II GSK 943/10

II GSK 943/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-08-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Jagielska /przewodniczący/
Maria Myślińska /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1414/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2010-06-09
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 156 par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
par 2, par 4 , par 6 i par 7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1414/09 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 czerwca 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1414/09, oddalił skargę J. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, z następującym uzasadnieniem.
[...] – dalej: skarżący lub wnioskodawca – [...] czerwca 2004 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2004.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzją z [...] marca 2005 r., przyznał Jerzemu Smolarzowi płatność ONW. Decyzja ta wydana została w oparciu o art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.; dalej: ustawa z 28 listopada 2003 r.), § 6 ust. 1 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r.) oraz art. 104 k.p.a. Decyzja ta stała się ostateczna.
Następnie pismem z [...] grudnia 2008 r., Dyrektor L. Oddziału ARiMR zawiadomił [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z [...] marca 2005 r.
Decyzją z [...] stycznia 2009 r. nr [...] Dyrektor L. Oddziału ARiMR stwierdził nieważność decyzji z [...] marca 2005 r.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz § 6 ust. 1 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. płatność ONW przyznaje w drodze decyzji administracyjnej kierownik biura powiatowego ARiMR właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę producenta rolnego. § 4 ust. 2 cyt. rozporządzenia stanowi, że płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. Wnioskodawca [...] grudnia 2004 r. aktem notarialnym Repertorium A Nr [...] przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na [...] (córkę), zaś decyzja przyznająca mu płatności ONW została wydana [...] marca 2005 r. Przekazanie posiadania gospodarstwa rolnego przed wydaniem decyzji pozbawia dotychczasowego posiadacza prawa do uzyskania dopłaty ONW. Przyznanie takiej dopłaty powoduje rażące naruszenie § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. W związku z tym decyzja taka dotknięta jest wadą nieważności o jakiej stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Prezes ARiMR decyzją z [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przeniesienie gospodarstwa rolnego przez dotychczasowego posiadacza gospodarstwa rolnego nastąpiło [...] grudnia 2004 r., a więc przed wydaniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z [...] marca 2005 r., gdyż doszło do naruszenia § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. Ponadto stosownie do § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu producentowi, który spełni warunki określone tym przepisem, w tym w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji na udostępnionym przez nią formularzu. Wydając decyzję z [...] marca 2005 r. Kierownik ARiMR nie uwzględnił faktu, że w dacie wydania decyzji [...] nie był już posiadaczem gospodarstwa rolnego, którego dotyczył wniosek o dopłaty. W tym stanie rzeczy w wyniku wydania decyzji doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa dotyczących dopłaty ONW, co powoduje, że decyzja taka zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.
W skardze na powyższą decyzję [...] podkreślił, że w dacie złożenia wniosku spełniał warunki przyznania dopłat ONW, gdyż był posiadaczem działek rolnych i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej aż do końca 2004 r. Organ wydając decyzję był w posiadaniu dokumentu potwierdzającego przeniesienie posiadania gospodarstwa, ponieważ ubiegał się wówczas o rentę strukturalną. Wskazał, że dopłaty uzyskał za okres, w którym faktycznie użytkował grunty i otrzymując dopłatę pozostawał w dobrej wierze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę J. S. na powyższą decyzję podniósł, że zgodnie z zaleceniem zawartym w punkcie 24 rozporządzenia Rady (WE) z 17 maja 1999 r. Nr 1257/1999 wsparcie dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania powinno przyczyniać się do ciągłości korzystania z użytków rolnych, zachowania terenów wiejskich, utrzymania i promowania trwałych systemów gospodarki rolnej, które rozwinięto w jego art. 13. Z kolei w art. 14 cyt. rozporządzenia postanowiono, że rolnicy na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania mogą uzyskać wsparcie w postaci dodatków wyrównawczych, które przyznawane są na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy prowadzą działalność na minimalnym areale, który zostanie określony, podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez co najmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego oraz zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej.
Sąd I instancji podkreślił, że art. 5 ust. 1a cyt. ustawy z 28 listopada 2003 r. stanowi, iż pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych, a w przypadku pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 8, na wniosek jednostki organizacyjnej lub organu realizującego zadania związane z rozwojem obszarów wiejskich. Na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999 (WE) z 17 maja 1999 r. oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.
Sąd podkreślił, że bezspornym w sprawie jest, iż wnioskodawca był producentem rolnym w dacie składania wniosku o płatność ONW oraz że przeniósł posiadanie gruntów rolnych na rzecz córki w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną aktem notarialnym z [...] grudnia 2004 r. Dokument ten wpłynął do Kierownika Biura Powiatowego w Ł. [...] grudnia 2004 r. Tymczasem zgodnie z treścią § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r., w brzmieniu obowiązującym do [...] marca 2005 r., w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania całości lub części gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania całości lub części gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r., złożonym przez poprzedniego posiadacza rolnego. Treść § 7 cyt. rozporządzenia, jeśli chodzi o termin złożenia oświadczenia o przejęciu posiadania gospodarstwa rolnego przez następcę dotychczasowego producenta rolnego, uległa zmianie z dniem [...] marca 2005 roku w ten sposób, że określono go na 14 dni i termin ten obowiązuje nadal.
Skarżącego złożył akt notarialny stanowiący o przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz córki, która jednak nie złożyła w terminie 35 dni wymaganego oświadczenia. Tak więc nie mogła zostać wydana decyzja na jej rzecz. Organ powinien wydać decyzję skierowaną do skarżącego o odmowie przyznania dopłat.
Sąd wskazał, że zobowiązanie, którego podjął się skarżący składając wniosek, dotyczyło okresu 5 lat. Nie zostało ono dotrzymane, a możliwość przejęcia zobowiązania przez następcę w myśl § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r., stwarza jedyną możliwość rozpoznania pierwotnego wniosku pozytywnie. Skarżący wnosząc o dopłaty i podpisując wniosek oświadczał tym samym, że znana mu jest jego treść i warunki przyznawania pomocy. W punkcie X ppkt 4 mowa jest o 5 latach trwania zobowiązania. Tak więc przeniesienie posiadania gruntów rolnych przed upływem tego okresu, mimo że przyznana dopłata dotyczy 2004 r., w którym skarżący posiadał grunty, nie powoduje, że jest ona należna. Prawidłowo zatem organ uznał za nieważną decyzję z 17 marca 2005 r. o przyznaniu skarżącemu płatności ONW. Na jej prawidłowość nie ma wpływu to, że upłynął znaczny okres między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji, ponieważ w czasie wydawania decyzji obowiązywał § 6 ust. 5 cyt. rozporządzenia, który stanowił, że decyzje administracyjne w sprawie płatności ONW wydaje się w terminie 6 miesięcy od złożenia wniosku, zatem był to przepis szczególny w stosunku do przepisów k.p.a.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że organ prawidłowo wybrał tryb nadzwyczajny w postaci stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż decyzja Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z [...] marca 2005 r. wydana została wobec właściwie określonej strony. Ze względu na to, że organ przed wydaniem wspomnianej decyzji wiedział o fakcie przeniesienia posiadania gruntów rolnych, nie mógł skorzystać z drogi wznowienia postępowania, ponieważ sprzeciwia się temu treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Biorąc zaś pod uwagę okoliczność, że zakwestionowana decyzja dotyczy świadczenia pieniężnego, skutków jej nie można uznać za nieodwracalne.
[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił w trybie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) następujące naruszenia:
1. Błędną interpretację art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., w wersji obowiązującej w dniu wydania decyzji, poprzez przyjęcie, że termin określony w rozporządzeniu ma charakter instrukcyjny, co umożliwia weryfikację poprawności decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez ocenę faktów, które powstały po dniu, w którym decyzja zgodnie prawem powinna być wydana.
2. Błędną interpretację art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. poprzez uznanie i przyjęcie, że fakt przeniesienia własności nieruchomości rolnej i zmiana osoby uprawnionej do otrzymania dopłaty po złożeniu stosownego wniosku może dotyczyć okresów, za który decyzja powinna być zgodnie z prawem wydana, a przez fakt braku jej wydania błędne przyjęcie, iż w tej sytuacji możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji z powodu określonego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
3. Art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. in fine, wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że stwierdzenie nieważności decyzji przez Dyrektora L. oddziału ARiMR w Ł.i utrzymanie jej w mocy przez Prezesa ARiMR w sytuacji, w której jedynym winnym powstałej sytuacji był organ wydający decyzję w sprawie dopłaty, to jest Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł., jest niezgodne z zasadą nakazująca uwzględnienie słusznego interesu obywatela, w sytuacji, w której przedmiotowy grunt spełniał wszystkie kryteria do uzyskania dotacji, a następcą prawnym wnioskodawcy była jego córka. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.
4. Art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że stwierdzenie nieważności decyzji przez Dyrektora L. oddziału ARiMR w Ł. i utrzymanie jej w mocy przez Prezesa ARiMR w sytuacji, w której jedynym winnym powstałej sytuacji był organ wydający decyzję w sprawie dopłaty, to jest Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł., jest niezgodne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w sytuacji, w której [...] niezwłocznie zgłaszał wszelkie zmiany stanu prawnego nieruchomości, a w dniu składania wniosku spełniał wszelkie przepisane prawem wymagania, natomiast sama decyzja została wydana przez Organ z pominięciem terminów nakazanych prawem. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.
5. Art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że stwierdzenie nieważności decyzji przez Dyrektora L. oddziału ARiMR w Ł. i utrzymanie jej w mocy przez Prezesa ARiMR, w sytuacji, w której jedynym winnym powstałej sytuacji był organ wydający decyzję w sprawie dopłaty, to jest Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł., jest niezgodne z zasadą udzielania pomocy prawnej obywatelowi oraz wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w sytuacji, w której organ nie wezwał następcy prawnego Wnioskodawcy do złożenia oświadczenia umożliwiającego otrzymanie dotacji. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.
6. Art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 156 k.p.a., przejawiające się w tym, iż Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej błędnie przyjął, że organ wydający decyzję o przyznaniu dopłaty wiedział, w dacie wydawania decyzji o zmianie osoby uprawnionej do otrzymania dotacji, co umożliwiło organowi stwierdzającemu nieważność decyzji bezpośrednie i natychmiastowe zastosowanie art. 156 k.p.a., przed rozważeniem zastosowania innych środków prawnych, mniej dolegliwych dla strony, przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, zmierzających do weryfikacji decyzji obarczonej wadą prawną.
7. Art. 134 § 1 p.p.s.a i wydanie orzeczenia oddalającego złożoną skargę, w sytuacji, w której działania podjęte przez organ uchylający decyzję, stoją w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego zapisaną w art. 2 Konstytucji, ponieważ obciążają obywatela po pięciu latach skutkami niewłaściwych działań organu przyznającego dopłatę , do których ani się nie przyczynił, ani nie miał wpływu na ich poprawność.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że płatność (dotacja) została przyznana za okres produkcyjny roku 2004. Według słownika języka polskiego okres produkcyjny, jest to okres od rozpoczęcia do zakończenia procesu produkcji określonego produktu. W przypadku uprawy roli i uwzględniając okresy wegetatywne roślin na L. będzie to marzec - październik 2004. W tym okresie, jak również w okresie składania wniosku [...] był producentem rolnym uprawnionym do otrzymania dotacji, co zresztą sam wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Pominięcie tego faktu w istotny sposób zaważyło na ocenie prawnej dokonanej przez organy administracji publicznej i Wojewódzki Sąd Administracyjny, które akceptują sytuację, aby osoba uprawniona do otrzymania dotacji po pierwsze nie otrzymuje jej w terminie na skutek błędów w działaniu organu administracji. Przy tym wnioskodawca będzie zmuszony do zwrotu dotacji, chociaż nie przyczynił się do powstania tej sytuacji.
Skarżący podkreślił, że organy nie starały się znaleźć środka weryfikacji decyzji najmniej dotkliwego dla skarżącego, który pozwalałby na realizację zasad i wartości określonych w ustawie z 28 listopada 2003 r., lecz sięgają po środek najbardziej dotkliwy dla strony.
Autor skargi kasacyjnej wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji nastąpiło po 5-letnim okresie bezczynności organów. Prawo nie wymagało od wnioskodawcy podejmowania jakichkolwiek działań, a pozwalało pozostawać w przekonaniu, że działania te będą podejmowane przez zobowiązane do tego organy państwowe w sposób zgodny z prawem i w terminach przez prawo ustalonych. Za oczywiste uznać należy, że obywatel zawsze powinien działać w zaufaniu do prawidłowości postępowania organów władzy publicznej, a jego sytuacja prawna nie może ulegać pogorszeniu na skutek postępowania organów władzy publicznej naruszających prawo.
Kasator podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien przede wszystkim rozstrzygnąć, czy sprawa nie powinna być rozpatrzona poprzez wznowienie postępowania. Sąd nie rozpatrzył również podstawy prawnej zakreślonej w art. 156 § 2 k.p.a. Nie podjął również głębszej analizy, czy wydana decyzja nie wywoła nieodwracalnych skutków prawnych. Uzasadnił jedynie, iż decyzja dotyczy świadczenia pieniężnego, wobec tego skutków jej nie można uznać za nieodwracalne. Znając sytuację wnioskodawcy, którego dochody nie pozwalają na skorzystanie z pełnomocnika z wyboru, decyzja w rzeczywistości wywoła trwałe straty w majątku wnioskodawcy i zadecyduje o znacznym pogorszeniu stopy życiowej [...] oraz jego rodziny.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych, o których mowa w art. 174 p.p.s.a. Na wstępie jednak należy odnieść się do zarzutu autora skargi kasacyjnej (niepopartym uzasadnieniem prawnym), iż Sąd I instancji w pierwszej kolejności powinien rozstrzygnąć czy sprawę należało rozpoznać w trybie wznowienia postępowania.
System weryfikacji decyzji w postępowaniu administracyjnym oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie określonych wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie.
W przedmiotowej sprawie zastosowano nadzwyczajny tryb w postaci stwierdzenia nieważności decyzji i zadaniem WSA było skontrolowanie zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istota polega na ustaleniu czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak to ma miejsce w postępowaniu odwoławczym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1987 r. IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., nr 1, poz. 35).
O rażącym naruszeniu prawa decyduje: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, tj. skutki jakie pociąga za sobą rażące naruszenie prawa, które powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany w praworządnym państwie.
Oceniana przez Sąd I instancji decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2009 r., utrzymująca w mocy decyzję z 6 stycznia 2009 r., stwierdza na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 2, § 4 ust. 1, i § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm. – dalej rozporządzenie ONW) nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego w Ł. z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu płatności [...] za 2004 r.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu orzekającego, iż stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego w Ł. było uzasadnione z tego względu, że w dacie wydania ww. decyzji [...] nie był producentem rolnym w rozumieniu § 2, § 4 ust. 2 cyt. rozporządzenia ONW, ponieważ aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2004 r. przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz córki, która wbrew wymogom wynikającym z § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia nie złożyła wniosku o przyznanie płatności za 2004 r.
Z § 6 pkt 1 i 5 cyt. rozporządzenia ONW wynikają terminy dotyczące:
– składania wniosków (od 15 marca do 15 maja danego roku),
– wydawania decyzji administracyjnych (6 m-cy od dnia złożenia wniosku),
– wypłacania płatności ONW (w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu płatności stała się ostateczna).
W przeciwieństwie do uchybienia terminu do złożenia wniosku i związanych z tym konsekwencji w postaci zmniejszenia płatności (§ 6a), nie przewidziano sankcji z powodu wydania decyzji po upływie 6 m-cy od dnia złożenia wniosku (§ 6 pkt 6). Nie oznacza to jednak, że można byłoby rozważać bezczynność organu.
Nie może jednak być tak, że fakt opóźnienia wydania decyzji może stanowić decydujący czynnik rozstrzygający w sprawie, zwłaszcza że rozstrzygnięcie wniosku [...] w terminie zakreślonym w § 6 pkt 5 cyt. rozporządzenia ONW, a więc przed przedłożeniem wspomnianego aktu notarialnego, nie dałoby podstaw do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.
Należy podzielić argumentację autora skargi kasacyjnej, iż z winy organu – tym bardziej po uzyskaniu wiedzy (na podstawie aktu notarialnego złożonego [...] grudnia 2004 r.) o przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego, wydano decyzję o przyznaniu płatności, w sytuacji gdy w dacie jej wydania wnioskodawca nie mógł być uznany za producenta rolnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] marca 2005 r. wydana została z naruszeniem prawa, jednak nie jest to rażące naruszenie prawa.
W tym też zakresie zasadny jest zarzut bezzasadnego zaakceptowania przez Sąd I instancji naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W pozostałym zakresie zarzuty kasacyjne są chybione, przy czym zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. jako pozbawiony uzasadnienia usuwa się spod kontroli kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.