II GSK 92/21

II GSK 92/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 412/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-06-23
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 540
art. 71j par. 1 i par. 3
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 412/20 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2019 r. nr DZP-I.626.9.2019 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. G. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 czerwca 2020 r., o sygn. akt VI SA/Wa 412/20, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę M. G. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący") na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku i innych powołanych poniżej orzeczeń dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
Sąd pierwszej instancji przedstawił w powyższym wyroku następujący stan faktyczny.
1.1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Poznaniu, nr [...], z dnia [...] września 2019 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną, który był negatywny (uzyskano z testu 99 na 100 punktów). Komisja Egzaminacyjna wyjaśniła, że zgodnie z art. 71j § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2019 r. poz. 540 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.n."), pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Organ odwoławczy nie podzielił zastrzeżeń Strony i stwierdził, że pytania nr 1, 17, 68, 97, 102 i 115 zostały sformułowane w teście jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości pytania testowe, w tym te kwestionowane przez Stronę, nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie, a tym samym test odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 71j § 1 u.p.n.
1.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w opisanym na wstępie wyroku z dnia 23 czerwca 2020 r., o sygn. akt VI SA/Wa 412/20, oddalił skargę Strony i po przytoczeniu treści spornych pytań i możliwych odpowiedzi, wskazał podstawę prawną dla każdej prawidłowej odpowiedzi. Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko Ministra Sprawiedliwości co do prawidłowej konstrukcji testu w ramach egzaminu wstępnego na aplikację notarialną i możliwości wyboru tylko jednej odpowiedzi, spośród wskazanych. Sporne pytania oraz warianty odpowiedzi zostały skonstruowane w taki sposób, że udzielenie poprawnej odpowiedzi było możliwe w oparciu o znajomość treści konkretnego przepisu prawa, a mianowicie:
- znajomość art. 12 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego była wystarczająca w przypadku pytania nr 102 i nie było potrzeby odwoływania się do art. 22 tej ustawy, (gdzie przewidziano – prokuratora),
- art. 19 Kodeksu cywilnego - w przypadku pytania nr 1,
- art. 454 Kodeksu cywilnego – co do pytania nr 17,
- art. 108¹ Kodeksu postępowania cywilnego - w przypadku pytania nr 68,
- art. 347 § 2 Kodeksu spółek handlowych - w przypadku pytania nr 97,
- art. 38 Prawo o aktach stanu cywilnego - co do pytania nr 115.
2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Strona, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 6 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a."), poprzez odmowę uchylenia decyzji organu odwoławczego, podczas gdy organ ten działał nie na podstawie przepisów prawa, lecz na podstawie reguł, które sam wypracował na użytek niniejszego postępowania;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 10 K.p.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji organu odwoławczego, podczas gdy organ ten nie zagwarantował Stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 71c § 7 u.p.n. poprzez jego niezastosowanie i odmowę uchylenia decyzji organu II instancji pomimo niezapewnienia zgodności wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 71j § 1 i 1d u.p.n. poprzez jego niezastosowanie i odmowę uchylenia decyzji Ministra Sprawiedliwości, pomimo nie zawarcia w pytaniu nr 102 egzaminu wstępnego na aplikację notarialną poprawnej odpowiedzi, tj. takiej która wymieniałaby pełny katalog podmiotów uprawnionych do żądania unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 71j § 1 i 1d u.p.n. poprzez jego niezastosowanie i odmowę uchylenia decyzji Ministra Sprawiedliwości, pomimo iż pytanie nr 115 egzaminu wstępnego na aplikację notarialną zostało sformułowane w sposób sprzeczny z tymże przepisem, tj. zamiast jednej zawierało dwie poprawne odpowiedzi;
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z § 4 pkt 2 oraz § 5 ust. 1 - 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie zespołu do przygotowania pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację notarialną oraz wykazu tytułów prawnych poprzez odmowę uchylenia decyzji organu odwoławczego, podczas gdy organ ten niewłaściwie zastosował tenże przepis i ustalił, że pytania i odpowiedzi oznaczone w treści uzasadnienia odwołania zostały sformułowane w sposób prawidłowy, zawierają one jedną poprawną odpowiedź oraz, że nie zostały przyjęte dodatkowe założenia nie zawarte w ich treści, podczas gdy część z tychże pytań nie zawiera poprawnej odpowiedzi albo są one sformułowane w sposób mogący wprowadzić w błąd egzaminowanego, np. poprzez przyjęcie w nich dodatkowego założenia niezawartego w treści pytania;
7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji organu drugiej instancji, podczas gdy organ ten prowadził postępowanie w sposób, podważający zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.
Formułując w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, powołano:
- art. 22 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego niezastosowanie,
- art. 12 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego niewłaściwą wykładnię, która polegała na uznaniu, iż przepis ten zawiera zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do żądania unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków, podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna uwzględniać treść przepisu art. 22 tejże ustawy, z którego wynika, że podmiotem uprawnionym do takiego żądania jest również prokurator.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Strony Minister Sprawiedliwości, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
2.3. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjny pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości podtrzymał stanowisko i argumentację przedstawioną w odpowiedzi na skargę kasacyjną Strony. Za Skarżącego kasacyjnie nikt się nie stawił.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
3. Skarga kasacyjna z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę jedynie zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej określonymi w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., które dotyczą naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na wynik sprawy.
3.1. Istota sporu dotyczy prawidłowości w konstruowaniu pytań testowych nr 105 i 112 oraz możliwych odpowiedzi dla kandydatów na aplikację notarialną. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał konieczność zachowania w tym zakresie najdalej idącej staranności, zwracając uwagę na to, że test adresowany jest do absolwentów prawa, wyrażających wolę dalszego kształcenia się w tym kierunku (por. wyroki NSA z dnia: 28 stycznia 2011 r., o sygn. akt II GSK 148/10 i 10 stycznia 2013 r., o sygn. akt II GSK 1955/11). Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji relacja pomiędzy pytaniem o odpowiedzią musi być weryfikowalna na podstawie jednoznacznych kryteriów, wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie, czyli prawidłowa odpowiedź może być tylko jedna i nie może wynikać z analizy orzecznictwa lub przedmiotem niejednolitych w danej kwestii poglądów doktryny, lecz musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie obowiązującego prawa. Poza sporem jest, że konsekwencje wadliwie zbudowanych pytań testowych nie mogą obciążać osób przystępujących do egzaminu na aplikację notarialną, przy czym z oczywistych względów pytania testowe z uwagi na wielość odpowiedzi mogą rozbudzać wątpliwości, albo nawet wprowadzać na pozór w błąd, w szczególności u osób nie mających ugruntowanej wiedzy.
3.2. Zakwestionowane w teście egzaminacyjnym wstępnym pytanie nr 102 wraz z możliwymi odpowiedziami, które według Strony było niejednoznaczne, brzmiało następująco: "Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków może żądać:
A. każdy, kto ma w tym interes prawny,
B. każdy z małżonków,
C. wyłącznie małżonek, który nie jest dotknięty chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym".
Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "B", oparta według organu odwoławczego, na treści art. 12 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten stanowi, że unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków może żądać każdy z małżonków. Zatem połączenie treści pytania wraz z propozycją odpowiedzi "B" stanowi dosłowne odzwierciedlenie powołanej regulacji ustawowej.
Natomiast Skarżący udzielił odpowiedzi "C" i dodatkowo twierdzi, że odpowiedź "B" nie jest prawidłowa w całości, albowiem legitymację do wystąpienia z żądaniem unieważnienia małżeństwa posiada również prokurator, zgodnie z art. 22 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Ze stanowiskiem co do wadliwości powyższego pytania nie sposób się zgodzić, albowiem w art. 22 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustawodawca wskazał, że powództwo o unieważnienie oraz ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa może wytoczyć także prokurator, ale nie wynika z tej regulacji, że chodzi o unieważnienie małżeństwa "z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków", co wyraźnie zastrzeżono w treści pytania nr 102 i wynika wprost z art. 12 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Co więcej w pytaniu tym nie użyto zwrotu "tylko", co oznacza, że nie zastrzeżono, aby osoby wskazane w odpowiedziach "A", "B" i "C" stanowiły zamknięty katalog (enumeratywne wyliczenie) podmiotów uprawnionych do wystąpienia z żądaniem unieważnienia małżeństwa. Dodatkowo nawet jeśli przyjąć, że wśród odpowiedzi na pytanie nr 102 możliwe było ujęcie prokuratora jako posiadającego legitymację do wystąpienia z żądaniem unieważnienia małżeństwa, to i tak Strona w dniu składania egzaminu, oddając wypełniony test, nie wykazała się ową dodatkową wiedzą i nie podała (na marginesie, w notatkach) prokuratora jako dodatkową odpowiedź, z powołaniem na znajomość art. 22 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Poza sporem jest, że Skarżący kasacyjnie zakreślił całkowicie błędną odpowiedź "C", co trafnie Sąd pierwszej instancji określił jako ujawnienie nieznajomości faktu, że osoba pełnoletnia nie ubezwłasnowolniona ma pełną zdolność procesową, choćby nawet była chora psychicznie. Reasumując znajomość przepisu art. 12 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego była wystarczająca i zarazem konieczna do wskazania prawidłowej odpowiedzi. Z regulacji tej bowiem wynika wprost, że "unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków może żądać każdy z małżonków". Autor skargi kasacyjnej nie podważył zatem słusznego poglądu organu, zaakceptowanego przez WSA, że pozostałe dwie odpowiedzi "A" i "C" są w świetle Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jednoznacznie fałszywe, a pytanie w żadnym razie nie dotyczyło prokuratora. Słusznie wskazano, że pytanie nr 102 zostało sformułowane zgodnie z zasadą oparcia o jeden przepis, z którego wprost wynika odpowiedź - "B" - jako wyłącznie jedyna prawidłowa, przy bezwzględnej fałszywości pozostałych dwóch odpowiedzi.
3.3. Przedmiotem sporu jest również pytanie nr 115 o następującej treści: "Zgodnie z ustawą - Prawo o aktach stanu cywilnego, jeżeli akt zgonu nie zawiera daty lub godziny zgonu, a dane te nie wynikają z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego podstawę sporządzenia aktu zgonu, uzupełnienia aktu zgonu dokonuje na wniosek osoby zainteresowanej lub prokuratora:
A. kierownik urzędu stanu cywilnego w formie decyzji administracyjnej,
B. sąd w postępowaniu rozpoznawczym,
C. sąd w postępowaniu nieprocesowym".
Na powyższe pytanie Skarżący kasacyjnie udzielił odpowiedzi "A", podczas gdy prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "C", oparta na treści art. 38 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Przepis ten stanowi bowiem, że "uzupełnienia aktu zgonu dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej lub prokuratora, jeżeli akt zgonu nie zawiera daty lub godziny zgonu, a dane te nie wynikają z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, stanowiących podstawę sporządzenia aktu zgonu". Porównanie treści pytania nr 115 wraz z powołaną powyżej regulacją jednoznacznie wskazuje, że pytanie to zostało skonstruowane ściśle w oparciu o treść przepisu i jedna prawidłowa odpowiedź "C" tworzy zdanie prawdziwe. Autor skargi kasacyjnej, odwołując się w sposób nieuprawniony do Kodeksu postępowania cywilnego, rozważa relacje "postępowania rozpoznawczego" do "postępowania nieprocesowego", z których to pierwsze ma szerszy zakres. Tymczasem kluczowe w niniejszej sprawie jest, że Skarżący kasacyjnie udzielając odpowiedzi na pytanie nr 115 wskazał na całkowicie błędną odpowiedź, mianowicie zamiast sąd wskazał kierownika urzędu stanu cywilnego. Powyższe nieistotnym czyni dalsze wywody autora skargi kasacyjnej co do rodzaju postępowania. Nie wykazano bowiem prawnie doniosłego związku pomiędzy błędem organu w zaskarżonej decyzji a wynikiem sprawy, czyli egzaminu wstępnego Strony na aplikację notarialną.
Reasumując powyższe rozważania, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, to nie treść pytań i możliwych odpowiedzi, które w przypadku testu z zasady mogą być mylące, przesądziły o wyniku egzaminu wstępnego, ale to Strona nie wykazała podczas wypełniania testu, że posiada wiedzę zasługującą na wynik wyższy niż uzyskany.
3.4. W skardze kasacyjnie nie wykazano również naruszenia art. 71c § 7 u.p.n., zgodnie z którym zespół do przygotowania pytań testowych sporządza zestaw 150 pytań w formie testu jednokrotnego wyboru na egzamin wstępny dla kandydatów na aplikantów notarialnych wraz z wykazem prawidłowych odpowiedzi w sposób uwzględniający konieczność ich zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem. Zespół do przygotowania pytań testowych zapewnia zgodność wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym. W przypadku każdego ze 150 pytań testowych, jako podstawę prawną podaje się wyłącznie przepis odnoszący się do prawidłowej odpowiedzi, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący kasacyjnie podejmując polemikę z możliwymi odpowiedziami, nie wykazał w istocie, aby kwestionowane pytania nie spełniały wymogów określonych w art. 71j § 1 oraz § 1a i § 1d u.p.n., a zespół do przygotowania pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację notarialną uchybił § 4 pkt 2 oraz § 5 ust. 1 - 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w tej sprawie. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji miał podstawy przyjąć, że sposób sformułowania kwestionowanych pytań nie budził wątpliwości, istniała bowiem jedna prawidłowa odpowiedź, oparta na przepisach obowiązującego w dniu egzaminu prawa, którego zakres odpowiada zakresowi egzaminu określonemu w ustawie oraz przepisach wykonawczych. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skoro pytanie zostało zadane w sposób ogólny i nawiązywało wprost do treści odpowiednich przepisów prawa, to zadaniem zdającego była zwykła, prosta znajomość tych przepisów, a nie doszukiwanie się innych odpowiedzi. Treść powołanych powyżej pytań wraz z propozycjami odpowiedzi, wbrew zarzutom Strony, nie wprowadzała w błąd. Zapisy te stanowiły bowiem spójną całość i umożliwiały udzielenie prawidłowej odpowiedzi, która w połączeniu z pytaniem expressis verbis powielały regulację ustawową. Autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z ustaleniem wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną, kwestionując treść pytań, nie dostrzegając, że udzielone odpowiedzi odnoszą się w istocie do ówczesnego poziomu wiedzy Strony.
3.5. Odnosząc się do multiplikacji zarzutów proceduralnych z powołaniem na przepisy K.p.a. należy zauważyć, że organ odwoławczy, który badał ponownie sprawę nie miał podstaw do wydania rozstrzygnięcia w oczekiwanym przez Skarżącego kasacyjnie zakresie i podważenia uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Formułując w skardze kasacyjnej zarzuty niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), czy naruszenia zasady działania przez organy w sposób budzący zaufanie (art. 8 K.p.a.), nie wskazano w sposób jednoznaczny okoliczności, które potwierdzałyby, że ewentualne uchybienia mogły mieć istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na wynik sprawy, co czyni te zarzuty nieuzasadnionymi. Jako niewystarczające uznać należy powołanie, że opisane w zarzutach naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bez wykazania ich wagi jako istotnych na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.
Przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakazuje organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a więc zrealizować zasadę prawdy obiektywnej, a tym samym wypełnić zobowiązanie płynące z nakazu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (z art. 7 K.p.a.). Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy uznać uwzględnienie wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów i okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, co wynika z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a. W niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia powyższych zasad postępowania administracyjnego, albowiem organy obu instancji podjęły wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i w sposób wyczerpujący nie tylko zebrały, ale i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Jak wynika z utrwalonego w orzecznictwie poglądu, działania podejmowane w ramach wskazanych powyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2015 r., o sygn. akt II GSK 1449/14). W skardze kasacyjnej nie wykazano jaki dowód ewentualnie został pominięty, a winien być przeprowadzony, albo nie poddany ocenie, mimo, że wchodził w skład materiału dowodowego. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji miał podstawy uznać, iż organy obu instancji rozstrzygające w niniejszej sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania. Zasadnie zatem dokonano pozytywnej oceny wywiązania się przez organy z obowiązków przewidzianych w K.p.a. Odmienna ocena materiału dowodowego, niż oczekiwał tego Skarżący kasacyjnie, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wzięto pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w skardze kasacyjnej nie podważono poczynionych przez organ II instancji ustaleń i prawidłowości zachowania zasad proceduralnych, wynikających z powołanych przepisów K.p.a.
3.6. Naczelny Sąd Administracyjny za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 10 K.p.a., który nie został w żaden sposób skonkretyzowany. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał bowiem, czy i w jaki sposób organ miał ograniczać prawo Strony do czynnego udziału w postępowaniu. Co więcej nie wykazano, aby ewentualne naruszenia tego przepisu miały istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie kwalifikowane uchybienie mogłoby być skuteczną podstawą do wzruszenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3.7. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w niniejszej sprawie przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie stanowiły materialnoprawnej podstawy zaskarżonych rozstrzygnięć. W związku z powyższym Sąd pierwszej nie dokonywał wykładni art. 12 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, stąd nie mógł uczynić tego w sposób wadliwy. Także przepis art. 22 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, bo nie była możliwa subsumpcja stanu faktycznego pod zakres powyższej regulacji. Wbrew także twierdzeniom autora skargi kasacyjnej na żadnym etapie postępowania nie wyrażono poglądu, jakoby art. 12 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zawierał zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do żądania unieważnienia małżeństwa.
3.8. W konsekwencji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny okazał się zarzut uchybienia przepisowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., który stanowi regulację wynikową i jednocześnie prawną podstawę orzeczenia uchylającego decyzję lub postanowienie. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zastosował art. 151 P.p.s.a. uznając, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Ministra Sprawiedliwości. Skuteczność zarzutu naruszenia powołanego w petitum skargi kasacyjnej przepisu wynikowego zależy od wykazania zasadności pozostałych jej zarzutów, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.
3.9. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Strony jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu orzeczono, na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
M. Bejgerowska J. Kabat-Rembelska W. Kręcisz