III SA/GL 555/23

III SA/Gl 555/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Sygn. powiązane
II GSK 956/24 - Wyrok NSA z 2024-10-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 162
art. 34
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 maja 2023 r. nr SKO.VI/420/4/2023 w przedmiocie indywidualnej interpretacji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 2 maja 2023 r. SKO.VI/420/4/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Nr [...] Burmistrza W. (dalej: Burmistrz) z 1 lutego 2023 r., [...] w sprawie indywidualnej interpretacji w trybie art. 34 ustawy Prawo przedsiębiorców w przedmiocie "czy sprzedaż przez Internet napojów alkoholowych przez Spółkę - jest zgodna z prawem i nie spowoduje sankcji z art.18 ust. 10 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, określonego przesłankami cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 17 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 570), art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r, - Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 162 ze zm.; dalej: p.p.) w zw. z art.18 ust.1 i art.111 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz.U z 2023 r. poz. 165; dalej: u.w.t.p.a.) oraz art.138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 poz.2000; dalej: k.p.a.).
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
P sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Skarżąca) wystąpiła z wnioskiem do Burmistrza o wydanie w trybie art. 34 p.p. interpretacji indywidualnej - czy sprzedaż przez Internet napojów alkoholowych przez Skarżącą jest zgodna z prawem i nie spowoduje sankcji z art.18 ust. 10 u.w.t.p.a., określającego przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
Burmistrz udzielił interpretacji indywidualnej:
1. sprzedaż przez Skarżącą napojów alkoholowych "przez Internet" (przy użyciu technologii składania zamówień przy pomocy środków komunikacji na odległość - za pomocą witryny (strony internetowej) wg postanowień przedłożonego przez Skarżącą Regulaminu sklepu internetowego będzie stanowiło naruszenie zezwolenia Nr [...], zezwolenia nr [...], zezwolenia Nr [...] wydanych przez Burmistrza w dniu 16 czerwca 2020 r. a dotyczących sprzedaży napojów alkoholowych (o zawartości alkoholu powyżej 18 %, o zawartości alkoholu powyżej 4,5 do 18% z wyjątkiem piwa, oraz o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa) w lokalu Skarżącej przy ul. [...] i skutkować będzie cofnięciem przez Burmistrza w/w zezwoleń na podstawie art.18 ust.10 u.w.t.p.a.
a ponadto :
2.osoby wchodzące w skład Zarządu Skarżącej (osoby prawnej sprzedającej napoje alkoholowe "przez Internet") narażone będą na odpowiedzialność karną z art. 43 u.w.t.p.a.
We wniosku Skarżąca podkreśliła, iż prowadzi działalność gospodarczą - sklep spożywczy w P. przy ul. [...]. W tramach działalności zajmuje się również sprzedażą napojów alkoholowych, którą zamierza prowadzić także "przez Internet". Odbywać się ona będzie z określonego w zezwoleniu punktu sprzedaży, który nie jest dodatkowym miejscem sprzedaży, nie wymienionym w art.96 u.w.t.p.a., lecz ma stanowić dodatkową formę komunikacji przedsiębiorcy z klientem. Ma być jeszcze jednym ze sposobów sprzedaży funkcjonującym w dzisiejszych realiach. Taka sprzedaż będzie odbywała się na podstawie Regulaminu, którego projekt został dołączony do wniosku Skarżącej.
W ocenie Skarżącej Regulamin ten jest regulaminem, o którym mowa w art.8 ustawy oświadczeniu usług drogą elektroniczną. Jest też wzorcem umownym w rozumieniu przepisów art. 384 k.c.
Przedstawiając własne stanowisko Skarżąca podniosła, że forma "sprzedaży przez Internet" jest zgodna z prawem i nie spowoduje sankcji z art.18 ust. 10 u.w.t.p.a. określającego przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
Ustawodawca w u.w.t.p.a. nie przewidział formy sprzedaży alkoholu przez Internet, co nie oznacza a priori, iż taka forma jest zakazana na gruncie tej ustawy. Jedynie w art.96 u.w.t.p.a. wskazano, że sprzedaż ma się odbywać w ściśle wymienionych punktach sprzedaży. W ocenie Skarżącej czym innym jest określenie formy czynności cywilnoprawnej, a czym innym to czy czynność ta dochodzi do skutku, a więc jest realizowana w określonym punkcie sprzedaży detalicznej. I ta okoliczność jest istotna w przedmiotowej sprawie.
Skarżąca nawiązała do art. 22 Konstytucji PR formułującej zasadę swobody działalności gospodarczej z zachowaniem warunków wynikających z przepisów prawa.
Zdaniem Skarżącej skoro w u.w.t.p.a. brak jest wyraźnego zakazu sprzedaży przez Internet napojów alkoholowych, to nie można go wyprowadzać z celów i zasad tej ustawy. Nie wynika z nich, że właśnie owe cele w postaci ograniczenia dostępności do napojów alkoholowych obejmowały ten rodzaj sprzedaży. Ustawa ta jest zupełnie niedostosowana do obecnych realiów rynkowych.
Składając odwołanie Skarżąca nie zgodziła się z podjętym rozstrzygnięciem.
Po ponownej analizie sprawy SKO uznało, iż złożone odwołanie nie znajduje uzasadnienia i utrzymało decyzję Burmistrza w mocy.
W uzasadnieniu podkreśliło, że przepisy u.w.t.p.a. wyraźnie stanowią o możliwości prowadzenia sprzedaży alkoholu "w punkcie sprzedaży" i jednocześnie określony został zamknięty katalog oznaczonych rodzajowo placówek i punktów, w których jest dopuszczalna sprzedaż alkoholu. Ze sformułowania zawartego w art.96 ust.1 u.w.t.p.a. "sprzedaż detaliczna", "prowadzi się w punktach sprzedaży" należało by wnioskować, iż intencją ustawodawcy jest, by sprzedaż alkoholu odbywała się w konkretnych pod względem lokalizacyjnym miejscach. Ustawodawca przywiązuje znaczenie do miejsca położenia lokalu, w którym jest prowadzona sprzedaż alkoholu, gdzie np. w art.18 ust.3a u.w.t.p.a. - w przypadku gdy liczba wniosków o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest większa niż maksymalna liczba ustalona w uchwale rady gminy dla terenu gminy- zezwolenie w pierwszej kolejności wydaje się uwzględniając kryterium jak największej odległości punktu, w którym ma być prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych od najbliższego działającego punktu sprzedaży napojów alkoholowych. Kwestia rozmieszczenia punktów ma bowiem związek z zagadnieniem dostępności alkoholu (organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego są obowiązane do podejmowania działań zmierzających m.in. do "ograniczenia spożycia napojów alkoholowych" a także przeciwdziałać alkoholizmowi, w szczególności poprzez ograniczenie dostępności alkoholu).
Dalej SKO wskazało, że ustawodawca przywiązuje wagę do samego przebiegu procesu zakupowego, który wymaga od konsumenta fizycznego udania się do sklepu, bowiem utrzymanie mniej wygodnych warunków zakupu (zakup w sklepie stacjonarnym wymaga od klienta udania się do sklepu, aby dokonać takie zakupu konieczne jest przeznaczenie większej ilości czasu niż przy zakupach internetowych). Niedopuszczenie możliwości internetowej sprzedaży alkoholu, również może być związane z dążeniem do celów określonych w ustawie - ograniczenia spożycia alkoholu i ograniczenie dostępności do alkoholu. Z tego SKO wywodzi, że świadomym zabiegiem ustawodawcy jest utrzymanie zakazu sprzedaży alkoholu przez Internet poprzez nietworzenie warunków do sprzedaży online.
Dalej SKO podaje, że jednym z warunków sprzedaży alkoholu jest zakaz sprzedaży alkoholu osobom do lat 18 (art. 15 ust.1 pkt 2 u.w.t.p.a.) a także osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości (art. 15 ust.1 pkt 1 u.w.t.p.a.). W przypadku wątpliwości co do pełnoletności nabywcy sprzedający napoje alkoholowe jest uprawniony do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Podmiotem do tego uprawnionym jest sprzedawca. SKO znane są poglądy, według których dopuszczalne byłoby zastąpienie kontroli przeprowadzonej przez sprzedawcę kontrolą dokonywana przez kuriera dostarczającego przesyłkę z alkoholem, a podstawą takiej zamiany byłaby zgoda konsumenta na przewidujące tę kontrolę warunki umowy przekładanej klientowi w danym sklepie internetowym przy zawieraniu transakcji. Takie rozwiązanie według SKO budzi wątpliwości, ponieważ nie odpowiadałoby ono warunkom przewidzianym w u.w.t.p.a. Przepis art. 15 u.w.t.p.a. świadczy o tym, iż ustawodawca świadomie pozostawia w mocy taki kształt przepisów u.w.t.p.a., który wyklucza możliwość prowadzenia sprzedaży alkoholu przez Internet.
Poza tym planowana przez Skarżącą sprzedaż napojów alkoholowych przez Internet na zasadach opisanych we wniosku naruszałaby art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu. Naruszenie to stanowiłoby podstawę materialna cofnięcia zezwolenia z mocy art.18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a. O tym, czy przedsiębiorca zachował warunki określone ustawą i warunki zezwolenia, przesądzają przepisy u.w.t.p.a. Ustanowiony w art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.p.a. obowiązek o charakterze administracyjnym nie może zostać uchylony, ani zmodyfikowany postanowieniami umowy cywilnoprawnej (wzorca regulaminu sklepu internetowego) a także o zastosowaniu odpowiedzialności za naruszenie prawa (ustawy) nie mogą przesądzać postanowienia umowy zaprojektowanej przez wnioskodawcę w regulaminie sklepu internetowego.
Stosując przepisy u.w.t.p.a. trzeba mieć na względzie cele, o których mowa w jej art. 1 i 2 w postaci ograniczenia spożycia napojów alkoholowych oraz przeciwdziałania alkoholizmowi realizowanego m.in. przez ograniczenie dostępności do alkoholu. Dlatego niedozwolone jest wszelkie łagodzenie przyjętych w ustawie ograniczeń dostępność alkoholu i stosowanie jakichkolwiek ułatwień w jego nabyciu np. poprzez przyjmowanie zamówień na odległość i dowożenie alkoholu do miejsca wyznaczonego przez klienta. Uznanie dopuszczalności takich działań przy aktualnie obowiązującej treści u.w.t.p.a. całkowicie zaprzecza jej celowi, jak i pozbawia sensu płynące z niej ograniczenia. Daje bowiem sposób na proste i pełne ich obejście, w sytuacji gdy celem ustawy było utrudnienie dostępności alkoholu, nie zaś uproszczenia jego dostarczenia klientowi. W art.96 u.w.t.p.a. określono, że sprzedaż detaliczną alkoholu przeznaczonego do spożycia prowadzi się: w sklepach branżowych, wydzielonych stoiskach samoobsługowych w sklepach o powierzchni powyżej 200 m2, innych placówkach, w których sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż alkoholu i nie znajduje uzasadnienia sprzedaż alkoholu w inny sposób i w innych miejscach.
Nie ma żadnego znaczenia fakt, że zamówienie na dostarczenie alkoholu do miejsca wskazanego przez nabywcę przyjął i zrealizował sklep posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu ani też fakt, że z Regulaminu sklepu internetowego wynika, że miejscem sprzedaży jest zawsze punkt sprzedaży określony w zezwoleniu. Nie ma też znaczenia zawarte w Regulaminie zastrzeżenie, że w przypadku wybrania przez klienta opcji dostawy towaru wydanie towaru klientowi następuje w momencie wydania przez sprzedawcę zamówionych towarów firmie kurierskiej, skoro dopiero klient faktycznie odbiera towar i dopóki towaru nie odbierze od kuriera umowa nie będzie mogła być uznana za wykonaną mimo, że kupujący oświadczy, że upoważnia kuriera do odbioru towaru w jego imieniu. W istocie bowiem z danego sklepu alkohol zostanie dostarczony do miejsca wskazanego przez nabywającego, a posiadane zezwolenie nie obejmuje sprzedaży poza miejscem w nim wskazanym w takim znaczeniu, że sprzedaż będzie zrealizowana poprzez wydanie rzeczy w miejscu innym niż określone w zezwoleniu. Z Regulaminu wynika, że Sprzedawca zastrzega, iż osobom nietrzeźwym lub niepełnoletnim zamówione napoje alkoholowe nie zostaną wydane przez kuriera, a nadto że kurier jest uprawniony do sprawdzenia pełnoletności osoby odbierającej towar, lecz Regulamin nie upoważnia kuriera do weryfikowania stanu nietrzeźwości osoby odbierającej napoje alkoholowe, bo jest to zastrzeżone ustawowo tylko na rzecz sprzedawcy. Kurier nie ma uprawnienia by weryfikować stan trzeźwości klienta, bo nie wynika to ani z ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe ani też z Regulaminu. Zatem sprzedający nie ma mechanizmu kontroli związanej ze stanem trzeźwości zamawiających, o których mowa w art. 15 ust.1 pkt 1 u.w.t.p.a. W takiej sytuacji uprawnionym byłoby cofnięcie zezwolenia w oparciu o art. 18 ust. 10 pkt 1 lit.a u.w.t.p.a.
Odnosząc się do powołanej przez Skarżącą zasady swobody działalności gospodarczej wyrażonej w art. 22 Konstytucji RP SKO stanęło na stanowisku, że interes publiczny odnosi się wprost do celów u.w.t.p.a. Ważnym interesem publicznym jest ochrona moralnego i materialnego dobra narodu. Wolność gospodarcza gwarantowana w Konstytucji RP nie ma charakteru bezwzględnego, a ograniczenie tej wolności może nastąpić tylko w sytuacji i trybie określonym przepisami ustawy, a w tym konkretnym przypadku u.w.t.p.a. Wprawdzie NSA w wyroku z dnia 8 września 2022 r. sygn. akt II GSK 2034/18 uznał, że wykorzystanie Internetu w celu sprzedaży napojów alkoholowych konsumentowi nie jest równoznaczne z naruszeniem art.96 ust.1 u.w.t.p.a. i tym samym stanowi korzystną dla przedsiębiorstw zmianę w podejściu sądów administracyjnych do sprzedaży alkoholu przez Internet, to orzeczenie to zapadło na gruncie konkretnego stanu faktycznego i nie przesądza o możliwości zajmowania odmiennego stanowiska przez sądy administracyjne czy też organy w innych sprawach. Sprzedaż napojów alkoholowych (bez względu na formę) jest obwarowana szeregiem dodatkowych warunków, które należy spełnić aby prowadzić sprzedaż zgodnie z prawem (np. kwestia weryfikacji wieku czy trzeźwości). Natomiast prowadzenie sprzedaży przez Internet nadal jest obarczone ryzykiem zakwestionowania takiej praktyki przez określony organ i cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Legalną formą sprzedaży napojów alkoholowych w sieci jest zarezerwowanie produktu on-line i następnie fizyczne zakupienie alkoholu w sklepie, który posiada zezwolenie. W ten sposób umowa sprzedaży dokonuje się za pośrednictwem Internetu, ale już stacjonarnie, w sklepie który posiada zezwolenie.
W skardze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz skarżącej kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 7a § 1 oraz art. 77 § 1, art. 81a § 1 k.p.a.; art. 18 ust. 10 oraz 18 ust. 7 u.w.t.p.a. oraz art. 2, art. 20, art. 22 i art. 32 Konstytucji RP.
Zdaniem Skarżącej, zarówno Burmistrz jak i podzielające jego stanowisko SKO ograniczyły się w zasadzie do ogólnego stwierdzenia, że zakaz sprzedaży napojów alkoholowych "przez Internet" wynika wprost z u.w.t.p.a., gdyż ustawodawca nie przewidział prawnej możliwości takiej sprzedaży i że jest to jego celowy zabieg Jeżeli rzeczywiście ustawodawca powziąłby taki zamiar, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby zakaz sprzedaży napojów alkoholowych (m.in. w sposób zaproponowany przez Skarżącą tzw. "sprzedaż przez Internet") wyraził wprost w u.w.t.p.a.
Nadto SKO taki zakaz wywiodło również z art.1 i 2 u.w.t.p.a. podnosząc cel w/w ustawy, jakim jest ograniczenia spożywania napojów alkoholowych oraz przeciwdziałanie alkoholizmowi realizowane m.in. przez ograniczenie dostępności do alkoholu. Zdaniem Skarżącej o wiele prostszy jest zakup alkoholu w "tradycyjny sposób" niż za pomocą rozwiązań proponowanych przez Skarżącą. Dlatego ta argumentacja również nie może się ostać.
W ocenie Skarżącej kluczowe jest jednak to, że przepisy u.w.t.p.a. nie zawierają przepisów zabraniających wykorzystywania przy sprzedaży napojów alkoholowych środków komunikacji na odległość, takich jak telefon, faks, czy Internet. Nawet jeżeliby przyjąć, że istnieje spór prawny odnośnie oceny, kwalifikacji i dopuszczalności na gruncie ustawy sprzedaży napojów alkoholowych przy wykorzystaniu środków komunikacji na odległość, to na podstawie przepisów k.p.a. wątpliwości takie powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony, zgodnie z dyspozycją art. 7a § 1 k.p.a. wydając decyzję organ naruszył także przepisy postępowania, a w szczególności przepis art. 7a § 1 k.p.a.
Nadto Skarżąca podniosła, iż sporna w tej sprawie kwestia dopuszczalności zawierania umów sprzedaży napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu tj. przy użyciu środka komunikacji elektronicznej (przy zastosowaniu funkcjonalności strony internetowej) nie została uregulowana w u.w.t.p.a. Przepisy art. 18 ust. 7 pkt 6 w związku z art. 96 u.w.t.p.a. dotyczą jedynie miejsca sprzedaży, a nie formy tej sprzedaży.
Skarżąca wskazała także na konstytucyjną gwarancją wolności i dopuszczalność jej ograniczenia tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Z treści aktualnie obowiązującej regulacji prawnej nie wynika ustawowe ograniczenia formy sprzedaży napojów alkoholowych przy użyciu środków komunikacji elektronicznej (np. przy zastosowaniu funkcjonalności strony internetowej) przez przedsiębiorcę z określonego w zezwoleniu punktu sprzedaży. Skoro tak, to taką formę sprzedaży uznać należy za dopuszczalną. Wprawdzie sprzedaż alkoholu to gałąź działalności gospodarczej podlegająca reglamentacji i w świetle Konstytucji RP można ją ograniczyć ustawowo, jednak w spornym zakresie ustawodawca tego nie zrobił.
Ponadto z zasady demokratycznego państwa prawnego (przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP) wywodzone są również zasady prawidłowej (przyzwoitej) legislacji, które nakazują, aby przepisy formułowane były w sposób poprawny, jasny i precyzyjny, zwłaszcza wówczas, gdy dotyczą praw i wolności jednostki (zob. TK - K 7/99. K 24/001). Ustawodawca nie może poprzez niejasne formułowanie tekstu przepisów pozostawiać organom, które mają je stosować, nadmiernej swobody przy ustalaniu zakresu ograniczeń konstytucyjnych wolności i praw jednostki.
Pozostaje również kwestia naruszenia art. 32 Konstytucji RP czyli zachowania zasad równego traktowania wobec prawa przedsiębiorców (dyskryminacja w życiu gospodarczym) przez władze publiczne. W przedmiotowej sytuacji, w tym samym stanie faktycznym i prawnym przedsiębiorcy zamierzający prowadzić sprzedaż napojów alkoholowych "przez Internet" (zamówienia składane za pomocą środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość) są traktowani różnie. I to tylko ze względu na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Inaczej taki przedsiębiorca traktowany jest np. w Krakowie, gdzie taka forma komunikacji z klientami (zamówienia napojów alkoholowych składane za pomocą np. witryny internetowej i dostarczenie takiego zamówienia kurierem) są dopuszczalne, a inaczej na terenie gminy W., czy jakiejkolwiek innej, gdzie próba podjęcia takiej formy działalności skończy się cofnięciem dla Skarżącej zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Według art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.). sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c);
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi.
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność stanowiska organów administracji obu instancji co do tego, czy sprzedaż przez Internet napojów alkoholowych przez Skarżącą jest zgodna z prawem i nie spowoduje sankcji z art.18 ust. 10 u.w.t.p.a.
Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 p.p. Według art. 34 ust. 1 p.p. przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna). Wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (art. 34 ust. 2 p.p.). Przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawia zaistniały stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie (art. 34 ust. 3 p.p.). Stosownie do art. 34 ust. 5 p.p. udzielenie interpretacji indywidualnej następuje w drodze decyzji, od której służy odwołanie. Interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym oraz z pouczeniem o prawie wniesienia środka zaskarżenia.
Postępowanie, którego przedmiotem jest wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 p.p. może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych przedstawionego przez wnioskodawcę. Tylko w stosunku do tak określonego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) wyrażana jest ocena prawna, tak przez samego wnioskodawcę, jak i przez organ. Przy czym granice oceny prawnej stanowiska wnioskodawcy zawartej w indywidualnej interpretacji zakreślone są treścią pytania postawionego we wniosku o interpretację oraz stanowiska wnioskodawcy. To treść wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyznacza przedmiotowy zakres postępowania interpretacyjnego. W sprawach o wydanie pisemnej interpretacji specyfika postępowania sprowadza się między innymi do tego, że organ rozpatruje sprawę w ramach przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej. Opisany we wniosku stan faktyczny nie musi prezentować zdarzeń już zaistniałych, może również odnosić się do działań planowanych przez wnioskodawcę. Z tego powodu organ nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych tylko okoliczności wyraża swoje stanowisko, które musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Rolą organu rozpatrującego wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej nie jest więc polemizowanie z każdym argumentem wnioskodawcy, czy rozstrzyganie wątpliwości co do zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku, lecz wydanie, jak stanowi art. 34 ust. 5 p.p., decyzji zawierającej wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym oraz z pouczeniem o prawie wniesienia środka zaskarżenia (por. wyrok WSA w Łodzi z 21 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 111/21).
Jak wynika z przedstawionego przez Skarżącą we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanu faktycznego, prowadzi ona działalność gospodarczą - sklep ogólnospożywczy P Sp. z o.o. znajdujący się w P. przy ulicy [...]. W ramach prowadzonej działalności Skarżąca zajmuje się również sprzedażą napojów alkoholowych, ale zamierza je sprzedawać "przez Internet". Przez "sprzedaż przez Internet" Skarżąca rozumie sprzedaż, która będzie odbywała się z określonego w zezwoleniu punktu sprzedaży, który nie jest dodatkowym miejscem sprzedaży, nie wymienionym w art. 96 u.w.t.p.a., lecz ma stanowić dodatkową formę komunikacji przedsiębiorcy z klientami. Taka sprzedaż będzie się odbywała na podstawie Regulaminu sklepu internetowego P Sp. z o.o., którego projekt został załączony do wniosku. Zdaniem Skarżącej jest on Regulaminem, o którym mowa w art. 8 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jak też jest wzorem umownym w rozumieniu przepisów art. 384 k.c.
W ocenie Skarżącej forma "sprzedaży przez Internet" jest zgodna z prawem i nie spowoduje sankcji z art. 18 ust. 10 u.w.t.p.a. Sprzedaż ta będzie odbywała się z określonego w zezwoleniu punktu sprzedaży i ma stanowić formę komunikacji przedsiębiorcy z potencjalnymi klientami. Zgodnie z przepisami w/w ustawy, sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych ma być prowadzona tylko we wskazanych punktach sprzedaży przed podmiot, któremu uprzednio właściwy organ udzielił stosownego zezwolenia. Skoro w treści u.w.t.p.a. nie przewidziano formy sprzedaży "przez Internet", to nie oznacza to a priori, iż taka forma jest zakazana. Czym innym jest określenie formy czynności cywilnoprawnej, a czym innym jest czy czynność ta dochodzi do skutku, a więc jest realizowana w określonym punkcie sprzedaży detalicznej alkoholu. To ta właśnie okoliczność jest kluczowa w niniejszym przypadku. Skarżąca, powołując się także na art. 22 Konstytucji RP oraz art. 8 p.p. uważa, że skoro w u.w.t.p.a. brak jest wyraźnego zakazu sprzedaży przez Internet, to nie można go wyprowadzać z celów i zasad u.w.t.p.a., bo nie wynika z nich, że właśnie owe cele w postaci ograniczenia dostępności do napojów alkoholowych obejmowały ten rodzaj sprzedaży. Ustawa ta jest zupełnie niedostosowana do obecnych realiów rynkowych.
W oparciu o te wyjaśnienia Burmistrz stwierdził, sprzedaż przez Skarżącą napojów alkoholowych "przez Internet" (przy użyciu technologii składania zamówień przy pomocy środków komunikacji na odległość - za pośrednictwem witryny (strony internetowej) wg. postanowień przedłożonego przez w/w Spółkę "Regulaminu sklepu internetowego P Sp. z o.o." stanowiło naruszenie wydanych Skarżącej zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych (o zawartości alkoholu powyżej 18%, o zawartości alkoholu powyżej 4,5 do 18% z wyjątkiem piwa, oraz o zawartości alkoholu do 4,5 oraz piwa) w lokalu przy ulicy [...] w P. i skutkować ich cofnięciem przez Burmistrza na podstawie przepisów art. 18 ust. 10 u.w.t.p.a. Ponadto osoby wchodzącego w skład Zarządu Skarżącej narażone będą na odpowiedzialność karną z art. 43 u.w.t.p.a. Decyzja Burmistrz została przez SKO utrzymana w mocy. Stanowisko organów orzekających w sprawie Sąd podziela.
Przede wszystkim podnieść trzeba, że na gruncie u.w.t.p.a. nie ma zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przez Internet. Ustawa statuuje zamknięty katalog zezwoleń na prowadzenie sprzedaży alkoholu. Zdaniem NSA, za przeciwdziałanie alkoholizmowi nie może być uznana taka wykładnia art. 18 u.w.t.p.a., która rozszerzałaby enumeratywnie określony w nim katalog zezwoleń na sprzedaż alkoholu (wyrok NSA z 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 431/10, ONSAiWSA 2013, nr 6, poz. 97). W związku z tym organ wydający zezwolenie może udzielić wyłącznie takiego zezwolenia, jakie jest przewidziane w przepisach tej ustawy. Jak bowiem wynika z art. 18 ust. 1 u.w.t.p.a. sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia. Wymieniony w art. 18 u.w.t.p.a. katalog zezwoleń ma więc charakter zamknięty. Ustawodawca nie przewidział w nim kategorii zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przez Internet (w sklepie internetowym).
Ponadto zezwolenie to wydaje się na podstawie wniosku przedsiębiorcy (por. art. 18 ust. 2 u.w.t.p.a.). Jednym z dokumentów, który należy dołączyć do przedmiotowego wniosku jest - zgodnie z art. 18 ust. 6 pkt 2 u.w.t.p.a. - dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych. W razie prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych z wykorzystaniem Internetu spełnienie tego wymogu jest niemożliwe, gdyż wówczas takiego punktu sprzedaży realnie nie ma.
Znaczenie ma także art. 15 ust. 7 pkt. 5 u.w.t.p.a., według którego
warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży.
Istotnym w sprawie jest również art. 18 ust. 7 pkt 8 u.w.t.p.a., który wprowadza warunek prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży w punkcie sprzedaży spełniającym wymogi określone przez radę gminy, na podstawie art. 12 ust. 1-3 (...). Potwierdza to także art. 18 ust. 3a u.w.t.p.a., zgodnie z którym zezwolenia na sprzedaż alkoholu, o których mowa w ust. 3, organ zezwalający wydaje po uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy, o których mowa w art. 12 ust. 1 i 2. Warunkiem koniecznym do uzyskania zezwolenia jest zatem uzyskanie nie jakiejkolwiek, ale pozytywnej opinii komisji rozwiązywania problemów alkoholowych co do zgodności lokalizacji konkretnego punktu sprzedaży z uchwałami rady. Zatem występując o uzyskanie zezwolenia podmiot gospodarczy zobowiązany jest wskazać adres punktu, w którym ma ona być prowadzona, co jest niezbędne do zbadania, czy usytuowanie punktu odpowiada zasadom określonym przez radę gminy. Niewątpliwe sprzedaż internetowa nie pozwala na ustalenie, czy odpowiada ona warunkom ustalonym przez gminę. Już sama taka forma sprzedaży nie poddaje się ocenie zgodności jej warunków z założeniami organu samorządu. Iluzoryczne byłoby zatem wydanie opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych co do zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z założeniami rady, skoro nie da się przypisać dostępności i spożycia napojów alkoholowych do konkretnego miejsca. Wynika to oczywiście z istoty sprzedaży "za pośrednictwem Internetu". Polega ona przecież na tym, że można nabyć towar w każdym miejscu, w którym się przebywa, a niezbędnym elementem formularza zakupu internetowego jest "miejsce dostawy". Taka sprzedaż w żaden sposób nie pozwala zrealizować wszystkich założeń warunków uzyskania zezwolenia. Sąd nie ma wątpliwości, że w przypadku zamawiania alkoholu przez Internet sprzedaż następuje poza sklepem, który uzyskał zezwolenie. To zaś powoduje, że alkohol, niezgodnie z przepisami u.w.t.p.a. jest dostępny w nieograniczonej liczbie miejsc. Oznacza to więc, że tylko podmiot posiadający stosowne zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w oznaczonym punkcie sprzedaży może taką działalność prowadzić. Zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych jest bowiem aktem administracyjnym, z którym wiąże się podwójna konkretność – jest on konkretny co do oznaczonego w nim przedsiębiorcy i konkretny do prawa prowadzenia działalności w ściśle określonym miejscu. Podkreślenia tutaj wymaga okoliczność, że brak jest na gruncie u.w.t.p.a. regulacji prawnej, na podstawie której możliwe by było dokonywanie sprzedaży napojów alkoholowych poza wyznaczonym punktem sprzedaży. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA z 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2566/14, że nazwanie działań sklepem internetowym, czy też tylko punktem zbierania zamówień przez Internet, w świetle niespornych dalszych działań podejmowanych przez sklep po przyjęciu zamówienia, nie ma w istocie znaczenia, ponieważ prowadzi do sprzedaży poza sklepem, a to właśnie nie jest dozwolone.
Mając na uwadze powyższe prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych przez Internet narusza art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.p.a. Przepis ten stanowi o warunku prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jakim jest wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu. Nie ulega wątpliwości, że jest to obowiązek o charakterze administracyjnoprawnym, który nie może zostać ani uchylony, ani zmodyfikowany postanowieniami umowy cywilnoprawnej zawieranej po zaakceptowaniu ust. 7 Działu V Regulaminu. W konsekwencji jeżeli zachowanie adresata zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wskazuje, że nie realizował on nakazanego obowiązku administracyjnoprawnego związanego z przestrzeganiem ogólnych warunków i zasad sprzedaży alkoholu, to powstaje obowiązek organu administracji cofnięcia zezwolenia.
Zauważyć przyjdzie także, że przepisy u.w.t.p.a. nie uzależniają przestrzegania zasad i warunków sprzedaży alkoholu od wprowadzenia Regulaminu w poszczególnych punktach sprzedaży (sklepach). Sąd podziela stanowisko WSA w Łodzi, według którego przepisy u.w.t.p.a. określają wyraźnie i jednoznacznie zasady i warunki sprzedaży napojów alkoholowych i nie dopuszczają wprowadzania dodatkowych warunków, od których uzależnione byłoby wydanie zezwolenia na sprzedaż. W sytuacji dostarczania napojów alkoholowych za pośrednictwem kuriera, trudno tego ostatniego nazwać sprzedającym, zaś kierownika firmy kurierskiej kierownikiem zakładu handlowego, w którym popełniono przestępstwo. Nie te bowiem podmioty, w świetle przepisów u.w.t.p.a., w szczególności art. 43 ust. 2, są podmiotami odpowiedzialnymi za przestrzeganie przepisów o zasadach sprzedaży alkoholu i nie te podmioty tym samym mogą zostać ukarane za ich nieprzestrzeganie (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 381/09).
Za brakiem przyzwolenia na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych przez Internet przemawia także regulacja art. 96 u.w.t.p.a. Stanowi ona, że sprzedaż detaliczną alkoholu przeznaczonego do spożycia poza miejscem sprzedaży prowadzi się w:
1) sklepach branżowych,
2) wydzielonych stoiskach samoobsługowych w sklepach o powierzchni powyżej 200 m2,
3) innych placówkach, w których sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż alkoholu.
Analiza art. 96 u.w.t.p.a. skłania do postawienia dwóch wniosków:
Po pierwsze, znaczenia nabiera wykładnia użytego przez ustawodawcę w treści przepisu sformułowania "prowadzi się". Wyrażenie to tyle co "sprawować nad czymś nadzór, zarządzać czymś, zajmować się, trudnić się czymś, kierować czymś". W połączeniu natomiast z rzeczownikiem będącym dopełnieniem oznacza: "realizować, kontynuować to co jest wyrażone w dopełnieniu" (Słownik języka polskiego PWN red, M. Szymczaka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, s. 902). Wobec powyższego sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych ma być prowadzona tylko we wskazanych punktach sprzedaży przez podmiot, któremu uprzednio właściwy organ udzielił stosownego zezwolenia. Wynika to również z wykładni celowościowej. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 632/22).
Po drugie, w art. 96 u.w.t.p.a. enumeratywnie wyliczone zostały rodzaje punktów sprzedaży, w których dokonywana jest sprzedaż detaliczna alkoholu przeznaczonego do spożycia poza miejscem sprzedaży. Nie przewidziane jest dokonywanie sprzedaży w innych miejscach niż te, wprost wskazane analizowanym przepisie. Nawet uwzględnienie rozwiązań cywilistycznych potwierdza prawidłowość takiego wniosku. Jak wynika bowiem z art. 535 k.c. umowa sprzedaży jest umową wzajemną, zobowiązującą, mocą której sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy na kupującego i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się zapłacić cenę i odebrać rzecz. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne. Jednocześnie według art. 155 § 2 zd. 1 k.c. jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. Zgodnie z art. 454 § 1 zd. 1 k.c. jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub siedzibę. Dodatkowo według art. 4541 k.c. jeżeli przedsiębiorca jest obowiązany przesłać rzecz konsumentowi do oznaczonego miejsca, miejsce to uważa się za miejsce spełnienia świadczenia. Z powyższego wynika, że sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku realizuje się z chwilą wydania rzeczy nabywcy w miejscu oznaczonym w umowie. Uznać więc trzeba, że w sytuacji, gdy na skutek złożenia zamówienia przez Internet sprzedający dostarcza alkohol do miejsca wskazanego przez kupującego i tam następuje wydanie nabywcy rzeczy oznaczonej co do gatunku, to w tym właśnie miejscu dochodzi do przeniesienia własności poprzez wydanie rzeczy, co stanowi realizację zawartej umowy sprzedaży. W ocenie Sądu nie ma żadnego znaczenia okoliczność, że zamówienie na dostarczenie alkoholu do miejsca wskazanego przez nabywcę przyjął i zrealizował sklep posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu, ani też fakt, że z ust. 7 Działu V Regulaminu sklepu wynika, że miejscem sprzedaży jest zawsze punkt sprzedaży określony w zezwoleniu. Dochodzi bowiem do sprzedaży poza miejscami sprzedaży, wyznaczonymi w art. 96 u.w.t.p.a. co stanowi naruszenie art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.p.a. statuującego warunek wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie miejscu oznaczonym w zezwoleniu.
Dodatkowo zdaniem Sądu jest umowa zmierzająca do obejścia prawa w tym zakresie (poprzez zaakceptowanie przez nabywcę postanowień Regulaminu, który ustala, że miejscem zawarcia umowy jest sklep P zlokalizowany przy ul. [...] w P. a wydanie towaru klientowi następuje w momencie przekazania zamówienia firmie kurierskiej byłaby umową nieważną zgodnie z art. 58 § 1 k.c.).
Nie ma też znaczenia zawarte w pkt. 13 Działu V Regulaminu zastrzeżenie, że jednocześnie kupujący oświadcza, że upoważnia kuriera do odbioru towaru w jego imieniu. W istocie bowiem z danego sklepu alkohol zostaje dostarczony do miejsca wskazanego przez nabywcę, a posiadane zezwolenie nie obejmuje sprzedaży poza miejscem w nim wskazanym w takim znaczeniu, że sprzedaż będzie zrealizowana poprzez wydanie rzeczy w miejscu innym niż określone w zezwoleniu. Jest to sprzeczne z celem i dyspozycją przepisu art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.p.a. (wyrok WSA w Poznaniu z 3 października 2018 r., sygn. akt III SA/Po 387/18).
Z kolei znaczenie w sprawie ma brak realizacji, czy wręcz przerzucenia na inne osoby obowiązków Skarżącej związanych z realizacją ustawowo wyznaczonych zakazów sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, które de facto są równoznaczne z nałożeniem na przedsiębiorcę obowiązku niedopuszczenia do zaistnienia oznaczonych w art. 15 u.w.t.p.a. sytuacji. Związane jest to z tym – na co zwrócił uwagę NSA – że na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad ich sprzedaży określonych w ustawie (wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 195/07). W doktrynie zwrócono uwagę, że "normy zawarte w tym przepisie są adresowane głównie do przedsiębiorców prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu i poza miejscem sprzedaży oraz osób zatrudnionych przez tychże przedsiębiorców przy sprzedaży napojów alkoholowych. Nieprzestrzeganie tych norm, podobnie jak w przypadku nieprzestrzegania norm stanowiących zasady obrotu napojami alkoholowymi, będzie skutkować w odniesieniu do przedsiębiorcy realizującego zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych cofnięciem tegoż zezwolenia, a w odniesieniu do osób zatrudnionych przez przedsiębiorcę, a jednocześnie dopuszczających się naruszenia określonych w komentowanym przepisie zasad, odpowiedzialnością karną wynikającą z rozdziału 3 ustawy." (G. Zalas [w:] I. Skrzydło-Niżnik, G. Zalas, Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Komentarz, Kraków 2002, art. 15). I tak, według art. 15 ust. 1 u.w.t.p.a. zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych:
1)osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości;
2)osobom do lat 18;
3)na kredyt lub pod zastaw.
W przypadku wątpliwości co do pełnoletności nabywcy – stosownie do art. 15 ust. 2 u.w.t.p.a. - sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Zdaniem NSA w przepisie tym przyznano sprzedawcy prawo do wylegitymowania nabywcy alkoholu (napoju alkoholowego) i tylko od niego zależy, czy z tego uprawnienia skorzysta. Z uprawnienia tego skorzystać może bez względu na sposób postrzegania wieku osoby kupującej (wyrok NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 712/08). Oznacza to, że sprzedający powinien w celu dokonywania sprzedaży napojów alkoholowych, z należytą starannością żądać okazania takiego dokumentu, w każdym przypadku, gdy poweźmie wątpliwości co do wieku nabywcy. Naruszenie powyższego zakazu stanowi, zgodnie z regulacją przepisów karnych u.w.t.p.a. występek zagrożony karą grzywną (wyrok WSA w Łodzi z 19 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 381/09).
Tymczasem z ust. 8 działu V Regulaminu wynika, że cyt. "potwierdzenie zamówienia przez klienta jest równoznaczne ze złożeniem oświadczenia, że Klient bierze na siebie odpowiedzialność za odbiór zakupionego Towaru przez osobę pełnoletnią. Złożenie zamówienia jest również tożsame z oświadczeniem Klienta, iż nie jest osobą, której zgodnie z art. 15 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zabrania się sprzedaży napojów alkoholowych oraz że nie dokonuje zakupu alkoholu w celu dalszej odsprzedaży". Z kolei ust.14 Działu V Regulaminu stanowi, że cyt. "Sprzedawca zastrzega, iż osobom nietrzeźwym lub niepełnoletnim zamówione napoje alkoholowe nie zostaną wydane przez kuriera. (...) Kurier uprawniony jest do sprawdzenia pełnoletności osoby odbierającej Towar."
Tymczasem kurier na gruncie ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 1630) nie jest zobowiązany do weryfikowania wieku i stanu trzeźwości klienta. W konsekwencji Skarżąca w żaden sposób nie zapewnia sobie możliwości sprawowania kontroli związanej z pełnoletnością i stanem trzeźwości zamawiających i tym samym wypełniania obowiązku wyznaczonego w art. 15 u.w.t.p.a. Ma to swoje konsekwencje, ponieważ stanowi przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w oparciu o art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a.
Nie ma racji Skarżąca twierdząc, że przepisy art. 18 ust. 7 pkt 6 w związku z art. 96 u.w.t.p.a. dotyczą jedynie miejsca sprzedaży, a nie formy tej sprzedaży. Skoro nie została poruszona normatywnie w u.w.t.p.a. kwestia dopuszczalność zawierania umów sprzedaży napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu tj. przy użyciu środka komunikacji elektronicznej (przy zastosowaniu funkcjonalności strony internetowej) to nie jest to równoznaczne z tym, że jest to zakazane. Z poglądem tym Sąd nie może się zgodzić i nie podziela stanowiska NSA, wyrażonego w wyroku z 8 września 2022, sygn. akt II GSK 2034/18, ONSAiWSA z 2023 nr 3 s. 40. Skoro ustawodawca w treści u.w.t.p.a. nie przewidział formy sprzedaży "przez Internet" to oznacza brak akceptacji do jej stosowania. Warto w tym miejscu powtórzyć za SKO, że w istocie żadnej formy sprzedaży ustawodawca nie uregulował w u.w.t.p.a., a jedynie określił, że sprzedaż ma się odbywać w stricte wyliczonych punktach sprzedaży. Ich status wymaga od konsumenta fizycznego udania się do sklepu i dokonanie w nim bezpośredniego zakupu napojów alkoholowych. Niewątpliwie jest to mniej wygodny zakup niż zakup w sklepie internetowym.
Niedopuszczenie możliwości prowadzenia internetowej sprzedaży alkoholu utożsamiać trzeba z dążeniem do realizacji celów określonych w u.w.t.p.a., oznaczonych już w preambule u.w.t.p.a. cyt. "Uznając życie obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu, stanowi się, co następuje:" Orzekając w sprawach zezwoleń na sprzedaż alkoholu niejednokrotnie - odwołując się właśnie do preambuły ustawy – sądy zwracały uwagę, że jej celem jest właśnie ograniczenie dostępności napojów alkoholowych (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 1997 r., sygn. akt II SA/Wr 1367/96, wyrok WSA w Łodzi z 19 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 381/09). Znaczenie ma również regulacja art. 1 ust. 1 u.w.t.p.a., według której organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego są obowiązane do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu spożywania tych napojów, działania na rzecz trzeźwości w miejscu pracy, przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu, a także wspierania działalności w tym zakresie organizacji społecznych i zakładów pracy. Istotne znaczenie ma także art. 2 ust. 1 pkt. 4 u.w.t.p.a., według którego zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi wykonuje się przez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, w szczególności ograniczanie dostępności alkoholu. Jak uznał NSA, realizacja tych zadań wymaga środków rzeczywiście i faktycznie zmierzających do ograniczenia spożycia alkoholu i jego dostępności. Celem tej ustawy jest ograniczenie dostępności alkoholu, a więc za działanie zmierzające w przeciwnym kierunku należałoby uznać przyjęcie rozszerzającej wykładni przepisów w zakresie wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz uznanie, że dopuszczalna jest także sprzedaż internetowa. Nie ma wątpliwości, że dopuszczenie sprzedaży internetowej prowadziłoby do istotnego rozszerzenia dostępności alkoholu. Pozostawałoby to w sprzeczności z preambułą i celami, jakimi kierował się ustawodawca, przyjmując tę ustawę (wyrok NSA z 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 431/10, ONSAiWSA 2013, nr 6, poz. 97.) Także WSA w Łodzi stwierdził, że ustawodawca uchwalając przepisy u.w.t.p.a. miał na celu co do zasady ograniczenie dostępności alkoholu, a nie wprowadzenie ogólnej dostępności tych produktów. Natomiast ewentualne dopuszczenie sprzedaży w sklepach internetowych, prowadziłoby wprost do rozszerzenia zakresu dostępności napojów alkoholowych. Nie to było celem ustawodawcy, ustanawiającego przepisy o zasadach sprzedaży napojów alkoholowych. Brak w u.w.t.p.a. jednoznacznego przyzwolenia na sprzedaż internetową alkoholu to nic innego jak ograniczanie jego dostępności. Realizacja tych zadań wymaga przy tym środków rzeczywiście i faktycznie zmierzających do ograniczenia spożycia alkoholu i jego dostępności. Dlatego też, jeżeli celem ustawy jest ograniczenie dostępności alkoholu, to za działanie zmierzające w przeciwnym kierunku należałoby uznać przyjęcie rozszerzającej wykładni przepisów w zakresie wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych i uznanie, że dopuszczalna jest także sprzedaż internetowa. Dopuszczenie sprzedaży internetowej prowadziłoby do istotnego rozszerzenia dostępności produktów alkoholowych, co jak wskazano powyżej pozostawałoby w sprzeczności z preambułą i celami, jakimi kierował się ustawodawca przyjmując przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości (wyrok WSA w Łodzi z 19 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 381/09).
Nie jest uzasadniony zarzut Skarżącej co do naruszenia art. 22 Konstytucji RP. Sąd stoi na stanowisku, że "ważny interes publiczny", o którym mowa w art. 22 Konstytucji odnosi się wprost do celów u.w.t.p.a. Jest bowiem "ważnym interesem publicznym" ochrona moralnego i materialnego dobra narodu. Taka interpretacja art. 22 Konstytucji RP pozostaje w zgodzie także z innymi jej zapisami jak np. art. 72 ust. 1, z którego wynika obowiązek państwa ochrony dziecka (rozumianego w ujęciu konstytucyjnym jako osoba poniżej 18 lat) i jego praw nie tylko przed demoralizacją, ale też przed przemocą, okrucieństwem i wyzyskiem wynikającym m.in. z nadużywania alkoholu. W tym miejscu wyjaśnić należy, że nie budzi wątpliwości, że wolność gospodarcza gwarantowana w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru bezwzględnego, a ograniczenie tej wolności może nastąpić tylko w sytuacjach i w trybie określonym przepisami ustawy, w tym konkretnym przypadku u.w.t.p.a. Wobec tego Sąd nie stwierdził, aby w przedmiotowej sprawie doszło do jej ograniczenia w sposób sprzeczny z Konstytucją.
Skarżąca podniosła także zarzut naruszenia treści art. 7a k.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, to wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Według Sądu orzekającego w sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że na gruncie u.w.t.p.a. Skarżąca może prowadzić działalność gospodarczą sprzedaży napojów alkoholowych, ale bez wykorzystania Internetu w formie tzw. sklepu Internetowego. Nie ma więc w ocenie Sądu wątpliwości w zakresie podstawowych reguł wykładni przepisów, a tym samym naruszenia art. 7a k.p.a.
Odnosząc się dalej do zarzutów Skarżącej dotyczących naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady praworządności (art. 7 k.p.a.), która nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z przepisami prawa i z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony stwierdzić należy, że zasada ta nie została w niniejszej sprawie naruszona. Obowiązek uznania słusznego interesu wnioskodawcy nie oznacza bowiem w żadnym razie, że organy mogą wydawać decyzje, które byłyby sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Sądu, nie zasadne są także stawiane przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia innych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 77 i art. 80). W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został przez organy ustalony prawidłowo, a uzasadnienie ich rozstrzygnięcia wskazuje na jakich ustaleniach faktycznych zostało ono oparte oraz zawiera analizę okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.