II GSK 946/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-29
NSAAdministracyjneWysokansa
pas drogowyzezwoleniekiosk handlowydrogi publiczneinwestycja drogowaścieżka rowerowainteres publicznyuznanie administracyjnepostępowanie administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na decyzję odmawiającą zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pod kiosk, uznając, że inwestycja drogowa ma pierwszeństwo przed prywatnym interesem gospodarczym.

Sprawa dotyczyła odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pod kiosk handlowy, mimo że obiekt funkcjonował tam od lat. WSA uchylił decyzję organów administracji, uznając brak wszechstronnego zebrania dowodów i naruszenie zasad postępowania. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy prawidłowo uznały, iż planowana inwestycja drogowa (budowa ścieżki rowerowej) ma pierwszeństwo przed interesem prywatnym skarżącego, a zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w tym miejscu nie było uzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję odmawiającą zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pod kiosk handlowy. WSA uznał, że organy administracji nie zebrały wszechstronnie materiału dowodowego i nie uzasadniły należycie swoich decyzji, szczególnie w kontekście uznaniowego charakteru zezwolenia. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował przepisy ustawy o drogach publicznych. Sąd kasacyjny podkreślił, że art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych zezwala na zajęcie pasa drogowego w "szczególnie uzasadnionych wypadkach", co wymaga oceny organu administracji. W tej sprawie organy prawidłowo uznały, że planowana inwestycja drogowa (budowa ścieżki rowerowej) stanowiła ważniejszy interes publiczny niż interes skarżącego w utrzymaniu kiosku. NSA wskazał, że zarządca drogi ma prawo odmówić zezwolenia, jeśli plany inwestycyjne uniemożliwiają zajęcie pasa drogowego, a poprzednie zezwolenia na ten sam obiekt wygasły. Sąd kasacyjny uznał, że organy administracji nie naruszyły przepisów proceduralnych ani materialnych, a uzasadnienie ich decyzji było wystarczające. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę skarżącego, zasądzając koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa jest uzasadniona, ponieważ interes publiczny związany z realizacją inwestycji drogowej ma pierwszeństwo przed prywatnym interesem gospodarczym skarżącego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych zezwala na zajęcie pasa drogowego w "szczególnie uzasadnionych wypadkach", a realizacja inwestycji drogowej stanowi taki przypadek, który ma prymat nad interesem prywatnym. Organy administracji prawidłowo wyważyły interesy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.d.p. art. 39 § ust. 1 , ust. 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zabrania się umieszczania w pasie drogowym urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Wyjątek stanowi art. 39 ust. 3, który zezwala na lokalizowanie takich obiektów w szczególnie uzasadnionych wypadkach za zezwoleniem zarządcy drogi.

u.d.p. art. 40 § ust. 1 , ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi w drodze decyzji administracyjnej. Dotyczy to m.in. umieszczania obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA może uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji załatwia sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani możliwości organu.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozważenie dowodów i okoliczności faktycznych, a także wykładnię przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA jest związany podstawami skargi kasacyjnej, rozpoznając sprawę w ich granicach.

Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi art. 1 § ust. 1

Przepisy dotyczące przeciwdziałania alkoholizmowi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji prawidłowo oceniły, że interes publiczny związany z realizacją inwestycji drogowej ma pierwszeństwo przed prywatnym interesem skarżącego. Zajęcie pasa drogowego pod kiosk handlowy nie stanowiło "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 39 ust. 3 u.d.p. WSA błędnie uznał naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji. Argumenty skarżącego dotyczące potrzeby ochrony jego interesu osobistego i gospodarczego.

Godne uwagi sformułowania

"w szczególnie uzasadnionych wypadkach" "organy administracji publicznej dały prymat interesowi publicznemu nad interesem skarżącego" "realizowanie inwestycji związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, ma pierwszeństwo przed realizacją prywatnych celów gospodarczych" "sąd administracyjny dokonuje oceny prawnej i faktycznej, w tym zgromadzonego materiału dowodowego na dzień wydania zaskarżonej decyzji"

Skład orzekający

Cezary Pryca

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Rysz

członek

Marek Krawczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zajęcia pasa drogowego, pierwszeństwo interesu publicznego (inwestycje drogowe) nad prywatnym interesem gospodarczym, zasady uznania administracyjnego w decyzjach zezwalających na zajęcie pasa drogowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia pasa drogowego pod obiekt handlowy w kontekście planowanej inwestycji drogowej. Ocena "szczególnie uzasadnionego przypadku" jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje konflikt między interesem prywatnym a publicznym w kontekście zagospodarowania przestrzeni miejskiej, co jest tematem często poruszanym w dyskusjach o rozwoju miast i prawach przedsiębiorców.

Kiosk kontra ścieżka rowerowa: Kto wygrał walkę o pas drogowy?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 946/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Rysz
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1644/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-12-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 39 ust. 1 , ust. 3 , art. 40 ust. 1 , ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 , art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2277
art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1644/19 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. R. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1644/19, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie A. R. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2019 r. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2019 r., dotyczącej odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi wojewódzkiej – ul. Ż. w rejonie ul. P. – w okresie od 26 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. w celu funkcjonowania w nim kiosku handlowego, utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie, względy handlowe nie mogą stanowić przesłanki uzasadniającej umieszczenie w pasie drogowym obiektu handlowego. Podniósł również, że uwarunkowania społeczne polegające na zaakceptowaniu przez mieszkańców istniejącego w przedmiotowej lokalizacji obiektu nie mogą być uznane za uzasadniające odstąpienie od modernizacji pasa drogowego w postaci budowy ścieżki rowerowej i związanej z tym infrastruktury, w sytuacji gdy władze miasta postanowiły promować ten rodzaj komunikacji. Zaznaczył, że plany przebudowy pasa drogowego nie są nowością, lecz istnieją już od kilku lat. Organ odwoławczy nie podzielił ponadto zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ zasad postępowania administracyjnego wskazując, że zmiana stanowiska dotyczącego funkcjonowania w pasie drogowym ul. Ż. pawilonu handlowego nastąpiła trzy lata temu. Zmiana ta spowodowana była planami inwestycyjnymi zarządcy drogi. Organ odwoławczy wskazał, że poprzednicy skarżącego, korzystający z zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego w przedmiotowej lokalizacji przez ten sam obiekt mieli świadomość, że tego rodzaju zezwolenia mają charakter czasowy.
Skargę na powyższą decyzję organu złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2019 r. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 39 ust. 3 w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2068; dalej jako: "u.d.p."). mają charakter uznaniowy, wobec tego organ powinien m.in. rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności. Sąd wskazał, że organy administracji w niniejszej sprawie nie przestrzegały reguł procesowych, czego dowodem był m.in. zebrany materiał dowodowy, na który - poza wnioskiem skarżącego – składają się: "podkład geodezyjny z wyrysowaną lokalizacją kiosku handlowego" i dwa pisma Wydziału Zrównoważonej Mobilności Zarządu Dróg Miejskich - z 11 stycznia 2019 r., wyrażające pozytywną opinię w sprawie możliwości funkcjonowanie kiosku handlowego w spornej lokalizacji oraz – z 24 stycznia 2019 r., zawierające odstąpienie od opinii zawartej w treści pisma z 11 stycznia 2019 r. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie odpowiadało wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Poza przytoczeniem obowiązujących przepisów prawa, będących podstawą rozstrzygnięć, zawierają one wyłącznie stwierdzenie, że: "z uwagi na realizację zadania inwestycyjnego związanego z budową drogi dla rowerów wzdłuż ul. Ż. w przedmiotowej lokalizacji, w której miałby zostać umieszczony kiosk handlowy, Wydział Zrównoważonego Mobilności zrealizuje parking dla rowerów. Umiejscowienie parkingu rowerowego będzie związane z realizacją budowy drogi dla rowerów wzdłuż ul. Ż., która będzie miała duże znaczenie dla rozwoju ruchu rowerowego w przyszłości dla dzielnicy B.". "Realizacja zamierzeń zarządu drogi będzie możliwa jedynie po usunięciu z pasa drogowego omawianego kiosku handlowego". Sąd dostrzegł, że w rozważaniach organów brak było natomiast uwzględnienia zindywidualizowanych przesłanek w kontekście wymogów stawianych decyzji, podejmowanych w ramach swobody uznaniowej organu. W zaskarżonej decyzji organ nie wskazał na realne, konieczne już w spornym okresie, potrzeby zapewnienia terenu będącego w dyspozycji zarządcy drogi uzasadniające decyzję odmowną. W uzasadnieniu decyzji organy winny były powołać się na konkretną dokumentację w sprawie i w oparciu o nią wskazać konkretne terminy rozpoczęcia ewentualnych prac, co pozwoliłoby ocenić, czy odmowa w okresie od 28 listopada 2018 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. uwzględniała wyważony interes jednostki w zestawieniu z interesem publicznym, oraz czy uwzględniono cel regulacji prawnej będącej podstawą wydania decyzji w tej sprawie. Sąd podkreślił, że na etapie postępowania odwoławczego organ odwoławczy nie wystąpił do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przedłożenie dokumentów potwierdzających konieczność "realizacji zadania inwestycyjnego związanego z budową drogi dla rowerów wzdłuż ul. Ż.". Brak oceny zindywidualizowanych przesłanek uzasadniających odmowę wydania zezwolenia uczyniły zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji wydaną na skutek dokonania dowolnej oceny organów.
Od przedmiotowego wyroku organ złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego a mianowicie:
1. art. 39 ust. 1 i ust. 3 u.d.p. poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że jeżeli można obiekt handlowy wkomponować w środowisko drogowe, to zaszedł szczególnie uzasadniony przypadek nakazujący wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego przez obiekt niezwiązany z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że organ wydając decyzję w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego powinien ustalić i wskazać szczególną okoliczność uzasadniającą lokalizacją danego obiektu właśnie w pasie drogowym, a jeśli taka nie wystąpi - odmówić wydania zezwolenia na lokalizację i zajęcie pasa drogowego, co doprowadziło do niezasadnego uchylenia decyzji organu z dnia [...] czerwca 2019 r.;
2. art. 39 ust. 1 i 3 u.d.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na tym, iż potencjalna utrata przez skarżącego środków do życia z powodu niemożności prowadzenia działalności handlowej w pasie drogowym stanowi szczególnie uzasadniony przypadek warunkujący wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, w sytuacji gdy prawidłowa wykładania tych przepisów winna prowadzić do wniosku, iż pas drogowy nie jest miejscem na prowadzenie (wykonywanie) jakiejkolwiek działalności gospodarczej, zaś sytuacja osobista, finansowa czy rodzinna strony nie uzasadnia odstąpienia przez organy od ochrony dóbr gwarantowanych w art. 39. ust. 1 u.d.p.;
3. przepisów preambuły i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2277), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż sprzedaż alkoholu w pawilonie znajdującym się w pasie drogowym drogi publicznej jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem nakazującym istnienie tego obiektu w pasie drogowym, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do stwierdzenia, że organ powinien unikać wydawania zezwoleń na istnienie takich obiektów w granicach pasa drogowego drogi publicznej;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego skutkujący uchyleniem decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy na skutek błędnego przyjęcia przez Sąd, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie rozpatrzyły sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, co naruszyło art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie strona nie wykazała istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku z art. 39 ust. 3 u.d.p., zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania uchylonych decyzji, zaś Kolegium rozważyło całokształt okoliczności niniejszej sprawy, czemu dało wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji, wskazując m. in. przyczyny wydania decyzji oraz dowody, na których oparło się wydając orzeczenie i które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia;
2. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie przez Sąd, iż materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie zawiera dowodów pozwalających na nieuwzględnienie skargi, w szczególności poprzez pominięcie dokumentów określających rodzaj obiektu handlowego planowanego w pasie drogowym, a tym samym pozwalający na oddalenie skargi;
3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi wskutek naruszenia przez Sąd ww. przepisów p.p.s.a., podczas gdy uwzględnienie przez Sąd stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy i treści decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji zarządcy drogi powinno skutkować oddaleniem skargi na decyzję organu z dnia [...] czerwca 2019 r.
Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji w całości i oddalenie skargi strony skarżącej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Ponadto na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. zrzeczono się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie oraz a podstawie art. 203 p.p.s.a. o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.
Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., a komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia łączne ich rozpoznanie.
Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, wskazać należy, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego stwierdził, że ona oraz poprzedzająca ją decyzja nie są zgodne z prawem.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p. zabrania się umieszczania w pasie drogowym m.in. urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Ustawodawca, w drodze wyjątku, przewidział w art. 39 ust. 3 u.d.p., że w szczególnie uzasadnionych wypadkach lokalizowanie w pasie drogowym wspomnianych urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej.
Art. 39 ust. 3 u.d.p. nie zawiera definicji szczególnie uzasadnionego przypadku. Tym samym ocena organu administracji, czy taki szczególny przypadek zachodzi, sprowadza się do stwierdzenia, że wnioskowana lokalizacja uzasadnia odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p.
Co do zasady wydanie zezwolenia musi być uzależnione od tego, czy zarządca drogi bez szkody dla wykonywania zadań może wyłączyć fragment pasa drogowego dla innych celów niż związane z potrzebami dróg.
Jak stanowi art. 40 ust. 1 u.d.p., zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 40 ust. 2 pkt 3 u.d.p., zezwolenie takie dotyczy m.in. umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam.
Decyzja administracyjna wydawana w trybie art. 40 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1 i ust. 3 u.d.p. ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być dowolna. Należy w tym miejscu zauważyć, iż przepis art. 39 ust. 3 u.d.p. zaostrzył uznaniowe przypadki wydania zezwolenia na zajęcia pasa drogowego do wypadków szczególnie uzasadnionych z punktu widzenia ochrony dóbr wskazanych w art. 39 ust. 1 u.d.p. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia.
Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na weryfikacji, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny sprawdza, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany - zgodnie z art. 7 k.p.a. - załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por. wyroki NSA z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 301/06 i z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 176/07 oraz wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r., sygn. akt SA 820/81, wyrok NSA z 19 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1837/13). Podobnie w wyroku NSA z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 193/14, Sąd podkreślił, że "Organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, co prowadzi do wniosku, że zasadniczo, w przypadku, gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzję na korzyść strony postępowania".
Z powyższego wynika, że każdorazowo interes publiczny, tak jak interes strony postępowania podlega indywidualnej ocenie.
Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie zasadnie organy zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji prawidłowo uznały, że w przypadku skarżącego taki szczególnie uzasadniony przypadek nie zachodzi. Innymi słowy, organy administracji publicznej dały prymat interesowi publicznemu nad interesem skarżącego.
Konkretyzując ten interes publiczny organy wskazały na dwa pisma Wydziału Zrównoważonej Mobilności Zarządu Dróg Miejskich – z dnia 11 stycznia 2019 r., wyrażające pozytywną opinię w sprawie możliwości funkcjonowanie kiosku handlowego w spornej lokalizacji oraz – z dnia 24 stycznia 2019 r., zawierające odstąpienie od opinii zawartej w treści pisma z dnia 11 stycznia 2019 r. Zgodnie z opinią Wydziału Zrównoważonej Mobilności Zarządu Dróg Miejskich z dnia 11 stycznia 2019 r. oraz z dnia 24 stycznia 2019 r.: "Z uwagi na realizację zadania inwestycyjnego związanego z budową drogi dla rowerów wzdłuż ul. Ż. w przedmiotowej lokalizacji, w której miałby zostać umieszczony kiosk handlowy, Wydział Zrównoważonej Mobilności zrealizuje parking dla rowerów. Umiejscowienie parkingu rowerowego będzie związane z realizacją budowy drogi dla rowerów wzdłuż ul. Ż., która będzie miała duże znaczenie dla rozwoju ruchu rowerowego w przyszłości w dzielnicy B.". Oznaczało to, że realizowanie inwestycji związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, ma pierwszeństwo przed realizacją prywatnych celów gospodarczych.
Co istotne zwrócić uwagę należy, że modernizacja drogi służy obsłudze uczestników ruchu drogowego i związana jest z funkcją drogi. Wbrew przekonaniu skarżącego, plany wykonania wskazanych prac uprawniają zarządcę drogi do odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w tym samym miejscu, co przewidywana inwestycja. Zarządca drogi nie może być ograniczany w uprawnieniach zarządzania drogami i pasami drogowymi, jeżeli ograniczenia takie nie są warunkowane przepisami prawa, a wynikają z wniosku strony, który może być rozpatrzony pozytywnie tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Organ podjął decyzję po wszechstronnej analizie stanu faktycznego i prawnego oraz dążył do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Jednocześnie podkreślić należy, że przedmiotowy obiekt (kiosk handlowy) nie posiada stosownego zezwolenia zarządcy drogi od dnia 1 czerwca 2016 r., na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r., która została utrzymana w mocy w zakresie odmowy udzielenia zezwolenia na zajęcie pasa drogowego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 24 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem sygn. akt VI SA/Wa 1713/17 z dnia 8 lutego 2018 r. oddalił skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Zarządca drogi decyzjami z dnia [...] lutego 2017 r. oraz [...] marca 2018 r. odmówił poprzednim właścicielom wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w terminie od dnia 1 stycznia 2017r. do dnia 31 grudnia 2017 r. oraz od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. Powyższe decyzje są ostateczne.
Za uzasadnione wobec tego uznać należało zarzuty skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, a także ww. okoliczności niezmienionego stanu faktycznego i zakresu wnioskowanego zezwolenia.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył zasad proceduralnych, w tym przepisów o postępowaniu dowodowym. W ocenie NSA organy orzekające w sprawie wzięły pod uwagę i należycie rozważyły wszystkie istotne okoliczności związane zarówno z koniecznością uporządkowania przestrzeni publicznej, zaś z drugiej strony uwzględniły interes skarżącego. W tym stanie rzeczy NSA nie dopatrzył się w działaniu organów naruszenia zasady proceduralnych.
Zdaniem NSA uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Według NSA, stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, wynikający z powyższych ustaleń, stwierdzony na podstawie zebranego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych, został dokładnie wyjaśniony, a rozstrzygający sprawę organ dokonał jego prawidłowej kwalifikacji prawnej.
Na zakończenie podkreślić należy, że pismem z dnia 13 stycznia 2022 r. skarżący złożył wniosek dowodowy w postaci porozumienia z dnia 20 kwietnia 2021 r. pomiędzy M. Sp. z o.o. w W. a byłymi właścicielami, dotyczącego rozbiórki kiosku handlowego przy ul. Ż. w rejonie ul. P., pisma pełnomocnika M. Sp. z o.o. w W. z dnia 19 listopada 2021 r. oraz wydruku fotografii miejsca, w którym posadowiony był kiosk handlowy przy ul. Ż. w rejonie ul. P., na fakt rozbiórki w 2021 r. przedmiotowego kiosku spowodowanej wskazanymi w porozumieniu potrzebami spółki M. , nie zaś w związku z inwestycją w zakresie sieci ścieżek rowerowych (zjazdy i stacja rowerów miejskich). Oznacza to, że kiosk handlowy w przedmiotowej lokalizacji nie istnieje na skutek ww. porozumienia, niemniej jednak istotne jest, że wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na to, że sąd administracyjny dokonuje oceny prawnej i faktycznej, w tym zgromadzonego materiału dowodowego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego za usprawiedliwione należy uznać zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. Z tego powodu zasługiwał na uwzględnienie wniosek o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. a Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., w punkcie pierwszym sentencji uchylił zaskarżony wyrok w całości.
W związku z tym, że istota sprawy była dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uznał także za zasadne rozpoznać skargę i orzekając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w punkcie drugim sentencji oddalił ją jako niezasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 203 pkt 2 i 205 § 2 i p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI