II GSK 956/10

Naczelny Sąd Administracyjny2011-09-29
NSArolnictwoWysokansa
płatności rolnewsparcie bezpośrednieARiMRwniosekrozbieżnośćzałącznik graficznyk.p.a.NSAWSArolnictwo

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję przyznającą płatności rolne, gdyż organy administracji nie wyjaśniły rozbieżności we wniosku rolnika.

Sprawa dotyczyła przyznania rolnikowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Rolnik złożył wniosek, w którym zadeklarował płatności JPO i UPO, jednak w formularzu wniosku błędnie zaznaczył tylko JPO dla części gruntów, podczas gdy załącznik graficzny wskazywał na UPO. Organy administracji nie wezwały rolnika do wyjaśnienia tej rozbieżności, co WSA uznał za naruszenie przepisów k.p.a. NSA zgodził się z WSA, oddalając skargę kasacyjną organu.

Rolnik S. M. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR przyznano mu płatności, ale organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, mimo że rolnik wskazywał na omyłkowe niezaznaczenie w formularzu wniosku powierzchni 11,64 ha do uzupełniającej płatności obszarowej (UPO). Rolnik twierdził, że na skutek pomyłki zaznaczył tylko jednolitą płatność obszarową (JPO) dla tych działek, podczas gdy załącznik graficzny wskazywał na potrzebę przyznania obu rodzajów płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzje organów, uznając, że rozbieżność między formularzem wniosku a załącznikiem graficznym obligowała organy do wyjaśnienia wątpliwości i wezwania rolnika do złożenia wyjaśnień. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA. NSA podkreślił, że organy administracji miały obowiązek wyjaśnienia nieścisłości we wniosku, zwłaszcza gdy załączniki graficzne stanowią integralną część wniosku. Brak takiego działania naruszył zasady postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a.) i mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, taka rozbieżność obliguje organ do wyjaśnienia wątpliwości w trybie art. 64 § 2 k.p.a., ponieważ załączniki graficzne stanowią integralną część wniosku, a ich treść może wpływać na ustalenie rzeczywistego zakresu żądania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA prawidłowo stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji. Rozbieżność między formularzem wniosku a załącznikiem graficznym w kwestii zaznaczenia płatności JPO i UPO dla tej samej działki rolnej stanowiła istotną nieścisłość, która wymagała wyjaśnienia przez organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Brak takiego działania uniemożliwił prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i stanowił naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 64 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu wezwania strony do usunięcia braków formalnych wniosku lub wyjaśnienia wątpliwości.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Wymóg należytego uzasadnienia decyzji, uwzględniającego stan faktyczny i prawny.

u.p.s.b. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowań w sprawach indywidualnych, chyba że ustawa stanowi inaczej.

u.p.s.b. art. 3 § ust. 2 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Podkreślenie zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) i obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 8 k.p.a.).

u.p.s.b. art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika.

u.p.s.b. art. 18 § ust. 2

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Termin składania wniosków o płatności obszarowe (15 marca - 15 maja).

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez WSA w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

rozp. 796/2004 art. 15 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Rady (WE) nr 796/2004

Możliwość dokonywania zmian we wniosku do 31 maja, w tym zgłaszania nowych działek lub zmiany użytkowania.

rozp. 796/2004 art. 19

Rozporządzenie Rady (WE) nr 796/2004

Możliwość korygowania wniosku w każdym czasie w przypadku oczywistych błędów.

rozp. MRiRW z 14.03.2008 art. 2 § ust. 2

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 14 marca 2008 r.

Załączniki graficzne są obligatoryjnym i integralnym elementem wniosku.

rozp. MRiRW z 14.03.2008 art. 3 § ust. 2 pkt 2 lit. b

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 14 marca 2008 r.

Wymogi dotyczące wniosków, w tym wskazanie powierzchni działki rolnej i sposobu jej wykorzystania.

rozp. MRiRW z 14.03.2008 art. 4 § ust. 1

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 14 marca 2008 r.

Załączniki graficzne jako element wniosku.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozbieżność między formularzem wniosku a załącznikiem graficznym stanowiła istotną nieścisłość, która wymagała wyjaśnienia przez organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Brak wezwania do wyjaśnienia nieścisłości naruszył zasady postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a.) i mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Decyzje zawierały właściwe uzasadnienie faktyczne i prawne. Rolnik ponosi odpowiedzialność za dane zawarte we wniosku i ewentualne omyłki. Termin na złożenie korekty wniosku (31 maja) został przekroczony. Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy prawa materialnego i procesowego.

Godne uwagi sformułowania

rozbieżność pomiędzy treścią rubryki VIII formularza wniosku i jego załącznika nr 2 w zakresie zgłoszonej grupy upraw obligowała organ do wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do zakresu wnioskowanej pomocy załączniki graficzne stanowią integralną część wniosku organ nie dopełnił obowiązku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego uchylenie się przez organ I instancji od uzasadnienia decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 107 § 4 k.p.a. nie można bowiem zasadnie twierdzić, iż decyzja zgodna była w całości z żądaniem wnioskodawcy wolą wnioskodawcy było zadeklarowanie spornej działki rolnej zarówno do przyznania płatności obszarowej, jak i uzupełniającej płatności obszarowej nieścisłości pojawiły się bowiem na etapie składania wniosku, a mimo to organy nie wezwały wnioskodawcy do doprecyzowania wniosku kontrola prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego stała się niemożliwa Sąd I instancji nie miał obowiązku wykazania, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, lecz wystarczające było uznanie, że uchybienie mogło mieć taki wpływ istota problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do ustalenia zakresu żądania wnioskodawcy podanie, na które w przypadku wniosku rolnika o przyznanie płatności obszarowych, składa się tzw. formularz wniosku oraz załączniki graficzne, budzi jakiekolwiek wątpliwości co do jego treści organ Agencji ma obowiązek wezwania strony do usunięcia tych niejasności w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wszystkie wskazane wyżej przepisy mają charakter procesowy, a nie materialny.

Skład orzekający

Janusz Zajda

przewodniczący

Zofia Borowicz

sprawozdawca

Małgorzata Rysz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. w kontekście wniosków o płatności rolne, zwłaszcza w przypadku rozbieżności między formularzem a załącznikami graficznymi. Obowiązek organów administracji do wyjaśniania wątpliwości i niepomijania istotnych nieścisłości we wnioskach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozbieżności między formularzem a załącznikiem graficznym w kontekście płatności rolnych. Interpretacja przepisów UE może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak drobna omyłka we wniosku i brak należytej staranności organu mogą prowadzić do długotrwałego sporu sądowego. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów k.p.a. w specyficznej dziedzinie rolnictwa.

Omyłka we wniosku o dopłaty unijne: czy organ musi wyjaśniać, czy może od razu odmówić?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 956/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-08-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janusz Zajda /przewodniczący/
Małgorzata Rysz
Zofia Borowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II SA/Go 237/10 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2010-05-26
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 64 § 2, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
Dz.U. 2008 nr 44 poz 269
§ 2 ust. 2 i § 4 ust. 1, § 3 ust. 2 pkt 2 lit. b
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny  spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 19 ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Rysz Protokolant Monika Tutak-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Go 237/10 w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. M., uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] listopada 2009 r.
Relacjonując stan sprawy Sąd I instancji podał, że w dniu [...] maja 2009 r. S. M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.
Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał wnioskodawcy na rok 2009 płatności w wysokości 28.243,61 zł, w tym z tytułu: jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości 21.338,79 zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) w wysokości 6.904,82 zł. Organ odstąpił od uzasadnienia decyzji, uznając, iż w całości uwzględniała ona żądanie strony.
W odwołaniu od powyższej decyzji S. M. wniósł o uwzględnienie w zakresie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) powierzchni 11,64 ha (działki nr [...] i [...]), której omyłkowo nie wpisał w części VIII wniosku jako sposobu korzystania z działek "UPO", a tylko zaznaczył na załączniku graficznym nr [...].
Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm., dalej jako: ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r.) płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika. Zgodnie z art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm., dalej jako: rozporządzenie Nr 796/2004) do dnia 31 maja rolnik ma prawo z własnej inicjatywy złożyć formularz zmiany, o ile nie został powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku lub powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu stwierdzi nieprawidłowości. Powyższe terminy nie podlegają przywróceniu.
Dalej organ stwierdził, iż w dniu [...] maja 2009 r. S. M. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, deklarując w sekcji VIII formularza wniosku, że ubiega się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działki o numerze [...], [...] o powierzchni 11,64 ha. W ocenie organu, S. M. ponosił odpowiedzialność za dane zawarte we wniosku. Jeżeli omyłkowo jako grupę upraw wpisał "JPO" zamiast "UPO", to na nim spoczywał ciężar złożenia zmiany do wniosku w terminie wynikającym z art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004, tj. do dnia 31 maja 2009 r. nie później niż do 9 czerwca 2009 r. Uznając zaś odwołanie S. M. obejmujące UPO, organ orzekłby ponad żądanie zawarte we wniosku oraz wbrew wskazanym w decyzji przepisom, bowiem rozpoznawany wniosek nie zawierał oświadczenia o domaganiu się dopłat z tytułu UPO.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. złożył S. M.
Sąd I instancji uzasadniając uwzględnienie skargi podał, że w jego ocenie rozbieżność pomiędzy treścią rubryki VIII formularza wniosku i jego załącznika nr 2 w zakresie zgłoszonej grupy upraw w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, obligowała organ do wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do zakresu wnioskowanej pomocy. Skoro bowiem załączniki graficzne stanowią integralną część wniosku o przyznanie płatności, to tak istotna rozbieżność skutkować winna bezzwłocznym wezwaniem wnioskodawcy do złożenia wyjaśnień co do rzeczywistego zakresu jego wniosku. Organ nie dopełnił obowiązku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a następnie wydał decyzję przyznając w zakresie działek ewidencyjnych nr [...] i [...] jedynie JPO. W tych okolicznościach uchylenie się przez organ I instancji od uzasadnienia decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 107 § 4 k.p.a. Według Sądu nie można bowiem zasadnie twierdzić, iż decyzja zgodna była w całości z żądaniem wnioskodawcy. Skarżący w trakcie postępowania administracyjnego wskazywał jaki jest zakres jego żądania, podnosząc, że na skutek pomyłki, w formularzu wniosku zabrakło, w przeznaczonej do tego kolumnie, deklaracji 11,64 ha gruntów rolnych (działki nr [...] i nr [...]) do pomocy finansowej w ramach UPO, a pozostała wyłącznie deklaracja tych gruntów do pomocy finansowej w ramach JPO.
Analiza wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2009 r. doprowadziła Sąd do przekonania, iż zamiarem wnioskodawcy było zadeklarowanie spornej działki rolnej zarówno do przyznania płatności obszarowej, jak i uzupełniającej płatności obszarowej, co jednak nie znalazło właściwego odzwierciedlenia w treści formularza wniosku w rubryce VIII. W sytuacji gdy organ I instancji nie podjął próby wyjaśnienia powyższej istotnej dla zakresu rozstrzygnięcia wątpliwości, niezasadne było twierdzenie organu odwoławczego, iż uwzględnienie odwołania strony skutkowałoby orzekaniem poza zakresem wniosku. Nieścisłości pojawiły się bowiem na etapie składania wniosku, a mimo to organy nie wezwały wnioskodawcy do doprecyzowania wniosku, choć było to konieczne do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Wobec ww. istotnych uchybień, Sąd I instancji stwierdził, że kontrola prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego stała się niemożliwa, a zaskarżone decyzje naruszały art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz orzekł powołując w podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
Sąd I instancji nakazał organowi wnikliwe rozpoznanie zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności poddanie ocenie rzeczywistej treści żądania S. M. zawartego we wniosku z dnia [...] maja 2009 r. wraz z załącznikami w zakresie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego co do działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] przy uwzględnieniu, iż wolą skarżącego było ubieganie się spornym wnioskiem o przyznanie dla ww. działek ewidencyjnych zarówno JPO, jak i UPO.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ramach podstawy prawnej z art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., WSA zarzucono niewłaściwe ustalenie naruszenia przez organy obu instancji art. 7 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., albowiem organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, decyzje zawierały właściwe uzasadnienie faktyczne i prawne, a stosowanie powołanych przepisów nie mogło iść tak daleko, aby organy miały ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego.
W ramach podstawy prawnej ujętej w art. 174 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., WSA zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię następujących przepisów:
1) art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., przyjmując, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie płatności obszarowych w sytuacji braku konieczności podejmowania z urzędu inicjatywy gromadzenia materiału dowodowego ma obowiązek uwzględnić, rozpatrzyć i dokonać oceny materiału nieobjętego wnioskiem,
2) art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., przyjmując, że organ powinien na obecnym etapie postępowania uwzględnić fakt, iż wolą skarżącego było ubieganie się o przyznanie zarówno płatności obszarowej (JPO), jak i uzupełniającej płatności obszarowej (UPO), podczas gdy płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika składany w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja,
3) art. 15 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004,
4) § 3 ust. 2 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269, dalej jako: rozporządzenie z dnia 14 marca 2008 r.).
Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej organ podał, że w świetle przepisów prawa wspólnotowego odpowiedzialność za dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy wpisane we wniosku ponosi producent rolny. Dlatego organ w dostatecznym stopniu spełnił wymogi przewidziane w art. 7 i 9 k.p.a., jeżeli doręczył stronie odpowiedni wniosek o dopłatę wraz z instrukcją odnoszącą się do jego wypełnienia.
Ponadto, ze względu na wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek, omyłkowe wpisanie jako grupy upraw JPO zamiast UPO, skutkuje obciążeniem rolnika korektą wniosku w terminie wynikającym z art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004, tj. do dnia 31 maja 2007 r. Termin ten należy do terminów prawa materialnego, zmiana do wniosku złożona przez skarżącego po tym terminie nie mogła zatem wywoływać skutków prawnych. W konsekwencji organy obowiązane były rozpoznać wniosek w jego pierwotnej wersji, niezawierającej oświadczenia o domaganiu się dopłat z tytułu UPO.
Organ podał też, że na organie przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. spoczywał obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełniał wymogi ustalone w przepisach rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. i ewentualnego wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku, stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. Natomiast za treść merytoryczną wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosił wnioskodawca. W tej sytuacji organy obu instancji nie naruszyły art. 7 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jedynie z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), która w niniejszej sprawie nie występowała.
W związku z zarzutami sformułowanymi w petitum skargi kasacyjnej należy zauważyć, że kontroli instancyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji wydany w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści tego przepisu wynika, że Sąd I instancji nie miał obowiązku wykazania, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, lecz wystarczające było uznanie, że uchybienie mogło mieć taki wpływ. W literaturze przyjmuje się, że przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowień (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Praw. LexisNexis, W-wa 2005).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie uznał, że takie prawdopodobieństwo zaistniało. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji uznał, że w przedmiotowej sprawie rozbieżność pomiędzy samym wnioskiem a jego załącznikiem winna skutkować podjęciem działań niezbędnych do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, poprzez wezwanie wnioskodawcy do wyjaśnienia ww. nieścisłości. Zdaniem Sądu I instancji, poprzez brak tego rodzaju działań oraz nieodniesienia się do tychże okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji naruszone zostały zasady zawarte w art. 7 i 107 § 3 k.p.a. oraz w art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Stanowisko powyższe należało uznać za prawidłowe. Sąd I instancji trafnie zauważył, że istota problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do ustalenia zakresu żądania wnioskodawcy dotyczącego dopłat z tytułu Jednolitej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W przypadku płatności do gruntów rolnych postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek rolnika o przyznanie płatności na określony rok, złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (stanowią o tym odpowiednio art. 18 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r.). Z treści § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. wynika, że wnioski rolników należy traktować jako podania w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W przepisie art. 63 § 2 k.p.a. sprecyzowano jakie elementy co do treści powinien zawierać wniosek (podanie) strony wszczynający postępowanie administracyjne. Zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. w podaniu należy wskazać co najmniej osobę, od której pochodzi, adres i treść żądania oraz spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Z kolei z treści § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. wynika, że ww. wnioski rolników powinny zawierać wskazane w tych przepisach elementy, a więc m.in. oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością, której dotyczą, oświadczenia o powierzchni i położeniu działek ewidencyjnych oraz dane z ewidencji gruntów i budynków, powierzchnię gruntów rolnych na działce ewidencyjnej, w tym powierzchnię niezgłoszoną do programów pomocowych, oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, z podaniem w szczególności oznaczenia działki rolnej, grupy upraw lub obszaru, ze względu na który wyodrębnia się działkę rolną, powierzchni działki rolnej.
Żądanie strony przedstawione w podaniu dotyczy sprawy indywidualnej należącej do właściwości określonego organu administracji publicznej i rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. Zatem, to treść żądania wyznacza przedmiot postępowania administracyjnego. Oczywistym jest, że zakres żądania wnioskodawcy wynika w pierwszym rzędzie z danych zawartych w formularzu wniosku, ale nie bez znaczenia dla oceny żądania wnioskodawcy jest załącznik graficzny określający także działkę rolną w ramach granic danej działki ewidencyjnej. Przy innym podejściu podważony byłby sens domagania się od wnioskodawcy składnika załącznika graficznego (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 466/08, baza orzeczeń nsa.gov.pl). Dodać należy, że z uregulowań zawartych w § 2 ust. 2 oraz w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. wynika, iż tzw. materiał graficzny, o którym mowa w art. 19 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników... (Dz. Urz. UE.L.30 z 31.01.2009 r., str. 16), a więc załączniki graficzne do wniosków o przyznanie płatności, są ich obligatoryjnym i integralnym elementem. W sytuacji więc, gdy podanie, na które w przypadku wniosku rolnika o przyznanie płatności obszarowych, składa się tzw. formularz wniosku oraz załączniki graficzne, budzi jakiekolwiek wątpliwości co do jego treści, w szczególności z punktu widzenia wymogów określonych w przepisach szczególnych, a zwłaszcza co do intencji wnoszącego podanie, organ Agencji ma obowiązek wezwania strony do usunięcia tych niejasności w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Obowiązek taki spoczywa na organie Agencji, w szczególności gdy niejasności w zakresie żądania rolnika co do wnioskowanej płatności występują przy prostym porównaniu treści formularza wniosku i jego załącznika graficznego określającego np. grupę upraw lub obszar działki, ze względu na który wyodrębnia się działkę rolną. Trafnie przy tym zauważył Sąd I instancji, iż podczas przyjmowania wniosku o przyznanie płatności sprawdzeniu podlegają również załączniki graficzne do wniosku, co wyraźnie wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych dokumentu pt. "Zakres kontroli wizualnej wniosku o przyznanie płatności na 2009 r.".(poz. 5 i 6 na karcie 10 akt adm.). Na otrzymanym od Agencji materiale graficznym rolnik ma bowiem obowiązek zaznaczyć obszar upraw pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa.
Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że S. M. złożył wniosek o przyznanie płatności JPO i UPO wraz z załącznikami graficznymi, w tym załącznikiem nr 2 obejmującym działki ewidencyjne nr [...] i [...]. Wnioskodawca w pierwszej części wniosku (poprzez zakreślenie znakiem "x") zażądał przyznania zarówno jednolitej płatności obszarowej, jak i płatności uzupełniającej. Faktem jest, że w pkt VIII formularza wniosku beneficjent zadeklarował, iż ubiega się o płatności JPO do powierzchni 42,09 ha, oznaczając działki rolne odpowiednio: A, B, C, D, E, F, H, I, J oraz o płatności UPO do powierzchni 19,37 ha, oznaczając działki rolne odpowiednio: F1, H1, I1, J1. Z formularza wniosku wynika, że dla działki rolnej oznaczonej symbolem "C" o powierzchni 11,64 ha (położonej na działkach ewidencyjnych [...] i [...]) wskazano grupę upraw "JPO". Jednocześnie na załączonym załączniku graficznym nr 2, który dotyczył działek ewidencyjnych nr [...] i [...], oznaczono jako działkę rolną symbolami "C/C1 żyto", a nadto wyraźnie wpisano "C-JPO, C1-UPO żyto". W takim stanie faktycznym wynikającym z akt administracyjnych prawidłowo Sąd I instancji uznał, że powyższe rozbieżności powinny zostać wyjaśnione przez organ. W świetle tego co wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny odnośnie charakteru prawnego wniosku rolnika o przyznanie dopłat, oczywistym jest, że wyjaśnienie powstałej rozbieżności winno nastąpić w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a. Niezastosowanie powyższego trybu postępowania skutkowało tym, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem zasad zawartych w art. 7 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. Zmiany wprowadzone przepisami art. 3 ust. 2 powołanej ostatnio ustawy nie zwolniły orzekających w sprawie organów od stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nieuregulowanych przepisami unijnymi, a tym samym od stosowania zasad wyrażonych w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. W art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. potwierdzona bowiem została zasada praworządności wyrażona w art. 6 k.p.a. oraz w początkowej części art. 7 k.p.a. Powtórzenie powyższej zasady w art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy wskazuje zatem, że ustawodawca chciał podkreślić jej podstawowe znaczenie i konstytucyjny charakter normy prawnej (art. 7 Konstytucji RP). Organy administracji właściwe w sprawie przyznania płatności mają bowiem obowiązek zastosowania przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzyganiu sprawy. Z kolei z treści art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z zasady tej wynika, iż obowiązkiem organu jest rozpatrzenie całego materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Zważywszy na powyższe, na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy, za chybione należało więc uznać zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 7 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., a także § 3 ust. 2 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że wszystkie wskazane wyżej przepisy mają charakter procesowy, a nie materialny. W sytuacji więc, gdy organ Agencji z uwagi na wykazane przez Sąd I instancji istotne i oczywiste rozbieżności co do treści żądania S. M. wynikającego z treści wniosku i załącznika graficznego nr 2 nie zastosował trybu z art. 64 § 2 k.p.a., zasadne jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż powyższe zasady postępowania zostały przez organy Agencji naruszone, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji stwierdzając naruszenie powyższych zasad nie wskazał, iż organ prowadzący postępowanie o przyznanie płatności obszarowych ma uwzględnić materiał dowodowy nieobjęty wnioskiem. Na nietrafność powyższego poglądu organu wskazuje treść załącznika graficznego nr 2 do złożonego wniosku. Ocena treści żądań w nim określonych, czy też wyjaśnienia powstałych niejasności między treścią wniosku a jego obligatoryjnego załącznika, nie może być rozumiana jako rozstrzyganie poza żądaniem wniosku.
W sytuacji gdy decyzja organu I instancji nie zawierała uzasadnienia, natomiast decyzja organu II instancji powyższych kwestii nie wyjaśniła w uzasadnieniu, zatem trafne jest też stanowisko Sądu I instancji, iż organy obu instancji naruszyły art. 107 § 3 k.p.a.
Z przyczyn wyżej wskazanych zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., a także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. oraz § 3 ust. 2 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r., należało uznać za bezzasadne.
Brak też podstaw do uznania za trafne pozostałych zarzutów.
Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie wskazał, iż wobec stwierdzonych istotnych uchybień procesowych kontrola prawidłowości zastosowania prawa materialnego stała się niemożliwa. Zatem w tej kwestii nie zajął merytorycznego stanowiska.
Przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. (w stanie prawnym sprzed 15 marca 2010 r.) stanowi, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika. Z kolei w myśl ust. 2 tego przepisu, wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Oczywistym jest, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika złożony w terminie określonym w powołanym ostatnio przepisie. Jednakże o naruszeniu tej normy prawnej przez Sąd I instancji w zakresie sformułowanym w petitum skargi kasacyjnej mowy być nie może, skoro stan faktyczny sprawy, w szczególności co do zakresu żądania zawartego we wniosku S. M., nie został dostatecznie wyjaśniony. Brak stosownych ustaleń w tej kwestii w sprawie był podstawą uchylenia zaskarżonych decyzji.
Nie jest też trafny zarzut dotyczący naruszenia art. 15 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004. Zauważyć należy, że powołane ostatnio rozporządzenie w Rozdziale I, Tytułu II poświęconym pojedynczym wnioskom w art. 15 ust. 1 i ust. 2 dotyczącym poprawek do pojedynczego wniosku o przyznanie płatności precyzyjnie określa sytuacje, których mogą dotyczyć poprawki. Art. 15 ust. 1 dotyczy możliwości zmiany wniosku przez zgłoszenie działek, które nie zostały zadeklarowane w pojedynczym wniosku w celu otrzymania pomocy "w ramach jakiegokolwiek systemu pomocy obszarowej" oraz zmian dotyczących "użytkowanych ziem" lub "systemu pomocowego w odniesieniu do poszczególnych działek", która może być dokonana tylko do dnia 31 maja – art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004. Regulacja zawarta w omawianym przepisie dotyczy takich zmian, które mają na celu zmianę ilości działek, ich powierzchni i rodzajów użytków, czyli zmian, które mają wpływ na zmianę stanu faktycznego w stosunku do pierwotnej treści wniosku. Zauważyć przy tym należy, że z treści art. 19 rozporządzenia nr 796/2004 wynika z kolei, że "wniosek pomocowy może być korygowany w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwe władze wykryją oczywiste błędy". Także z treści punktu 26 preambuły rozporządzenia wynika, że "jeśli wnioski pomocowe zawierają oczywiste błędy, powinna istnieć możliwość ich skorygowania w każdym czasie". Z regulacji tych wynika zatem, że w sytuacji gdy stosowny wniosek został złożony w terminie, odmowa przyznania płatności, co do zasady, powinna dotyczyć celowych błędów i niezgodności, nie zaś tzw. oczywistego błędu. Kwestie te jednakże mogą być przedmiotem ocen i rozważań jedynie w sprawie, w której w sposób jednoznaczny jest ustalony stan faktyczny, co jednakże musi nastąpić przy uwzględnieniu reguł procesowych, w tym w szczególności art. 64 § 2 k.p.a.
Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI