w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny tej oceny nie podziela. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że z protokołu kontroli, na który powołały się organy i który stanowił kluczowy dowód w sprawie, wynika, że kontrolowanym pojazdem przewożony był towar sypki, a pomiaru nacisku pojedynczej osi napędowej oraz masy całkowitej tego pojazdu dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych o symbolu WL 103.
Wskazać w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.
Mimo zatem, iż podstawą nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym był fakt przekroczenia dopuszczalnych wartości nacisku na drogę przez pojedynczą oś kontrolowanego pojazdu, to wobec przewożenia tym pojazdem ładunku sypkiego, niemniej istotne znaczenie ma stwierdzona w toku kontroli rzeczywista masa całkowita pojazdu. W przypadku bowiem ustalenia w drodze pomiarów, iż masa całkowita pojazdu nie przekracza dopuszczalnej wielkości, organy inspekcji drogowej nie miałyby podstaw do wszczęcia wobec strony postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym lub w przypadku wszczęcia takiego postępowania zobligowane byłyby do jego umorzenia.
Uwzględniając stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a także podstawy, na których oparto skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji stwierdzić należy, że istota sporu odnoszącego się do niezastosowania przez organy w niniejszej sprawie treści art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. sprowadza się do tego, czy do ustalenia stwierdzonej protokołem rzeczywistej masy całkowitej pojazdu nienormatywnego użyto przewidzianych do tego celu wag, a zatem czy wskazane w protokole wyniki kontroli odpowiadają faktycznemu stanowi rzeczy.
Poczyniona uwaga jest o tyle istotna, jeśli zważyć, że skoro ustawa w przypadku przewożenia ładunku sypkiego uzależnia możliwość wszczęcia bądź prowadzenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, którego pojedyncza oś napędowa przekracza dopuszczalny nacisk na drogę od wyników kontroli (wyników ważenia) rzeczywistej masy całkowitej pojazdu nienormatywnego, to takie ustalenia warunkujące zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej, nie mogą budzić żadnych wątpliwości odnośnie prawidłowości ich przeprowadzenia.
Z akt sprawy wynika, że pomiaru pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego oraz trzyosiowej naczepy dokonano przy pomocy dwóch wag typu WL 103, posiadających w chwili dokonywania kontroli ważną deklarację zgodności z dnia 6 grudnia 2012 r. oraz poświadczenia zgodności wystawione przez producenta wag HAENNI Instruments AG, a więc dokumenty potwierdzające spełnienie stosownych wymagań w zakresie zgodności z dyrektywami Wspólnotowymi 2001/65/EC, EU 1907/2006, 2009/23/EC oraz normą europejską EN 45 501. Ponadto wskazać należy, że z akt sprawy wynika także, iż procedura ważenia została przeprowadzona w miejscu do tego przeznaczonym i odpowiednio wypoziomowanym.
Powyższe ustalenia nie mogą dla rozstrzygnięcia tej sprawy mieć jednak decydującego znaczenia, bowiem jak to już wyżej podniesiono problemem dla sprawy istotnym nie jest to, że organy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami, ale to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie dokumenty zgodności z określonym typem wag, zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem. W ocenie NSA stwierdzić należy, że w omawianym zakresie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do przyjęcia, że stwierdzone protokołem kontroli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu odzwierciedlało rzeczywisty stan rzeczy.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że w sytuacji kiedy w toku całego postępowania skarżący kasacyjnie kwestionuje prawidłowość ustalenia rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, podnosząc, iż przenośne wagi do pomiarów statycznych mogą służyć wyłącznie do pomiaru nacisku koła pojazdu lub jego pojedynczej osi oraz powołuje się na stanowisko Głównego Urzędu Miar zawarte w piśmie z dnia 4 marca 2010 r. jak również stanowisko Najwyższej Izby Kontroli, zawarte w raporcie "Informacja o wynikach kontroli ochrony dróg przez niszczeniem przez przeciążone pojazdy", które potwierdzają jego argumentację, organ winien w sposób niebudzący wątpliwości wykazać rzetelność pomiarów dokonanych przez inspektorów w trakcie kontroli drogowej, odwołując się w tym zakresie chociażby do instrukcji obsługi wag. Zasady użytkowania urządzeń określają bowiem bezpośrednio ich producenci, które weryfikowane są następnie w oparciu o obowiązujące normy zawarte w certyfikatach zatwierdzenia typu urządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca jednak uwagę, że instrukcja obsługi wag, którymi dokonano pomiaru, nie została dołączona przez organ do akt sprawy. Stosownie zaś do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Skoro zatem w aktach sprawy brak było dokumentu (instrukcji wagi WL 103), który miałby potwierdzać okoliczność, że przenośne wagi przeznaczone do pomiarów statycznych zostały użyte w sposób prawidłowy, Sąd I instancji bezpodstawnie stwierdził, że brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do zakwestionowania ustaleń organu w powyższym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie, ani z zaskarżonej decyzji, ani z akt sprawy nie wynika (oprócz tego, że użyto dwóch wag) w jaki sposób dokonano ważenia. Takie uchybienie powoduje, iż powstaje wątpliwość, czy ważenie odbyło się w sposób prawidłowy, zgodny z instrukcją wagi, za pomocą której dokonano pomiaru. Okoliczności te powinny być przez organ opisane w decyzji w sposób jednoznaczny, aby nie powstawały wątpliwości, co do sposobu ważenia pojazdów oraz sposobu wykorzystanych do tego przenośnych wag do pomiarów statycznych, a także do akt sprawy powinna zostać dołączona instrukcja obsługi wagi, na której dokonywano ważenia. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w sytuacji, kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnienie niebudzącej wątpliwości rzetelności ważenia oraz dokładne opisanie tej czynności najpierw w protokole, a później w ewentualnych decyzjach nakładających karę administracyjną. Ogólnikowe stwierdzenia organu dotyczące aktualnej deklaracji zgodności samych wag oraz wskazanie numerów wag użytych do ważenia pojazdu nie wyjaśniają wątpliwości, co prawidłowości dokonania przez organ pomiaru rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu za pomocą dwóch wag przenośnych do pomiarów statycznych typu WL 103. Zwłaszcza w sytuacji, gdy z załączonych do akt poświadczeń zgodności wag o nr 6076 i 6077 wynika, że posiadają one zakres ważenia do 10 t, a ustalone w czasie kontroli wyniki ważenia przekraczały taką wartość.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponieważ w aktach sprawy, poza deklaracją zgodności wag WL 103 i poświadczeniami zgodności wag o nr 6076 i 6077, brak jest materiałów na poparcie zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanowiska organu, iż ważenie przy pomocy dwóch przenośnych wag statycznych WL 103 i ustalenie przy ich pomocy rzeczywistej masy całkowitej pojazdu nienormatywnego było dopuszczalne, należy przyjąć, iż sprawa nie jest dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a. (gotowa do rozstrzygnięcia), a postępowanie dowodowe musi zostać przez organ administracji uzupełnione.
Za niezasadne uznać trzeba natomiast zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do nienależytego przeprowadzenia przez organy administracji postępowania dowodowego w celu stwierdzenia zaistnienia przesłanki do umorzenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, o której mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Z treści tego przepisu wynika, iż nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem lub nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
Z treści powołanego przepisu wynika, że to na podmiocie wykonującym przejazd spoczywa obowiązek wykazania, iż powstałe naruszenie skutkujące nałożeniem kary, powstało w wyniku niezależnych od niego okoliczności, na powstanie których nie miał wpływu, a także że podjął wszelkie niezbędne działania bądź środki zmierzające do wykonania przewozu zgodnie z przepisami prawa oraz wynikającymi z nich normami i wymogami. W przedmiotowej sprawie, z ustaleń faktycznych potwierdzonych przede wszystkim zgromadzonymi przez organy dowodami (dokumentami), wynika że istotnie, jak stwierdziły zarówno organu obu instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, brak było podstaw do zastosowania przywołanego art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jako zawodowego przewoźnika było dokładne sprawdzenie parametrów przewożonego ładunku. Z protokołu przesłuchania kierowcy na miejscu kontroli wynika, że dopiero w chwili załadunku okazało się, że nie ma tam wagi i brak jest możliwości sprawdzenia, ile waży cały zestaw. Na znajdującym się w aktach sprawy dokumencie WZ, odnoszącym się do odebranego przez kierowcę w dniu [...] sierpnia 2013 r. ładunku bio agro brak jest jakiejkolwiek adnotacji o ilości załadowanego towaru, zatem wyliczenia skarżącego dotyczące ustalenia masy całkowitej pojazdu w oparciu o posiadaną w naczepie wagę nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Zgodzić się również należy z Sądem I instancji i organami transportu, iż w rozpatrywanym przypadku ponowne przesłuchanie kierowcy, czy też przesłuchanie osoby dokonującej załadunku towaru, nie przyczyniłoby się do wyjaśnienia sprawy. Ustalenie, jak tego domaga się skarżący, że waga zamontowana na naczepie nie wskazywała, aby suma załadowanego towaru oraz ciężaru samochodu wraz z naczepą mogła przekraczać 40 ton, nie może stanowić okoliczności wyłączającej jego odpowiedzialność za przewóz wykonywany pojazdem nienormatywnym, w sytuacji, gdy kontrola przeprowadzona na drodze za pomocą przystosowanych do tego wag, wykazuje przekroczenie dopuszczalnej rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. Reasumując stwierdzić należy, że brak jest podstaw aby przyjąć, że ustalenia faktyczne w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. zostały poczynione wadliwie.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji przeprowadzi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji uwzględniając powyższe uwagi dotyczące niejasności w protokole kontroli z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz załączonych do niego dokumentów odnoszących się do przenośnych wag wykorzystanych przez kontrolujących przy określeniu nacisku pojedynczej osi napędowej oraz rzeczywistej masy całkowitej pojazdu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o treść art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI