II GSK 928/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-16
NSAAdministracyjneWysokansa
znaki towaroweprawo własności przemysłowejinteres społecznyorganizacja społecznapostępowanie administracyjnedopuszczenie do udziałuskarga kasacyjnaUrząd Patentowy RPNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną stowarzyszenia, które domagało się dopuszczenia do udziału w postępowaniu o unieważnienie znaku towarowego, uznając brak przesłanki interesu społecznego.

Stowarzyszenie S. w K. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy, powołując się na interes społeczny związany z ochroną konsumentów i konkurencji. Urząd Patentowy oraz WSA odmówiły dopuszczenia, uznając brak wykazania interesu społecznego. Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych. NSA oddalił skargę, podkreślając, że organizacja musi konkretnie wykazać interes społeczny, a nie tylko powoływać się na ogólne cele statutowe, zwłaszcza w sytuacji powiązań osobowych między stowarzyszeniem a uprawnionym do znaku.

Sprawa dotyczyła odmowy dopuszczenia stowarzyszenia S. w K. do udziału w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy graficzny. Stowarzyszenie powoływało się na swoje cele statutowe dotyczące ochrony konsumentów, konkurencji i jakości produktów na rynku styropianu, twierdząc, że jego udział leży w interesie społecznym. Urząd Patentowy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznały, że stowarzyszenie nie wykazało konkretnych okoliczności przemawiających za interesem społecznym, a jedynie ogólnikowo powoływało się na swoje cele statutowe, co nie jest wystarczające do dopuszczenia do postępowania na prawach strony. Dodatkowo, sąd niższej instancji wskazał na powiązania osobowe między stowarzyszeniem a uprawnionym do znaku, co sugerowało działanie w interesie indywidualnym, a nie społecznym. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną stowarzyszenia, podzielił stanowisko sądów niższych instancji. Podkreślił, że organizacja społeczna musi wykazać konkretne okoliczności uzasadniające jej udział w postępowaniu w interesie społecznym, a nie tylko ogólnikowo powoływać się na cele statutowe. NSA zwrócił uwagę na powiązania osobowe między stowarzyszeniem a uprawnionym do znaku, co wzmacniało argument o braku interesu społecznego. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione, a WSA prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny, oddalając skargę stowarzyszenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale pod warunkiem kumulatywnego spełnienia przesłanek: uzasadnienia celami statutowymi ORAZ przemawiania za tym interesu społecznego. Samo powołanie się na ogólne cele statutowe nie jest wystarczające.

Uzasadnienie

Organ i sądy administracyjne uznały, że stowarzyszenie nie wykazało konkretnych okoliczności świadczących o interesie społecznym, a jedynie ogólnikowo powoływało się na swoje cele statutowe. Dodatkowo, stwierdzono powiązania osobowe między stowarzyszeniem a uprawnionym do znaku, co sugerowało działanie w interesie indywidualnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 31 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organizacja społeczna może być dopuszczona do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

p.w.p. art. 256 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Dotyczy postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1) lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej, NSA orzeka o jej oddaleniu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 123

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.w.p. art. 244 § ust. 1³

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez stowarzyszenie konkretnych okoliczności przemawiających za interesem społecznym. Powoływanie się przez stowarzyszenie jedynie na ogólne cele statutowe. Istnienie powiązań osobowych między stowarzyszeniem a uprawnionym do znaku towarowego. Stowarzyszenie nie jest stroną w postępowaniu głównym, a kwestia jego dopuszczenia jest kwestią wpadkową.

Odrzucone argumenty

Interes społeczny leży w zapewnieniu wiarygodności rejestru znaków towarowych i przeciwdziałaniu próbom usunięcia z niego znaków. Stowarzyszenie, posiadając wiedzę o rynku, jest w stanie udzielić organowi istotnych informacji. Organ powinien był wezwać stowarzyszenie do wyjaśnień lub przeprowadzić rozprawę.

Godne uwagi sformułowania

Dopuszczenie stowarzyszenia musi uzasadniać ochrona obiektywnie istniejącego interesu społecznego, a dopuszczenie do udziału w postępowaniu stowarzyszenia, które sympatyzuje z jedną ze stron może pozostawać w sprzeczności z interesem jednej ze stron postępowania i zaprzecza racji bytu takiego podmiotu w postępowaniu. Nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji lub jej członków, jak również nie może prowadzić, poprzez nadmierne poszerzanie kręgu uczestników sprawy, do naruszenia sfery prywatnej stron postępowania.

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Dorota Dąbek

członek

Wojciech Sawczuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki interesu społecznego przy dopuszczaniu organizacji społecznych do udziału w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście powiązań z jedną ze stron."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dopuszczania organizacji społecznej do postępowania w sprawie dotyczącej innego podmiotu, a nie bezpośrednio praw strony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - kiedy organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu administracyjnym. Pokazuje, jak sądy interpretują 'interes społeczny' i jakie są konsekwencje powiązań między organizacją a stroną postępowania.

Czy stowarzyszenie może "wepchnąć się" do sprawy o znak towarowy? NSA wyjaśnia, kiedy interes społeczny to za mało.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 928/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1917/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-09
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 776
art. 256 ust. 1, 169 ust. 6
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Dz.U. 2016 poz 23
31 § 1 pkt 2, art 123
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1917/19 w sprawie ze skargi S. w K. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 stycznia 2018 r. nr Sp.450.2016 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy graficzny oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I.
W 2004 roku Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej udzielił na rzecz T. Sp. z o.o. w K. (dalej jako uprawniony, spółka) prawo ochronne na znak towarowy graficzny o nr [...]
W dniu 30 listopada 2016 r. do organu wpłynął wniosek P. w W. (dalej jako [...]) o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na ww. znak towarowy.
Pismem z 30 maja 2017 r. S. w K. (dalej jako [...], stowarzyszenie) zwróciło się o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu. Odwołując się do statutu wskazało, że jej działalność obejmuje m.in. działalność na rzecz ochrony, a także poprawy jakości polistyrenu do spieniania i styropianu, działalność na rzecz ochrony konsumentów i konkurencji na rynku polistyrenu do spieniania i styropianu, w tym zapewnienia rzetelnych oznaczeń wyrobów i informacji o ich parametrach jakościowych, a także ochrony praw własności przemysłowej przysługujących producentom polistyrenu do spieniania i styropianu oraz reprezentowanie interesów producentów polistyrenu do spieniania i styropianu wobec organów administracji publicznej i sądów.
II.
Postanowieniem z 25 lipca 2017 r. nr Sp.450.2016 Urząd Patentowy na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 oraz art 123 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 776) odmówił dopuszczenia S. w K. do udziału w postępowaniu w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy graficzny o numerze [...] stwierdzając brak przesłanki interesu społecznego, która by za tym przemawiała.
III.
Postanowieniem z 24 stycznia 2018 r. nr Sp.450.2016 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, po zbadaniu wniosku S. w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 pwp utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.
W ocenie organu, stowarzyszenie nie wykazało, że jego udział w niniejszym postępowaniu leży w interesie społecznym.
Stwierdzenie, jakoby złożony przez P. w K. wniosek ma zmierzać do umożliwienia wszystkim producentom korzystania z przedmiotu prawa ochronnego i niesie ze sobą ryzyko doprowadzenia do dezorientacji konsumenta na rynku styropianu poprzez utrudnienie konsumentowi dokonania wyboru towaru w odpowiedniej jakości nie uzasadnia udziału stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu na prawach strony. Przedmiotowe postępowanie o unieważnienie spornego prawa ochronnego ma na celu zbadanie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania ochrony na ten znak. Wskazanie zatem, że intencją stowarzyszenia jest przeciwstawienie się działaniom zmierzającym do dezorientacji na rynku i zatarcia różnic pomiędzy produktami o różnej jakości, budzi wątpliwości, gdyż z treści wniosku wynika, że stowarzyszenie jest zainteresowane konkretnym wynikiem sprawy. Powołanie się na ochronę ogółu konsumentów jako wykazanie spełnienia przesłanki interesu społecznego, w sytuacji gdy stowarzyszenie podziela stanowisko jednej ze stron nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uzasadnia interesu społecznego, lecz interes indywidualny. W toku postępowania nie wykazano, że udział stowarzyszenia służyłby zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem o unieważnienie spornego prawa ochronnego. Dopuszczenie stowarzyszenia musi uzasadniać ochrona obiektywnie istniejącego interesu społecznego, a dopuszczenie do udziału w postępowaniu stowarzyszenia, które sympatyzuje z jedną ze stron może pozostawać w sprzeczności z interesem jednej ze stron postępowania i zaprzecza racji bytu takiego podmiotu w postępowaniu. Zgłoszenie udziału stowarzyszenia, które jest zainteresowane konkretnym wynikiem sprawy nie ma związku z ochroną interesu społecznego.
Powoływanie się na ogólną ochronę konsumentów jako wskazanie spełnienia przesłanki interesu społecznego, w sytuacji gdy stowarzyszenie podziela stanowisko jednej ze stron, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uzasadnia interesu społecznego, lecz interes indywidualny. Zgłoszenie udziału stowarzyszenia, które jest zainteresowane konkretnym wynikiem sprawy, nie ma związku z ochroną interesu społecznego. To, że intencją stowarzyszenia jest przeciwstawienie się działaniom zmierzającym do dezorientacji na rynku i zatarcia różnic pomiędzy produktami o różnej jakości budzi wątpliwości organu, gdyż z treści wniosku wynika, że stowarzyszenie jest zainteresowane konkretnym wynikiem sprawy. Powołanie się więc na ochronę ogółu konsumentów, jako wykazanie spełnienia przesłanki interesu społecznego w sytuacji, gdy tak naprawdę stowarzyszenie podziela stanowisko wyłącznie jednej ze stron powoduje, że wniosek o dopuszczenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uzasadnia interesu społecznego, lecz wskazuje na poparcie indywidualnego interesu jednej ze stron.
IV.
Wyrokiem z 9 stycznia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1917/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. w K. na ww. postanowienie.
Odwołując się do orzecznictwa WSA wskazał, że nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które mogą zaistnieć. Powinna podać takie okoliczności, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione.
Dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne". Interes społeczny należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. W literaturze prawniczej i w orzecznictwie podkreśla się też, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych.
W ocenie WSA stowarzyszenie nie podało żadnych konkretnych okoliczności, mających przemawiać za dopuszczeniem do udziału w postępowaniu na prawach strony.
Słusznie uznał Urząd Patentowy, że powoływanie się na zasady ogólne jak "uczciwa konkurencja", "ochrona praw konsumenta" czy też "dezorientacja na rynku" oraz "dbałość o jakość towarów" nie mogą same w sobie, a mianowicie bez indywidualizacji tych okoliczności faktycznych, uzasadniać interesu społecznego.
Przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi.
W tej sytuacji powołanie się przez stowarzyszenie na cele statutowe - na takie ogólnikowe wartości jak działania zmierzające do ochrony praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych oraz zapewnienia wysokiej jakości produktów i uczciwej konkurencji, które w mniemaniu skarżącego stanowią jednocześnie ważny interes społeczny, który uzasadnia dopuszczenie go do udziału w przedmiotowym postępowaniu - jest w ocenie WSA niewystarczające. Cele statutowe nie mogą być utożsamiane z interesem społecznym bowiem są to dwie odrębne przesłanki ustawowe z których każda jest inna i które muszą być spełnione łącznie.
Skoro więc wniosek o dopuszczenie do udziału nie został poparty żadnymi konkretnymi argumentami, nie może być uznany za spełniający wymogi wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.
Warunek interesu społecznego nie jest spełniony w sytuacji, gdy inicjatywa skarżącej organizacji społecznej ma na celu udzielenie poparcia jednej ze stron postępowania, co trafnie wychwycił organ. Ta okoliczność nie daje jednak podstaw do przyjęcia, że w interesie społecznym leży dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.
Nie można zdaniem WSA zaakceptować sytuacji, w której organizacja społeczna za pomocą jedynie ogólnikowych stwierdzeń stara się wykazać potrzebę wzięcia udziału w postępowaniu, przerzucając tym samym na organ administracji ciężar precyzyjnego ustalenia przesłanek zasadności tego żądania. Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji lub też ich utożsamiane z interesem społecznym nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu. Bez skonkretyzowania interesu społecznego i bez odniesienia go do poszczególnej, indywidualnej sprawy, organizacja społeczna nie może skutecznie skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.
V.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA wywiodło S. w K., zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy Sąd dokonujący kontroli legalności działania organu administracji publicznej winien był uchylić zaskarżone postanowienie z uwagi na uchybienia w toku postępowania administracyjnego polegające na odmowie dopuszczenia Skarżącego do udziału w postępowaniu w sprawie o znaku Sp.450.2016 z powołaniem się na brak spełnienia przesłanki interesu społecznego, o której mowa w przywołanym przepisie, podczas gdy w interesie społecznym leży zapewnienie wiarygodności rejestru znaków towarowych, w tym przeciwdziałanie próbom usunięcia z obrotu znaków, które zostały zarejestrowane zgodnie z prawem (tj. w sytuacji, gdy wszystkie przesłanki rejestracyjne zostały spełnione), a Skarżący jako podmiot działający od wielu lat i posiadający doświadczenie w kontroli jakości wyrobów budowlanych ze styropianu jest w stanie udzielić w postępowaniu rzetelnych informacji o genezie przedmiotowego znaku, jego zdolności odróżniającej oraz cechach jakościowych wyrobów nim oznaczonych, co uzasadnia dopuszczenie Skarżącego do udziału w przedmiotowym postępowaniu;
b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 50 § 1 k.p.a. oraz art. 244 ust. 1³ ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm., dalej jako: "p.w.p.") poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy Sąd dokonujący kontroli legalności działania organu administracji publicznej winien był uchylić zaskarżone postanowienie z uwagi na uchybienia w toku postępowania administracyjnego polegające na zaniechaniu całościowego i dogłębnego zbadania stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a w szczególności - w przypadku powzięcia przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wątpliwości co do realizacji przez Skarżącego interesu społecznego - brak wezwania Skarżącego do udzielenia wyjaśnień w tym zakresie, pomimo gotowości Skarżącego do przedstawienia pisemnego stanowiska w tym przedmiocie, jak również brak przeprowadzenia rozprawy w celu szczegółowego wskazania przez Skarżącego okoliczności przemawiających za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu i wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej w tym zakresie, pomimo wniosku złożonego przez Skarżącego o przeprowadzenie rozprawy.
Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
VI.
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują jednak przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
VII.
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą dwóch zasadniczych kwestii.
Po pierwsze, strona uważa, że w interesie społecznym leży zapewnienie wiarygodności rejestru znaków towarowych i przeciwdziałanie próbom usunięcia z niego znaków faktycznie używanych, zaś ona, posiadając wiedzę o rynku wyrobów ze styropianu, jest w stanie udzielić organowi istotnych informacji w tym zakresie, przez co jej udział w postępowaniu spełnia wymagania dotyczące przesłanki interesu społecznego.
Po drugie, jeżeli organ miał jakiekolwiek wątpliwości w zakresie udziału SPS w postępowaniu i wykazania przez nie przesłanek do tego niezbędnych, powinien był wezwać skarżącą kasacyjnie do udzielenia wyjaśnień w tym zakresie. Brak zażądania owych wyjaśnień jak i nieprzeprowadzenie rozprawy w celu szczegółowego wskazania okoliczności przemawiających za dopuszczeniem stowarzyszenia do udziału świadczy o niewyjaśnieniu istoty sprawy i wadzie procesowej.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności przypomnieć zasady na jakich organizacja społeczna może domagać się zapewnienia jej udziału w sprawie innej osoby. Istota podniesionych uchybień tkwi bowiem w przekonaniu strony skarżącej kasacyjnie, że organ powinien był ją dopuścić do udziału w sprawie, czego wskutek błędnej i niepełnej oceny okoliczności faktycznych sprawy, nie uczynił.
Zgodnie zatem z art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1) wszczęcia postępowania,
2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,
jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Z przepisu tego wynika zatem, że dopuszczenie organizacji do postępowania, jakie toczy się przed organem administracyjnym w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek określonych w art. 31 § 1 k.p.a. (poza oczywiście tym, że sprawa musi dotyczyć innej osoby), tj.:
1) dopuszczenie jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz
2) przemawia za tym interes społeczny.
W niniejszej sprawie Urząd Patentowy przyjął, a WSA to zaakceptował, że skarżąca kasacyjnie domaga się dopuszczenia do udziału w sprawie innego podmiotu i że krok taki jest uzasadniony jej celami statutowymi. Te okoliczności są w sprawie niekwestionowane.
Istotę sporu stanowi natomiast stwierdzony przez organ i WSA brak przesłanki interesu społecznego po stronie stowarzyszenia.
W związku z tym wyjaśnić należy, że pojęcie "interesu społecznego" jest typowym określeniem ocennym, wymagającym każdorazowo zindywidualizowania z perspektywy konkretnego stanu faktycznego sprawy. Kryterium "interesu społecznego", jako ustawowo niedookreślone, jest przy tym zmienne w czasie, chociażby z uwagi na wartości uznawane w społeczeństwie za istotne, czy też określoną praktykę funkcjonowania tak państwa jak i obywateli.
Nie ma wątpliwości, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji lub jej członków, jak również nie może prowadzić, poprzez nadmierne poszerzanie kręgu uczestników sprawy, do naruszenia sfery prywatnej stron postępowania, wkraczania w ich życie, plany zawodowe lub do narażania na inne nieprzyjemności, związane z udziałem podmiotów obcych względem stron, bądź ewidentnie nastawionych za lub przeciw stronie danego postępowania.
Należy podkreślić, że ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w sprawie organizacja społeczna musi bez wezwania organu wykazać zaistnienie przesłanki interesu społecznego, uzasadniającej jej udział w sprawie. Nie wystarczy więc, jak trafnie przyjął WSA, jedynie ogólnikowe sformułowanie wniosku, z powołaniem się że organizacja działa w interesie społecznym, czy też ma na celu ochronę pewnych uniwersalnych, o wysokim poziomie ogólności dóbr, gdyż wówczas dopuszczenie do udziału byłoby zasadą, którą nie jest. Powołująca się na interes społeczny organizacja społeczna, pretendująca w ten sposób do roli podmiotu na wzór znanego sądownictwu anglosaskiemu czy europejskiemu amicus curiae, ma wspomóc rozstrzygnięcie sprawy, a nie stanowić kolejne obciążenie, tak dla organu jak i przede wszystkim stron, czy też w sposób oczywisty wspierać lub negować działania jednej z nich.
Poprzez udział organizacji społecznej ma nastąpić więc włączenie z założenia obiektywnego czynnika społecznego w zakres rozpoznawanej sprawy, tak aby zapewnić kolejne, obiektywne spojrzenie na jej istotę i pomóc w jej rozstrzygnięciu.
Nie jest więc wykazaniem interesu społecznego sytuacja, w której organizacja społeczna domaga się dopuszczenia do udziału w oderwaniu od istoty rozpatrywanej sprawy, z powołaniem się na ogólnikowe twierdzenia o posiadanej wiedzy w zakresie jedynie luźno nawiązującym do istoty rozpoznawanej sprawy, którą w tym przypadku jest unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy. Zgodnie z regułami tego postępowania bada się w nim to, czy oznaczenie spełniało w dacie rejestracji przesłanki do udzielenia ochrony. Inaczej mówiąc, czy istniały bezwzględne bądź względne przeszkody rejestracji danego oznaczenia. Wiedza w dziedzinie używania znaku, czy też jakości materiałów budowlanych w tym przypadku jest jedynie luźno powiązana z przedmiotem wysoce wyspecjalizowanego postępowania.
Oczekiwać zatem należałoby co najmniej, że organizacja społeczna pretendująca do udziału w tej sprawie na tyle jasno sprecyzuje swoje stanowisko względem przedmiotu postępowania, że szala ocen przechyli się niewątpliwie na stronę dopuszczenia jej do udziału, rozwiewając wątpliwości co do możliwego działania np. we własnym bądź cudzym interesie i w istocie utrudniania postępowania, zamiast pomagania organowi. Dobre chęci organizacji, czy też jej ciekawość względem toczącego się postępowania, nie wspominając o wprost widocznym zaangażowaniu w działania po jednej ze stron sporu, nie są w żaden sposób w stanie uzasadnić dopuszczenia jej do udziału.
Poza więc ogólnym powołaniem się na cele i działania stowarzyszenia, czy też wiedzę w dziedzinie materiałów budowlanych, w zasadzie brak jest bardziej szczegółowego wyjaśnienia, w jaki sposób jego udział przełoży się na interes społeczny w sprawie, w której badany jest fakt posiadania przez oznaczenie cech umożliwiających jego zarejestrowanie. Jeszcze raz więc podkreślić wypada, że oderwane od istoty sprawy żądanie dopuszczenia do toczącego się postępowania, nie uwzględniające np. ciężaru dowodu, nie stanowi o interesie społecznym. Nie można zatem przyjąć, aby w realiach sprawy S. w K. wykazało przesłankę interesu społecznego.
Ponadto należy zauważyć, że realizacja partykularnych celów tak stowarzyszenia jak i uprawnionego do znaku przeważa nad wskazywaną chęcią działania w sprawie w celu jej lepszego wyjaśnienia.
Analiza znajdujących się w aktach sprawy danych z KRS (jak i wgląd do nich online w czasie rzeczywistym), dotyczących skarżącego kasacyjnie stowarzyszenia oraz uczestnika - T. Sp. z o.o. w K., wprost wskazuje, że podmioty te są co najmniej osobowo silnie ze sobą powiązane.
Z danych tych wynika, że członkowie zarządu T. Sp. z o.o. w K., tj. W. R. i A. G. oraz prokurentka spółki I. T. wchodzą w skład komisji rewizyjnej skarżącego kasacyjnie stowarzyszenia, co świadczy niewątpliwie o powiązaniu obu podmiotów i działaniu na rzecz uprawnionego (zwierzchnim nadzorze spółki nad stowarzyszeniem). Dodając do tego fakt, że adres stowarzyszenia (ul. [...], [...]) pokrywa się z adresem reprezentującej je kancelarii prawnej, dodatkowemu wzmocnieniu ulega przekonanie o działaniu stowarzyszenia na rzecz uprawnionego do znaku, co trafnie wychwycił WSA.
Również i drugi z podniesionych zarzutów jest nieusprawiedliwiony. Za trafne uznać należy stanowisko WSA, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organizacja społeczna za pomocą jedynie ogólnikowych stwierdzeń stara się wykazać potrzebę wzięcia udziału w postępowaniu, przerzucając tym samym na organ ciężar precyzyjnego ustalenia przesłanek zasadności tego żądania (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2808/13). Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji lub też ich utożsamianie z interesem społecznym nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu, tym bardziej jeżeli uwzględni się powiązania osobowe uprawnionego do znaku i stowarzyszenia.
S. w K. mogło przy tym w sposób swobodny wykazywać, w czym upatruje podstaw swojego żądania i udziału w toczącym się postępowaniu. W sprawie złożono bowiem obszerny wniosek, zawierający uzasadnienie co do spełnienia przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., stąd uwagi odnośnie do niewezwania do jego sprecyzowania, jak również wyznaczenia rozprawy, nie są trafne.
Wskazywanie na naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest niezasadne. Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ustrojowym. O jego naruszeniu można wówczas, gdy Sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od zbadania legalności działania administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność działania organu z prawem (por. wyrok NSA z 4 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1293/13). Tego rodzaju sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. WSA przeprowadził kontrolę aktu administracyjnego objętego zakresem jego właściwości, stosując kryterium zgodności z prawem i uznając finalnie, że skarga podlega oddaleniu.
Z oczywistych względów nie naruszono także, w kontekście innych zarzuconych przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Naruszenia tej normy (określającej procesowy sposób rozstrzygnięcia w razie stwierdzenia naruszeń przepisów postępowania) nie można upatrywać w wydaniu orzeczenie odmiennego niż oczekiwane przez stronę.
Nie ma wreszcie mowy o naruszeniu art. 50 § 1 k.p.a. oraz art. 244 ust. 1³ pwp poprzez niewyznaczenie rozprawy, celem wyjaśnienia podstaw żądania stowarzyszenia dopuszczenia do udziału. Jak wskazano, organ nie miał jakichkolwiek wątpliwości, co do zakresu zgłoszonego żądania. Ponadto, stowarzyszenie nie jest stroną w postępowaniu prowadzonym przez Urząd Patentowy, a wskazane przepisy dotyczą rozpatrywania właśnie zagadnienia głównego w sprawach z zakresu własności przemysłowej (np. unieważnienia znaku towarowego, stwierdzenia jego wygaśnięcia). Norm z nich wynikających nie można stosować w sprawie wpadkowej, jaką jest domaganie się przez organizację społeczną dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Z uwagi na to, że jest to kwestia wpadkowa, strona nie może domagać się przyznania jej uprawnień jakie posiadają strony w sprawie głównej, dotyczącej zagadnień wprost związanych z własnością przemysłową np. trwałością prawa ochronnego udzielonego na znak towarowy
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI