II GSK 968/21

II GSK 968/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /sprawozdawca/
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1879/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-15
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 944
art. 94a ust. 1.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne.
Dz.U.UE.L 2006 nr 376 poz 21 art. 2.
Dyrektywa 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy  porównawczej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Natalia Składanek po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1879/20 w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 1 lipca 2020 r. nr PR.61.31.2020.NP.2 w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie reklamy aptek ogólnodostępnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od N. Sp. z o.o. w W. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 3600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2020 r., oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę N. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 1 lipca 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie reklamy aptek ogólnodostępnych.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W wyniku przeprowadzonej w dniach 9, 14 i 27 sierpnia 2019 r. kontroli planowej apteki ogólnodostępnej "A. D. o Z." przy ul. Ż. [...] w Ż., Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Katowicach decyzją z dnia 17 stycznia 2020 r.:
1. stwierdził naruszenie przez spółkę zakazu, o którym mowa w art. 94a ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. z 2020 poz. 944 ze zm., dalej: u.p.f.) poprzez umieszczenie w aptece ogólnodostępnej:
a. wewnątrz apteki, w ekspedycji, plakatu zatytułowanego "D. S.A. D. o Z.", na którym zamieszczono między innymi tekst: "W D. PACJENT jest zawsze w CENTRUM UWAGI - otaczamy go najlepszą opieką i służymy profesjonalnym doradztwem. Każdego dnia dbamy o pełną dostępność leków, najlepsze ceny i najwyższą jakość obsługi. Przekraczając oczekiwania naszych Pacjentów, wyznaczamy nowe standardy, umacniając pozycję lidera w branży i ulubionej Apteki milionów Polaków",
b. w izbie ekspedycyjnej apteki plakatu o treści: "SPORZĄDZAMY LEKI RECEPTUROWE",
c. umieszczenie w oknie oraz na drzwiach wejściowych do ekspedycji, widocznych z zewnątrz naklejek z napisami "TU WYPOŻYCZYSZ INHALATOR", "WYKONUJEMY KROPLE OCZNE", "LEKI RECEPTUROWE", "Hello! WE SPEAK ENGLISH", "PIERWSZEŃSTWO DLA KOBIET W CIĄŻY", "razem po ZDROWIE", "MASZ PYTANIE? ZADZWOŃ [...] [.], "Tutaj odbierzesz zamówienia [...]" i nakazał spółce zaprzestanie prowadzenia powyższej reklamy apteki;
2. nakazowi nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
3. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, za prowadzenie reklamy.
Główny Inspektor Farmaceutyczny, objętą skargą decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Za bezsporne i udowodnione organ uznał, że strona prowadziła niedozwoloną reklamę apteki w okresie wynoszącym nie mniej niż 4 miesiące. Zdaniem organu odwoławczego intencją spółki było wzbudzenie zainteresowania pacjentów apteką ogólnodostępną, zaś wydźwięk komunikatów wyrażonych za pośrednictwem reklam miał dotrzeć do potencjalnych klientów i przekonać ich, że jej apteka jest najlepszym wyborem. Ponadto celem reklam było wywołanie wrażenia, że pacjent może liczyć w tej konkretnej aptece na wyjątkowe i dodatkowe usługi związane z jej asortymentem, a także szczególne traktowanie jednej z 11 grup pacjentów uprzywilejowanych w korzystaniu z usług aptek.
Sąd I instancji oddalając skargę na tę decyzję stwierdził, że ustalone działania spółki służyły z jednej strony przyciągnięciu nowych klientów, zaś z drugiej zatrzymaniu już pozyskanych. Miały one za zadanie doprowadzenie do wzrostu sprzedaży w aptece. Plakaty i naklejki służyły zachęcaniu klientów do zakupu w tej właśnie aptece, poprzez pokazanie korzyści i udogodnień jakie wiążą się z odwiedzaniem tejże apteki i kupowaniem produktów właśnie w niej. Zdaniem Sądu działania te miały wskazywać na wszechstronność usług jakie apteka oferuje oraz miały wytworzyć wrażenie o szczególnym traktowaniu pacjentów w tej właśnie aptece.
W ocenie Sądu takie działania spełniały przesłanki reklamy o której mowa w art. 94a u.p.f., będąc nastawionymi na zwrócenie uwagi klientów na tę konkretną aptekę.
Sąd podzielił stanowisko organu, że strona poprzez swoje działania starała się wykreować wśród pacjentów wrażenie, że jest to wyjątkowa, wyróżniająca się świadczonymi usługami placówka ochrony zdrowia, znacznie lepsza niż inne konkurencyjne apteki.
Za słuszną Sąd uznał również ocenę organu, że treść reklamy wskazująca na pierwszeństwo w obsłudze kobiet w ciąży stanowiła działanie marketingowe, którego celem było wyróżnienie apteki wśród innych aptek.
Podsumowując, Sąd uznał, że działania podejmowane w aptece skarżącej miały na celu zachęcenie do kupna produktów w tej właśnie aptece oraz zwiększenie jej obrotów, a tym samym obrotów skarżącej jako podmiotu prowadzącego aptekę.
Odnosząc się do wysokości nałożonej na spółkę kary, Sąd I instancji nie stwierdził, aby była ona nadmiernie wysoka i nieadekwatna do okoliczności sprawy. Wskazał, że organy wzięły pod uwagę udowodniony okres prowadzenia reklamy, rodzaj działalności będącej przedmiotem postępowania, jakiej apteki dotyczyło naruszenie oraz fakt, że strona była uprzednio karana za naruszenia z art. 94a ust. 1 u.p.f, a także nieodstąpienie od prowadzenia reklamy.
II.
N. Sp. z o.o. w W. skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
1) naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.):
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na występowanie podstaw do umorzenia postępowania prowadzonego przez organy Inspekcji Farmaceutycznej w sprawie, ze względu na jego bezprzedmiotowość w związku z brakiem naruszenia przepisów prawa farmaceutycznego (zgodnie z pkt. 2 poniżej),
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo wydania zaskarżonej nią decyzji z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, polegającym na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i wyciągnięciu wniosków, które nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, poprzez przyjęcie, że użyte przez Skarżącą plakaty oraz naklejki miały na celu wyróżnienie apteki na tle konkurencji oraz zachęcie klientów (Pacjentów) do skorzystania z jej usług, gdy w rzeczywistości, opisane materiały:
i. nie miały na celu wywołania u odbiorców zainteresowania konkretnym produktem;
ii. stanowiły informację dla klientów (Pacjentów) co do usług świadczonych przez Skarżącą zgodnie z Prawem farmaceutycznym;
iii. stanowiły informację dla klientów (Pacjentów) co do przysługujących im uprawnień;
iv. są materiałami o treści powszechnie wykorzystywanej w obrocie handlowym, wpisującymi się w europejski standard obsługi klientów;
2) prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 94a ust. 1 u.p.f. poprzez ich błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji Organu II instancji, polegające na przyjęciu, że użyte przez Skarżącą plakaty oraz naklejki stanowiły prowadzenie przez Skarżącą niedozwolonej reklamy apteki ogólnodostępnej położonej w Ż. przy ul. Ż. [...], gdy w rzeczywistości opisane materiały nie stanowiły reklamy w rozumieniu art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, gdyż:
a) nie miały na celu wywołania u odbiorców zainteresowania konkretnym produktem,
b) stanowiły informację dla klientów (pacjentów) co do usług świadczonych przez skarżącą zgodnie z Prawem farmaceutycznym,
c) stanowiły informację dla klientów (pacjentów) co do przysługujących im uprawnień,
d) są materiałami o treści powszechnie wykorzystywanej w obrocie handlowym, wpisującymi się w europejski standard obsługi klientów, co powoduje w konsekwencji, że również zastosowanie w sprawie art. 129b ust. 1 i 2 u.p.f. i nałożenie na skarżącą kary pieniężnej, było niewłaściwe.
Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2020 r., decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 1 lipca 2020 r. (znak: PR.61.31.2020.NP.2) oraz poprzedzającej ją decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Katowicach z dnia 17 stycznia 2019 r. (znak: DNA.8521.151.2019), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
III.
Główny Inspektor Farmaceutyczny w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
IV.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Skarga kasacyjna spółki oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., podniesiono w niej bowiem zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a dopiero w dalszej odnosi się do naruszeń prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, albo że nie został skutecznie zakwestionowany skargą kasacyjną. W niniejszej sprawie jednak zarzuty naruszenia przepisów procesowych (tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 §1 k.p.a.) są powiązane z zarzutem naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 94a ust. 1 u.p.f. Konieczny do ustalenia w tej sprawie stan faktyczny jest bowiem wyznaczony przez treść prawa materialnego, tj. art. 94a ust. 1 u.p.f., która w tej sprawie jest sporna. Z tego powodu w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut błędnej wykładni art. 94a ust. 1 u.p.f.
Art. 94a ust. 1 u.p.f. przewiduje, iż zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, natomiast nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Przepis art. 94a u.p.f. został wprowadzony ustawą z 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2007 r. Nr 75, poz. 492) w konsekwencji implementacji m.in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 31 marca 2004 r. (2004/27/WE), zmieniającej dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi i obowiązywał od 1 maja 2007 r. Sformułowany w nim zakaz dotyczył reklamy działalności aptek lub punktów aptecznych, skierowanej do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach. Analizowany przepis został zmieniony 1 stycznia 2012 r. przez art. 60 pkt 7 ustawy z 12 maja 2011r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2011 r. poz. 122) i aktualnie zakaz ten obejmuje każdą formę reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Z zakresu pojęcia reklamy apteki wyłączono jedynie informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Powyższe zmiany uzasadniano koniecznością zwiększenia ochrony pacjentów oraz finansów publicznych przed negatywnymi skutkami reklamy aptek, podnosząc, że "cele przedsiębiorców prowadzących apteki, w tym dążenie do maksymalizacji zysku, muszą być podporządkowane wymogom wynikającym z konieczności ochrony zdrowia pacjentów" (uzasadnienie do projektu w/w nowelizacji, druk sejmowy VI.3491).
Podobnie reklamę zdefiniowano w art. 2 dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 376, s. 21), w którym przyjęto, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań.
Do koncepcji szerokiego zakresu pojęcia reklamy produktu leczniczego, analogicznie stosowanego w odniesieniu do reklamy apteki, przychylił się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, analizując uregulowania dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz. Urz. WE L 311 z 28.11.2001, s. 67), zmienionej w szczególności (w zakresie reklamy) dyrektywą 2004/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 31 marca 2004 r. (Dz. Urz. UE L 136 z 30 kwietnia 2004, s. 34) w wyroku z 5 maja 2011 r., sygn. C-316/09 (opubl. www.eur-lex.europa.eu). W powołanym wyroku Trybunał stwierdził, że szerokie pojmowanie reklamy jest potwierdzone zasadniczym celem dyrektywy 2001/83, który leży w ochronie zdrowia publicznego. W ocenie TSUE podstawową charakterystyczną cechą reklamy jest cel przekazu. Stanowi on decydujące kryterium dla celów odróżnienia reklamy od zwykłej informacji. Nawet przekazy zawierające jedynie obiektywne informacje mogą zostać uznane za reklamę, o ile przekaz jest ukierunkowany na zachęcanie do przepisywania, dostarczania, sprzedaży lub konsumpcji produktów leczniczych. Natomiast wskazanie czysto informacyjne, bez zamiaru zachęcania, nie jest objęte zakresem przepisów dyrektywy dotyczących reklamy produktów leczniczych. Oceny czy rozpowszechnianie informacji jest dokonane w celu reklamowym należy dokonać poprzez konkretne badanie istotnych okoliczności danego przypadku, co należy do sądu krajowego (por. także glosę aprobującą M. Świerczyńskiego, opubl. LEX/el. 2011).
Należy zauważyć, że już na tle wcześniejszego, mniej restryktywnego unormowania art. 94a ust. 1 u.p.f. (Zabroniona jest reklama działalności aptek lub punktów aptecznych skierowana do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach), w orzecznictwie wyrażano pogląd, że reklamą jest działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług w danej aptece. Reklamą działalności apteki był więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece – niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków, jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych (por. m.in. wyroki WSA w Warszawie z 17 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 698/08 i z 1 lutego 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1960/07 oraz z 20 września 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 838/10). W orzecznictwie podkreślano, że "reklama oznacza każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług. Przyjmowano, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów ocennych ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna." (wyrok Sąd Najwyższy z 2 października 2007r., sygn. akt II CSK 289/07, LEX nr 341805).
Przedstawione stanowisko sformułowane na tle art. 94a u.p.f. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z 12 maja 2011 r., zachowało aktualność w odniesieniu do obecnie obowiązującego przepisu art. 94a ust. 1 u.p.f. przewidującego całkowity zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Przy rozróżnieniu informacji od reklamy "trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru – taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana." (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07). Podzielając zatem wypracowane w dotychczasowym orzecznictwie stanowisko, za reklamę działalności apteki uznać należy każde działanie, skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, jeżeli jego celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych oferowanych w danej aptece, prowadzone zarówno wewnątrz apteki jak i poza nią. Reklamą jest zatem szeroko pojmowane informowanie potencjalnych klientów o preferencjach obowiązujących w danej aptece, co z kolei ma ich zachęcać do korzystania z konkretnej apteki, a więc reklamą jest każde działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług.
Mając powyższe na uwadze, NSA podziela wyrażoną przez Sąd pierwszej instancji ocenę, że ujawnione w niniejszej sprawie działania podjęte w aptece skarżącej miały na celu zachęcenie do kupna produktów w tej właśnie aptece oraz zwiększenie jej obrotów, a tym samym obrotów skarżącej jako podmiotu prowadzącego aptekę. Należy podzielić ocenę organu zaakceptowaną przez Sąd pierwszej instancji, że wszystkie sporne działania skarżącej stanowiły formę zareklamowania apteki.
W szczególności zatem słusznie Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu, że umieszczenie w widocznym dla pacjentów miejscu - w izbie ekspedycyjnej plakatu zatytułowanego "D. S.A. Dbam o Zdrowie", na którym zamieszczono między innymi tekst: "W D. PACJENT jest zawsze w CENTRUM UWAGI (...)"i umieszczenie w oknie oraz na drzwiach wejściowych do ekspedycji widocznych z zewnątrz naklejek "Razem zawsze po zdrowie", "Masz pytanie? Zadzwoń [...] [...]" - stanowiło reklamę w rozumieniu art. 94a ust. 1 u.p.f., gdyż było zachętą do skorzystania z usług/oferty tej apteki ogólnodostępnej o nazwie "A. D. o Z.", zlokalizowanej w Ż. przy ul. Ż. [...]. Także informowanie klientów tej apteki poprzez umieszczenie w widocznym dla pacjentów miejscu tj. w izbie ekspedycyjnej plakatów oraz umieszczenie w oknie oraz na drzwiach wejściowych do ekspedycji widocznych z zewnątrz naklejek, że w tej konkretnej aptece można nabyć leki recepturowe, wykonać krople oczne, odebrać zamówienia [...], wypożyczyć inhalator, że pierwszeństwo mają kobiety w ciąży, że apteka ma infolinię i obsługuje pacjentów także w języku angielskim - także należy uznać za mające na celu wyróżnienie apteki na tle innych konkurencyjnych placówek oraz zachęcenie klientów do korzystania z usług apteki oferującej takie świadczenia, podczas gdy ten zakres działań to w istocie podstawowy zakres działalności farmaceutycznej apteki wynikający wprost z u.p.f. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, że sporne plakaty i naklejki miały na celu reklamowanie tej konkretnej apteki. W szczególności umieszczenie plakatu i naklejek informujących o możliwości sporządzenia leku recepturowego miało na celu wyróżnienie tej apteki na tle innych konkurencyjnych placówek oraz zachęcenie klientów do korzystania z apteki oferującej takie usługi, które zgodnie z u.p.f. powinny być świadczone w każdej aptece. Nie ma przy tym znaczenia, że plakat dotyczy leku recepturowego, którego nie nabywa się pod wpływem impulsu czy reklamy, bo do jego zakupu konieczne jest posiadanie recepty wystawionej przez lekarza. Z powyższego wynika jedynie, że przedmiotowa reklama jest kierowana do konkretnej grupy klientów – tj. dysponujących niezbędną receptą. Nie ulega wątpliwości, że pacjent wybierając aptekę, w której zrealizuje receptę, może kierować się zamieszczoną na drzwiach wejściowych apteki obietnicą otrzymania produktu albo informacją o jego dostępności. Analogicznie oceniać należy również naklejki na drzwiach wejściowych "Wykonujemy krople oczne". Powyższe wyróżnia ją na tle innych aptek i wpływa potencjalnie na możliwość rozpoznawania apteki skarżącej na rynku, zachęca do korzystania z jej usług i zwiększenia tym samym sprzedaży w aptece, co zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem stanowi zabronioną przez art. 94a ust. 1 u.p.f. reklamę apteki.
Trafnie zatem uznał Sąd w ślad za organem, że działalność skarżącej stanowiła formę popularyzowania apteki, bowiem skarżąca przy pomocy plakatów oraz innych materiałów umieszczonych na drzwiach apteki i w izbie ekspedycyjnej, informowała klientów apteki, że w tej konkretnej aptece można będzie nabyć określone produkty oraz że są w niej świadczone określone usługi. W odbiorze konsumenta, do którego adresowana jest naklejka albo plakat, nie zostają one odczytane jako oficjalny komunikat urzędowy dotyczący obowiązku informacyjnego wynikającego z ustawy, lecz są odbierane jako przekaz reklamowy i stanowią wyraźną oraz bezpośrednią zachętę skierowaną do pacjenta, aby skorzystać z usług danej apteki, która realizuje zamówienie na leki recepturowe.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie prawidłowe było odkodowanie w wyniku wykładni przez Sąd pierwszej instancji, a wcześniej organ, treści normy prawnej art. 94a ust. 1 u.p.f.
W konsekwencji, wobec niezasadności podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu materialnoprawnego dotyczącego wykładni art. 94a ust. 1 u.p.f., niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (pkt 1b petitum skargi kasacyjnej). Naruszenia tych przepisów upatruje bowiem skarżąca kasacyjnie w przekroczeniu przez organ granic swobodnej oceny dowodów, co nietrafnie identyfikuje z uznaniem prowadzonej przez skarżącą aktywności za reklamę apteki ogólnodostępnej. Wobec uznania przez NSA powyższego zarzutu naruszenia prawa materialnego za niezasadny, nie mogły zostać uwzględniany tak sformułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania.
W ustalonym stanie faktycznym sprawy, wobec niespornie stwierdzonych działań skarżącej, prawidłowe było zastosowanie art. 94a ust. 1 u.p.f. przez organ, co zasadnie zaakceptował Sąd.
Uwzględniając zatem przedstawioną wykładnię przepisu art. 94a ust. 1 u.p.f. oraz ustalony i niezakwestionowany skutecznie stan faktyczny będący podstawą orzekania, należy stwierdzić, że nieusprawiedliwiony jest sformułowany w skardze kasacyjnej drugi z podniesionych zarzutów materialnych tj. zarzut naruszenia art. 129b ust. 1 i 2 u.p.f. poprzez przyjęcie, że działania skarżącej stanowiły prowadzenie przez skarżącą niedozwolonej reklamy, co mogło skutkować nałożeniem kary pieniężnej (punkt 2 in fine petitum skargi kasacyjnej). Skoro skarga kasacyjna nie zakwestionowała skutecznie prawidłowości poglądu, że wskazane przez organ działania skarżącej stanowiły niedozwoloną reklamę, to nie może być uznany za zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut, że nałożenie na skarżącą kary pieniężnej "było niewłaściwe".
Z tego samego powodu nie mógł też zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. (pkt 1.a petitum skargi kasacyjnej), nie doszło bowiem w tej sprawie do bezprzedmiotowości postępowania, skoro skarżąca naruszyła przepisy Prawa farmaceutycznego.
Mając na uwadze powyższe, ponieważ skarga nie został oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 3600 zł stanowi zwrot kosztów udziału w rozprawie przed NSA oraz sporządzenia i wniesienia przez profesjonalnego pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji, odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 179 p.p.s.a. (por. uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, ONSAiWSA z 2013 r., nr 3, poz. 38).