II GSK 918/22

II GSK 918/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1815/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-04
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 § 2, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189a § 2 pkt 2, art. 189f § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1990
art. 64 ust. 1 pkt 1, 140aa ust. 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1815/21 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 marca 2021 r. nr BP.502.76.2020.1186.RZ9.1714 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od S. G. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3825 (słownie: trzy tysiące osiemset dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 4 stycznia 20222 r., sygn. akt VI SA/Wa 1815/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej jako: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną przez S. G. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 23 marca 2021 r. (nr BP.502.76.2020.1186.RZ9.1714), którą ten organ utrzymał w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 10 stycznia 2020 r. (nr WITD.DI.W.0152.1X0315/58/19) o nałożeniu na skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą S.G. Firma Usługowo - Handlowa S., kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm., zwanej dalej jako: "P.r.d.") oraz orzekł o kosztach postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji odwołał się do przepisów art. 2 pkt 35a, art. 2 pkt 49 ustawy P.r.d., zawierających definicje pojazdu nienormatywnego oraz zespołu pojazdów i art. 62 ust. 4 i 4b pkt 1 tej ustawy oraz do pomiarów trzyosiowego ciągnika samochodowego wraz z dwuosiową naczepą i trzyosiową przyczepą, dokonanych podczas kontroli drogowej w dniu 4 października 2019 r., (niezakwestionowanych przez stronę postępowania), wskazujących, że rzeczywista masa zespołu pojazdów przekraczała dopuszczalną masę całkowitą pojazdów o 12,5 tony, czyli 31,25% (wynosiła 52,5 tony) i podzielił zapatrywanie organu odwoławczego, wyrażone w zaskarżonej decyzji, co do tego, że kontrolowany zespół pojazdów, składający się z więcej niż dwóch pojazdów, którym S. M. wykonywał przewóz dwóch kontenerów w imieniu skarżącego, był pojazdem nienormatywnym i w związku z tym w świetle art. 62 ust. 4 i 4b pkt 1 P.r.d., przejazd nim wymagał zezwolenia kategorii VII, o którym mowa w art. 64d tej ustawy, którym skarżący nie legitymował się.
Sąd I instancji na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) P.r.d. stwierdził, że "w tak ustalonym stanie faktycznym zachodziła podstawa do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej (...) w wysokości 15.000 zł".
Jednak, zdaniem WSA, zaskarżone orzeczenie narusza prawo, albowiem w sprawie nie rozważono okoliczności, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd I instancji stwierdził, że wbrew stanowisku GITD nie doszło do wyłączenia w sprawie stosowania tego przepisu na mocy art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 140aa ust. 4 P.r.d., albowiem ten ostatni przepis nie stanowi o prawie organu do odstąpienia w drodze decyzji od nałożenia kary pieniężnej (jak to ma miejsce w przypadku art. 189a § 2 k.p.a.), ale zawiera przesłanki których zaistnienie powoduje, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza.
Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył od wyroku WSA w Warszawie z 4 stycznia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1815/21 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania.
Skarżący kasacyjnie zarzucił temu wyrokowi:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) art. 133 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 , art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. nie wyłącza zastosowania całego działu IV k.p.a. w sytuacji uregulowania w odrębnych przepisach przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, a w konsekwencji na podstawie art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. należało rozważyć możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w błędnym przyjęciu, że organy nie rozważyły możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy w decyzji GITD rozważono przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumentację na poparcie zasadności sformułowanych zarzutów. Podkreślił, że kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych ustawą o transporcie drogowym. Inny jest zatem cel obu regulacji. Każde za każe z tych naruszeń stanowił odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlega osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele.
S. G. nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany podstawami i wnioskami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają wskazane w skardze kasacyjnej naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego albo procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny bierze jednak pod uwagę z urzędu przesłanki nieważności postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia (art. 186 p.p.s.a.) oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził też zaistnienia podstaw do zastosowania art. 186 i art. 189 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach, wyznaczonych przez stronę skarżącą poprzez sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji GITD w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia stwierdził, że kontrolowana decyzja narusza prawo, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie, podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku (i argumentację przedstawioną na jego uzasadnienie), że nie doszło do wyłączenia w sprawie stosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 140aa ust. 4 P.r.d., albowiem ten ostatni przepis nie stanowi o prawie organu do odstąpienia w drodze decyzji od nałożenia kary pieniężnej (jak to ma miejsce w przypadku art. 189a § 2 k.p.a.), ale zawiera przesłanki których zaistnienie powoduje, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza. W związku z tym zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. uznaje za nieuzasadniony.
Według sądu kasacyjnego na uwzględnienie zasługuje natomiast zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. W sprawie nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że zachodzą okoliczności wskazane w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., pozwalające na zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Według tego przepisu organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Kara wymierzana na podstawie P.r.d,, co słusznie zaakcentował organ w skardze kasacyjnej, jest nakładana za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia i ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Natomiast ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2025 r., poz. 1490), przewiduje kary za wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, które mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych ustawą o transporcie drogowym. Inny jest zatem cel obu regulacji, a w konsekwencji są to dwa różne delikty administracyjne (por. np. wyroki NSA z 28 września 2021 r., sygn. akt: II GSK 717/21 oraz sygn. akt II GSK 248/21).
W świetle powyższego za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że delikt administracyjny przypisany stronie skarżącej w rozpatrywanej sprawie nie był tożsamy deliktowi przypisanemu jej na podstawie ustawy o transporcie drogowym, a co za tym idzie, że nie były to również tożsame zachowania, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.
NSA za nieuzasadniony uznał natomiast zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. Ten przepis stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (zd. pierwsze); wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi (zd. drugie). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli sąd oddalił skargę mimo niekompletnych akt sprawy; pominął istotną część tych akt; oparł orzeczenie na własnych ustaleniach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. np. wyroki NSA: z 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1308/18, z 11 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 3627/21, z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt I FSK 1778/18, z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 712/23, z 4 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 1949/23). Żadna z powyższych okoliczności nie jest przywoływana w skardze kasacyjnej na uzasadnienie postawionego zarzutu. W istocie uzasadnienie zarzutu nie koresponduje z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a.
Mając to wszystko na uwadze, NSA uznał w ramach kontroli zaskarżonego wyroku przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, nadto uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę S. G. na decyzję GITD z 23 marca 2021 r. Co prawda w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nie wypowiedział się wprost o przesłankach z art. 140aaa ust. 4 P.r.d. , ale tez nie zakwestionował oceny organu, że nie zachodzą przesłanki o których mowa w tym przepisie, w konsekwencji stwierdzając że powodem, dla którego uchylił zaskarżoną decyzję było naruszenie przez organ odwoławczy powołanych przepisów procedury administracyjnej, dotyczących instytucji odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzona na rzecz organu kwota obejmuje uiszczony wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.