II GSK 913/25

II GSK 913/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Maciejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6176 Komornicy i syndycy upadłości
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VI SAB/Wa 96/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-01-28
Skarżony organ
Krajowa Rada Komornicza
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1458
art. 292 ust. 1 pkt 19c, ust. 2a, ust. 2d
Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. Sp. k. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2025 r. sygn. akt VI SAB/Wa 96/24 w sprawie ze skargi C. Sp. k. w Z. na bezczynność Krajowej Rady Komorniczej w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie uchwały postanawia oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 stycznia 2025 r., sygn. akt VI SAB/Wa 96/24, odrzucił skargę C. Sp.k. w Z. na bezczynność Krajowej Rady Komorniczej w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie uchwały oraz zwrócił skarżącej Spółce kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że wyrażenie zgody, o której mowa w art. 202 ust. 19c ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1458, zwanej dalej: u.k.s.). wymaga podjęcia uchwały przez Krajową Radę Komorniczą. Z treści art. 202 ust. 2d u.k.s. wynika wprost, że uchwały Krajowej Rady Komorniczej w sprawie udzielenia i cofnięcia zgody, o której mowa
w ust. 1 pkt 19c, nie podlegają zaskarżeniu przez wnioskodawcę, natomiast Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o uchylenie takiej uchwały, jeżeli będzie ona sprzeczna z prawem. Sąd podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym uchwały Krajowej Rady Komorniczej (KRK) jako organu samorządu zawodowego w tym przedmiocie nie są zatem podejmowane w ramach działalności z zakresu administracji publicznej i nie dotyczącą spraw, o których mowa w art. 3 § 1-4 i 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.). W konsekwencji, kontrola prawidłowości i zasadności uchwał podejmowanych przez organy samorządu komorniczego nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W związku z tym również i bezczynność organów samorządu komorniczego nie podlega kontroli sądów administracyjnych, gdyż brak jest w tym zakresie podstawy prawnej.
Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniosła C. Sp.k. w Z. (dalej: Spółka), zaskarżając je w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, jak również rozpoznania sprawy również pod nieobecność skarżącego oraz rozpoznania sprawy na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż rozpatrzenie wniosku Spółki przez organ samorządu zawodowego nie jest sprawą, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – tym samym naruszono prawo do rozpatrzenia wniosku strony w rozsądnym terminie wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji, a także b) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., polegające na odrzuceniu skargi pomimo dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu samorządu zawodowego w sytuacji wykonywania przez niego zadań zleconych przez administrację rządową i stosowania władztwa administracyjnego przynależnego do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Krajowa Rada Komornicza wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym i uznano, że jako bezzasadna nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest jedynie do zbadania, czy postawione
w skardze kasacyjnej zarzuty, polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego,
w rzeczywistości zaistniały. Sąd kasacyjny nie ma natomiast legitymacji do badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione przez skarżącego, naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Zakres kontroli wyznaczają zatem granice skargi kasacyjnej.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że w świetle art. 202 ust. 1 pkt 19c u.k.s. do zakresu działania Krajowej Rady Komorniczej należy udzielanie dostawcom oprogramowania służącego do obsługi kancelarii komorniczych, na ich wniosek, zgody na dostęp do systemu teleinformatycznego, w którym są prowadzone listy oraz wykaz, o których mowa w innych przepisach ustawy, umożliwiające automatyczną weryfikację komorników, zastępców komorników, asesorów i aplikantów komorniczych, oraz doręczanie korespondencji za pośrednictwem konta w e-Urzędzie Skarbowym przy pomocy oprogramowania służącego do obsługi kancelarii komorniczych. Dalej, na gruncie art. 202 ust. 2a u.k.s., w celu weryfikacji wniosku o udzielenie tej zgody Krajowa Rada Komornicza może zażądać od wnioskodawcy przekazania informacji, w tym objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, dotyczących oprogramowania służącego do obsługi kancelarii komorniczych. Z kolei zgodnie z art. 200 u.k.s. Krajowa Rada Komornicza realizuje zadania, o których mowa w art. 202 u.k.s., w drodze uchwał.
Kluczowym dla rozpoznawanej sprawy jest art. 202 ust. 2d u.k.s., zgodnie
z którym uchwały w sprawie udzielenia i cofnięcia zgody, o której mowa w art. 202 ust. 1 pkt 19c u.k.s., nie podlegają zaskarżeniu przez wnioskodawcę. Przepis ten stanowi zatem expressis verbis, że wnioskodawca nie jest uprawniony do zaskarżenia uchwały KRK mającej za przedmiot udzielenie lub cofnięcie zgody na dostęp do systemu teleinformatycznego. Co więcej, przepis ten stanowi, że zastosowanie w tej kategorii spraw ma art. 215 u.k.s., na mocy którego Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o uchylenie sprzecznej z prawem uchwały organu samorządu komorniczego w terminie 6 miesięcy od dnia jej otrzymania. Jak wynika
z zakresu przedmiotowego art. 202 ust. 1 pkt 19c w zw. z art. 202 ust. 2d u.k.s., czynności KRK obejmujące zgodę na dostęp do systemów teleinformatycznych
i doręczenia elektronicznego w celu zapewnienia obsługi kancelariom komorniczym przynależą do sfery wewnętrznej działania administracji; mają walor wyłącznie organizacyjno-techniczny i nie rozstrzygają o prawach oraz obowiązkach zainteresowanych. Ograniczają się do zagwarantowania sprawności działania komorników i ich aparatów (kancelarii komorniczych) w sensie prakseologicznym.
Mając na uwadze powołany w zarzucie skargi kasacyjnej art. 3 § 2 p.p.s.a. za nietrafne uznać należy stanowisko Spółki, zgodnie z którym uchwały te stanowią rodzaj aktu administracyjnego. Przeciwnie, uchwały KRK podejmowane na podstawie art. 202 ust. 2d u.k.s. nie mieszczą się w katalogu aktów administracyjnych wydawanych
w ramach działalności administracji publicznej, objętych kontrolą sądów administracyjnych. Uchwały te nie stanowią bowiem ani decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), ani postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, czy też postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), ani postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), ani innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających
z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). W konsekwencji, niezasadne jest zarzucenie przez Spółkę postanowieniu Sądu pierwszej instancji, że narusza ono art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., bowiem przepis ten określa kognicję sądów administracyjnych do rozpoznawania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania
w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Podsumowując, uchwały KRK nie mają charakteru aktów administracyjnych i nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Kognicja w tych sprawach została wyraźnie przypisana do Sądu Najwyższego i to wyłącznie w postępowaniu toczącym się z inicjatywy Ministra Sprawiedliwości, nie zaś wnioskodawcy.
Skoro więc sprawa nie podlega właściwości sądów administracyjnych, nie można uznać skargi na bezczynność za dopuszczalną. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zatem również zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 6, bowiem WSA w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu zasadnie odrzucił skargę wobec jej niedopuszczalności.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.