II GSK 923/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-09
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo farmaceutycznereklama aptekzakaz reklamyinformacja o lokalizacjikara pieniężnaochrona zdrowiaNSAskarga kasacyjnaprawo administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów niższych instancji, uznając, że banery informujące o lokalizacji i nazwie apteki nie stanowią niedozwolonej reklamy.

Spółka Z. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzje nakładające karę pieniężną za prowadzenie niedozwolonej reklamy aptek za pomocą banerów informujących o lokalizacji i nazwie. Sądy niższych instancji uznały banery za reklamę. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, stwierdzając, że zgodnie z art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki nie stanowi reklamy, nawet jeśli zawiera nazwę apteki i jest umieszczona na banerze ze wskazaniem odległości.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF) utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (WIF). Organy te stwierdziły naruszenie przez spółkę zakazu prowadzenia reklamy aptek ogólnodostępnych poprzez umieszczenie banerów informujących o nazwie i lokalizacji aptek, a także nałożyły karę pieniężną. WSA w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów administracji. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 94a ust. 1 zdanie drugie Prawa farmaceutycznego, informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki nie stanowi reklamy. NSA stwierdził, że banery zawierające nazwę apteki, jej lokalizację (wraz ze wskazaniem odległości i miejsca) oraz godziny pracy, nawet jeśli są umieszczone na dużych banerach i mogą być odbierane jako zachęta, mieszczą się w ustawowym wyłączeniu z zakazu reklamy. Sąd uznał, że organy administracji i WSA błędnie zinterpretowały przepis, uznając te informacje za niedozwoloną reklamę. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od GIF na rzecz spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, informacja o lokalizacji i nazwie apteki, nawet umieszczona na banerze ze wskazaniem odległości, nie stanowi niedozwolonej reklamy, gdyż jest wyłączona z zakazu na mocy art. 94a ust. 1 zd. 2 Prawa farmaceutycznego.

Uzasadnienie

Ustawodawca wprost wyłączył z zakazu reklamy aptek informacje o lokalizacji i godzinach pracy. Nawet jeśli taka informacja może być odbierana jako zachęta, jej treść nie może wyjść poza wskazanie lokalizacji i godzin pracy, aby nie naruszyć zakazu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

P.f. art. 94a § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego nie stanowi reklamy apteki. Nazwa apteki jest koniecznym elementem informacji o jej lokalizacji i godzinach pracy.

P.f. art. 129b § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Przepis dotyczący nałożenia kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy aptek.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądach administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Informacja o lokalizacji i nazwie apteki, wraz ze wskazaniem odległości, nie stanowi niedozwolonej reklamy w świetle art. 94a ust. 1 zd. 2 Prawa farmaceutycznego. Brak podstaw do nałożenia kary pieniężnej, gdyż nie doszło do naruszenia zakazu reklamy.

Odrzucone argumenty

Banery informujące o lokalizacji i nazwie apteki, ze względu na ich rozmiar i umieszczenie, mają charakter reklamowy i naruszają zakaz. Sądy niższych instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały prawo materialne.

Godne uwagi sformułowania

informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego nie stanowi reklamy apteki nad warstwą informacyjną nie przeważa zachęta do nabycia towaru nie ma znaczenia, czy nazwa zostanie zamieszczona w formie logotypu czy literalnie zapisanej nazwy

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący sprawozdawca

Mirosław Trzecki

członek

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących reklamy aptek, w szczególności wyłączenia informacji o lokalizacji i nazwie z zakazu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji art. 94a Prawa farmaceutycznego w kontekście banerów informacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia reklamy aptek i pokazuje, jak istotna jest precyzyjna interpretacja przepisów, nawet w pozornie prostych kwestiach.

Czy baner z lokalizacją apteki to już reklama? NSA wyjaśnia!

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

ochrona zdrowia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 923/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Trzecki
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1912/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-17
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 499
art. 94a ust. 1, art. 129b ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1912/20 w sprawie ze skargi Z. Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 7 lipca 2020 r. nr PORZII.61.130.2019.EM.LB.2 w przedmiocie naruszenia zakazu prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z [...] sierpnia 2019 r. znak: DNA.8523.7.1.2019; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz Z. Sp. z o.o. w K. 3867 (trzy tysiące osiemset sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 listopada 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1912/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "Sądem pierwszej instancji") oddalił skargę Z. w K. (dalej zwana: "Spółką", "skarżącą") na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej zwanego: "GIF") z 7 lipca 2020 r., utrzymującą decyzję z 26 sierpnia 2019 r. wydaną przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] (dalej zwanego: "[...]WIF").
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 21 stycznia 2019 r. do organu wpłynęło pismo – wniosek o szczegółowe przeanalizowanie działalności aptek, których banery reklamowe zostały uwidocznione na załączonych do wniosku zdjęciach (w C. – przy ul. D. oraz w B.). Jak wynika z notatki służbowej z 24 stycznia 2019 r., Inspektor farmaceutyczny wykonał dokumentację fotograficzną plakatu aptek [...], znajdującego się w C. przy ul. D.
[...]WIF wszczął postępowanie administracyjne.
Pismem z 8 marca 2019 r. pełnomocnik Spółki wniósł o umorzenie postępowania, a także przedstawił jej stanowisko w sprawie, wskazując że przedstawiona na banerach treść ma neutralny charakter, nie wykracza poza ustawowo dozwolony zakres komunikatu, a zatem jest zgodna z treścią art. art. 94a ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 499 ze zm.; dalej zwanej: "P.f."). Banery bowiem zawierają jedynie nazwę apteki oraz strzałki sugerujące ich położenie.
W kolejnym piśmie – w odpowiedzi na wezwanie organu, Spółka poinformowała, że banery będące przedmiotem analizy [...]WIF zostały zainstalowane 1 września 2018 r.
[...]WIF decyzją 26 sierpnia 2019 r.:
1) stwierdził naruszenie przez Spółkę zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez prowadzenie reklamy:
a) apteki o nazwie "[...]", zlokalizowanej w B. przy ul. K., za pomocą znajdującego się w B. przy supermarkecie M. baneru reklamowego o treści: "[...] w M." oraz umieszczonej na banerze strzałki,
b) apteki o nazwie "[...]", zlokalizowanej w C. przy ul. J., za pomocą znajdującego się w C. przy ul. D. baneru reklamowego o treści: "[...] 200 m plac M. (...) oraz umieszczonej na banerze strzałki, i nakazał spółce [...], zaprzestania prowadzenia powyższej reklamy aptek;
2) nakazowi zawartemu w pkt 1, nadał rygor natychmiastowej wykonalności;
3) nałożył na Spółkę karę pieniężną w kwocie 10.000 złotych w związku z prowadzeniem niedozwolonej reklamy działalności apteki opisanej w punkcie 1.
Rozpoznając wniesione przez Spółkę odwołanie, decyzją z 7 lipca 2020 r., GIF utrzymał w mocy zaskarżoną w całości decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że podziela stanowisko WIF co do przyjęcia, że strona w przedmiotowej sprawie prowadziła niedozwoloną reklamę apteki ogólnodostępnej za pomocą baneru reklamowego oraz umieszczonej na banerze strzałki z podaną odległością. W ocenie organu odwoławczego przedsiębiorca, który podejmuje decyzję o zamieszczeniu baneru o znacznych rozmiarach, czyni w tym celu określone nakłady finansowe (np. ponosi koszty zlecenia wykonania ww. usługi i wynajmu powierzchni), zmierza w istocie do zareklamowania swojej działalności i świadczonych usług. Dany przedsiębiorca oczekuje wówczas, że poniesione koszty zwrócą się w momencie, gdy z usług apteki zaczną korzystać klienci zachęceni reklamą. Nie ma przy tym znaczenia, czy prowadzona reklama apteki była reklamą skuteczną, a więc czy przyczyniła się do zwiększenia sprzedaży w reklamowanej aptece.
Zdaniem GIF charakter podejmowanych przez Spółkę działań jednoznacznie wskazuje, na ich reklamowy charakter. Istotne jest bowiem to, że przeciętny konsument, z daleka widzi informację o nazwie apteki i lokalizacji apteki, i nawet jeśli nie zawiera ona jak w przedmiotowej sprawie, elementów ocennych ani bezpośredniej zachęty do zakupu, może odebrać ją jako zachętę do skorzystania z usług apteki. Prawne rozróżnienie działań o charakterze informacyjnym od tych o charakterze reklamowym nie wpływa bowiem na całościową ocenę banerów przez przeciętnego odbiorcę. Dlatego też w ocenie GIF zgromadzony materiał dowodowy potwierdza prowadzenie reklamy przedmiotowych aptek, a to stanowi podstawę do wymierzenia kary administracyjnej.
Wskazanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną przez Spółkę skargę na powyższą decyzję GIF.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji powołał się na utrwalone w orzecznictwie stanowisko co do tego, że w zakresie rozumienia pojęcia "reklamy aptek i ich działalności" pozwala na przyjęcie, że o reklamowym charakterze działań podejmowanych przez stronę, decydują faktyczne intencje podmiotu. Sąd pierwszej instancji uznał, że informacje nie wyłączone wprost przez art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne zd. 2 spod zakazu, powinny być oceniane przy uwzględnianiu celu omawianej regulacji.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko GIF, zauważając, że podawanie informacji o lokalizacji i godzinach pracy aptek, nie narusza zakazu reklamy o ile nie jest elementem szerszego przekazu, mogącego zachęcać do zakupu w konkretnych aptekach. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy, działanie polegające na wykorzystaniu znacznej wielkości banerów rozpowszechniających treści dotyczące nazwy i lokalizacji apteki, stanowi działanie podjęte w celu zwiększenia poziomu sprzedaży w aptekach prowadzonych przez Spółkę, przez dotarcie do jak najszerszego grona odbiorców i zachęcenie do zapoznania się z ofertą apteki oraz skorzystania z jej usług. Zdaniem Sądu pierwszej instancji charakter podejmowanych przez Stronę działań jednoznacznie wskazuje, na ich reklamowy charakter.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w sprawie nie został zakwestionowany ustalony stan faktyczny, ale jego ocena w świetle art. 94a P.f. Sąd podzielił ocenę prawną i argumentację organu przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zaś w postępowaniu organów obu instancji, nie stwierdził uchybień procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Zaś wymierzoną karę uznał za wymierzoną we właściwej wysokości, przy uwzględnieniu okresu prowadzenia reklamy, a także fakt, że postępowanie dotyczyło reklamy dwóch aptek oraz to, że Spółka naruszyła uprzednio zakaz reklamy aptek.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła Spółka, zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości, a także zaskarżonej decyzji GIF i poprzedzającej ją decyzji [...]WIF oraz zgodnie z art. 189 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej zwanej: "p.p.s.a.") umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 4) p.p.s.a. oraz przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła na podstawie art. 177 pkt 1) i 2) p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 107 § 3 oraz 80 kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a."), poprzez oddalenie skargi, mimo że materiał dowodowy nie dawał podstaw do arbitralnego uznania, iż skarżąca naruszyła zakaz reklamy aptek, gdyż został w toku postępowania oceniony jednostronnie i wybiórczo, z pominięciem kluczowych dla sprawy okoliczności dotyczących banerów stanowiących przedmiot decyzji GIF, a w szczególności zamieszczonych na nich treści jednoznacznie wskazujących, że zawierają tylko i wyłącznie informacje o lokalizacji Aptek oraz ich nazwach, co stanowiło uchybienia mające istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w ich efekcie doszło do utrzymania w mocy nieprawidłowych decyzji [...]WIF i GIF stwierdzających, iż Spółka naruszyła zakaz reklamy aptek.
2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA w całości skargi skarżącej, w sytuacji gdy decyzja GIF została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 94a ust. 1 P.f. polegające błędnym przyjęciu, iż informacja zawierająca tylko i wyłącznie nazwę Aptek oraz ich lokalizację prezentowana w formie banerów stanowi niedozwoloną reklamę Aptek, podczas gdy podawanie tych informacji jest dozwolone na podstawie art. 94a ust. 1 zd. 2 P.f. i nie może zostać uznane za niedozwoloną reklamę apteki.
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA w całości skargi skarżącej, w sytuacji gdy decyzja GIF została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 129b P.f. poprzez nieprawidłowe uznanie, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 94a ust. 1 P.f. oraz wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł z tytułu zakazu prowadzenia reklamy aptek ogólnodostępnych, podczas gdy zakwestionowane przez GIF banery zawierające dozwolone na podstawie art. 94a ust. 1 zd. 2 P.f. informacje nie mogą zostać uznane za niedozwoloną reklamę aptek, o której mowa w 94a ust. 1 P.f., a tym samym nie istnieją przesłanki do nałożenia wymierzonej kary administracyjnej w określonej przez GIF wysokości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Spółka przedstawiła argumentację na poparcie wniesionych zarzutów.
Odpowiadając na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od strony skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ma usprawiedliwione podstawy.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna jest uzasadniona - skuteczny okazał się zarzut z pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego - art. 94a ust. 1 P.f. polegające błędnym przyjęciu, iż informacja zawierająca tylko i wyłącznie nazwę Aptek oraz ich lokalizację prezentowana w formie banerów stanowi niedozwoloną reklamę Aptek (pkt 2), a także poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 129b P.f., poprzez nieprawidłowe uznanie, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 94a ust. 1 P.f. oraz wymierzenie kary pieniężnej (pkt 3). Zarzuty te zostaną rozpatrzone łącznie z uwagi na ich komplementarny charakter, a także okoliczność, iż istota sporu zakreślona granicami skargi kasacyjnej, a w tym przypadku ww. zarzutami, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy działanie skarżącej polegające na umieszczeniu poza lokalem apteki znacznej wielkości banerów, na których wskazano informacje o godzinach pracy apteki, jej lokalizacji, logotyp Spółki oraz podano informację o odległości do apteki, stanowi niedozwoloną reklamę apteki w myśl art. 94a ust. 1 P.f., a w konsekwencji czy organ był uprawniony do zastosowania art. 129b P.f. i wymierzenia skarżącej kary administracyjnej.
Jak wskazuje ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, art. 94a ust. 1 P.f. wprowadza bezwzględny zakaz prowadzenia reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Jednakże w art. 94a ust. 1 zdanie drugie tej ustawy znajduje się wyłączenie z zakresu zabronionej reklamy apteki - reklamy apteki nie stanowi jedynie informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne nie definiują wprost pojęcia reklamy apteki. Potrzeba szerokiego rozumienia reklamy aptek wywodzona jest m.in. z konieczności zapewnienia ochrony zdrowia publicznego, a w szczególności ograniczenia nadmiernego i nieuzasadnionego korzystania z produktów leczniczych. W orzecznictwie podnosi się, że wprowadzenie przez ustawodawcę zakazu reklamy aptek oraz ich działalności motywowane było potrzebą ograniczenia perswazyjnej funkcji reklamy właśnie z uwagi na potrzebę zapewnienia ochrony zdrowia ludzkiego. Zwłaszcza, że może ona doznać uszczerbku właśnie ze względu na aż nadto obecną i sugestywną reklamę zarówno leków – które nie są zwykłym towarem rynkowym, a obrót nimi jest i musi być reglamentowany przez państwo – jak i aptek, to jest miejsc w których leki są oferowane do sprzedaży, co przekłada się na zwiększenie ich dostępności (zob. wyroki NSA z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 550/15 oraz z 22 października 2021 r., sygn. akt II GSK 778/21).
Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje w swoim orzecznictwie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. wyroki NSA z: 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1737/16; 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 5143/16; 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2583/15; 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 682/15; 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 97/15 oraz sygn. akt II GSK 550/15; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1718/13; wyrok NSA 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1981/13). Podobnie reklamę zdefiniowano w art. 2 dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. Urz. UE L z 2006 r., Nr 376, s. 21), w którym przyjęto, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań.
Sąd Najwyższy w wyroku z 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07, stwierdził z kolei, że przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na uwadze, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru – taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Orzecznictwo sądowe wskazuje, że reklamą działalności apteki może być każde działanie zmierzające do zwiększenia sprzedaży. Reklama może przy tym przyjmować różne formy, w szczególności: haseł, sloganów, spotów TV, ulotek, billboardów, folderów, czy też gazetek, programów lojalnościowych itp.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznający niniejszą sprawę, w pełni podziela przedstawione wyżej stanowisko, dotyczące konieczności szerokiego rozumienia pojęcia reklamy. Wobec jednak braku możliwości wyznaczenia wyraźnej i uniwersalnej linii demarkacyjnej pozwalającej na odróżnienie działania w granicach prawa, od działalności reklamowej objętej zakazem, kwalifikacja określonych działań pod kątem naruszenia zakazu reklamy apteki i jej działalności wymaga zindywidualizowanej oceny w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 917/20).
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji co prawda zauważył, że ustawodawca w art. 94a ust. 1 zdanie drugie ustawy Prawo farmaceutyczne ustanowił wyłączenie z zakresu zabronionej reklamy apteki. Jednakże, nieprawidłowo uznał, że podawanie w opisany powyżej sposób informacji o lokalizacji i godzinach pracy aptek narusza zakaz reklamy. Tymczasem omawiany przepis wprost wskazuje, że informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego nie stanowi reklamy. Oznacza to, że jeśli treść informacji ogranicza się jedynie do lokalizacji i godzin pracy apteki, wówczas nie mamy do czynienia z zabronioną reklamą apteki (por. wyroki NSA z: 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 3613/17, 2 września 2021 r., sygn. akt II GSK 443/21, 22 października 2021 r., sygn. akt 778/21, 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2478/21, 23 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 1343/18).
Teoretycznie podanie informacji o nazwie i lokalizacji oraz godzinach pracy apteki może stanowić działanie mieszczące się w pojęciu reklamy, pojmowanej jako każde działanie, mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług i mogące być w taki sposób odbierane przez adresatów, jednakże z mocy powołanego przepisu informacja ta została wyłączona z zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych.. Warunkiem skuteczności takiego wyłączenia, jest to, aby informacja ta w swojej warstwie treściowej nie wyszła poza wskazanie lokalizacji i godzin pracy apteki lub punktu aptecznego. Innymi słowy, aby zgodnie z przytoczonym wcześniej wyrokiem Sądu Najwyższego – nad warstwą informacyjną nie przeważyła zachęta do nabycia towaru.
We wskazanym wyżej przepisie ustawy mowa jest expressis verbis o lokalizacji oraz godzinach pracy apteki, stąd oczywiste jest, że nazwa apteki stanowi zwykle konieczny element informacji o jej lokalizacji i godzinach pracy, szczególnie, jeżeli nie jest to informacja zamieszczona na lokalu apteki. Błędnie zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że zapisana dużą czcionką nazwa apteki reklamuje sieć aptek. Analiza i wykładnia tego przepisu prowadzi do konstatacji, że nie ma znaczenia, czy nazwa zostanie zamieszczona w formie logotypu czy literalnie zapisanej nazwy - wraz z podaniem lokalizacji i godzin pracy apteki. Działanie tego rodzaju nie jest zabronione, bowiem nie wprowadza nowych treści informacyjnych oraz dodatkowego elementu perswazji ponad mogącą wynikać z treści informacji. Podobnie również użyta szata graficzna bannerów, na których dokonano oznaczenia lokalizacji za pomocą strzałki wraz ze wskazaniem odległości oraz zastosowana kolorystyka nie stanowią naruszenia zakazu reklamy aptek. Ustawodawca nie określił formy dopuszczalnej informacji, jej wyglądu, miejsca i czasu jej rozpowszechniania. Nie określił także, że ze względu na zawarte intencje już tylko sama informacja o godzinach pracy apteki czy jej lokalizacji może stanowić zakazaną reklamę. W przedmiotowej sprawie, zamieszczone banery zawierały strzałkę informującą o odległości od apteki, a także dokładny opis jej położenia – ze wskazaniem adresu oraz miejsca (plac M. 200m, K. [ K.] i w M.) , a więc wszystkie, omówione powyżej, dozwolone elementy.
Biorąc powyższe rozważania oraz wskazane w orzecznictwie poglądy, NSA uznał, że analizowana działalność Spółki nie stanowiła objętej zakazem reklamy aptek. Nie ma przy tym znaczenia, że informacja o lokalizacji apteki może jednocześnie stanowić zachętę do zakupu w niej, ponieważ ustawodawca wyłączył w sposób kompletny – określoną zawartość informacyjną - z pojęcia niedozwolonej i karanej w drodze decyzji administracyjnej reklamy apteki i jej działalności. Poza oceną w takiej sytuacji są również takie okoliczności jak miejsce umieszczenia informacji, o której mowa w art. 94a ust. 1 zd. drugie P.f., zastosowana szata graficzna czy rozmiary banerów. Nie sposób uznać, że strzałka wraz ze wskazaniem odległości, stanowi niedozwoloną informację będącą reklamą. Wskazuje ona na konkretną lokalizację (w M., plac M.), która nie musi być wyłącznie literalnie zapisanym adresem.
Biorąc powyższe pod uwagę, wobec uznania, że będące przedmiotem analizy działanie Spółki nie nosiło znamion zakazanej reklamy w rozumieniu art. 94a ust. 1 P.f., a stanowiło dozwoloną prawem informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki, nie zaistniały przesłanki do nałożenia wymierzonej kary administracyjnej w określonej przez GIF wysokości, na podstawie art. 129b P.f.. Skuteczny okazał się zatem również zarzut naruszenia prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 129b P.f. poprzez nieprawidłowe uznanie, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 94a ust. 1 P.f.
W tej sytuacji, za bezprzedmiotowy należało uznać zarzut podniesiony w pkt 1) petitum skargi kasacyjnej, oparty na naruszeniu przepisów postępowania, gdyż w ocenie NSA stan sprawy został należycie ustalony i wyjaśniony, a spór w istocie dotyczył wykładni oraz prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, do naruszenia których zresztą w niniejszej sprawie doszło, co skutkowało uchyleniem wyroku Sądu pierwszej instancji.
W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu. Niezgodność z prawem kontrolowanego wyroku implikuje wniosek o wydaniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...]WIF z naruszeniem prawa materialnego.
Stwierdzając więc, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie naruszenia zakazu prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle przedstawionych argumentów skarga ta jest zasadna, w związku z czym należało ją uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu administracji pierwszej instancji.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI