II GSK 938/17

II GSK 938/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2018-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-03-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Stefan Kowalczyk
Zbigniew Czarnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Gl 820/16 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2016-11-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J Sp. z o.o. w B od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 820/16 w sprawie ze skargi J Sp. z o.o. w B na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach lub Sąd I instancji) oddalił skargę J Sp. z o.o. w B (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z dnia [..] kwietnia 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [..] października 2015 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w lokalu w Pogórzu, w którym znajdowały się dwa włączone i gotowe do gry automaty, stanowiące własność skarżącej spółki. W wyniku przeprowadzonego eksperymentu ustalono, że urządzenie HOT SPOT PLATINUM umożliwia prowadzenie gier mających charakter losowy oraz komercyjny. Jednocześnie stwierdzono, że urządzanie gier hazardowych ma miejsce w lokalu niebędącym kasynem i bez koncesji na prowadzenie kasyna gry w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540), dalej: u.g.h.
Decyzją z dnia [..] grudnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Bielsku-Białej wymierzył spółce karę pieniężną w kwocie 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 2 oraz art. 91 u.g.h.
Decyzją z dnia [..] kwietnia 2016 r. Dyrektor utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
WSA w Gliwicach oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd zwrócił uwagę, że wygrana w grze na badanym urządzeniu sprowadza się do uzyskiwania premii punktowych, umożliwiających przedłużenie gry, a więc nie występuje tutaj ani wygrana pieniężna, ani rzeczowa, co jest charakterystyczne dla gier w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h. Gry na badanym urządzeniu mają charakter losowy, a nie zręcznościowy, ponieważ wygrana punktowa nie zależy od umiejętności uczestnika gry, jego predyspozycji fizycznych lub intelektualnych. Eksperyment wykazał, że grający – po wniesieniu odpowiedniej zapłaty i uruchomieniu mechanizmu automatu właściwym przyciskiem – nie ma już wpływu na ustawienie się bębnów w odpowiedniej konfiguracji.
Skarżąca nie posiadała koncesji ani pozwolenia na organizowanie gier na automatach, a także nie posiadała dla automatu poświadczenia rejestracji. W ocenie Sądu I instancji nie było w rozpatrywanej sprawie potrzeby występowania przez organ do Ministra Finansów o wydanie decyzji rozstrzygającej o rodzaju gier na skontrolowanym automacie.
Sąd I instancji powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16.
Sąd I instancji stwierdził, że skoro ustalenia dowodowe w sprawie były prawidłowe, a spór dotyczył zasadności zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., to w świetle przywołanej uchwały nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organ zasadnie nałożył na skarżącego karę pieniężną za urządzanie gier na automacie o niskich wygranych, bez koncesji, poza kasynem gry. Zastosowany przepis nie jest techniczny i nie wymagał notyfikacji i powinien być stosowany. Z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować.
Sąd I instancji przywołał również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 r. (sygn. akt P 4/14), w którym Trybunał orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych są zgodne z art. 2 i art. 7 w zw. z art. 9 oraz z art. 20 i 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, natomiast na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
Spółka zaskarżyła wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:
- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 - 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez uznanie, iż przepisy art. 6 i art. 14 ust. 1, które nie godzą w wolność wyboru zawodu i podejmowania pracy, wolność prowadzenia działalności gospodarczej oraz prawo własności a nadto przez uznanie, że spełniają test proporcjonalności stosowany dla ograniczeń tych praw,
- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji w zw. z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, w zw. z art. 1 pkt 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34 oraz w zw. z art. 4 ust. 3 TUE i art. 288 TFUE, poprzez przyjęcie, że nawet jeśli art. 14 ust. 1 u.g.h. jest przepisem technicznym w rozumieniu powołanej dyrektywy, brak jest podstaw do odmowy zastosowania art. 89 ust.1 pkt 1 u.g.h.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna spółki oparta została na naruszeniu prawa materialnego, w ramach którego wskazano naruszenie art. 15-17 Karty Praw Podstawowych UE, poprzez uznanie, że art. 6 i art. 14 u.g.h. nie naruszają postanowień tych przepisów Karty oraz podniesiono naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h. i art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji RP w powiązaniu z art. 2 Traktatu o przystąpieniu do UE i art. 1 pkt 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE w związku z art. 4 ust. 3 TUE i art. 288 TFUE polegające na przyjęciu, że art. 14 ust. 1 u.g.h. nie jest przepisem technicznym, przez co Sąd I instancji powinien uwzględnić skargę, bo art. 89 ust. 1 nie mógł być stosowany jako podstawa wymierzenia kary.
Skarga spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, tym samym nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.
W ocenie NSA nieskuteczność skargi kasacyjnej ma swoje oparcie w jej wadliwości formalnej, co skutkuje brakiem możliwości oceny skarżonego wyroku z punktu widzenia wszystkich podnoszonych naruszeń. W przypadku skargi wadliwej formalnie Sąd II instancji może rozpoznać tę skargę tylko w takim zakresie, jaki może być ustalony na podstawie treści jej uzasadnienia ujmowanego w kontekście podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Możliwość taka jest konsekwencją uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1. Właśnie ta uchwała przełamuje częściowo formalizm skargi kasacyjnej, jednak nie pozbawia tego środka formalizmu, który musi być spełniony, by odniósł on skutek prawny.
Jak wcześniej wskazano postępowanie kasacyjne przed NSA może się toczyć tylko w ściśle i jednoznacznie określonych granicach. Sąd II instancji jest związany podstawami i zarzutami skargi kasacyjnej, co oznacza, że nie może ich domniemywać. Natomiast strona ma obowiązek wyznaczyć granice sprawy kasacyjnej w sposób prawem przewidziany, dlatego też skarga kasacyjna jest profesjonalnym środkiem prawnym.
Skarga kasacyjna spółki nie spełnia warunków wcześniej wskazanych. Sąd II instancji pomija, bo to jest wada niemająca wpływu, że skarga kasacyjna nie wskazuje podstawy kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a. Posłużenie się formułą naruszenia prawa materialnego ze wskazaniem przepisów stosowanych przez organy celne jest wadą, bowiem wyrok Sądu I instancji nie może być oceniany z takiej perspektywy. Inaczej rzecz ujmując, Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisów zarzucanych w tej skardze, gdyż Sąd I instancji tych przepisów nie stosował w sposób opisany w zarzutach kasacyjnych. Podkreślić trzeba, że przepisy te stosowały organy, a Sąd I instancji kontrolował stosowanie tych przepisów, zatem wadą wyroku mogło być to, że w trakcie kontroli naruszył przepisy p.p.s.a., które regulują tryb i zakres sprawowanej kontroli, a nie wprost przepisy materialnego prawa administracyjnego. Wskazanego elementu skarga kasacyjna nie zawiera.
Niezależnie od tego zgodnie z treścią art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna ma zawierać zarzuty i ich uzasadnienie. Ten wymóg formalny skargi kasacyjnej jest niekonwalidowalny, co oznacza, że Sąd II instancji nie może oceniać skarżonego wyroku, jeżeli strona nie wskazuje wyraźnie kierunku jego weryfikacji. NSA podkreśla i zauważa, że nawet przy formalnie wadliwym zarzucie jaki jest w rozpoznawanej sprawie, strona powinna jednoznacznie wykazać na czym polegał błąd stosowania prawa materialnego przez organy, a w konsekwencji błąd Sądu I instancji. W tym zakresie przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego jako podstawa kasacyjna ma polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Rzeczą strony wnoszącej skargę kasacyjną jest wykazać, z którym błędem mamy do czynienia w sprawie, w której wnoszona jest ta skarga.
W rozpoznawanej sprawie spółka tego nie czyni, gdyż z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika o jaki błąd chodzi z perspektywy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a samo uzasadnienie zasadniczo tylko w pierwszym akapicie i 1 zdaniu drugiego akapitu skierowane jest do skarżonego wyroku. Reszta rozważań ma charakter ogólny, by nie rzec ogólnikowy, luźno związany z wyrokiem, a bardziej z problematyką u.g.h. Jednak tak ujęte uzasadnienie zarzutów kasacyjnych nie spełnia wymogów prawa. Pominąć należy w ogóle kwestię, na ile problem notyfikacji jest związany z prawem materialnym, a dodatkowo, że przecież w rozpoznawanej sprawie obowiązywał stan prawny ustalony notyfikowaną nowelą, co słusznie zauważył Sąd I instancji.
Poza tym, gdyby nawet przyjąć, że spółka stawia zarzut naruszenia prawa materialnego, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., to trafnie podniósł WSA w Gliwicach, że ten problem został rozstrzygnięty uchwałą NSA z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/2016, co zauważa sama spółka. To, że nie godzi się z argumentacją tej uchwały, nie ma i mieć nie może żadnego wpływu na ocenę zaskarżonego wyroku.
Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.