VI SA/WA 1649/05

VI SA/Wa 1649/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki /przewodniczący/
Dorota Wdowiak
Ewa Marcinkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Sygn. powiązane
II GZ 140/05 - Postanowienie NSA z 2006-01-11
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Asesor WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2006 r. sprawy ze skargi Rady Izby Notarialnej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę
Uzasadnienie
Rada Izby Notarialnej w [...] wniosła skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2005 r. w przedmiocie powołania J. J. na stanowisko notariusza i wyznaczenia jej siedziby kancelarii notarialnej w W.
Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż J. J. w roku 1998 ukończyła prawo na Wydziale Prawa i Administracji [...], a następnie w latach 1998-2000 odbyła aplikację notarialną w okręgu Izby Notarialnej w [...].
Po zdaniu egzaminu notarialnego z wynikiem dobrym decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2001 r. została powołana na stanowisko asesora notarialnego w okręgu Izby Notarialnej w [...].
W dniu [...] marca 2004 r. do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynął wniosek J. J. o powołanie jej na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w W. Do wniosku załączona została pozytywna opinia wystawiona przez notariusz K. L., u której w kancelarii kandydatka była zatrudniona w charakterze asesora notarialnego.
Pismem z dnia [...]marca 2004 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Rady Izby Notarialnej w [...] o wydanie opinii odnośnie kandydatki na stanowisko notariusza oraz wskazanej przez nią siedziby kancelarii notarialnej.
Na polecenie Prezesa Rady Izby Notarialnej w [...] notariusz P. M. przeprowadził w dniach [...] i [...] lipca 2004 r. lustrację działalności asesora notarialnego J. J.
W dniu [...] sierpnia 2004 r. J. J. skierowała do Ministra Sprawiedliwości skargę na bezczynność Rady Izby Notarialnej w [...] w przedmiocie zaopiniowania jej wniosku o powołanie na stanowisko notariusza.
Rada Izby Notarialnej w [...] w piśmie z dnia [...] sierpnia 2004 r. poinformowała Ministra Sprawiedliwości, że opinia zostanie wydana w połowie września po przedstawieniu protokołu z lustracji przez notariusza P. M.
Notariusz P. M. sporządził protokół z lustracji we wrześniu 2004 r. W protokole tym nie zajął jednoznacznego stanowiska, czy kandydatka jest należycie przygotowana do samodzielnego wykonywania zawodu notariusza pozostawiając ocenę Radzie Izby Notarialnej.
W dniu [...] września 2004 r. J. J. skierowała do Ministra Sprawiedliwości kolejną skargę na bezczynność Rady Izby Notarialnej w [...] w przedmiocie wydania opinii, natomiast pismem z dnia [...] września 2004 r. zwróciła się do Prezesa Rady Izby Notarialnej w [...] o informację kiedy Rada zaopiniuje jej wniosek.
Pismem z dnia [...] października 2004 r. Prezes Rady Izby Notarialnej w [...] poinformował skarżącą, że jej wniosek zostanie zaopiniowany na posiedzeniu Rady w pierwszej połowie listopada 2004 r.
W dniu [...] listopada 2004 r. J. J. zwróciła się z kolejnym pismem do Ministra Sprawiedliwości w związku z bezczynnością Rady Izby Notarialnej w [...] oraz stanowiskiem Krajowej Rady Notarialnej, że nie jest właściwa do rozpoznania jej skargi na bezczynność.
W dniu [...] listopada 2004 r. Rada Izby Notarialnej w [...] podjęła uchwałę, w której negatywnie zaopiniowała wniosek J. J. odnośnie powołania jej na stanowisko notariusza oraz odnośnie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...].
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że kandydatka na notariusza nie spełnia przesłanki z art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, tj. wymogu nieskazitelnego charakteru. Powołano się na fakt, że rodzice J. J. zostali skazani prawomocnymi wyrokami karnymi za zabór mienia wielkiej wartości na szkodę Krajowej Rady Notarialnej. Kryterium nieskazitelnego charakteru natomiast to umiejętność realnej oceny zdarzeń i zjawisk zarówno osoby kandydata, jak i potencjalnej jego klienteli. Zdaniem Rady kandydatka nie posiada takich cech skoro jako osoba wykształcona, po studiach prawniczych i aplikacji notarialnej nie dostrzegła dysonansu pomiędzy możliwościami zarobkowymi rodziców, a poziomem życia rodziny. Jednocześnie Rada stwierdziła, że lustracja przeprowadzona przez notariusza P. M. nie daje podstawy do oceny negatywnej. Podniesione w protokole z lustracji nieprawidłowości są do wyeliminowania w dalszej praktyce notarialnej. Odnośnie wniosku o wyznaczenie siedziby kancelarii w W. Rada stwierdziła natomiast, że w jej ocenie nie ma potrzeby tworzenia w W. kolejnej kancelarii notarialnej, a obecna ilość notariuszy w pełni zaspokajają zapotrzebowanie na czynności notarialne.
J. J. w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. skierowanym do Ministra Sprawiedliwości podtrzymała swój wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w W. informując jednocześnie, że nie skorzystała z możliwości wniesienia zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] opiniującą negatywnie jej wniosek. Ustosunkowując się do tej opinii stwierdziła, że jest ona próbą obarczenia jej odpowiedzialnością za czyny jej rodziców. Wskazała na to, że po wyjściu na jaw sprawy wyprowadzenia pieniędzy na szkodę Krajowej Rady Notarialnej przez jej rodziców było prowadzone przez Radę Izby Notarialnej wewnętrzne postępowanie w celu ustalenia, czy ona i jej mąż nie uczestniczyli w tym procederze. O wynikach tego postępowania nie została poinformowana, jednak nie wszczęto procedury skreślenia jej i jej męża z listy asesorów, a przecież wymóg nieskazitelnego charakteru dotyczy także asesorów notarialnych. Odnośnie siedziby kancelarii kandydatka wskazała, że inni asesorzy którzy złożyli wnioski po niej dostali pozytywne opinie odnośnie lokalizacji kancelarii w W.
Lokal przy ul. R. w W. zaproponowany przez J. J. do prowadzenia kancelarii notarialnej został w dniu [...] grudnia 2004 r. zaopiniowany pozytywnie przez notariusz B. T.
Pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. Minister Sprawiedliwości poinformował strony o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie powołania J. J. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w W.
J. J. w piśmie z dnia [...] stycznia 2005 r. skierowanym do Ministra Sprawiedliwości powołała się na pismo Rady Izby Notarialnej w [...] znajdujące się w aktach sprawy karnej jej rodziców sygn. akt [...], z którego treści ma wynikać, że przeprowadzone przez Radę postępowanie wyjaśniające doprowadziło do wniosku, że uzyskane materiały nie dają jednoznacznej możliwości postawienia zarzutów J. J. i jej mężowi, że w sposób świadomy korzystali z "owoców" przestępczego działania na szkodę korporacji notarialnej oraz zarzutu J. J., że winna ona rozpoznać okoliczności zamożnego życia jej rodziny, jako nie posiadające uzasadnienia w oficjalnych dochodach.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Minister Sprawiedliwości powołał J. J. na stanowisko notariusza i wyznaczył jej siedzibę kancelarii notarialnej w W.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że kandydatka bezspornie spełnia wymogi z art. 11 pkt 1 oraz pkt 3-7 ustawy Prawo o notariacie. Jednocześnie stwierdził, że zarzuty Rady Izby Notarialnej w [...], że kandydatka nie spełnia wymogu nieskazitelnego charakteru zostały sformułowane lakonicznie i nie poparte żadnymi dowodami. Zabór mienia na szkodę Krajowej Rady Notarialnej dokonany przez rodziców nie może być bowiem podstawą negatywnej oceny kandydatki. Stanowisko Rady w tym zakresie nie zostało natomiast powiązane z konkretnymi faktami i nie przedstawiono przekonywującej argumentacji prawnej. Z kolei odnośnie siedziby kancelarii notarialnej Minister Sprawiedliwości stwierdził, powołując się na raport o stanie notariatu za 2002 r., że biorąc pod uwagę ilość sporządzanych aktów notarialnych oraz innych czynności notarialnych w W. zasadnym jest utworzenie w tym mieście kolejnej kancelarii notarialnej. W. jest bowiem ośrodkiem, w którym skoncentrowany jest obrót gospodarczy, co powoduje szczególne i wysokie zapotrzebowanie na specjalistyczną obsługę notarialną. Jednocześnie podkreślił, że argumenty przedstawione w uzasadnieniu uchwały Rady Izby Notarialnej w [...] wskazujące na wystarczająca liczbę kancelarii notarialnych oraz na zaspokojenie potrzeb społeczeństwa na usługi notarialne w tym mieście nie zostały poparte żadnymi rzeczowymi dowodami.
Rada Izby Notarialnej w [...], po otrzymaniu decyzji, wystąpiła do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a zwłaszcza art. 7 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Minister Sprawiedliwości powinien nie tylko ustosunkować się do negatywnej opinii Rady, ale także poddać ją weryfikacji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Zanegowanie stanowiska Rady nie oznacza bowiem, że kandydatka spełnia wymóg nieskazitelnego charakteru. Odnośnie wymogu nieskazitelnego charakteru Rada powołała się na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 listopada 1999 r. sygn. akt II S.A. 1131/99 oraz z dnia 18 czerwca 2001 r. sygn. akt II S.A. 1610/00 stwierdzając, że w sprawie J. J. ustaleniu powinny podlegać również fakty z jej życia prywatnego, a zwłaszcza okoliczności dotyczące jej zachowania względem przestępczego procederu, w który zaangażowani byli jej rodzice. Zarzucono też, że Minister Sprawiedliwości nie zgromadził niezbędnych danych statystycznych w celu ustalenia celowości tworzenia w W. kolejnej kancelarii notarialnej. Stan sprawy nie został więc należycie wyjaśniony, co stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego.
J. J. ustosunkowując się w piśmie z dnia [...] lutego 2005 r. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdziła, że Rada Izby Notarialnej w [...] celowo przedłuża postępowanie o powołanie jej na stanowisko notariusza, a Prezes Rady zarzucając Ministrowi Sprawiedliwości niewyjaśnienie stanu faktycznego, sam jednocześnie nie czuje się zobowiązany do przedstawienia dowodu na okoliczność zasadności stanowiska Rady. W jej ocenie w sprawie tej nie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, natomiast Prezes Rady próbuje odwrócić ciężar dowodowy w tej sprawie. Postawiła też zarzut, że Prezes Rady Izby Notarialnej w [...][...] albo świadomie manipuluje posiadanym przez siebie materiałem dowodowym i unika upowszechnienia go w całości, albo występuje u niego stan "pomroczności", albo też zwyczajnie jest hipokrytą. Ustosunkowując się do działań Rady Izby Notarialnej w [...] stwierdziła, że osoba działania takie podejmująca niegodna jest przymiotu prawnika. Jej zdaniem członkowie Rady Izby Notarialnej w [...], a z całą pewnością jej Prezes, formułując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zachowali się w sposób uchybiający powadze i godności zawodu. Ich działania są odwetem na niej, że jest córką R. i M. K.
Zarząd Główny Stowarzyszenia Notariuszy RP przysłał Ministrowi Sprawiedliwości do wiadomości podjętą w dniu [...] lutego 2005 r. uchwałę, w której wyraził zaniepokojenie i oburzenie z powodu nominacji J. J. na stanowisko notariusza.
Rada Izby Notarialnej w [...] w piśmie z dnia [...] marca 2005 r. skierowanym do Ministra Sprawiedliwości zwróciła się o dopuszczenia jako dowodu w sprawie pisma J. J. z dnia [...] lutego 2005 r. przy ocenie, czy spełnia ona wymóg nieskazitelnego charakteru. Podkreślono przy tym, że pismo to wykracza poza dopuszczalną krytykę i zawiera personalny atak na organ samorządu notarialnego, a zwłaszcza w stosunku do Prezesa Rady Izby Notarialnej. W konkluzji stwierdzono, że Rada uznaje pismo J. J. z dnia [...] lutego 2005 r. za podstawę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
J. J. ustosunkowała się do tego stanowiska Rady Izby Notarialnej w [...] w swoim kolejnym piśmie z dnia [...] maja 2005 r. W piśmie tym wskazała jednocześnie, że Rada Izby Notarialnej w [...] na posiedzeniu w dniu [...] marca 2005 r. pozytywnie zaopiniowała wniosek innego asesora notarialnego o wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w W.
Na kilkakrotne zapytania Ministra Sprawiedliwości, czy zostało wszczęte przeciwko asesorowi notarialnemu J. J. postępowanie dyscyplinarne, Rada Izby Notarialnej w [...] w piśmie z dnia [...] czerwca 2005 r. poinformowała, że na podstawie art. 58 ustawy Prawo o notariacie prowadzi postępowanie wyjaśniające i na obecnym etapie nie może określić terminu podjęcia ewentualnej uchwały o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Zdaniem Rady sprawa wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie powinna jednak wstrzymywać wznowienia postępowania w przedmiocie powołania J. J. na stanowisko notariusza i uchylenia decyzji o powołaniu na notariusza.
Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Sprawiedliwości, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r.
W uzasadnieniu decyzji stwierdził ponownie, że Rada Izby Notarialnej nie wykazała w toku postępowania administracyjnego, że kandydatka nie spełnia wymogu nieskazitelnego charakteru. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedstawiono żadnych nowych dowodów na tę okoliczność. Minister Sprawiedliwości podkreślił przy tym, że w czasie aplikacji oraz w okresie pracy na stanowisku asesora notarialnego nie toczyło się przeciwko kandydatce żadne postępowanie dyscyplinarne i nie były rozpatrywane skargi na jej zachowanie, a Rada Izby Notarialnej w [...] w uchwale z dnia [...] stycznia 2001 r. pozytywnie zaopiniowała wniosek o powołanie jej na stanowisko asesora notarialnego. Prezes [...], u którego kandydatka odbywała aplikację notarialną wystawił jej pozytywną opinię. Również pozytywną opinię wystawiła notariusz K. L., u której w kancelarii kandydatka była zatrudniona w okresie asesury. Zarzut naruszenia przepisów postępowania jest więc niezasadny, gdyż ustalenia Ministra Sprawiedliwości nie były dowolne lecz oparte na zebranym w sprawie materiale dowodowym. Odnośnie natomiast pisma kandydatki z dnia [...] lutego 2005 r. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że oczekiwał podjęcia przez Radę jakichś konkretnych działań, jednak do [...] czerwca 2005 r. działania te nie zostały przez Radę podjęte. Minister Sprawiedliwości rozważał, czy treść tego pisma oraz użyte w nim zarzuty pod adresem Prezesa Rady Izby Notarialnej mogą rzutować na nieskazitelność charakteru kandydatki, jednak stwierdził, że brak reakcji ze strony Rady oraz jej Prezesa pozwala uznać, że Rada ma w tym zakresie także obiekcje. Te wątpliwości oraz brak reakcji Rady Minister Sprawiedliwości poczytał więc na korzyść kandydatki. Podkreślił przy tym, że uchwała Zarządu Głównego Stowarzyszenia Notariuszy RP, przysłana organowi do wiadomości, także nie została udokumentowana żadnymi dowodami. Na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego Minister Sprawiedliwości uznał więc, że na negatywną ocenę kandydatki przez Radę miała jedynie wpływ okoliczność skazania jej rodziców za zabór mienia na szkodę Krajowej Rady Notarialnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Rada Izby Notarialnej w [...] zarzuciła Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a w konsekwencji naruszenie także przepisów prawa materialnego, tj. art. 11 ustawy Prawo o notariacie.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzja Ministra Sprawiedliwości o powołaniu na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej powinna zawierać dwa rozstrzygnięcia - jedno dotyczące osoby, drugie dotyczące siedziby. Zarzucono, że odnośnie obu tych rozstrzygnięć organ naruszył wiążące go dyrektywy procedury administracyjnej.
Minister Sprawiedliwości nie ocenił bowiem przesłanki nieskazitelności charakteru kandydatki w kontekście jej pisma z dnia [...] lutego 2005 r., co stanowi naruszenie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa. Decyzja została wydana też z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, gdyż organ oceniając charakter J. J. oparł się na dowodach pochodnych (opiniach osób trzecich o kandydatce z okresu aplikacji i asesury), a nie uwzględnił dowodu pierwotnego jakim było jej pismo z dnia [...] lutego 2005 r. Ponadto Minister Sprawiedliwości uzależnił rozpatrzenie pisma kandydatki z dnia [...] lutego 2005 r. od konkretnych działań Rady, a brak reakcji ze strony Rady poczytał na korzyść kandydatki. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania, gdyż organ w efekcie uzależnił dokonanie samodzielnej oceny dowodu od podjęcia działań prawnych przez Radę Izby Notarialnej.
Odnośnie natomiast siedziby kancelarii zarzucono, że organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie odniósł się do tej kwestii, a powinien był ponownie całościowo rozpatrzyć sprawę we wszystkich jej aspektach. Wyznaczając siedzibę kancelarii notarialnej w W. organ nie przeprowadził na te okoliczność postępowania wyjaśniającego. Decyzja w tym zakresie oparta została na dowolnych ustaleniach faktycznych nie znajdujących oparcia w materiale dowodowym sprawy. Doszło więc do naruszenia art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił też, że rozpoznając sprawę nie naruszył przepisów postępowania, gdyż w toku postępowania dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych i rozstrzygnął sprawę mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes strony. Odnośnie pisma kandydatki z dnia [...] lutego 2005 r. stwierdził, że treść tego pisma nie dawała podstaw do uznania, że nie spełnia ona wymogu nieskazitelnego charakteru. Podkreślił przy tym jeszcze raz, że Rada Izby Notarialnej w [...] przez kilka miesięcy zwleka z wszczęciem ewentualnego postępowania dyscyplinarnego. Wątpliwości co do nieposiadania przez kandydatkę przymiotu nieskazitelnego charakteru Minister poczytał wiec na jej korzyść. Miejsce utworzenia kancelarii notarialnej pozostaje natomiast w kompetencji Ministra Sprawiedliwości, który ma na względzie konieczność zapewnienia obywatelom swobodnego dostępu do usług notarialnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.
Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2005 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] stycznia 2005 r. zostały wydane z naruszeniem prawa mającym wpływ na prawidłowość dokonanego przez ten organ rozstrzygnięcia.
Nie znajdują uzasadnienia podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisu art. 11 pkt 2 ustawy – Prawo o notariacie.
Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz U z 2002 r. Nr 42 poz. 369 z późn. zm.) notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej.
Art. 11 i 12 tej ustawy określają natomiast kto może być powołany przez Ministra Sprawiedliwości na stanowisko notariusza.
Decyzje Ministra Sprawiedliwości o powołaniu na stanowisko notariusza mają charakter uznaniowy. Do Ministra Sprawiedliwości należy wybór kandydatów do wykonywania zawodu notariusza, jak też wyznaczanie siedziby ich kancelarii. Na Ministrze Sprawiedliwości ciąży także obowiązek prawidłowego rozmieszczenia tych kancelarii.
Decyzja Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza, jak każda decyzja, w której ustawodawca pozostawił rozstrzygnięcie konkretnej sprawy uznaniu administracyjnemu, nie oznacza oczywiście dowolności lecz ma umożliwić uprawnionemu organowi takie rozstrzygnięcie sprawy, które uwzględnia zarówno interes osoby zainteresowanej, jak i realizację celów ustawy (takie stanowisko wyraził NSA między innymi w wyroku z dnia 25 kwietnia 1995 r. II SA 31/95).
Powołując J. J. na stanowisko notariusza i wyznaczając jej siedzibę kancelarii notarialnej w W. Minister Sprawiedliwości, w ocenie Sądu, nie wykroczył poza granice swobody uznania administracyjnego.
J. J. spełniała bowiem wszystkie wymogi formalne określone w ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie do powołania na stanowisko notariusza.
Rada Izby Notarialnej w [...] nie wykazała w toku postępowania administracyjnego zasadności stawianego kandydatce zarzutu, że nie spełnia on wymogu posiadania nieskazitelnego charakteru. Kwestionowanie przez Radę posiadania przez kandydatkę przymiotu nieskazitelnego charakteru nie zostało poparte żadnymi argumentami merytorycznymi i w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie znajduje uzasadnienia.
Jak stwierdził natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, między innymi w wyroku z dnia 18 sierpnia 2001 r. II SA 1610/00 – przez nieskazitelność charakteru należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość. Są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej. O posiadaniu tego rodzaju przymiotów mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji i wymagane rekomendacje. Ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu.
Rada Izby Notarialnej w [...] kwestionując nieskazitelność charakteru kandydatki powołała się na fakt, że rodzice J. J. zostali skazani prawomocnymi wyrokami karnymi za zabór mienia wielkiej wartości na szkodę Krajowej Rady Notarialnej. Wskazano przy tym, że kryterium nieskazitelnego charakteru to umiejętność realnej oceny zdarzeń i zjawisk zarówno osoby kandydata, jak i potencjalnej jego klienteli. Zdaniem Rady kandydatka nie posiada takich cech skoro jako osoba wykształcona, po studiach prawniczych i aplikacji notarialnej nie dostrzegła dysonansu pomiędzy możliwościami zarobkowymi rodziców, a poziomem życia rodziny.
Jak słusznie wskazał jednak Minister Sprawiedliwości sam fakt dokonania zaboru mienia na szkodę Krajowej Rady Notarialnej przez rodziców kandydatki na stanowisko notariusza nie może być podstawą negatywnej oceny kandydatki. Nie może być ona obciążana odpowiedzialnością za działania jej rodziców. Rada nie przedstawiła natomiast żadnych dowodów wskazujących na to, że kandydatka wiedziała o postępowaniu swoich rodziców, akceptowała to postępowanie oraz korzystała w sposób dostrzegalny z zagarniętego przez rodziców mienia.
Ponadto, zgodnie z ustawą Prawo o notariacie, pracując na stanowisku asesora notarialnego J. J. także musiała posiadać przymiot nieskazitelnego charakteru, a Rada nie kwestionowała wcześniej, że nie spełnia ona tego wymogu i nie wystąpiła w związku z tym o odwołanie jej ze stanowiska asesora notarialnego.
Wyraźnie też należy podkreślić, że zarówno w czasie aplikacji, jak i w okresie pracy na stanowisku asesora notarialnego nie toczyło się przeciwko J. J. żadne postępowanie dyscyplinarne i nie były rozpatrywane skargi na jej zachowanie. Zarówno Prezes [...]., u którego kandydatka odbywała aplikację notarialną, jak i notariusz K. L., u której w kancelarii kandydatka była zatrudniona na stanowisku asesora notarialnego, wystawili jej bardzo pozytywne opinie. W świetle powyższych faktów Minister Sprawiedliwości zasadnie uznał, iż pismo J. J. z dnia [...] lutego 2005 r., w którym pozwoliła sobie na ostrą krytykę zarówno Rady Izby Notarialnej w [...], jak i jej Prezesa, samo w sobie nie daje podstawy do stwierdzenia, że nie spełnia ona wymogu nieskazitelnego charakteru z art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie. Tym bardziej, że organy samorządu notarialnego przez kilka miesięcy nie zdecydowały się na podjęcie żadnych konkretnych działań w stosunku do asesor J. J. w związku z treścią tego pisma. Należy też podkreślić, że pismo to (zawarta w nim bardzo krytyczna ocena organów samorządu notarialnego) miało charakter incydentalny. W pewnym sensie ostrą reakcję uczestniczki postępowania wyrażoną w tym piśmie usprawiedliwia, w ocenie Sądu, trwające bardzo długo postępowanie administracyjne w przedmiocie powołania jej na stanowisko notariusza.
Minister Sprawiedliwości stwierdzając, że kandydatka na stanowisko notariusza spełnia wymóg nieskazitelnego oparł się na całokształcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnił także, wbrew zarzutowi skargi, treść pisma uczestniczki postępowania z dnia [...] lutego 2005 r., jednak uznał, że pismo to samo w sobie nie daje podstawy do stwierdzenia, iż nie spełnia ona przesłanki z art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie.
Minister Sprawiedliwości wyznaczając J. J. siedzibę kancelarii rozważył celowość tworzenia w W. kolejnej kancelarii notarialnej analizując dane statystyczne odnośnie ilości sporządzanych w tym mieście aktów notarialnych. Powołując się na raport o stanie notariatu za 2002 r., stwierdził że zasadnym jest utworzenie w tym mieście kolejnej kancelarii notarialnej, gdyż W. jest ośrodkiem, w którym skoncentrowany jest obrót gospodarczy, co powoduje szczególne i wysokie zapotrzebowanie na specjalistyczną obsługę notarialną. W oparciu o tę analizę uznał, że interes społeczny przemawia za tworzeniem w tym mieście kolejnych kancelarii notarialnych.
Należy pamiętać, że ustawa Prawo o notariacie nie przewiduje aby warunkiem utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej było zapewnienie rentowności tego rodzaju instytucji, a w interesie społecznym jest, aby popyt na usługi notarialne był zaspokajany w coraz szerszym zakresie (takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 1999 r. II SA 1675/98).
W wyroku z dnia 23 kwietnia 2001 r. II SA 1200/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził natomiast, iż przepisy ustawy Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości. Liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii notarialnych, nie mogą jednak stanowić podstawy do odmowy wyznaczenia siedziby zgodnie z wnioskiem kandydata. Odmienne stanowisko upoważniałoby do stwierdzenia w postępowaniu administracyjnym, że naruszona została zasada ochrony słusznego interesu strony.
Minister Sprawiedliwości przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie odniósł się wprawdzie do zarzutu odnośnie niekompletności materiału dowodowego na podstawie którego stwierdził, że celowym jest utworzenie w W. kolejnej kancelarii notarialnej, jednak w ocenie Sądu, nie miało to wpływu na prawidłowość dokonanego przez ten organ rozstrzygnięcia. W poprzedzającej decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. Minister Sprawiedliwości uzasadnił bowiem w sposób wyczerpujący, dlaczego uznał za zasadne wyznaczenie kandydatce siedziby kancelarii notarialnej w W. przywołując m. in. dane statystyczne odnośnie ilości sporządzanych w tym mieście aktów notarialnych oraz innych czynności notarialnych. Sformułowany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut, że organ nie zgromadził wystarczających danych statystycznych dla wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej nie został poparty przez Radę żadnymi konkretnymi argumentami i dowodami.
W ocenie Sądu w sprawie tej nie doszło więc do naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przepisów postępowania w takim stopniu, aby miało to wpływ na prawidłowość dokonanego przez ten organ rozstrzygnięcia.
Rada Izby Notarialnej w [...] składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedstawiła nowych dowodów, a więc organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ponownie ocenił zgromadzonego wcześniej w sprawie materiału dowodowego, uwzględniając stanowiska wyrażone przez strony w pismach załączonych do akt.
W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został wszechstronnie i wyczerpująco zbadany i oceniony, zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.