II GSK 944/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Placówki Straży Granicznej w Katowicach-Pyrzowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uznał za bezskuteczną czynność Komendanta nakazującą D. T. poddanie się obowiązkowej kwarantannie po powrocie z zagranicy. Sąd I instancji stwierdził, że czynność ta była wadliwa, ponieważ została podjęta na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów (r.s.o.) wydanego z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, tj. z przekroczeniem zakresu upoważnienia ustawowego. Rozporządzenie wprowadzało bezwarunkową kwarantannę dla osób przekraczających granicę, co Sąd I instancji uznał za nadmierne ograniczenie wolności poruszania się, dopuszczalne jedynie w drodze ustawy. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił argumentację Sądu I instancji. Stwierdził, że upoważnienie ustawowe zawarte w art. 46a i 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie spełniało wymogów konstytucyjnych, ponieważ nie zawierało wystarczająco jasnych wytycznych co do treści aktu wykonawczego, w szczególności w zakresie ograniczenia wolności poruszania się. W konsekwencji, przepisy rozporządzenia wprowadzające obowiązek kwarantanny dla osób przekraczających granicę, bez wymogu narażenia na zakażenie, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP (art. 31 ust. 3 i art. 52 ust. 3). NSA podkreślił, że stan epidemii nie jest stanem klęski żywiołowej, co dodatkowo ogranicza możliwość ingerencji w konstytucyjne wolności i prawa wyłącznie na drodze ustawowej. Sąd oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając tym samym prawidłowość wyroku WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych wymogów dotyczących upoważnień ustawowych do wydawania rozporządzeń ograniczających wolności i prawa obywatelskie, zwłaszcza w kontekście stanów nadzwyczajnych i pandemii.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z pandemią COVID-19 i rozporządzeniami wydawanymi w tym okresie. Może mieć szersze zastosowanie do innych sytuacji, gdzie akty wykonawcze ograniczają prawa obywatelskie bez odpowiedniego upoważnienia ustawowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające bezwarunkową kwarantannę dla osób przekraczających granicę państwa, wydane na podstawie art. 46a i 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, było zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 92 ust. 1 (wymogi upoważnienia ustawowego) oraz art. 52 ust. 3 i art. 31 ust. 3 (ograniczenia wolności poruszania się)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie było wadliwe, ponieważ upoważnienie ustawowe nie zawierało wystarczających wytycznych co do treści aktu wykonawczego, co skutkowało naruszeniem konstytucyjnych standardów przy wprowadzaniu ograniczeń wolności poruszania się.
Uzasadnienie
NSA uznał, że upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia w sprawie kwarantanny nie spełniało wymogów art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż nie zawierało jasnych wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego, w tym ograniczeń wolności poruszania się. Wprowadzenie bezwarunkowej kwarantanny na poziomie rozporządzenia, bez odpowiedniej podstawy ustawowej, stanowiło naruszenie art. 52 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Czy czynność Komendanta Placówki Straży Granicznej polegająca na stwierdzeniu obowiązku poddania się kwarantannie, oparta na wadliwym rozporządzeniu, była prawidłowa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, czynność ta była wadliwa, ponieważ została oparta na przepisie rozporządzenia, który nie mógł być zastosowany z powodu jego niezgodności z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Skoro przepis rozporządzenia, na podstawie którego organ podjął czynność, był wadliwy z powodu naruszenia standardów konstytucyjnych, to czynność organu oparta na tym przepisie również była wadliwa. Sąd administracyjny miał prawo stwierdzić bezskuteczność takiej czynności na podstawie art. 146 p.p.s.a.
Przepisy (11)
Główne
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymóg, aby akty wykonawcze (rozporządzenia) były wydawane na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie i zawierały wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego.
Konstytucja RP art. 52 § ust. 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zapewnienie wolności poruszania się po terytorium RP, która może być ograniczona wyłącznie w drodze ustawy.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, albo dla ochrony zdrowia i moralności publicznej lub wolności i praw innych osób.
Pomocnicze
u.z.z. art. 46b § pkt 5
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Upoważnienie do ustanowienia obowiązku poddania się kwarantannie w drodze rozporządzenia.
u.z.z. art. 34 § ust. 5 pkt 5, ust. 4 pkt 2, ust. 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Określenie chorób zakaźnych powodujących obowiązek kwarantanny oraz definicja kwarantanny jako zakazu opuszczania wyznaczonego miejsca.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny może stwierdzić bezskuteczność czynności organu, jeśli narusza ona prawo.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
r.s.o. art. 2 § ust. 2 pkt 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii
Przepisy wprowadzające obowiązek przekazania informacji o adresie kwarantanny i odbycia kwarantanny dla osób przekraczających granicę.
r.s.o. art. 2 § ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii
Obowiązek odbycia kwarantanny jest równoznaczny z obowiązkiem wynikającym z art. 34 ust. 2 u.z.z.
r.s.ch. art. 5 § ust. 1 pkt 4
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego
Określenie chorób zakaźnych (w tym COVID-19) powodujących obowiązek kwarantanny.
ustawa o SG
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej
Określenie funkcjonariusza Straży Granicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające bezwarunkową kwarantannę dla osób przekraczających granicę było niezgodne z Konstytucją RP (art. 92 ust. 1, art. 52 ust. 3, art. 31 ust. 3) z powodu wadliwego upoważnienia ustawowego. • Ograniczenie wolności poruszania się na podstawie rozporządzenia, a nie ustawy, narusza standardy konstytucyjne.
Odrzucone argumenty
Argumenty Komendanta Placówki Straży Granicznej dotyczące dostatecznego upoważnienia ustawowego do wprowadzenia kwarantanny. • Argumenty dotyczące tego, że wprowadzenie kwarantanny nie ograniczało wolności konstytucyjnej, a jedynie czasowo ją ograniczało z uwagi na zagrożenie. • Argument, że czynność organu polegała jedynie na przyjęciu informacji o adresie, a nie na stwierdzeniu obowiązku kwarantanny. • Argument, że czynność organu miała dostateczne umocowanie w § 2 ust. 2 pkt 2 r.s.o.
Godne uwagi sformułowania
ingerencja metodą pozaustowową w wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z pominięciem standardów określonych w art. 52 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP • nie spełniają konstytucyjnego standardu wymagającego wydania na podstawie prawidłowego upoważnienia zawierającego kompletne wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego • stan epidemii nie jest stanem klęski żywiołowej
Skład orzekający
Wojciech Maciejko
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Zalewski
sędzia
Marek Krawczak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych wymogów dotyczących upoważnień ustawowych do wydawania rozporządzeń ograniczających wolności i prawa obywatelskie, zwłaszcza w kontekście stanów nadzwyczajnych i pandemii."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z pandemią COVID-19 i rozporządzeniami wydawanymi w tym okresie. Może mieć szersze zastosowanie do innych sytuacji, gdzie akty wykonawcze ograniczają prawa obywatelskie bez odpowiedniego upoważnienia ustawowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywatelskich (wolność poruszania się) w kontekście pandemii i nadużywania władzy przez organy państwowe poprzez wadliwe rozporządzenia. Pokazuje, jak sądy administracyjne bronią konstytucyjnych wolności.
“Czy rząd może ograniczyć Twoją wolność poruszania się bez jasnego upoważnienia w ustawie? NSA odpowiada: Nie!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.