II GSK 95/20

II GSK 95/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Krystyna Anna Stec
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Kr 530/19 - Wyrok WSA w Krakowie z 2019-08-08
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1481
art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 84 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Ż., P. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 530/19 w sprawie ze skargi A. Ż., P. Ż. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1.oddala skargę kasacyjną; 2. postanawia zarządzić zwrot z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie solidarnie na rzecz A. Ż., P. Ż. kwoty 200 (dwieście) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 8 sierpnia 2019 r., sygn. III SA/Kr 530/19 oddalił skargę A.Ż., P.Ż. (dalej: skarżący, przedsiębiorcy) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z 27 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 6 sierpnia 2018 r., po przeprowadzeniu postępowania, na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2200; dalej: u.t.d.) nałożył na skarżących, będących wspólnikami spółki cywilnej P. z siedzibą w T. karę pieniężną 10.000 zł z tytułu wwozu mieszanych odpadów komunalnych o kodzie 20 03 01 na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) bez wymaganego zezwolenia.
Po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorców i uzupełnieniu materiału dowodowego o dokumenty Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Opolu (protokół oceny towaru z 8 czerwca 2018 r. wraz z dokumentacją fotograficzną, pismo z 23 października 2018 r. potwierdzające dokonanie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zawiadomienia odpowiedniego organu w Niemczech o nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniu odpadów z Niemiec do Polski), GITD ww. decyzją, na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.-Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096; dalej: k.p.a.), art. 5 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1481), art. 4 pkt 22 lit.i) oraz u), art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f), art. 92a ust. 1, 2 i 6 u.t.d., art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2016 r. poz. 1987 z późn. zm.; dalej: u.o.), art. 2 pkt 35, art. 9 ust. 1, art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. UE L Nr 190, str. 1; dalej: rozporządzenie 1013/2006) oraz Ip. 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Podzielił ustalenia, że 8 czerwca 2018 r. w miejscowości D. podczas kontroli drogowej pojazdu marki DAF o nr rej. [...] oraz naczepy marki KOEGEL o nr rej. [...], kierowanego przez M.W., przeprowadzonej przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego na wniosek funkcjonariuszy policji oraz na podstawie okazanych przez kierującego dokumentów, a szczególnie CMR sporządzonego w języku niemieckim i Lieferauftrag, przewożony ładunek miały stanowić 54 bele (54 Ballen) z tworzywami sztucznymi i gumą (Kunststoff und Gummi) o kodzie 19 12 04, o łącznej wadze 20970 kg, pochodzące z Niemiec (B. – M.) i mające trafić do odbiorcy E. w D. Kierowca okazał także informację dołączoną do przemieszczanych odpadów według wzoru z załącznika nr VII do rozporządzenia 1013/2006. Został także przesłuchany w charakterze świadka. Kontrolujący inspektorzy ITD wspólnie z inspektorami IOŚ po ocenie przewożonych odpadów ustalili, że towar stanowiły odpady inne niż niebezpieczne stanowiące odpady spoza listy zielonej, będące odpadami o kodzie 20 03 01 (mieszane odpady komunalne) – 54 kostki sprasowane, związane drutami, co potwierdził [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: OWIOŚ) w piśmie z 29 czerwca 2018 r. Nadto w deklarowanym miejscu odbioru odpadów nie istniała deklarowana instalacja odzysku, a tylko spore ilości zdeponowanych wcześniej odpadów różnego rodzaju.
Pismem z 23 października 2018 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) poinformował odpowiedni organ w Niemczech (Bezirksregierang Detmold) o nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniu odpadów z Niemiec do Polski, bez zgłoszenia i zezwolenia właściwych organów w Niemczech i w Polsce w myśl art. 24 rozporządzenia 1013/2006, skutkujące zwrotem odpadów podmiotowi je wysyłającemu, który zobowiązał się pokryć koszty związane ze zwrotem odpadów i ich unieszkodliwieniem.
Zawartej w dokumencie CMR deklaracji, że przewożone odpady miały być odpadami z tworzyw sztucznych i gumy o kodzie 19 12 04, nie potwierdził materiał zdjęciowy oraz protokół oceny towaru. W składzie ładunku znajdowały się bowiem odpady: opakowania zanieczyszczone żywnością, rękawiczki gumowe, opakowania po napojach, styropian, fragmenty gąbki, pojemniki po piance montażowej, opakowania po dezodorantach, folie, opakowania po mięsie, paście do zębów, strzykawki, etc. Odpady były zanieczyszczone pozostałościami pochodzącymi z gospodarstw domowych (resztki kuchenne). Przewóz tego rodzaju odpadów był nielegalny w rozumieniu rozporządzenia 1013/2006. Skarżący zaś pełnili rolę transportującego odpady z Niemiec, w myśl art. 24 ust. 4 u.o. Mimo że obowiązek zgłoszenia przewozu właściwym organom i ewentualnie uzyskania zezwolenia na transgraniczne przemieszczanie odpadów spoczywał na W. GmbH, to strony jako podmiot transportujący odpady winni byli posiadać wiedzę umożliwiającą dokonanie oceny odpadów, czy odpowiadają kategorii odpadów określonej w dokumentach przewozowych i nie mogli zwolnić się od odpowiedzialności za wwóz tychże odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia. Obecność wśród przewożonych odpadów zanieczyszczonej resztkami jedzenia folii bądź rękawiczek gumowych nie oznaczała, że odpady można zaklasyfikować jako odpady o kodzie 19 12 04 - tworzywa sztuczne i guma. Grupa 19 12 obejmuje bowiem odpady z mechanicznej obróbki odpadów (np. obróbki ręcznej, sortowania, zgniatania, granulowania) nieujęte w innych grupach. Zdaniem GITD pod kodem powyższym nie można przewozić odpadów, pochodzących z gospodarstw domowych Fakt ten można ustalić poprzez ocenę odpadów i nie wymaga to posiadania wiadomości specjalnych ani badania próbki odpadów pod kątem składu chemicznego. W tym przypadku pochodzenie odpadu determinuje jego zakwalifikowanie do określonej grupy odpadów i pociąga za sobą skutki związane z ich transgranicznym przemieszczaniem.
Zdaniem GITD, organ I instancji nie naruszył zasad postępowania wynikających z k.p.a.: art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 k.p.a.
Organ II instancji zauważył, że uwzględnienie wniosku strony o przesłanie kolorowych odbitek zdjęć stanowiących załącznik do protokołu oceny towaru, byłoby bezpodstawne i zmierzałoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania, gdyż strona na każdym etapie postępowania była informowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz o uzupełnieniu materiału dowodowego.
Organ uważał, że ponowne przesłuchanie kierowcy jako świadka nie było uzasadnione, gdyż nie uchybiono uprawnieniom strony, a zeznania świadka były wyczerpujące i znalazły odzwierciedlenie w aktach sprawy, i tym samym wiarygodne.
Organ nie zgodził się z zarzutem strony o naruszeniu art. 48 ust. 1 Prawa przewozowego, gdyż zaistniało duże prawdopodobieństwo niezgodności przewożonego towaru z dokumentacją, co potwierdził kierowca uczestniczący w załadunku. Dlatego, w oparciu o ww. przepis skarżący nie mogli skutecznie bronić się przed poniesieniem odpowiedzialności z Ip. 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d.
W ocenie GITD nie było podstaw do zastosowania art. 189f k.p.a. z uwagi na normę kolizyjną z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. W przypadku decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej na mocy art. 92a u.t.d. w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. okoliczności wyłączające odpowiedzialność reguluje art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. oraz art. 92b ust. 1 u.t.d., gdy chodzi o naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawierał zaś żadnych przesłanek wskazujących na konieczność zastosowania art. 92c u.t.d.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi stron i dopuszczeniu dowodu z maila dołączonego do skargi na okoliczność, że skarżący nie brali udziału w procedurze międzypaństwowej, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.).
Wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy co do wwozu odpadów na terytorium RP oraz przeprowadzonej 8 czerwca 2018 r. kontroli drogowej, z której sporządzono protokół był niesporny. Skarżący podważali natomiast zakwalifikowanie wwiezionych przez nich odpadów.
Zdaniem Sądu, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 3 września 2018 r. należało zastosować przepisy dotychczasowe.
Powołał się WSA na definicję odpadów określoną w art. 3 pkt 6 u.o. oraz art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 6 u.t.d. i lp. 4.5. załącznika nr 3 do u.t.d., sankcjonujących wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia karą pieniężną 10.000 zł. Przypomniał też, że w myśl art. 4 pkt 22 lit. i) oraz u) u.t.d. przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, rozporządzenia 1013/2006 oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. z 2015 r. poz. 1048; dalej: u.m.p.o.).
Dokonując oceny okoliczności faktycznych sprawy uznał, że przeprowadzone przez organy postępowanie wykazało, iż skarżący naruszyli obowiązki i warunki przewozu drogowego, co skutkowało nałożeniem na nich kary 10.000 zł.
Przeprowadzona 8 czerwca 2018 r. w miejscowości D. kontrola drogowa pojazdu wykazała, że przewóz wykonywany był na rzecz skarżących i dotyczyć miał według dokumentu CMR odpadów z tworzyw sztucznych i gumy o kodzie 19 12 04 (w ilości 54 bel, o łącznej wadze 20970 kg, pochodzących z Niemiec i mających trafić do odbiorcy E. w D.). Zaś z materiału zdjęciowego oraz protokołu oceny towaru wynikało, że ładunek składał się z odpadów różnego rodzaju, jak: opakowania zanieczyszczone żywnością, rękawiczki gumowe, opakowania po napojach, styropian, fragmenty gąbki, pojemniki po piance montażowej, opakowania po dezodorantach, folie, opakowania po mięsie, paście do zębów, strzykawki, etc. Ważne było, że kierowca potwierdził, że brał udział w załadunku i sam wskazał, iż ładunek wyglądał na odpady komunalne. Okoliczności te (poparte opinią GIOŚ zwartą w piśmie z 23 października 2018 r., według którego poinformowano też odpowiedni organ w Niemczech o nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniu odpadów z Niemiec do Polski i bez uzyskania wymaganego zezwolenia na przewóz) skutkowały stwierdzeniem przez organy kontrolne, że skarżący pełniący rolę transportującego nielegalnie przewozili odpady w rozumieniu rozporządzenia 1013/2006, przypisane do kodu 20 03 01 i w konsekwencji prawidłowym nałożeniem na skarżących kary pieniężnej. Załączone do akt administracyjnych zezwolenie na wywóz odpadów nie dotyczyło odpadów o kodzie 20 03 01, przy tym zostało wydane wyłącznie A.Ż. i Z.D. – wspólnikom spółki cywilnej P. w T. i brak było zezwolenia na transport odpadów dla drugiego skarżącego.
Sąd podkreślił, że pierwotnym źródłem ustaleń w zakresie naruszeń obowiązków była kontrola drogowa, potwierdzona protokołem kontroli, co wynikało z art. 92 ust. 2 u.t.d. w zw. z art. 74 u.t.d. Ustalenia protokołu kontroli wyznaczały granice przyszłego postępowania administracyjnego pod względem stanu faktycznego i prawnego. Protokół stanowi dowód z dokumentu urzędowego i prawidłowo sporządzony utrwala stan rzeczy zastany podczas kontroli. Podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli: inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. A w protokole zawarto, że "oględziny przewożonego ładunku przez funkcjonariuszy Policji, inspektora ITD oraz pracownika WIOŚ potwierdziły, że faktycznie przewożony ładunek to zmielone i sprasowane odpady komunalne. Świadczą o tym widoczne opakowania zanieczyszczone np. art. spożywczymi, tj. torebki po żywności, chipsy, rękawiczki gumowe, opakowania po napojach, styropian, fragmenty gąbki, pojemniki po piance montażowej, opakowania po dezodorantach, folie, opakowania po np. mięsie."
Według Sądu, stwierdzenie w toku kontroli drogowej naruszenia stanowiącego wwóz odpadów o kodzie 20 03 01, a nie jak twierdzi strona o kodzie 19 12 04, nakładało na organ obowiązek nałożenia na skarżących kary w myśl art. 92a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. i lp. 4.5 załącznika nr 3 do tego aktu.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 79 k.p.a. Oględziny przewożonych odpadów oraz przesłuchanie kierowcy w charakterze świadka miały miejsce przed wszczęciem wobec skarżących postępowania administracyjnego i organ nie był zobowiązany do zawiadomienia skarżących o wykonywanych czynnościach ani też do umożliwienia im uczestnictwa w nich.
Nie dopatrzył się WSA także naruszenia art. 73 § 1 k.p.a., gdyż przesłanie skarżącym dokumentacji fotograficznej w wersji czarno-białej nie uchybiło prawom strony i dało jej możliwość zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Jak wynika z zawiadomienia z 13 lutego 2019 r. skarżący zostali pouczeni m.in. o treści art. 73 § 1 k.p.a. zgodnie z którym stronie przysługuje prawo przeglądania akt sprawy, sporządzenia notatek i odpisów.
Zdaniem Sądu okoliczności istotne dla sprawy zostały przez organ udowodnione, a ocena dowodów nie nosiła znamion oceny dowolnej.
Za bezzasadne WSA uznał zarzuty skargi dotyczące nieprzeprowadzenia przez organy oględzin odpadów, niezbadania próbek odpadów, odmowy ponownego przesłuchania kierowcy, oparcia rozstrzygnięcia na zeznaniach kierowcy bez próby wyjaśnienia zachodzących w nich sprzeczności, jak i naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń bez udziału biegłego oraz uznania za opinię pisma GIOŚ z 23 października 2018 r. Z ww. materiału dowodowego wynikało, że przewożone odpady nie odpowiadały odpadom, których dotyczyła, okazana podczas kontroli, dokumentacja o kodzie 19 12 04 – tworzywa sztuczne i guma, a odpadom o kodzie 20 03 01 – mieszane odpady komunalne.
W sprawie nie było potrzeby dokonywania ustaleń wymagających wiedzy specjalistycznej, szczególnie że sam kierowca był w stanie ocenić przewożony przez siebie towar. Przy tym klasyfikacja odpadów dokonana przez inspektorów [...]WIOŚ przy udziale inspektorów ITD, została dokonana po przeprowadzeniu badań organoleptycznych. Niezasadne były argumenty skarżących, że przewoźnik ani jego pracownik nie byli w stanie przeprowadzić oceny prawidłowości kwalifikacji przewożonych odpadów i ich zgodności z dokumentami przewozowymi.
Zdaniem WSA, organy prawidłowo uznały, że okoliczności sprawy nie dawały podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d.
Z wyrokiem nie zgodzili się skarżący i wystąpili ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), zaskarżając to orzeczenie w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i oddalenie skargi, chociaż zostało wykazane, że organy naruszyły przepis postępowania, tzn. dokonały ustaleń wymagających wiadomości specjalnych bez udziału biegłego, i samodzielnie przesądziły, że transportowane odpady stanowią zmieszane odpady komunalne o kodzie 20 03 01, podczas gdy prawidłowe ustalenie rodzaju (a w konsekwencji kodu) transportowanych odpadów wymagało wiadomości specjalnych z zakresu ochrony środowiska, a zatem koniecznym i zasadnym było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego - zwłaszcza że z dokumentów związanych z przewozem wynikało, że zlecenie przewozu nr [...] z 4 czerwca 2018 r. obejmowało odpady o kodzie 15 01 02 (opakowania z tworzyw sztucznych) lub 19 12 04 (tworzywa sztuczne i guma), a zatem organy powinny były podjąć wszelkie działania celem ustalenia z udziałem biegłego, - czy przewożone odpady należą do chociaż jednej z tych dwóch kategorii, tym bardziej że od początku postępowania skarżący stanowczo kwestionowali kwalifikację odpadów jako zmieszanych odpadów komunalnych o kodzie 20 03 01, czego zaniechano w toku postępowania administracyjnego, a czego nie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi, chociaż zostało wykazane, że organ II instancji naruszył przepis postępowania, tzn. uznał za opinię pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 23 października 2018 r. informujące o nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniu odpadów z Niemiec do Polski podczas gdy dowód z opinii biegłego nie może zostać zastąpiony żadnym innym dowodem, w tym w szczególności dokumentem sporządzonym w innym postępowaniu, który nie spełnia żadnego z wymogów formalnych opinii;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i oddalenie skargi, chociaż zostało wykazane, że organy naruszyły przepisy postępowania, tzn. nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych wskutek zaniechania przeprowadzenia pełnego i rzetelnego postępowania dowodowego, co przejawiało się w nieprzeprowadzeniu oględzin odpadów, niezbadaniu próbek transportowanych odpadów, odmowie ponownego przesłuchania w charakterze świadka kierowcy, mimo wewnętrznej sprzeczności jego zeznań w odniesieniu do rodzaju przewożonych odpadów oraz w braku wyjaśnienia tych sprzeczności mimo zarzutów podnoszonych przez skarżących, podczas gdy zadaniem organów obu instancji było wszechstronne zebranie i wnikliwe rozważenie materiału dowodowego, celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zatem w realiach niniejszego postępowania ustalenie, z jakim rodzajem odpadów mamy do czynienia i jaki jest ich prawidłowy kod - tym bardziej że zeznania kierowcy kontrolowanego pojazdu były wewnętrznie sprzeczne w odniesieniu do najistotniejszej okoliczności, tj. przedmiotu transportu, która to sprzeczność uszła uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 78 § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i oddalenie skargi, chociaż zostało wykazane, że organy naruszyły przepisy postępowania, tzn. prowadziły postępowanie w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej, przejawiający się w tym, że w toku postępowania administracyjnego odmówiono uwzględnienia wniosku skarżących o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony i świadków na okoliczność wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., tj. okoliczności mającej istotne znaczenie dla sprawy, a następnie organ II instancji w decyzji stwierdził, że "skarżący nie przedłożyli w toku postępowania administracyjnego żadnych dowodów na istnienie takich okoliczności, podczas gdy niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, która stanowi przesłankę uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust 1 pkt 1 lub 2 u.t.d., jest stwierdzana przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności, której zachowanie lub niezachowanie może być oceniane jedynie w konkretnym stanie faktycznym, do którego ustalenia niezbędne było przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżących.
W oparciu o powyższe zarzuty wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powołali argumenty na poparcie zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z 25 stycznia 2023 r. na mocy art. 15zzs4 ust. 3 (Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów) w zw. z ust. 1 (W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. W przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów) ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021r. poz. 2095 z późn. zm.) skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w dniu 10 marca 2023r., o czym zawiadomiono strony. Żadna ze stron, prawidłowo zawiadomiona, nie zgłaszała, aby nie wystąpiły przesłanki, które zadecydowały o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu nie została uwzględniona.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy na wstępie zauważyć, że w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymieniono w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach, której Naczelny Sąd Administracyjny ją rozpoznaje, można oprzeć na wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega, więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny nie może rekonstruować lub uzupełniać podstaw kasacyjnych, przytoczonych przez autora skargi kasacyjnej, również w przypadku oczywiście błędnego ich przytoczenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również domniemywać, w jaki sposób naruszenie danego przepisu rzutowało na treść zaskarżonego wyroku. Według art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie każde naruszenie przepisu postępowania skutkuje uchyleniem wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, lecz tylko takie, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co wyraża się w przypuszczeniu, że gdyby nie doszło do naruszenia tych przepisów w sprawie mogłoby zapaść rozstrzygnięcie innej treści niż wyrażone w zaskarżonym wyroku. Wpływ ten w sposób jednoznaczny musi wykazać strona, zaniechanie zaś tego obowiązku powoduje, że niemożliwa staje się merytoryczna ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Celem tego przepisu jest wykluczenie sytuacji, w której przeprowadzana kontrola instancyjna miałaby pozorny charakter w tym sensie, że wprawdzie prowadziłaby do usunięcia z obrotu prawnego kwestionowanego aktu, jednak po to tylko, aby powtórzyć określone działania z tym samym co poprzednio wynikiem.
Powyższe uwagi były niezbędne, gdyż w skardze kasacyjnej zgłoszono tylko zarzuty naruszenia przepisów postępowania i zarzuty te koncentrowały się na brakach w ustaleniach, skutkujących nieprawidłową kwalifikacją odpadów wwiezionych z Niemiec do Polski przez pojazd należący do stron (przez co na skarżących została niezasadnie nałożona kara pieniężna z lp. 4.5. załącznika nr 3 do u.t.d.) oraz przyjęciem braku przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., które doprowadziłyby do wyłączenia odpowiedzialność skarżących.
Niesporne bowiem było, że pojazdem stron, poddanym kontroli 8 czerwca 2018 r. przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego przy udziale funkcjonariuszy Policji i pracownika WIOŚ w O. (protokół kontroli, k.-19 akt adm.) były wwiezione na teren Polski odpady z Niemiec. Według dokumentów okazanych przez kierowcę podczas kontroli (Lieferauftrag – zlecenia dostawy, dokumentu związanego z przemieszczaniem odpadów – oba w języku niemieckim) miały to być odpady o kodzie 19 12 04 (tworzywa sztuczne i guma). Natomiast według ustaleń dokonanych podczas ww. kontroli, uzupełnionych o dokumenty Inspekcji Ochrony Środowiska (w tym sporządzone w dniu kontroli drogowej – 8 czerwca 2018 r., np. pismo WIOŚ w O. z 29 czerwca 2018 r.) organy Inspekcji Transportu Drogowego przyjęły za organami Inspekcji Ochrony Środowiska, a WSA zaakceptował, że były to odpady o kodzie 20 03 01 (mieszane odpady komunalne), których wwożenie do Polski wymaga zgłoszenia oraz uzyskania zezwolenia właściwych organów w Niemczech i w Polsce, zgodnie z przepisami rozporządzenia 1013/2006 (por. wyrok NSA z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 485/20; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżący uważali, że prawidłowego ustalenia rodzaju, a tym samym kodu objętych kontrolą odpadów mógł dokonać tylko biegły posiadający wiadomości specjalne z zakresu ochrony środowiska, którego należało powołać na mocy art. 84 § 1 k.p.a., a czego nie uczynił żaden z organów, a Sąd I instancji błędnie podzielił opinię organów, czym naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej). Ponadto uważali, że nie ustalono dokładnie zawartości odpadów, bo nie przeprowadzono oględzin oraz nie zbadano ich próbek, a co także powinno nastąpić przy dziale biegłego (jak wskazali w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, s. 5). Sąd I instancji zaś, podzielając argumentację organów naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej).
Organy ustaliły, że przewożone odpady obejmowały: opakowania zanieczyszczone żywnością, rękawiczki gumowe, opakowania po napojach, styropian, fragmenty gąbki, pojemniki po piance montażowej, opakowania po dezodorantach, folie, opakowania po mięsie, paście do zębów, strzykawki, etc., a skarżący nie podważyli skutecznie tych ustaleń.
Odnosząc się do zarzutu z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, skarżący nie zgłosili żadnych nowych dowodów, które miałyby podważać ustalenia organów. Zgłoszone przez nich środki dowodowe: ponowne przesłuchanie kierowcy w charakterze świadka, oględziny odpadów wobec ich rzekomego nieprzeprowadzenia, zbadanie próbek transportowanych odpadów zostały już przeprowadzone podczas kontroli, której wyników nie podważał kierowca, podpisując protokół kontroli (k.-19 akt adm.) i będąc przesłuchany w jej trakcie w charakterze świadka, złożył zeznania i podpisał protokół przesłuchania (k.-18 akt adm.). Dokumentację fotograficzną obrazującą zabezpieczone odpady sporządzono podczas kontroli (k. -11 akt adm.) oraz jako załącznik do protokołu oceny towaru sporządzonego 8 czerwca 2018 r. przez inspektora WIOŚ (w aktach adm.) w miejscu deklarowanej instalacji odzysku. Wówczas także zbadano organoleptycznie odpady. Zatem czynności kontrolujących i sporządzona z tych czynności dokumentacja wskazywały na przeprowadzenie oględzin oraz zbadanie odpadów. Ponadto charakter odpadów nie budził wątpliwości dla kierowcy (protokół przesłuchania, k. – 18 akt adm.). Zeznania te nie były sprzeczne czy niespójne, jak sugerowali skarżący. Kierowca zeznał, że był obecny przy załadunku odpadów i spinał je pasami. Widział je z bliska, zwłaszcza że były tylko sprasowane (w kostki).
Następnie, jak wynikało z pisma GIOŚ z 23 października 2018 r., ustalił ten organ z właściwym niemieckim urzędem zwrot ww. odpadów do kraju wysyłki, jako nielegalnie wysłanych do Polski, co oznaczało, że wcześniej odpady nieprawidłowo oznaczono w niemieckich dokumentach wywozowych kodem 19 12 04 (k. -12, 13 akt adm.). Okoliczność, że w zleceniu przewozu od L. spółki jawnej z 4 czerwca 2018 r. był podany jeszcze inny kod (15 01 02, oznaczający odpady – opakowania z tworzyw sztucznych, przy czym w grupie 15 01 mieszczą się odpady opakowaniowe, włącznie z selektywnie gromadzonymi komunalnymi odpadami opakowaniowymi), nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż w ww. dokumentach niemieckich stanowiących podstawę przemieszczania omawianych odpadów (sporządzonych po 4 czerwca 2018 r) wskazano kod faktycznie przewożonych odpadów: 19 12 04. Ponadto sporne było czy organy słusznie uznały je za odpady o kodzie 20 03 01.
W świetle powyższego, słusznie organy uznały, a za nimi WSA, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla ustalenia stanu faktycznego.
Skarżący nie kwestionowali prawdziwości i mocy dowodowej protokołu kontroli, w którym przedstawiono dokładny opis odpadów przewożonych przez strony, poparty protokołem oceny towaru przeprowadzonej przez inspektora WIOŚ w Opolu z 8 czerwca 2018 r. Jak zaznaczono protokół kontroli drogowej został sporządzony w obecności kierowcy, który nie wnosił żadnych uwag, w tym do opisu odpadów przez przeprowadzających kontrolę inspektorów ITD przy udziale inspektora WIOŚ. Ponadto ustalenia protokołu uzupełnił swoimi zeznaniami kierowca. Pokreślić zaś należy, że pierwotnym źródłem ustaleń w zakresie naruszeń obowiązującego prawa pozostaje kontrola (w przedmiotowej sprawie – drogowa), potwierdzona protokołem kontroli. Zgodnie z art. 74 ust. 1 u.t.d. z przeprowadzanych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół kontroli, a jego kopię doręcza kontrolowanemu. Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 2). Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole (ust. 3). Stwierdzone w toku kontroli naruszenia uzasadniające nałożenie kary pieniężnej kontrolujący zamieszcza w protokole kontroli, który stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej. W orzecznictwie akcentuje się walor dowodowy protokołu z kontroli, a mianowicie że ma on moc dokumentu urzędowego (por. wyroki NSA z: 3 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 997/15; 17 czerwca 2021 r. sygn. akt II GSK 1968/18). W wyroku z 7 marca 2017 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1416/15 Naczelny Sąd Administracyjny wręcz stwierdził, że dowód z dokumentu urzędowego – jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli – ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest funkcjonariuszy i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. W trakcie czynności kontrolnych opisanych w protokole ustala się wiarygodny stan faktyczny znajdujący odzwierciedlenie w protokole, a w przypadku stwierdzenia naruszeń, stanowi on podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Ponadto na mocy art. 73 ust. 1 pkt 5 u.t.d. w trakcie kontroli inspektor może przesłuchiwać kontrolowanego (za którego na mocy art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.t.d. uważa się też kierującego), jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla ustaleń kontroli. W przypadku, gdy w trakcie kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, przesłuchanie świadka podczas wykonywania tej kontroli może odbywać się bez udziału strony lub osoby przez nią wyznaczonej (art. 73 ust. 1a u.t.d.).
Skarżący nie zgłaszali zarzutu naruszenia powyższych przepisów.
W tej sytuacji zasadne było stanowisko WSA, że czynności przeprowadzone podczas kontroli drogowej zostały dokonane prawidłowo, a brak udziału w nich skarżących nie miał wpływu na ich skuteczność.
Wobec powyższego zarzut sformułowany w pkt 3 skargi kasacyjnej okazał się niezasadny. Słusznie WSA uznał, że organy zgromadziły materiał dowodowy spełniający wymagania z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (zebrano wyczerpujący materiał, który w całości rozpatrzono).
Okoliczność, że nie zwrócono się do biegłego z zakresu ochrony środowiska o wydanie opinii co do charakteru przewożonych odpadów nie była niezbędna dla ustaleń faktycznych. Przepis art. 84 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji o braku potrzeby przeprowadzania dodatkowych specjalistycznych badań co do składu przedmiotowych odpadów, bo wystarczyły badania organoleptyczne i oględziny odpadów. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 1688 z późn. zm.) Inspekcja Ochrony Środowiska została powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska. Do jej ustawowych zadań należy m.in. wykonywanie zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. W związku z tym organy Inspekcji Ochrony Środowiska są wyspecjalizowane w zakresie swoich ustawowych kompetencji, a tym samym pracownicy Inspekcji Ochrony Środowiska posiadają niezbędny do realizacji jej ustawowych zadań (także tych wynikających z u.m.p.o.) zakres wiedzy specjalistycznej (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2022 r., sygn.. akt III OSK 1696/21; 15 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 3930/21; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wymaga wyjaśnienia, że pod kodem 19 12 04 klasyfikuje się tworzywa sztuczne i gumy i nie mogą one obejmować mieszaniny odpadów tworzyw sztucznych, kartonu i folii aluminiowej. Odpady o kodzie 19 12 04 są odpadami jednorodnymi, które nie mogą być zmieszane. Dodać należy, że jeżeli odpady tworzywa sztucznego i gumy są zanieczyszczone innymi odpadami, to muszą być poddane wstępnemu procesom przetwarzania, które zapewnią jednolity skład tych odpadów (por. wyrok NSA w sprawie III OSK 3930/21).
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, przedmiotem ustaleń nie był skomplikowany skład chemiczny odpadów (zarówno gdy chodzi o odpady o kodzie 19 12 04 czy 20 03 01), ale okoliczność, że stanowiły one mieszaninę różnych tworzyw sztucznych i czy były odpadami komunalnymi. Skarżący kasacyjnie założyli, że do kwalifikacji przewożonych odpadów była niezbędna wiedza biegłego, nie podając przy tym, żadnych dowodów, które mogłyby tę okoliczność potwierdzić i jednocześnie nie dostrzegając, że w kontroli drogowej uczestniczył inspektor WIOŚ, który sporządził też ocenę towaru i ocena tego organu miała decydujący wpływ na przypisanie odpadom odpowiedniego kodu. Skarżący nie wskazali dowodów, które ocenę tę podważały. Przy tym nie należy działań organów Inspekcji Ochrony Środowiska, a zwłaszcza GIOŚ traktować jak opinii biegłych, w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., gdyż były to działania objęte kompetencjami tych ostatnich organów, a tym samym wyspecjalizowanych w tej problematyce z mocy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Zgodzić więc należało się z Sądem I instancji, aprobującym stanowisko organów, że do kwalifikacji obu rodzajów odpadów (19 12 04 i 20 03 01) nie była niezbędna wiedza ekspertów zewnętrznych, albowiem w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca sytuacja wykraczająca swoją problematyką poza wiedzę inspektorów ochrony środowiska. Zbędne więc było w tym zakresie sięganie po opinię biegłego. Kwestia kwalifikacji odpadów została w sposób wystarczający wyjaśniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, a jego wyczerpującą analizę przedstawiono w uzasadnieniu podjętych decyzji. Należy także zauważyć, że zarówno polskie organy ochrony środowiska, jak i strona niemiecka (jak wynikało z pisma GIOŚ z 23 października 2018 r.) były zgodne co do kwalifikacji omawianych odpadów. Samo kwestionowanie przez skarżących stanowiska organów w tym zakresie nie mogło prowadzić do jego skutecznego podważenia bez przedstawienia stosownego przeciwdowodu.
Wobec powyższego niezasadne okazały się zarzuty ujęte w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej.
Sąd odwoławczy nie podziela opinii WSA, że strony mogły przedstawić opinię biegłego wydaną na ich zlecenie. Przede wszystkim opinia ta nie miałaby waloru opinii wydanej na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z zacytowanym przepisem dowód z opinii biegłego sporządzany jest wyłącznie na żądanie organu prowadzącego postępowanie. Tym samym za tego rodzaju dowody nie mogą być uznane opracowania sporządzone na zamówienie strony, nawet gdyby były sporządzone przez osoby posiadające wymagane wiadomości specjalne. W rzeczywistości byłoby to przedstawienie własnego poglądu przy zaakcentowaniu, że pogląd ten odpowiada stanowisku rzeczoznawcy.
Niezasadny okazał się także zarzut ujęty w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej. Skarżący próbowali wykazać wyłączenie odpowiedzialności z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., mówiących, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Dowodami, które miałyby decydować o wyłączeniu odpowiedzialności skarżących miałyby być zeznania stron i świadków.
Natomiast odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia polegającego na wykonywaniu przejazdu bez właściwego zezwolenia. W związku tym badanie świadomości i stosunku przedsiębiorcy do danego naruszenia prawa jest co do zasady bez znaczenia dla możliwości wymierzenia kary. Brak jego winy w wystąpieniu naruszeń nie może stanowić podstawy wyłączenia jego odpowiedzialności. Nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. przez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 46/22; 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2098/13, z 15 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1990/14, z 12 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 262/14, z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2527/14).
Słusznie przyjęły organy, a za nimi WSA, że dowody wnioskowane przez skarżących nie są istotne dla wykazania obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności. W myśl art. 78 § 1 k.pa. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Dowody z przesłuchania strony i świadków nie miały znaczenia dla sprawy w świetle przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Nie było podstaw do uznania stanowiska WSA, za błędne, że postępowanie administracyjne było prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, jak wymaga art. 8 § 1 k.p.a.
Należy jeszcze wyjaśnić, że we wszystkich zarzutach skargi kasacyjnej skarżący podnosili naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), a w zarzutach 1, 3, 4 zgłosili także zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne (niż dające podstawę do wznowienia postępowania) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że podstawą uchylenia aktu administracyjnego może być tylko takie uchybienie przepisom postępowania, które miało kwalifikowany wpływ na wynik sprawy, a czego w kontrolowanej sprawie nie sposób było stwierdzić, jak wyjaśniono.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. Ugruntowane jest zapatrywanie, iż przepis ten znajduje zastosowani w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (vide: R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2015 r., str. 574). Przesłanką zastosowania tegoż przepisu jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego, nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach poprzedzających, jeżeli tylko miało to miejsce w granicach danej sprawy. Przyjmuje się zgodnie, że art. 135 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania w razie oddalenia skargi, a takie rozstrzygnięcie zaskarżono skargą kasacyjną. W takich sytuacjach naruszenie tego przepisu nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (por. wyroki NSA z: 17 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 205/18; 10 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2093/16; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego, skargę kasacyjną na mocy art. 184 p.p.s.a. należało oddalić jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku.
Na mocy art. 225 p.p.s.a. zarządzono solidarnie zwrot na rzecz skarżących różnicy między wpisem od skargi kasacyjnej, który uiścili (400 zł), a wpisem należnym od skargi kasacyjnej (200 zł), który wynosi połowę wpisu na mocy § 3 w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku.