II GSK 958/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-08
NSAbudowlaneWysokansa
uprawnienia budowlanearchitekturakwalifikacje zawodoweprawo budowlanestudia wyższeuznawanie kwalifikacjiNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów RP, potwierdzając, że ukończenie studiów drugiego stopnia na kierunku architektura jest wystarczające do ubiegania się o uprawnienia budowlane, bez konieczności weryfikacji wcześniejszego wykształcenia.

Sprawa dotyczyła odmowy nadania S.J. uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej, mimo ukończenia studiów drugiego stopnia na kierunku architektura. Organy argumentowały, że wymagane jest ukończenie studiów pięcioletnich lub weryfikacja treści studiów pierwszego stopnia. WSA uchylił decyzje organów, uznając, że ukończenie studiów drugiego stopnia na odpowiednim kierunku jest wystarczające. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że przepisy nie wymagają weryfikacji wcześniejszego wykształcenia, jeśli studia drugiego stopnia są na odpowiednim kierunku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzje odmawiające S.J. nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej. S.J. ukończyła studia drugiego stopnia na kierunku architektura, ale organy uznały, że nie spełnia wymogów, ponieważ nie przedstawiła dokumentów potwierdzających odpowiedni zakres studiów pierwszego stopnia lub ukończenie studiów pięcioletnich. WSA uznał, że ukończenie studiów drugiego stopnia na kierunku odpowiadającym specjalności architektura jest wystarczające i nie ma podstaw do weryfikowania wcześniejszego wykształcenia. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, skupił się na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisów, w tym art. 46 dyrektywy 2005/36/WE, art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia. Sąd kasacyjny stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej zostały wadliwie sformułowane i nie spełniają wymogów formalnych, w szczególności brak było powiązania z przepisami postępowania oraz uzasadnienia zarzutów dotyczących prawa materialnego. NSA podkreślił, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy, uznając, że ukończenie studiów drugiego stopnia na kierunku architektura jest wystarczające do ubiegania się o uprawnienia budowlane, bez konieczności analizowania treści studiów pierwszego stopnia. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ukończenie studiów drugiego stopnia na kierunku odpowiednim dla danej specjalności jest wystarczające do uzyskania uprawnień budowlanych, bez konieczności weryfikowania zakresu zajęć odbytych na wcześniejszych etapach kształcenia.

Uzasadnienie

Sąd kasacyjny uznał, że przepisy Prawa budowlanego oraz rozporządzenia nie wymagają weryfikacji treści studiów pierwszego stopnia, jeśli studia drugiego stopnia są na kierunku odpowiednim dla danej specjalności. Weryfikacja taka byłaby uzasadniona jedynie w przypadku studiów pokrewnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.b. art. 14 § ust. 3 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

p.b. art. 12 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Rozporzadzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie § § 5 ust. 2 i 4-5

Rozporzadzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie § § 4 ust. 4 i 5

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c i a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ukończenie studiów drugiego stopnia na kierunku architektura jest wystarczające do uzyskania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej. Brak podstaw do weryfikowania zakresu zajęć odbytych na wcześniejszych etapach kształcenia, jeśli studia drugiego stopnia są na odpowiednim kierunku. Wadliwe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej przez organ.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów oparta na konieczności ukończenia studiów pięcioletnich lub weryfikacji treści studiów pierwszego stopnia. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisów.

Godne uwagi sformułowania

Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego polega na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji Sąd pierwszej instancji nie prowadził analizy ww. przepisu, nawet go nie powołał w uzasadnieniu wyroku.

Skład orzekający

Mirosław Trzecki

przewodniczący sprawozdawca

Cezary Pryca

sędzia

Krzysztof Sobieralski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie interpretacji przepisów Prawa budowlanego dotyczących wymaganego wykształcenia do uzyskania uprawnień budowlanych, zwłaszcza w kontekście studiów dwustopniowych. Podkreślenie wymogów formalnych skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ukończenia studiów drugiego stopnia na kierunku architektura. Interpretacja przepisów dotyczących skargi kasacyjnej może być stosowana w innych sprawach sądowoadministracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowego aspektu kariery zawodowej w budownictwie – uzyskiwania uprawnień. Pokazuje, jak interpretacja przepisów może wpłynąć na możliwość wykonywania zawodu. Dodatkowo, analiza wadliwości skargi kasacyjnej jest cenna dla praktyków.

Czy studia architektoniczne drugiego stopnia wystarczą? NSA wyjaśnia wymogi uprawnień budowlanych.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 958/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Krzysztof Sobieralski
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2067/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-02-11
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 12 ust. 2, art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U.UE.L 2005 nr 255 poz 22 art. 46 ust. 1 i 2
Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych
Dz.U. 2019 poz 831
par. 5 ust. 2 i 4-5
Rozporzadzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych  funkcji technicznych w budownictwie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2067/19 w sprawie ze skargi S.J. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2019 r. nr 05/2019 w przedmiocie odmowy nadania uprawnień budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2067/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi S.J., uchylił decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z 18 lipca 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Opolskiej Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z 9 maja 2019 r., a także zasądził zwrot kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 7 marca 2019 r. S.J. (dalej "skarżąca") zwróciła się do Opolskiej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o nadanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń. Do wniosku załączyła dyplomy ukończenia studiów I i II stopnia na kierunku architektura krajobrazu oraz dyplom ukończenia studiów II stopnia na kierunku architektura wraz z suplementami do dyplomów.
W toku postępowania wezwano skarżącą do złożenia dokumentu potwierdzającego posiadanie wykształcenia. Wskazano, że dokumentacja spełniająca wymagania wynikające z § 4 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Inwestycji i Rozwoju z 29 kwietnia 2019 r. w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. poz. 831; dalej "rozporządzenie") powinna obejmować nie tylko zgodność nazwy ukończonego kierunku studiów z zakresem kierunku studiów, ale również suplement do dyplomu bądź zaświadczenie o przebiegu studiów, z którego wynika, że nie mniej niż jedna trzecia programu studiów określonego w punktach ECTS lub liczbie godzin zajęć obejmowała zajęcia kształtujące wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu kierunku studiów.
Decyzją z 9 maja 2019 r. Opolska Okręgowa Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej odmówiła skarżącej nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń bez przeprowadzania egzaminu, z uwagi na nieprzedstawienie dokumentów określonych w wezwaniu.
Decyzją z 18 lipca 2019 r. Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "organ") utrzymała w mocy powyższą decyzję.
W ocenie organu, skarżąca ukończyła jedynie dwuletnie, uzupełniające studia magisterskie na kierunku architektura i zrealizowała mniejszą niż wymaganą, jedną trzecią programu studiów kierunku architektura.
WSA w Warszawie uchylił powyższe decyzje.
Sąd pierwszej instancji stwierdził uchybienie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej "k.p.a.) poprzez ograniczenie skarżącej dostępu do postępowania, tj. niezawiadomienie o tym, że został zgromadzony materiał wystarczający do wydania decyzji i że decyzja zostanie wydana.
WSA wskazał, że w świetle art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.; dalej "p.b.") uzyskanie uprawnień budowlanych m.in. w specjalności architekta do projektowania bez ograniczeń wymaga ukończenia studiów drugiego stopnia na kierunku odpowiednim dla tej specjalności. Taki sam wniosek wynika z § 4 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia.
Zdaniem Sądu, skoro skarżąca ukończyła studia drugiego stopnia na kierunku odpowiadającym specjalności architektura, nie było żadnych podstaw do weryfikowania zakresu zajęć odbytych na wcześniejszych etapach wykształcenia. Tego rodzaju rozumowanie należałoby przeprowadzić wyłącznie wówczas, gdyby w grę wchodziłoby analizowanie pokrewnego architekturze kierunku studiów drugiego stopnia. Wymaganie od skarżącej, by wylegitymowała się oczekiwaną przez organ liczbą godzin bądź punktów obliczaną w relacji do kształcenia na wydziale architektura na studiach pierwszego stopnia zostało uznane za nieuprawnione.
WSA uznał, że obowiązywanie w polskim porządku prawnym art. 46 ust. 1 i 2 dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. U. UE. L. z 2005 r. Nr 255, str. 22 ze zm.; dalej "dyrektywy 2005/36/WE") nie zmieniało powyższej oceny. Po pierwsze – przyjęcie pierwszeństwa w stosowaniu prawa unijnego przed krajowym w sprawach z zakresu prawa publicznego może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy prawo unijne kształtuje sytuację jednostki korzystniej niż prawo krajowe. Po drugie sprzeczność pomiędzy normą art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a p.b. a art. 46 ust. 2 dyrektywy nr 2005/36/WE została uznana w istocie za pozorną. Z tego ostatniego bowiem przepisu wynikało, że architektura ma być głównym kierunkiem studiów, nie zaś wyłącznym. Ponadto wprawdzie przepis ten wymieniał minimum zakresu przedmiotowego kształcenia, nie wskazywał jednak konkretnych przedmiotów, przypisanej im liczby godzin bądź punktów ECTS. Dlatego wywodzenie z tego przepisu obowiązku ukończenia pięcioletnich (ewentualnie czteroletnich) studiów na kierunku architektura było nieuprawnione. Tego nie wymagała ani dyrektywa ani przepisy krajowe.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Komisja, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania. Organ zrzekł się rozprawy. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 46 ust 1 i 2 dyrektywy 2005/36/WE przez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że strona posiada odpowiednie wykształcenie do uzyskania uprawnień budowalnych w specjalności architektonicznej bez ograniczeń; art. 14 ust 3 pkt 1 lit. a w związku z art. 12 ust 2 p.b. przez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że strona pomimo braku ukończenia pięcioletnich studiów na dwustopniowym kierunku "architektura" lub "architektura i urbanistyka", których głównym przedmiotem jest architektura, powinna zostać dopuszczona do egzaminu,
- § 5 ust. 2 rozporządzenia poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że strona powinna zostać zakwalifikowana do egzaminu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania, przeprowadzenie rozprawy i dopuszczenie dowodu z Załącznika nr 5.2. do uchwały Rady Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie z 10 lipca 2019 r. nr 1/d/07/2019 "Opis programu studiów na Kierunku: Architektura Krajobrazu", który jest powszechnie dostępny i znajduje się na stronie internetowej Politechniki Krakowskiej, na okoliczność treści kształcenia na kierunku Architektura Krajobrazu na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej.
W piśmie z 13 sierpnia 2020 r. organ wniósł o odrzucenie wniosku dowodowego zgłoszonego w odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania sądowego, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny jest zatem władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Treść zarzutów skargi kasacyjnej wskazuje na to, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, uchylił zarówno powyższą decyzję, jak również decyzję Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Opolskiej Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej, stwierdzając, że są one niezgodne z prawem. Podkreślić należy, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawi jak również prawa materialnego, które wywarło wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Uchybienia te dotyczyły przede wszystkim ograniczenia – wbrew dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. – dostępu do postępowania dla strony oraz niezastosowania art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a p.b.
Sąd pierwszej instancji w sporze prawnym, jaki zarysował się w rozpoznawanej sprawie co do spełnienia przez skarżącą przesłanki odpowiedniego wykształcenia, nie podzielił stanowiska organów, że skarżąca powinna się wykazać wykształceniem wyższym, rozumianym jako ukończenie zakończonych egzaminem studiów pięcioletnich (ewentualnie czteroletnich o podobnym samym programie) na kierunku architektura, bądź innym, w ramach którego łączna ilość godzin bądź punktów ECTS przedmiotów kierunkowych nie była mniejsza niż 1/3 godzin wspomnianych studiów pięcioletnich. Przyjął natomiast, biorąc pod uwagę treść przepisu art. 14 ust. 3 pkt 1 lit a p.b., którą organy w ogóle pominęły, że skoro skarżąca ukończyła studia drugiego stopnia na kierunku odpowiadającym specjalności architektura, nie było żadnych podstaw do weryfikowania zakresu zajęć odbytych na wcześniejszych etapach kształcenia.
W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie zarzuty oparte na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie organ zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 46 ust. 1 i 2 dyrektywy 2005/36/WE oraz art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a w związku z art. 12 ust. 2 p.b.i § 5 ust. 2 rozporządzenia przez ich błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że skarżąca posiada odpowiednie wykształcenie do uzyskania uprawnień budowalnych w specjalności architektonicznej bez ograniczeń i organ powinien dopuścić ją do egzaminu pomimo braku wymaganego wykształcenia.
Ocenę zasadności tak sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów należy rozpocząć od przypomnienia i wyjaśnienia, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony, gdyż – z powodu związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej – zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, objętym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej winien nie tylko podać, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, ale i na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Z uwagi na to, że wszystkie zarzuty kasacyjne oparte zostały na "niewłaściwym zastosowaniu" przepisów prawa materialnego, wskazać trzeba, że zarzut taki wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak powinien być stosowany przepis prawa materialnego ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on zastosowany. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polega więc na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Innymi słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd rozumiane jest jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie – na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu. W tym kontekście przypomnienia wymaga również, że skuteczność zarzutu naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe (błędne) zastosowanie, wobec tego, że każdorazowo pozostaje on w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego, wymaga podważenia ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd I instancji za podstawę wyrokowania, z punktu widzenia ich prawidłowości i zgodności z prawem. Innymi słowy, oznacza to, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.
Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia powyższych wymogów, gdyż wadliwie zostały sformułowane zarzuty, jak i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna nie zawiera przede wszystkim powiązania zarzutów naruszenia przepisów materialnoprawnych z naruszeniem przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również brak jest ich odniesienia do postępowania przed sądem pierwszej instancji w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym służącym zaskarżaniu wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że powołanie zarzutów w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu (por. np. wyrok NSA z 31 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 925/10, LEX nr 1100417).
W doktrynie trafnie wskazuje się, że podstawami skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym są określone ustawowo uchybienia, które mogą być przedmiotem formułowania zarzutów przez skarżącego pod adresem wyroku WSA, prowadzących do uchylenia albo zmiany zaskarżonego wyroku (W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Wolters Kluwer 2011, s. 45-46). Adresatem art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. są autorzy skarg kasacyjnych, nie zaś sądy pierwszej instancji. Z tej przyczyny art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (bądź pkt 2 p.p.s.a.) nie może być wzorcem kontroli wyroku sądu pierwszej instancji. Wzorcami kontroli, które winny być wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej, są natomiast normy odniesienia (wyprowadzane z przepisów nakazujących, zakazujących lub dozwalających, wyznaczających zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej przez sądu administracyjne – np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c bądź art. 151 p.p.s.a.) oraz normy dopełnienia (normy wynikające z przepisów normujących postępowanie przed organami administracji publicznej; uzasadnienie uchwały I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1, cz. III.2, s. 21-23; cz. III.4, s. 38-39).
Brak jest również podstaw do przyjęcia stanowiska autora skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji niewłaściwie zastosował wskazane w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego. Podnosząc zarzut błędu subsumcji, tj. wadliwości uznania przez sąd, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej prawa materialnego, nie wskazano w skardze kasacyjnej, aby stan faktyczny przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygania nie odpowiadał stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej opisanej w przywołanych przepisach. W tym miejscu należy jeszcze raz przypomnieć, że w orzecznictwie NSA wielokrotnie podnoszono, że zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego, aby był skuteczny, musi zostać oparty na wykazaniu, że sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa (por. wyroki NSA z: 18 września 2018 r. sygn. akt I OSK 459/18 i 19 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 786/17).
Nie jest zatem możliwe skuteczne zarzucenie Sądowi pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie – co próbuje zrobić skarżący kasacyjnie organ – błędnie zastosował wskazane przepisy prawa materialnego.
Poza tym podnieść należy, że zarzut naruszenia art. 46 ust. 1 i 2 dyrektywy 2005/36/WE przez niewłaściwe jego zastosowanie został oparty na błędnym przekonaniu, że Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżony wyrok, zastosował tę regulację. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika też, aby Sąd pierwszej instancji dokonywał wykładni ww. przepisu prawa.
Nieuzasadnione jest też twierdzenie zawarte w skardze kasacyjnej, że "Niewłaściwe zastosowanie przez WSA przepisu art. 46 ust 1 i 2 dyrektywy doprowadziłoby tym samym do naruszenia przepisu art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a p.b. oraz § 5 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia. Orzeczenie to skutkuje (...) potencjalnym dopuszczeniem do samodzielnego wykonywania zawodu architekta (...) osoby o niewystarczającym (niepełnym) przygotowaniu teoretycznym, w rozumieniu przepisów unijnych i krajowych" (s. 6 skargi kasacyjnej). Zauważyć należy, że skarżąca dąży do uzyskania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie, a nie do uznania kwalifikacji zawodowych architekta w związku z zasadą swobodnego przepływu osób i usług pomiędzy Państwami Członkowskimi UE, co stanowi przedmiot regulacji z art. 46 dyrektywy 2005/36/WE.
Oczekiwanego przez skarżący kasacyjnie organ skutku nie mógł też przynieść drugi podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 12 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a p.b. przez błędne zastosowanie i przyjęcie, że "Strona pomimo braku ukończenia pięcioletnich studiów na dwustopniowym kierunku architektura lub architektura i urbanistyka, których głównym przedmiotem jest architektura, powinna zostać dopuszczona do egzaminu".
Zgodnie z art. 12 ust. 2 p.b. samodzielne funkcje techniczne w budownictwie mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją. W odniesieniu do tego zarzutu skargi kasacyjnej należy poczynić podobne uwagi, jakie zostały podniesione w stosunku do pierwszego zarzutu kasacyjnego. Wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji nie prowadził analizy ww. przepisu, nawet go nie powołał w uzasadnieniu wyroku. W świetle powyższych okoliczności zarzut naruszenia powyższego przepisu przez jego błędne zastosowanie jest całkowicie chybiony.
Natomiast gdy chodzi o zarzut naruszenia art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a p.b., to na wstępie należy wskazać, że w myśl tego przepisu uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń wymaga ukończenia studiów drugiego stopnia na kierunku odpowiednim dla danej specjalności.
Autor skargi kasacyjnej poza postawieniem zarzutu w petitum skargi kasacyjnej w ogóle nie uzasadnił go, koncentrując całą swoją uwagę na rozważaniach związanych z zastosowaniem art. 46 ust. 1 i 2 dyrektywy 2005/36/WE. Brak uzasadnienia powyższego zarzutu powoduje, ze nie poddaje się on kontroli instancyjnej. Nie można zatem skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia tego przepisu przez jego błędne zastosowanie.
W podobny sposób odnieść należy się do ostatniego zarzutu naruszenia przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia. W myśl tego przepisu kwalifikowania i weryfikacji wykształcenia za odpowiednie i pokrewne dla danej specjalności oraz zakresu uprawnień budowlanych izba dokonuje przez stwierdzenie zgodności ukończonego kierunku studiów z kierunkiem odpowiednim lub pokrewnym dla specjalności uprawnień budowlanych określonych w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia, na podstawie dyplomu ukończenia studiów i suplementu do dyplomu albo wypisu z przebiegu studiów potwierdzonego przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni.
W odniesieniu do przedstawionego zarzutu skargi kasacyjnej należy także podnieść, że Sad pierwszej instancji ani nie stosował tego przepisu, ani go nie wykładał.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu orzekł o jej oddaleniu, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI