II GSK 96/25

II GSK 96/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Łd 340/24 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-10-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 11 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2119
art. 86 § 1a
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 383
art. 177 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. i pkt 3,  w art. 135a ust. 1 pkt 1 lit.i pkt 3, art. 137 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b, art. 102
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 340/24 w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 12 marca 2024 r. nr SKO.4121.20.2024 w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 3 października 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 340/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. L. (strona, skarżący, strona skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (SKO, organ II instancji, organ) z dnia 12 marca 2024 r., nr SKO.4121.20.2024, w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
W dniu 31 października 2022 r. do Urzędu Miasta Łodzi wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 16 września 2022 r., sygn. akt IV Ko 2317/22, o zatrzymaniu z dniem 8 września 2022 r. względem skarżącego prawa jazdy kategorii B. Postanowienie to zostało wydane w sprawie o czyn z art. 86 § 1a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (k.w). W dniu 20 września 2023 r. do Urzędu Miasta Łodzi wpłynęło z kolei postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 18 września 2023 r., sygn. akt. V K 585/23, o zwrocie stronie ww. zatrzymanego prawa jazdy. Z treści przedmiotowego postanowienia wynika, że 11 września 2023 r. został wydany wyrok o uznaniu skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 177 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (k.k.), bez orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. W dniu 12 grudnia 2023 r. strona wystąpiła do Urzędu Miasta Łodzi z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B bez kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 31 stycznia 2024 r. odmówił stronie zwrotu prawa jazdy kategorii B zatrzymanego postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 16 września 2022 r. bez kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Strona pismem z 16 lutego 2024 r. złożyła odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z 12 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 31 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, przytaczając treść art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a i b, ust. 2 i 3 oraz art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, wyjaśnił, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego kierowca był pozbawiony na okres przekraczający rok, jest uzależniony od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie ma miejsce ustanie przyczyny zatrzymania, albowiem dokument prawa jazdy strony został zatrzymany postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, a zatem początek okresu zatrzymania prawa jazdy należy liczyć od dnia jego wydania, tj. 16 września 2022 r., natomiast końcem okresu zatrzymania jest data wydania postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 18 września 2023 r. o zwrocie stronie zatrzymanego prawa jazdy. SKO zauważyło, że z powyższego zestawienia dat wynika, iż upłynął okres przekraczający rok, co oznacza, iż strona powinna nie tylko poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, ale i uzyskać pozytywny wynik w tym zakresie. Organ stwierdził również, iż zwrot prawa jazdy nie może nastąpić bez dodatkowego warunku w postaci poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Organ II instancji zwrócił również uwagę, iż czyn w postaci naruszeń przepisów ruchu drogowego ustawodawca obarczył konsekwencjami nie tylko karnymi, ale również administracyjnymi związanymi z posiadanym uprawnieniem do kierowania pojazdami. Zostały one określone w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawa o ruchu drogowym, jak i w ustawie o kierujących pojazdami. Jedną z tych konsekwencji jest nałożony na kierowcę obowiązek odbycia kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, m.in. w sytuacji zatrzymania prawa jazdy powyżej jednego roku, przy czym organy pierwszej i drugiej instancji są związane wydanymi przez sąd postanowieniami o zatrzymaniu prawa jazdy oraz o jego zwrocie i nie mają kompetencji do weryfikowania zawartych w nich rozstrzygnięć.
Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W dniu 3 października 2024 r. na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wydał postanowienie o dopuszczeniu w sprawie dowodu z pisma Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, V Wydziału Karnego, z 4 grudnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt V K 585/23.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
Na wstępie Sąd I instancji wskazał, że stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. Z ustaleń organów orzekających w sprawie wynika, że dokument prawa jazdy został zatrzymany z mocą od 8 września 2022 r. postanowieniem z 16 września 2022 r. Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi IV Wydziału Karnego, sygn. akt IV Ko 2317/22, w związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przez skarżącego wykroczenia z art. 86 § 1a k.w. Następnie postanowieniem z 18 września 2023 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, sygn. akt. V K 585/23, zwrócił skarżącemu zatrzymane prawo jazdy. Wyrokiem z 11 września 2023 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 177 § 1 k.k., nie orzekając wobec niego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organy dokonały właściwej subsumcji i wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tj. art. 102 ust. 2 w związku z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (u.k.p.). WSA w Łodzi przypominał, że stosownie do art. 102 ust. 2 zd. 1 u.k.p. zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Z brzmienia art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. wynika, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Sąd Wojewódzki podkreślił, że ustawodawca jednoznacznie wskazał, że przesłanką do skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest upływ okresu przekraczającego rok liczony od dnia zatrzymania prawa jazdy. Dla spełnienia tej przesłanki istotne jest, aby był to okres ciągły, nieprzerwany, przekraczający okres roku od dnia zatrzymania prawa jazdy, natomiast nie ma prawnego znaczenia, na jakiej podstawie prawnej doszło do zatrzymania prawa jazdy, jak również okoliczność, czy zatrzymanie prawa jazdy na okres przekraczający rok wynikało z jednej, czy kilku podstaw prawnych. Z zestawienia dat (od 16 września 2022 r. do 18 września 2023 r.) wynika, że okres pozbawienia skarżącego prawa jazdy przekroczył roczny okres, o którym stanowi art. 102 ust. 2 w związku z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. WSA w Łodzi podkreślił, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie ma uprawnień do oceny prawidłowości orzeczeń sądu powszechnego. Tak więc organy administracji czy też sąd administracyjny nie mogą kwestionować legalności wydanych przez sąd powszechny postanowień. Wbrew twierdzeniom przedstawionym w skardze wzruszenie orzeczeń sądu powszechnego możliwe jest tylko przez sąd powszechny, a sąd administracyjny nie ma żadnej możliwości zainicjowania takiego postępowania, w tym przypadku dotyczącego zbadania prawidłowości postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Sąd Wojewódzki zauważył, że w stanie faktycznym sprawy nie miał miejsca wyjątek wskazany w art. 49 ust. 3 u.k.p. W niniejszej sprawie miała miejsce zmiana kwalifikacji prawnej czynu, polegająca na uznaniu czynu za przestępstwo, mimo że wcześniej był on uznany za wykroczenie. WSA w Łodzi wskazał, że nie zasługuje również na uwzględnienie stanowisko zaprezentowane w treści dopuszczonego w sprawie dowodu z pisma Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, V Wydziału Karnego, z 4 grudnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt V K 585/23, w którym stwierdzono, że podstawa zatrzymania prawa jazdy definitywnie odpadła z chwilą uwzględnienia przez sąd karny wniosku złożonego w trybie art. 335 k.p.k. i wydania wyroku skazującego bez orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zdaniem Sądu I instancji, postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji o odmowie zwrotu prawa jazdy zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad, o których mowa art. 6, art. 7, art. 7a, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd I instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) orzekł o oddaleniu skargi.
IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zrzekł się przeprowadzania rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
1. art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię tego przepisu w zakresie:
a) określenia daty "ustania przyczyny zatrzymania" prawa jazdy i włożenie jej w sposób formalny w oparciu o datę 18 września 2023 roku, tj. datę wydania postanowienia przez Sąd Rejonowy dla Łodzi postanowienia w sprawie V K 585/23;
b) błędnego obliczenia terminu 1 roku zatrzymania prawa jazdy i obliczenie tego terminu jedynie w oparciu o datę postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia o zatrzymaniu prawa jazdy tj. 16 września 2022 roku i datę wydania postanowienia przez Sąd Rejonowy dla Łodzi postanowienia w sprawie V K 585/23 o zwrocie stronie zatrzymanego prawa jazdy,
- w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu winna doprowadzić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie własnych ustaleń, że przyczyna zatrzymania prawa jazdy ustała w dacie, w której okazało się, że czyn skarżącego nie stanowił wykroczenia, ewentualnie najpóźniej gdy prokurator uzgodnił ze skarżącym treść wniosku o skazanie w trybie art. 335 k.p.k. bez środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów;
2) art. 137 ust. 1 pkt. 2 "ustawy praw o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że Sąd Rejonowy jest właściwy do wydania postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy jedynie w sprawie o wykroczenie a nie w sprawie o przestępstwo, co oznacza, że w sytuacji, gdy czyn skarżącego został zakwalifikowany uprzednio jako wykroczenia a potem następczo jako przestępstwo to, o zatrzymaniu prawa jazdy decydował już jako wyłącznie właściwy prokurator zgodnie z pkt. 1 tego przepisu, który na żadnym etapie postępowania nie widział konieczności wydania takiego postanowienia jak również wnioskowania o zastosowanie środka karnego w postaci cofnięcia uprawnień, czego dał wyraz w szczególności we wniosku złożonym do Sądu w trybie art. 335 k.p.k.";
3) art. 49 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w ślad za stanowiskiem organów administracji, że skarżący podlega obowiązkowo procedurze sprawdzeniu kwalifikacji z uwagi na ponad roczne zatrzymanie prawa jazdy i w związku z tym nie ma prawnej możliwości zwrócenia mu dokumentu prawa jazdy.
II. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 11 p.p.s.a. poprzez:
a) wyrażenie poglądu na str. 7 uzasadnienia, że sądy administracyjne "nie mogą kwestionować legalności wydawanych przez Sąd powszechny postanowień w sytuacji, gdy z art. 11 p.p.s.a, wynika, że Sąd Administracyjny ma prawo do dokonywania własnych ustaleń w sprawie i jest związany jedynie ustaleniami prawomocnego wyroku karnego skazującego, przy czym dokonywanie własnych ustaleń i własna ocena prawna sądu administracyjnego nie stanowi kwestionowania legalności bo odnosi się do faktów mających znaczenie dla wydania decyzji administracyjnych a nie orzeczeń sądów powszechnych";
b) odmowę związania wyrokiem skazującym wydanym w dniu 11.09.2023 r. w sprawie V K 585/23, mocą którego nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów, a więc najpóźniej w tej dacie ustała przyczyna zatrzymania prawa jazdy.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
V. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżony wyrok – w granicach możliwej kontroli kasacyjnej – odpowiada prawu.
2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
3. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył – zgodnie z zasadami związania granicami skargi kasacyjnej oraz rozporządzalności procesowej – rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji podniesionych zarzutów kasacyjnych.
4. Oddaleniu w pierwszej kolejności podlegał zarzut naruszenia prawa procesowego sądowoadministracyjnego w zakresie art. 11 p.p.s.a. (błędnie powiązany z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) przez naruszenie granic związania sądu administracyjnego prawomocnymi orzeczeniami wydanymi w postępowaniu karnym.
Wbrew ocenie strony skarżącej kasacyjnie kontrolowany Sąd Wojewódzki nie naruszył – gdyż nie mógł w niniejszym postępowaniu naruszyć – zasady związania ustaleniami sentencyjnymi prawomocnego wyroku skazującego.
Po pierwsze, bezpośrednim przedmiotem odniesienia w sprawie kontroli legalności zaskarżonej decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy były postanowienia sądów karnych orzekających w sprawie o wykroczenie z art. 86 § 1a k.w. (postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieście w Łodzi z dnia 16 września 2022 r. o zatrzymaniu prawa jazdy, sygn. akt IV Ko 2317/22) oraz w sprawie o przestępstwo z art. 177 § 1 k.k. (postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieście w Łodzi z dnia 18 września 2023 r. o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy, sygn. akt V K 585/23), natomiast wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieście w Łodzi z dnia 11 września 2023 r., sygn. akt V K 585/23, skazujący skarżącego za przestępstwo z art. 177 § 1 k.k., bez orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, stanowił jedynie przesłankę do wydania ww. postanowienia z dnia 18 września 2023 r. W związku z powyższym błędne jest twierdzenie, że kontrolowany Sąd Wojewódzki mógł w jakimkolwiek zakresie naruszyć związanie powyższym wyrokiem.
Po drugie, nie jest prawidłowy wniosek, że już z chwilą wydania powyższego wyroku (11 września 2023 r.) "ustała przyczyna zatrzymania prawa jazdy", skoro podstawą sądowego zatrzymania prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 3 i w art. 135a ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (u.p.r.d.), jest postanowienie sądu właściwego w sprawie o wykroczenie (art. 137 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d.), a nie przepisy art. 102 ust. 1-1e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (u.k.p.), co skutkuje tym, że "ustanie przyczyny" zatrzymania prawa jazdy następuje dopiero w dniu wydania postanowienia sądu o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy (art. 137 ust. 5 i 6 pkt 2 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d.), które podlega doręczeniu właścicielowi prawa jazdy, a ponadto o jego wydaniu zawiadamiany jest organ, który wydał to prawo jazdy. W tym zakresie nie stosuje się zatem przepisu art. 102 ust. 2 u.k.p. (zob. dalsze uwagi poniżej), albowiem przepis ten odnosi się do podstaw wydawania przez właściwego starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem (art. 102 ust. 1-1e u.k.p.).
Po trzecie, jakkolwiek Sąd a quo stwierdził, że sądy administracyjne "nie mogą kwestionować legalności wydanych przez sąd powszechny postanowień" (w istocie jest to zagadnienie zakresu mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń sądu powszechnego, która kształtuje się odmienne w sprawach karnych i cywilnych), to jednak ogólny wniosek wynikający z tego twierdzenia jest w przedmiotowej sprawie prawidłowy. Sąd Wojewódzki zaakcentował w ten sposób fakt, że nie może – choćby pośrednio – pominąć okoliczności, że sąd wydał postanowienie o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy dopiero po wydaniu wyroku co do tożsamego czynu uznanego na skutek zmiany kwalifikacji za przestępstwo, pomimo iż już wcześniej sprawa o wykroczenie przestała być aktualna. Dopiero zatem w dniu wydania przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieście w Łodzi postanowienia z dnia 18 września 2023 r. o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy, sygn. akt V K 585/23, ustała w sensie prawnym "przyczyna" jego zatrzymania.
5. W nawiązaniu do dokonanej powyżej oceny zarzutu kasacyjnego naruszenia prawa procesowego, negatywnej weryfikacji podlegały także zarzuty naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 102 ust. 2 u.k.p. oraz art. 137 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
Zaproponowana przez stronę skarżącą kasacyjnie wersja interpretacyjno-subsumpcyjna regulacji wskazanej jako wzorzec kontroli kasacyjnej jest wadliwa.
Jak już podniesiono (zob. pkt 4 powyżej), regulujący zasady zwrotu zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem przepis art. 102 ust. 2 u.k.p. ma zastosowanie – zgodnie z wewnętrzną systematyką art. 102 – tylko do przyczyn zatrzymania prawa jazdy (pozwolenia na kierowanie tramwajem) na podstawie decyzji administracyjnych właściwego starosty (art. 102 ust. 1-1e u.k.p.). Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do podstawy sądowego zatrzymania prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 3 i w art. 135a ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 3 u.p.r.d., w drodze wydania postanowienia sądu właściwego w sprawie o wykroczenie (art. 137 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d.). W takim wypadku "ustanie przyczyny zatrzymania" to wydanie przez sąd postanowienia o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy (art. 137 ust. 5 i 6 pkt 2 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d.).
Wniosek powyższy nie oznacza jednak, że w sprawie, której dotyczy skarga, upływ rocznego terminu od dnia zatrzymania prawa jazdy na mocy postanowienia sądu właściwego w sprawie o wykroczenie (art. 137 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d.), nie skutkuje powstaniem warunku zwrotu prawa jazdy w postaci uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. O ile bowiem przepis art. 102 u.k.p. nie ma w tej sytuacji zastosowania, o tyle nie ulega wątpliwości, że podstawa do ustanowienia tego rodzaju warunku w odniesieniu do osoby, której prawo jazdy zostało zatrzymane na mocy postanowienia sądowego, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 3 i w art. 135a ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 3 u.p.r.d., wynika z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 49 ust. 2 u.k.p. (z zastrzeżeniem art. 49 ust. 3 u.k.p., zgodnie z którym przepisów art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b nie stosuje się do osób, wobec których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone). Przepis art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. ustanawia zatem ogólny warunek zwrotu zatrzymanego prawa jazdy (lub pozwolenia na kierowanie tramwajem) osobie, która była go pozbawiona na okres przekraczający rok, niezależnie od podstawy tego zatrzymania (decyzja administracyjna lub orzeczenie sądowe). W zakresie decyzji administracyjnych właściwego starosty o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem warunek ten został skonkretyzowany w art. 102 ust. 2 u.k.p. (z zastrzeżeniem art. 102 ust. 2a-3 u.k.p.), natomiast w odniesieniu do postanowień prokuratorskich lub sądowych (art. 137 ust. 1 u.p.r.d.) – wynika on z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b, z zastrzeżeniem art. 49 ust. 3 u.k.p.
Jeżeli zatem w niniejszej sprawie przyczyna zatrzymania prawa jazdy na mocy postanowienia sądu, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. (postanowienie z dnia 16 września 2022 r.), ustała dopiero z dniem wydania postanowienia tego sądu o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy (postanowienie z dnia 18 września 2023 r.), to tym samym w świetle art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 49 ust. 2 u.k.p. (z zastrzeżeniem art. 49 ust. 3 u.k.p.) – wobec pozbawienia (w sensie prawnym) skarżącego prawa jazdy przez okres przekraczający rok – został zaktualizowany warunek ustawowy (a więc niezależny od treści postanowienia sądowego o zwrocie prawa jazdy skarżącemu) zwrotu prawa jazdy w postaci złożenia, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.
6. W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej.
-----------------------
2