II GSK 918/17

Naczelny Sąd Administracyjny2019-04-16
NSAAdministracyjneWysokansa
instruktor nauki jazdyskreślenie z ewidencjiprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikodeks postępowania administracyjnegoskazanie za przestępstwoprzestępstwo przeciwko wolności seksualnejzatarcie skazaniapostępowanie dowodowedecyzja kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA uchylającego decyzję o skreśleniu instruktora nauki jazdy z ewidencji, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. zamiast uzupełnić postępowanie dowodowe.

Sprawa dotyczyła skreślenia J.M. z ewidencji instruktorów nauki jazdy po prawomocnym skazaniu za przestępstwo z art. 197 § 2 k.k. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. zamiast uzupełnić postępowanie dowodowe. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA co do nieprawidłowego zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i braku naruszenia art. 139 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim, która uchyliła decyzję Starosty o skreśleniu J.M. z ewidencji instruktorów nauki jazdy. Powodem skreślenia było prawomocne skazanie J.M. za przestępstwo z art. 197 § 2 k.k. WSA uznał, że SKO niezasadnie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania), zamiast uzupełnić postępowanie dowodowe zgodnie z art. 136 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że SKO dysponowało informacją z KRK, która jednoznacznie wskazywała na skazanie, a ewentualne wątpliwości co do zatarcia skazania lub wpisu do ewidencji mogły być wyjaśnione w postępowaniu uzupełniającym. NSA oddalił skargę kasacyjną J.M., uznając zarzuty naruszenia art. 139 k.p.a. i art. 136 k.p.a. za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że decyzja kasacyjna z art. 138 § 2 k.p.a. nie narusza zakazu reformationis in peius, a organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności dążyć do uzupełnienia materiału dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności dążyć do uzupełnienia postępowania dowodowego zgodnie z art. 136 k.p.a., a dopiero gdy okaże się to niewystarczające, może zastosować art. 138 § 2 k.p.a.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż SKO niezasadnie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ dysponowało dokumentacją pozwalającą na uzupełnienie postępowania dowodowego, w tym informacją z KRK o skazaniu. Organ odwoławczy powinien był rozważyć przeprowadzenie dowodu z odpisu wyroku karnego lub zwrócenie się o dokument potwierdzający wpis do ewidencji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.k. art. 197 § 2

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny

u.k.p. art. 46 § 1 pkt 2 i ust. 4

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.k. art. 76 § 1

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny

k.k. art. 106

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny

u.k.p. art. 33 § 1 pkt 8 lit. f

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. zamiast uzupełnić postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a. Decyzja kasacyjna organu odwoławczego nie narusza zakazu reformationis in peius (art. 139 k.p.a.).

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 139 k.p.a. i art. 136 k.p.a. przez WSA były nieuzasadnione.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę skorzystanie z uprawnień kasacyjnych przez organ odwoławczy jest uzasadnione jedynie wówczas, gdy zachodzi konieczność usunięcia istotnych braków w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji nie zachodziły przesłanki do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. orzeczenia kasacyjnego nie można być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, o których mowa art. 174 p.p.s.a., gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu Decyzja, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a ma przede wszystkim charakter decyzji procesowej, a więc decyzji, która w żadnym stopniu nie kształtuje praw i obowiązków (sytuacji materialnoprawnej) jej adresata.

Skład orzekający

Mirosław Trzecki

przewodniczący

Dorota Dąbek

członek

Urszula Wilk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście obowiązku uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy oraz stosowanie zakazu reformationis in peius do decyzji kasacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, gdzie organ odwoławczy rozważa zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności prawidłowego stosowania przez organy odwoławcze przepisów dotyczących uzupełniania postępowania dowodowego i zakazu reformationis in peius, co ma znaczenie praktyczne dla wielu spraw.

Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję? Kluczowa interpretacja przepisów KPA.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 918/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-03-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Urszula Wilk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
II SA/Go 737/16 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2016-11-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt 1 it. cm art. 174 pkt 1 i 2, art. 176 par. 1 pkt 2, art. 183 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 23
art. 136, art. 138 par. 2, art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Go 737/16 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy, uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:
W związku z otrzymaniem informacji z Krajowego Rejestru Karnego o prawomocnym orzeczeniu Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] lipca 2014 r., którym J.M. został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 197 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. z 2016 r. poz. 1137 ze zm.; dalej: k.k.) Starosta [...] wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie skreślenia J.M. z ewidencji instruktorów nauki jazdy. Czyn określony w art. 197 § 2 k.k. stanowi przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności.
Decyzją z [...] marca 2016 r. Starosta [...] powołując się na art. 46 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r. poz. 155 ze zm.; dalej: u.k.p.) orzekł o skreśleniu J.M. z ewidencji instruktorów nauki jazdy prowadzonej przez Starostę [...] w zakresie kategorii "A, B, BE, C, Ce, D, DE i T".
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. f) u.k.p. instruktorem nauki jazdy może być osoba, która nie była prawomocnym wyrokiem sądu skazana za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Natomiast w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu osoby wpisanej do ewidencji instruktorów jazdy za popełnienie przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności starosta zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jest obowiązany wydać decyzję o skreśleniu takiej osoby z prowadzonej ewidencji.
Odwołanie od tej decyzji wniósł J.M..
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim decyzją z [...] czerwca 2016 r. na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2016 r., poz. 23; dalej: k.p.a.) uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2016 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego wpis odwołującego do ewidencji instruktorów jazdy, co uniemożliwia ustalenie czy została ona wpisana do tej ewidencji, czy nadal w tej ewidencji figuruje i w zakresie jakich kategorii. Nadto organ wskazał na brak w aktach odpisu prawomocnego wyroku sądowego skazującego stronę za popełnienie przestępstwa z art. 197 § 2 k.k., który to wyrok uprawomocnił się w dniu [...] sierpnia 2014 r. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji winien wyjaśnić w niniejszej sprawie kwestię ewentualnego zatarcia skazania i odnieść się do niej w uzasadnieniu decyzji.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł J.M. zarzucając naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Pismem z [...] listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. poinformowało, że do organu wpłynęło odwołanie J.M. od decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2016 r., którą to decyzją skreślono stronę z ewidencji instruktorów nauki jazdy. Postępowanie administracyjne w sprawie odwołania od tej decyzji zostało zawieszone postanowieniem z [...] listopada 2016 r.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; obecnie test jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Odwołując się do dyspozycji art. 15 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która uprzednio została rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I instancji.
Odwołując się do art. 138 § 2 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że skorzystanie z uprawnień kasacyjnych przez organ odwoławczy jest uzasadnione jedynie wówczas, gdy zachodzi konieczność usunięcia istotnych braków w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wywodził, że określone w ww. przepisie przesłanki nie mogą być rozpatrywane samoistnie bez związku z przewidzianymi w art. 136 k.p.a. obowiązkami organu odwoławczego w sferze postępowania wyjaśniającego. Gdy zatem organ odwoławczy stwierdzi, że materiał zebrany w I instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub część bądź całość materiału została zgromadzona z naruszeniem prawa, w sposób uniemożliwiający uznanie pewnych faktów za udowodnione, dokonać winien oceny czy, w okolicznościach danej sprawy, wystarczające dla możliwości jej załatwienia będzie przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.).
Sąd I instancji stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. nie wykazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie mogło przeprowadzić, w oparciu o art. 136 k.p.a. postępowania uzupełniającego w ramach własnego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim podnosił, że organ II instancji wraz z odwołaniem wniesionym przez stronę skarżącą otrzymał akta administracyjne, w których obok dokumentacji związanej z wpisem do ewidencji instruktorów nauki jazdy znajdował się dokument urzędowy jakim jest informacja o osobie z Krajowego Rejestru Karnego. W dokumencie tym obok danych osobowych J.M. wskazano, jaki sąd wydał wyrok karny skazujący (Sąd Rejonowy w [...]), datę wydania wyroku i datę uprawomocnienia się orzeczenia (odpowiednio [...] lipiec 2014 r., i [...] sierpień 2014 r.), sygnaturę akt sprawy karnej ([...]), kwalifikację prawną czynu oraz podstawę prawną orzeczonych kar, środków karnych kompensacyjnych i zabezpieczających, dozoru kuratora, nałożonych obowiązków, warunków umorzenia postępowania karnego, orzeczone kary, środki karne, kompensacyjne, okres na jaki zawieszono wykonanie kary oraz informacje dotyczące wykonania orzeczonych kar i środków karnych. Zdaniem Sądu I instancji z powyższego dokumentu w sposób jednoznaczny wynika, że skarżący J.M. został prawomocnie skazany za popełnienie przestępstwa z art. 197 § 2 k.k. czyli za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Jednocześnie z informacji zawartej w informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że strona skarżąca została skazana na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat dwóch. Nadto wymierzono jej karę grzywny w wysokości 50 stawek po 10 złotych oraz nałożono obowiązek przeproszenia pokrzywdzonej. Strona skarżąca jak wynika z zapisów wskazanego dokumenty uiściła grzywnę oraz wykonała obowiązek przeproszenia pokrzywdzonej. Tym samym zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzut skierowany do organu I instancji, że nie dysponował dokumentem pozwalającym poczynić ustalenia co okoliczności za jakie przestępstwo strona skarżąca została skazana oraz na jaką karę nie jest zasadny. W ocenie Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji takim wyłącznym dokumentem nie jest tylko odpis prawomocnego wyroku z klauzulą prawomocności. Sąd wskazał również, że skarżący w żaden sposób nie podważał w złożonym odwołaniu jak również w złożonej skardze, danych wynikających z informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego, a jedynie twierdził, że nie został skazany za popełnienie przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Nie ustosunkował się w żaden sposób do danych wynikających z powołanego wyżej dokumentu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim podniósł, że kwestie zatarcia skazania w sposób jednoznaczny są uregulowane w przepisach zawartych w k.k., tj. w art. 106 i następne oraz w art. 76. Zgodnie z art. 76 § 1 k.k. zatarcie skazania w przypadku orzeczenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania następuje w upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.
W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że nie zachodziły przesłanki do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. orzeczenia kasacyjnego. W przypadku ewentualnych wątpliwości organu co do danych wynikających z informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego, organ II instancji winien rozważyć możliwość przeprowadzenia dowodu z odpisu wyroku karnego zaopatrzonego w klauzulę prawomocności ze stwierdzeniem daty jego uprawomocnienia się i przeprowadzić ten dowód w ramach postępowania wyjaśniającego, jakie w oparciu o przepisy art. 136 k.p.a. może przeprowadzić rozpoznając ponownie sprawę w następstwie wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji. Dotyczy to również zwrócenia się do właściwego organu o dokument potwierdzający wpis skarżącego do ewidencji instruktorów nauki jazdy. W ocenie Sądu I instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie w okolicznościach niniejszej sprawy nie tylko nie stanowi naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ale jest obowiązkiem organu II instancji wynikającym z istoty regulacji prawnych zawartych w k.p.a., a dotyczących postępowań przed organami odwoławczymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ powinien dokonać jej merytorycznej oceny, uwzględniając wskazania wynikające z treści wyroku, a w szczególności w zakresie nałożonego na niego przez przepisy k.p.a. obowiązku dotyczącego ponownego rozpatrzenia sprawy i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Odnośnie podniesionego zarzutu naruszenia przez organ II instancji zasady zakazu reformationis in peius Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zakaz z art. 139 k.p.a. może być zaś naruszony tylko przez organ odwoławczy przy podejmowaniu rozstrzygnięć posiadających walor merytoryczny. Zakaz ten nie odnosi się natomiast do decyzji o charakterze kasacyjnym. Decyzja taka nie zamyka stronie drogi do uzyskania nowej decyzji i nie powoduje uszczerbku w jej sferze prawnej. Ponadto zakaz reformationis in peius nie wiąże organu I instancji przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzyganiu sprawy w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł J.M. zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
– art. 139 k.p.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że wyrażony w powołanym przepisie zakaz reformationis in peius nie odnosi się do decyzji o charakterze kasacyjnym, co w konsekwencji skutkowało nieuwzględnieniem zarzutów podniesionych w treści skargi i wydaniem orzeczenia o uchyleniu zaskarżonej decyzji;
– art. 136 k.p.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. w sposób nieprawidłowy nie skorzystało instytucji przewidzianej w przepisie art. 136 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia przez WSA w Gorzowie Wlkp. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp, uchylającej decyzję Starosty [...] i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania przez Starostę [...], skutkiem czego skarżący pozbawiony został jednej instancji orzekania w zakresie przedmiotowej sprawy, podczas gdy przepis art. 136 k.p.a. nie nakłada na organ odwoławczy obowiązku przeprowadzenia dodatkowego postępowania.
Autor skargi kasacyjnej wskazał, że z ostrożności procesowej, na wypadek przyjęcia przez Sąd, iż J.M. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie [...], podnosi nową okoliczność, że z dniem [...] stycznia 2017 r. doszło do zatarcia skazania J.M., objętego ww. wyrokiem.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu I instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.
Skarga kasacyjna powinna m.in. zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Poczynienie powyższych uwag o charakterze ogólnym było konieczne z uwagi na sposób w jaki została zredagowana skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie. Skarga ta nie w pełni spełnia bowiem przytoczone powyżej wymogi.
Powołując się bowiem na podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuca naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego – art. 139 i art. 136 k.p.a., których w żaden sposób nie wiąże z naruszeniem przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że powołanie przepisów postępowania administracyjnego w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego, nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, o których mowa art. 174 p.p.s.a., gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 31 marca 2013 r., II FSK 925/10, LEX nr 1100417; wyrok NSA z dnia 13 listopada 2012 r., I OSK 2088/12, LEX nr 1291377; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2012 r., I OSK 970/11, LEX nr 1112113; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II OSK 2535/12, LEX nr 1358516). Analiza zarzutów skargi kasacyjnej oraz treści jej uzasadnienia wykazuje, że naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego skarżący kasacyjnie nie powiązał z jakimkolwiek przepisem postępowania sądowoadministracyjnego. Mając jednak na uwadze pogląd wyrażony w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09), a sprowadzający się do stanowiska, że w przypadku braku powiązania przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa przez organ administracji z zarzutem naruszenia prawa przez sąd wojewódzki, Naczelny Sąd Administracyjny może, po przeanalizowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej, samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez Sąd I instancji, skład orzekający w niniejszej sprawie potraktował postawione w rozpatrywanej skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jako zarzuty polegające na błędnym stwierdzeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organ administracji art.136 k.p.a. i braku stwierdzenia przez Sąd I instancji naruszenia przez organ administracji art.139 k.p.a., które to naruszenie błędnie spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Tak zidentyfikowane zarzuty naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie są uzasadnione.
Stanowisko Sądu I instancji o niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. art.138 § 2 k.p.a. w powiązaniu z art.136 k.p.a. uznać należy za prawidłowe. Art. 136 k.p.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) uprawnia organ odwoławczy do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest bowiem wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W sytuacji gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., to również braki dowodowe nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero gdy wykazane zostanie, że prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a., okaże się niewystarczające, należy uchylić zaskarżoną decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, co jednak nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie. Sąd I instancji słusznie wskazał, że organ II instancji wraz z odwołaniem otrzymał akta administracyjne, w których obok dokumentacji związanej z wpisem skarżącego do ewidencji instruktorów nauki jazdy znajdował się dokument urzędowy jakim jest informacja o osobie z Krajowego Rejestru Karnego, w której podano podstawowe dane dotyczące skazania J.M. w tym wskazano który sąd wydał wyrok karny, datę wydania wyroku i datę uprawomocnienia się tego orzeczenia, sygnaturę akt sprawy, kwalifikację prawną czynu oraz podstawę prawną orzeczonych kar. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał, że w przypadku ewentualnych wątpliwości organu co do danych wynikających z dokumentu, którym jest informacja o osobie z Krajowego Rejestru Karnego, organ II instancji winien rozważyć możliwość przeprowadzenia dowodu z odpisu wyroku karnego zaopatrzonego w klauzulę prawomocności ze stwierdzeniem daty jego uprawomocnienia się i przeprowadzić ten dowód w ramach dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w oparciu o art. 136 k.p.a. Jak słusznie wskazywał Sąd I instancji, dotyczy to również ewentualnego zwrócenia się do właściwego organu o dokument potwierdzający wpis skarżącego do ewidencji instruktorów nauki jazdy.
Zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że wyrażony w powołanym przepisie zakaz reformationis in peius nie odnosi się do decyzji o charakterze kasacyjnym, co w konsekwencji skutkowało nieuwzględnieniem zarzutów podniesionych w treści skargi i wydaniem orzeczenia o uchyleniu zaskarżonej decyzji, również uznać należy za nieusprawiedliwiony.
Decyzja, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a ma przede wszystkim charakter decyzji procesowej, a więc decyzji, która w żadnym stopniu nie kształtuje praw i obowiązków (sytuacji materialnoprawnej) jej adresata. Na gruncie rozpatrywanej sprawy decyzją wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylono decyzję organu I instancji o skreśleniu skarżącego z ewidencji instruktorów nauki jazdy. Decyzja ta siłą rzeczy nie mogła zatem być mniej korzystna dla strony. Tylko rozstrzygnięcie kształtujące stosunek materialnoprawny może powodować możliwość wydania orzeczenia na niekorzyść strony wnoszącej środek prawny, co nie następuje jednak z oczywistych wręcz względów w odniesieniu do decyzji kasacyjnej, albowiem nie niesie ona ze sobą ryzyka "niekorzyści", rozumianej jako uszczerbek w materialnoprawnej sytuacji odwołującej się strony. Nie nakłada ona bowiem na stronę żadnych obowiązków, ani nie ogranicza jej uprawnień. Odnosząc się do wywodów zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej należy wskazać, że decyzja organu I instancji nie przyznawała skarżącemu żadnych uprawnień, lecz przeciwnie odbierała je. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że sam fakt uchylenia decyzji wydanej w I instancji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji – bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty – nie może być odczytywany jako wydanie decyzji na niekorzyść strony (por. teza trzecia wyroku NSA z 14 lutego 1997 r., I SA/Lu 388/96, LEX nr 29035; wyrok NSA z 28 lutego 1997 r., SA/Wr 2408/95, POP 1999, nr 4, poz. 109; teza trzecia wyroku NSA z 26 marca 1999 r., I SA/Gd 546/97, LEX nr 36829; wyrok NSA z 21 grudnia 1998 r., I SA 820/98, LEX nr 44547; wyrok SN z 6 kwietnia 2000 r., III RN 161/99, OSNAPiUS 2001, nr 3, poz. 60).
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI