II GSK 944/22
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną Komendanta Straży Granicznej, potwierdzając wadliwość rozporządzenia wprowadzającego bezwarunkową kwarantannę dla osób przekraczających granicę, ze względu na naruszenie standardów konstytucyjnych dotyczących upoważnienia ustawowego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Komendanta Straży Granicznej od wyroku WSA, który stwierdził bezskuteczność czynności nakazującej kwarantannę osobie powracającej z zagranicy. NSA oddalił skargę, podzielając stanowisko WSA, że rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające bezwarunkową kwarantannę dla osób przekraczających granicę było wadliwe. Podstawą tej wadliwości było naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż upoważnienie ustawowe nie zawierało wystarczających wytycznych co do treści aktu wykonawczego, co skutkowało ograniczeniem wolności poruszania się bez odpowiedniej podstawy ustawowej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Placówki Straży Granicznej w Katowicach-Pyrzowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uznał za bezskuteczną czynność Komendanta nakazującą D. T. poddanie się obowiązkowej kwarantannie po powrocie z zagranicy. Sąd I instancji stwierdził, że czynność ta była wadliwa, ponieważ została podjęta na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów (r.s.o.) wydanego z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, tj. z przekroczeniem zakresu upoważnienia ustawowego. Rozporządzenie wprowadzało bezwarunkową kwarantannę dla osób przekraczających granicę, co Sąd I instancji uznał za nadmierne ograniczenie wolności poruszania się, dopuszczalne jedynie w drodze ustawy. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił argumentację Sądu I instancji. Stwierdził, że upoważnienie ustawowe zawarte w art. 46a i 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie spełniało wymogów konstytucyjnych, ponieważ nie zawierało wystarczająco jasnych wytycznych co do treści aktu wykonawczego, w szczególności w zakresie ograniczenia wolności poruszania się. W konsekwencji, przepisy rozporządzenia wprowadzające obowiązek kwarantanny dla osób przekraczających granicę, bez wymogu narażenia na zakażenie, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP (art. 31 ust. 3 i art. 52 ust. 3). NSA podkreślił, że stan epidemii nie jest stanem klęski żywiołowej, co dodatkowo ogranicza możliwość ingerencji w konstytucyjne wolności i prawa wyłącznie na drodze ustawowej. Sąd oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając tym samym prawidłowość wyroku WSA.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie było wadliwe, ponieważ upoważnienie ustawowe nie zawierało wystarczających wytycznych co do treści aktu wykonawczego, co skutkowało naruszeniem konstytucyjnych standardów przy wprowadzaniu ograniczeń wolności poruszania się.
Uzasadnienie
NSA uznał, że upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia w sprawie kwarantanny nie spełniało wymogów art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż nie zawierało jasnych wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego, w tym ograniczeń wolności poruszania się. Wprowadzenie bezwarunkowej kwarantanny na poziomie rozporządzenia, bez odpowiedniej podstawy ustawowej, stanowiło naruszenie art. 52 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymóg, aby akty wykonawcze (rozporządzenia) były wydawane na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie i zawierały wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego.
Konstytucja RP art. 52 § ust. 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zapewnienie wolności poruszania się po terytorium RP, która może być ograniczona wyłącznie w drodze ustawy.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, albo dla ochrony zdrowia i moralności publicznej lub wolności i praw innych osób.
Pomocnicze
u.z.z. art. 46b § pkt 5
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Upoważnienie do ustanowienia obowiązku poddania się kwarantannie w drodze rozporządzenia.
u.z.z. art. 34 § ust. 5 pkt 5, ust. 4 pkt 2, ust. 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Określenie chorób zakaźnych powodujących obowiązek kwarantanny oraz definicja kwarantanny jako zakazu opuszczania wyznaczonego miejsca.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny może stwierdzić bezskuteczność czynności organu, jeśli narusza ona prawo.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
r.s.o. art. 2 § ust. 2 pkt 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii
Przepisy wprowadzające obowiązek przekazania informacji o adresie kwarantanny i odbycia kwarantanny dla osób przekraczających granicę.
r.s.o. art. 2 § ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii
Obowiązek odbycia kwarantanny jest równoznaczny z obowiązkiem wynikającym z art. 34 ust. 2 u.z.z.
r.s.ch. art. 5 § ust. 1 pkt 4
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego
Określenie chorób zakaźnych (w tym COVID-19) powodujących obowiązek kwarantanny.
ustawa o SG
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej
Określenie funkcjonariusza Straży Granicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające bezwarunkową kwarantannę dla osób przekraczających granicę było niezgodne z Konstytucją RP (art. 92 ust. 1, art. 52 ust. 3, art. 31 ust. 3) z powodu wadliwego upoważnienia ustawowego. Ograniczenie wolności poruszania się na podstawie rozporządzenia, a nie ustawy, narusza standardy konstytucyjne.
Odrzucone argumenty
Argumenty Komendanta Placówki Straży Granicznej dotyczące dostatecznego upoważnienia ustawowego do wprowadzenia kwarantanny. Argumenty dotyczące tego, że wprowadzenie kwarantanny nie ograniczało wolności konstytucyjnej, a jedynie czasowo ją ograniczało z uwagi na zagrożenie. Argument, że czynność organu polegała jedynie na przyjęciu informacji o adresie, a nie na stwierdzeniu obowiązku kwarantanny. Argument, że czynność organu miała dostateczne umocowanie w § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o.
Godne uwagi sformułowania
ingerencja metodą pozaustowową w wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z pominięciem standardów określonych w art. 52 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP nie spełniają konstytucyjnego standardu wymagającego wydania na podstawie prawidłowego upoważnienia zawierającego kompletne wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego stan epidemii nie jest stanem klęski żywiołowej
Skład orzekający
Wojciech Maciejko
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Zalewski
sędzia
Marek Krawczak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych wymogów dotyczących upoważnień ustawowych do wydawania rozporządzeń ograniczających wolności i prawa obywatelskie, zwłaszcza w kontekście stanów nadzwyczajnych i pandemii."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z pandemią COVID-19 i rozporządzeniami wydawanymi w tym okresie. Może mieć szersze zastosowanie do innych sytuacji, gdzie akty wykonawcze ograniczają prawa obywatelskie bez odpowiedniego upoważnienia ustawowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywatelskich (wolność poruszania się) w kontekście pandemii i nadużywania władzy przez organy państwowe poprzez wadliwe rozporządzenia. Pokazuje, jak sądy administracyjne bronią konstytucyjnych wolności.
“Czy rząd może ograniczyć Twoją wolność poruszania się bez jasnego upoważnienia w ustawie? NSA odpowiada: Nie!”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II GSK 944/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-11-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dariusz Zalewski Marek Krawczak Wojciech Maciejko /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny Hasła tematyczne Straż graniczna Sygn. powiązane III SA/Gl 311/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-11-29 Skarżony organ Komendant Straży Granicznej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 924 art. 34 ust. 5 pkt 5, ust. 4 pkt 2, ust. 2 Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.) Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 31 ust. 3 i art. 52 ust. 3 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia NSA Dariusz Zalewski Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Placówki Straży Granicznej w Katowicach - Pyrzowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 311/21 w sprawie ze skargi D. T. na czynność Komendanta Placówki Straży Granicznej w Katowicach - Pyrzowicach z dnia 17 stycznia 2021 r. w przedmiocie nakazu poddania kwarantannie oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 311/21 uwzględnił wniesioną przez D. T. skargę na czynność Komendanta Placówki Straży Granicznej w Katowicach-Pyrzowicach z dnia 17 stycznia 2021 r. w sprawie poddania się obowiązkowej kwarantannie, stwierdzając bezskuteczność tej czynności. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji nie podzielił poglądu organu co do podstaw podjęcia czynności stwierdzającej poddanie się obowiązkowej kwarantannie, o jakiej mowa w § 2 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 2316, zwanego dalej r.s.o.), wydanego na podstawie art. 46b pkt 5 w zw. z art. 46a ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 924, zwanej dalej u.z.z.). Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2 r.s.o., w okresie do dnia 31 stycznia 2021 r. osoba przekraczająca granicę zewnętrzną Rzeczypospolitej Polskiej, w celu udania się do swojego miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana: przekazać funkcjonariuszowi Straży Granicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 305 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o SG), informację o adresie miejsca zamieszkania lub pobytu, w którym będzie odbywać obowiązkową kwarantannę, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 5 u.z.z. oraz odbyć, po przekroczeniu granicy państwowej, obowiązkową kwarantannę, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 5 u.z.z. Skarżący, D. T. wraz z rodziną (żoną i dwiema córkami), po powrocie z E. na lotnisku w Pyrzowicach został zobowiązany w dniu 17 stycznia 2021 r. przez funkcjonariuszy Straży Granicznej do podania miejsca pobytu w Polsce w celu objęcia ich kwarantanną, wskutek stwierdzenia wobec niego podlegania takiej kwarantannie. Organ nie uwzględniając twierdzeń skarżącego, iż jako opiekun uczniów korzysta ze zwolnienia z obowiązku odbycia kwarantanny (na podstawie § 3 ust. 3 pkt 1 r.s.o.), stwierdził obowiązek objęcia go z rodziną kwarantanną, o czym zainteresowany dowiedział się z informacji Inspekcji Sanitarnej w kolejnym dniu, 18 stycznia 2021 r. Sąd I instancji przyjął, że tego rodzaju czynność należy do kategorii czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega kognicji sądów administracyjnych. Czynność ta jednak podlegała stwierdzeniu bezskuteczności jako wadliwa, gdyż m.in. podjęto ją na podstawie przepisów (§ 2 ust. 2 pkt 1 i 2 r.s.o.) aktu wykonawczego, wydanego na podstawie nieprawidłowo skonstruowanego upoważnienia ustawowego, tj. z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreślono, że zgodnie z art. 52 ust. 1 Konstytucji RP, każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium RP oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu. Wolność poruszania się po terytorium RP może podlegać ograniczeniom określonym wyłącznie w ustawie (art. 52 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Ograniczenie wolności poruszania się po terytorium RP wskutek kwarantanny na podstawie § 2 ust. 2 pkt 1 i 2 r.s.o. okazało się ograniczeniem dalej idącym niż ograniczenie wprowadzone ustawą, bowiem kwarantanna wprowadzona przez § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 r.s.o. była kwarantanną bezwarunkową i obowiązek jej odbycia powstawał już tylko wskutek przekroczenia granicy państwa w celu udania się do miejsca swojego zamieszkania lub pobytu. Kwarantanna zaś, jako instytucja uregulowana na poziomie ustawowym, tj. w art. 34 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 12 u.z.z. dopuszczalna jest wyłącznie w stosunku do osoby, która "była narażona na zakażenie lub pozostawała w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego", a nie wykazuje objawów chorobowych. Wprowadzenie bezwarunkowej kwarantanny w drodze § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 r.s.o. odbyło się z wykroczeniem poza zakres upoważnienia ustawowego. Skoro delegacja ustawowa upoważniała Radę Ministrów do ustanowienia obowiązku poddania się kwarantannie (art. 46b pkt 5 u.z.z.), to nie można było wychodzić poza normatywne znaczenie kwarantanny, wymagające uprzedniego stwierdzenia, że osoba była narażona na zakażenie. Nadto, prawidłowe upoważnienie, gwarantujące prawidłowość aktu wykonawczego, powinno wskazywać: organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Tych wymogów upoważnienie nie spełniało. Od wyroku tego skargę kasacyjną wniósł Komendant Placówki Straży Granicznej w Katowicach Pyrzowicach. W skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, w postaci: a) art. 92 ust. 1 i art. 146 ust. 4 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm. i ze sprost., zwanej dalej Konstytucją RP) w zw. z art. 46a i art. 46b u.z.z. poprzez uznanie, że Rada Ministrów nie miała dostatecznego upoważnienia do uregulowania obejmowania obywateli kwarantanną, podczas gdy objęcie kwarantanną nie wykraczało poza przesłanki wynikające z u.z.z.; b) art. 52 ust. 1-3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 34 ust. 4 pkt 2 u.z.z. i § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że wprowadzenie kwarantanny ograniczało wolność konstytucyjną poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy wolność ta mogła być czasowo ograniczona z uwagi na realne zagrożenie życia i zdrowia obywateli; c) § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że Komendant Placówki stwierdził objęcie skarżącego kwarantanną, podczas gdy wyłącznie przyjmował od osoby informację o adresie, pod którym będzie się znajdowała w związku z powstaniem obowiązku kwarantanny oraz 2) przepisu postępowania w postaci art. 146 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, choć ta znajdowała dostateczne umocowanie w przepisie § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego w postaci art. 92 ust. 1 i art. 146 ust. 4 pkt 2 Konstytucji RP w zw. z art. 46a i art. 46b u.z.z. poprzez uznanie, że Rada Ministrów nie miała dostatecznego upoważnienia do uregulowania obejmowania obywateli kwarantanną, podczas gdy objęcie kwarantanną nie wykraczało poza przesłanki wynikające z u.z.z. Podobnie, nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 52 ust. 1-3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 34 ust. 4 pkt 2 u.z.z. i § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że wprowadzenie kwarantanny ograniczało wolność konstytucyjną poruszania się po terytorium RP, podczas gdy wolność ta mogła być czasowo ograniczona z uwagi na realne zagrożenie życia i zdrowia obywateli. Obydwa zarzuty zmierzają do wykazania, że ingerencja w wolność poruszania się po terytorium RP za pomocą obowiązkowej kwarantanny odpowiadała wymogom konstytucyjnym. Stosownie do § 2 ust. 2 pkt 1 i 2 r.s.o., w okresie do 31 stycznia 2021 r., osoba przekraczająca zewnętrzną granicę Rzeczypospolitej Polskiej, w celu udania się do swojego miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana przekazać funkcjonariuszowi Straży Granicznej, o którym mowa w ustawie o SG informację o adresie miejsca zamieszkania lub pobytu, w którym będzie odbywać obowiązkową kwarantannę, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 5 u.z.z. (pkt 1 lit. 1), a także odbyć, po przekroczeniu granicy państwowej, samą obowiązkową kwarantannę, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 5 u.z.z. Przepisem wydanym na tej podstawie jest § 5 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego (Dz.U. z 2020 r., poz. 607, zwanego dalej r.s.ch.), który dopuszczał obowiązek kwarantanny w przypadku narażenia osoby na styczność ze źródłem biologicznym czynnika chorobotwórczego wywołującym m.in. chorobę spowodowaną wirusem SARS-COV-2 (Covid-19). W myśl § 2 ust. 3 r.s.o., taki obowiązek odbycia kwarantanny jest równoznaczny z obowiązkiem wynikającym z art. 34 ust. 2 u.z.z. (zd. pierwsze); decyzji organu inspekcji sanitarnej nie wydaje się (zd. drugie). Upoważnienie do wydania przepisów r.s.o. zawierało się w art. 46a pkt 2 u.z.z., zgodnie z którym w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego o charakterze i rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, ministra spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw administracji publicznej, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz wojewodów, rodzaj stosowanych rozwiązań – w zakresie określonym w art. 46b u.z.z., mając na względzie zakres stosowanych rozwiązań oraz uwzględniając bieżące możliwości budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 46b pkt 5 u.z.z., w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 45a u.z.z., można ustanowić m.in. obowiązek poddania się kwarantannie (rodzaj stosowanych rozwiązań). Natomiast upoważnienie do wydania "przepisów na podstawie art. 34 ust. 5 u.z.z." w rozumieniu § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o. zawierał art. 34 ust. 5 pkt 5 i zd. końcowe u.z.z. dający ministrowi właściwemu do spraw zdrowia legitymację do określenia w drodze rozporządzenia "chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku kwarantanny, o której mowa w art. 34 ust. 2 u.z.z.", "mając na względzie rodzaj biologicznego czynnika chorobotwórczego lub choroby zakaźnej oraz potrzebę zapobiegania i zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz ochrony zdrowia publicznego". Zgodnie z art. 53 ust. 1 Konstytucji RP każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu. Wolność ta, zgodnie z art. 52 ust. 3 Konstytucji RP, może podlegać ograniczeniom określonym w ustawie. Nie ulega kwestii, że treść obowiązku odbycia kwarantanny wykazuje przeciwny wektor względem konstytucyjnej wolności poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odbywanie kwarantanny wyłącza korzystanie z tej wolności na czas obowiązku kwarantanny. Zasady wprowadzenia takiego wyłączenia (ograniczenia co do czasu) powinny więc odpowiadać standardom konstytucyjnym, a w szczególności ustawowej randze regulacji wprowadzającej podobne ograniczenie. Sama konstrukcja przyjęta przez prawodawcę jest konstrukcją wymagającą kumulatywnego zastosowania: a) aktu podustawowego, w postaci rozporządzenia Rady Ministrów (§ 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o.), który odsyła do b) ustawy, w postaci art. 34 ust. 5 u.z.z., stanowiącego upoważnienie do wydania kolejnego aktu wykonawczego, tym razem w postaci c) rozporządzenia ministra zdrowia, wskazującego na rodzaj choroby wymagającej nałożenia obowiązku kwarantanny określonej w art. 34 ust. 2 u.z.z. (§ 5 ust. 1 pkt 4 r.s.ch.). Obowiązek odbycia kwarantanny jest równoznaczny z odosobnieniem osoby zdrowej (art. 2 pkt 12 u.z.z.) i zakazem opuszczania miejsca kwarantanny (art. 34 ust. 4 pkt 2 u.z.z.), a więc z zakazem swobodnego poruszania się po terytorium państwa; jest więc to zakaz, który wskutek delegacji ustawowej ulokowano na poziomie rozporządzenia, a w realiach badanej sprawy, w przepisie § 2 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz § 2 ust. 3 zd. pierwsze r.s.o. Takie delegowanie skutkujące ograniczeniem wolności poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odbyło się z naruszeniem art. 31 ust. 3 i art. 52 ust. 3 Konstytucji RP. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podziela prezentowany dotychczas w swoim orzecznictwie pogląd, iż regulacje r.s.o. wydane na podstawie delegacji obejmującej art. 46a i art. 46b u.z.z., wprowadzając na poziomie rozporządzenia ograniczenia wolności i praw osobistych, nie spełniają konstytucyjnego standardu wymagającego wydania na podstawie prawidłowego upoważnienia zawierającego kompletne wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego. Przez to tworzą konstrukcję ingerującą metodą pozaustowową w wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z pominięciem standardów określonych w art. 52 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt II GSK 663/21, CBOSA i powołane tam orzeczenia). Upoważnienie ustawowe z art. 46a zd. końcowe u.z.z. określało wyłącznie wymóg uwzględnienia "zakresu stosowanych rozwiązań i możliwości budżetu państwa oraz budżetu jednostek samorządu terytorialnego". Nie obejmowało tym samym dostatecznie jasnych wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP). Zawarte w delegacji wytyczne nie dotyczyły bowiem w ogóle sfery ograniczenia wolności, w tym wolności poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dla osób poddawanych kwarantannie. Zaszły tym samym podstawy aby odmówić zastosowania przepisowi § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 3 zd. pierwsze r.s.o. wydanym w oparciu o tę delegację, wedle art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Trafnie też wywiedziono w skardze kasacyjnej, że stan epidemii nie jest stanem klęski żywiołowej, a zatem granice ingerencji w wolność poruszania się określone w art. 233 ust. 3 Konstytucji RP, tzn. za pomocą wyłącznej regulacji ustawowej, uległy tu naruszeniu (zob. wyrok NSA z 10 października 2024 r., sygn. akt II GSK 1860/23, CBOSA). Jakkolwiek Sąd I instancji w uzasadnieniu swojego wyroku odniósł się do wadliwości upoważnienia ustawowego (w zakresie dotyczącym wytycznych; s. 8 uzasadnienia i przepisów art. 46a i art. 46b u.z.z. zawierającego tę delegację; s. 3 uzasadnienia) bardzo syntetycznie, skupiając uwagę na kwestii definicji legalnej kwarantanny oraz wprowadzeniu jej w drodze rozporządzenia ze skutkiem szerszym niż czyni to art. 34 ust. 2 u.z.z., to jednak końcowo wskazał na wadliwy zakres upoważnienia ustawowego z art. art. 46a i art. 46b u.z.z., co czyni ten wyrok prawidłowym. Wskazanie w ramach tego zarzutu na art. 34 ust. 4 pkt 2 u.z.z. również nie mogło przynieść zamierzonego efektu. Przepis ten, definiując kwarantannę jako zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca nie zmienia układu normatywnego wynikającego z § 2 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z § 2 ust. 3 r.s.o.; to te bowiem przepisy stanowiły podstawę zaskarżonej do Sądu I instancji czynności Komendanta Placówki Straży Granicznej w Katowicach-Pyrzowicach z dnia 17 stycznia 2021 r. To, że zastosowane w sprawie przepisy § 2 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 3 r.s.o. regulują warunki poddania się kwarantannie współdefiniowanej przez art. 34 ust. 4 pkt 2 u.z.z. i dopuszczonej, z punktu widzenia jednostki chorobowej, przez § 5 ust. 1 pkt 4 r.s.ch., nie uzdrawia wadliwości tych przepisów u.z.z. wynikającej z upoważnienia niespełniającego standardów określonych w art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Nie mógł zostać uwzględniony również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że Komendant Placówki Straży Granicznej stwierdził objęcie skarżącego kwarantanną, podczas gdy wyłącznie przyjmował od osoby informację o adresie, pod którym będzie się znajdowała w związku z powstaniem obowiązku kwarantanny. Zarzut ten zupełnie pomija, że § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o. reguluje powstający ex lege obowiązek odbycia obowiązkowej kwarantanny, który wymaga potwierdzenia go czynnością właściwego organu Straży Granicznej oraz wpisania zadeklarowanego adresu pobytu interesanta do stosownej ewidencji, a także sporządzenia karty lokalizacyjnej - w celu zapewnienia kontroli realizacji tego obowiązku przez ministra zdrowia i wojewodę, zgodnie z § 2 ust. 4 r.s.o. (w zakresie pozajurysdykcyjnej prawnej formy działania organu zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt II GSK 1860/23, CBOSA). Ta deklaratywna czynność skierowana do osoby poddanej kwarantannie w związku z zajściem zdarzenia określonego prawem (przekroczeniem zewnętrznej granicy państwa w celu udania się do własnego miejsca zamieszkania) nie sprowadza się wyłącznie do odebrania oświadczenia o adresie zamieszkania, stanowiącego cel podróży, bo ten obowiązek organu wynika z innego przepisu, tj. § 2 ust. 2 pkt 2 lit. a r.s.o.; przeciwnie, konkretyzuje obowiązek wynikający bezpośrednio z przepisu prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), usuwa niepewność prawną interesanta co do tego czy obowiązek kwarantanny względem niego działa, czy też nie, a wiec czy jego przejazd przez granicę spełniał podwyższone wymogi sanitarne określone dla przejazdów zewnętrznych (w rozumieniu § 2 ust. 1 r.s.o. i art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen), Dz.Urz. UE Seria L, z 2016 r. Nr 77, s. 1). Nie jest więc tak, że zaskarżona do Sądu I instancji czynność organu nie inkorporuje władczego potwierdzenia obowiązku i ogranicza się do odebrania oświadczenia zainteresowanego. Nie doszło też do naruszenia przepisu postępowania w postaci art. 146 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, choć ta znajdowała dostateczne umocowanie w przepisie § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o. Jak już wcześniej wykazano, § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o. nie mógł stanowić podstawy zaskarżonej do Sądu I instancji czynności, z racji naruszenia przy wydawaniu r.s.o. standardów konstytucyjnych stawianych regulacjom wykonawczym w materii, dla której przewidziano ustawowy poziom regulacji. Sam zaś art. 146 p.p.s.a. jest wyłącznie regulacją kierunkową; normuje wektor rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w wypadku gdy sąd ten wykryje wadę czynności określoną w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skoro taką wadliwość po stronie organu (jakkolwiek bez jego winy, skoro art. 7 Konstytucji nakłada na administrację publiczną obowiązek stosowania również nielegalnych przepisów prawa powszechnie obowiązującego), w postaci naruszenia § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 3 r.s.o. wykryto, właściwie Sąd I instancji zastosował art. 146 p.p.s.a. uwzględniając skargę poprzez stwierdzenie bezskuteczności kwestionowanej przed nim czynności Komendanta Placówki Straży Granicznej w Katowicach-Pyrzowicach. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę