II GSK 909/22

II GSK 909/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący/
Gabriela Jyż /sprawozdawca/
Krystyna Anna Stec
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Bk 63/22 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2022-03-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par. 1, art. 133 par. 1, art. 141 par. 4.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2017 poz 708
art. 2 pkt 8 i pkt 9, art. 13 ust. 1 pkt 2.
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 124, art. 187 par. 1,art. 133 par. 2.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 63/22 w sprawie ze skargi U. T. w W., L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 25 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku na rzecz UA. T. w W., L., 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r., uwzględnił skargę U. T. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 25 listopada 2021 r., w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, uchylając tą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2021 r., umarzając postępowanie administracyjne oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
w dniu 8 maja 2019 r. pracownik U. T. w W., dokonał w rejestrze monitorowania przewozów zgłoszenia, któremu system nadał numer referencyjny [...]. W zgłoszeniu jako przewoźnika wskazano S. B. i., a jako przewożony tranzytem przez terytorium Polski towar - susz tytoniowy w ilości 17.006,3 kg. Po zakończeniu rejestracji zgłoszenia, wraz z przekazaniem numeru referencyjnego zgłoszenia, system wygenerował wezwanie Naczelnika PUCS kierowane do przewoźnika o przedstawienie środka transportu wraz z towarem w Oddziale Celnym w Suwałkach, celem przeprowadzenia kontroli. Czynność przedstawienia środka transportu wraz z towarem nie została wykonana, co stwierdzono protokołem kontroli z dnia 9 lipca 2019 r.
Decyzją z 19 kwietnia 2021 r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Białymstoku nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za nieprzedstawienie na wezwanie środka transportu wraz z towarem objętym powołanym zgłoszeniem.
Objętą skargą decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazywał, iż przewoźnikiem w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT na podstawie zgłoszenia [...] z 8 maja 2019 r. była Spółka U. T., której pracownik dokonał też zgłoszenia. Rolę Spółki jako przewoźnika potwierdził również podmiot odbierający P. M. P. S.A. w Sz. w oświadczeniu z dnia 2 marca 2021 r. W ocenie organu, organizatorem przewozu a więc i rzeczywistym przewoźnikiem była skarżąca spółka pomimo że faktyczny przewóz był wykonany za pośrednictwem podwykonawcy - firmy S. B. i., która wykonała jedynie usługę przewozu na zlecenie Spółki, na podstawie umowy przewozowej. Wobec tego, zdaniem Dyrektora zaistniały podstawy do nałożenia na spółkę jako rzeczywistego przewoźnika kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT.
W ocenie organu odwoławcze, brak było w sprawie podstaw aby ze względu na ważny interes strony lub interes publiczny odstąpić od nałożenia kary pieniężnej.
Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję stwierdził, że spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, kto był faktycznym przewoźnikiem towaru i na kim ciążyły w sprawie obowiązki związane z przedstawieniem środka transportu wraz z przewozem do kontroli, a w konsekwencji, kto za niezrealizowanie tego obowiązku mógł być ukarany.
Sąd przyznał rację skarżącej spółce, że w spornej operacji transportowej miała ona status spedytora, a przewoźnikiem faktycznym była firma S.B. i. z siedzibą na L., która faktycznie wykonywała przewóz drogowy objęty kontrolą. Wskazał, że w spornym zgłoszeniu jako przewoźnika - podmiot faktycznie dokonujący przewozu - wskazano nie skarżącą, ale firmę S.B. i.. Podmiot ten, co wynika z e-maila przesłanego z systemu PUESC, otrzymał również komunikat z numerem referencyjnym SENT i dyrektywą kontrolną. Także protokół z 9 lipca 2019 r. sporządzony na podstawie art. 2 pkt 11 lit. a) ustawy SENT stwierdzający nieprawidłowość związaną z niestawieniem się przewoźnika do kontroli w Oddziale Celnym, został sporządzony również nie wobec skarżącej spółki, ale firmy S.B. i. i do tej ostatniej przesłany. Podobnie list przewozowy CMR wystawiono ze wskazaniem jako przewoźnika firmy S.B. i.. Postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia warunków przewozu towarów organ I instancji wszczął wobec U. T.. Dopiero przy piśmie z 22 stycznia 2021 r. przesłał jej protokół kontroli.
Sąd I instancji, uznając działania organu za niekonsekwentne, stwierdził, że przewoźnikiem towaru w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT, jako podmiot dokonujący faktycznego przemieszczenia był S. B. i., a nie organizator operacji transportowej, który jako spedytor (przewoźnik umowny), przemieszczenia w ogóle nie wykonywał. To też na faktycznym przewoźniku towaru ciążył obowiązek administracyjny i to on poddawany był kontroli. Skarżącej spółce zlecono jedynie przewóz towaru oraz wprowadzenie danych do zgłoszenia, co – w sytuacji zlecenia przez nią wykonania faktycznego przewozu podwykonawcy – powodowało wadliwość przypisania jej odpowiedzialności za naruszenie faktycznego przewoźnika w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do niewłaściwego zastosowania art. 12a ust. 3 ustawy SENT i nałożenia na stronę kary w wysokości 20.000 zł.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 oraz art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.).
Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 3 i art. 151 p.p.s.a. poprzez wadliwie wykonaną przez Sąd funkcję kontrolną, wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 25.11.2021r. nr [....], uchylenie decyzji Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z dnia 19.04.2021r., nr [...] oraz umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie kary pieniężnej, pomimo, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ administracji art. 122, art. 124, art. 133 § 2 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 202Ir., poz. 1540 ze zm.), co winno skutkować oddaleniem skargi;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 3 i art. 151 p.p.s.a. poprzez wadliwie wykonaną przez Sąd funkcję kontrolną, wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 25.11.2021r. nr [...], uchylenie decyzji Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z dnia 19.04.2021r., nr [...] oraz umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie kary pieniężnej, pomimo, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ administracji art. 2 pkt 8 i pkt 9, art. 12a ust. 3 i art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26.03.2020 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 1857 ze zm.), co powinno skutkować oddaleniem skargi;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c) w zw. z art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 3 i art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 i art. 17 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i Protokołu podpisania, sporządzone w Genewie 19 maja 1956 r., z dnia 19 maja 1956 r. (Dz.U. z 1962 r., Nr 49, poz. 238), zmienionej Protokołem do Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) z dnia 5 lipca 1978 r. (Dz.U. z 201 Ir., Nr 72, poz. 382), zwanych dalej: "Konwencją", poprzez wadliwie wykonaną przez Sąd funkcję kontrolną, wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie Konwencja nie znajduje zastosowania, co doprowadziło Sąd do niewłaściwego przekonania, że decyzje organów obu instancji należy uchylić, a postępowanie administracyjne umorzyć, podczas gdy skargę należało oddalić.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
U. T. w W., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
| Na wstępie należy wskazać, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na |
|podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), ponieważ skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, |
|podobnie jak druga strona, która w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej także oświadczyła, że zrzeka się |
|rozprawy. |
|W ocenie składu orzekającego NSA w tej sprawie skargę kasacyjną należało uznać za niezasadną. |
|Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu |
|pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności |
|postępowania nie zachodzi. Zatem sprawa niniejsza mogła być rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. |
|Podkreślić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w bardzo zbliżonym stanie faktycznym i analogicznym stanie prawnym wydal wyrok z |
|dnia 13 stycznia 2023 r. (sygn. akt II GSK 906/22). Skład orzekający w analizowanej aktualnie sprawie podziela rozstrzygnięcie i |
|argumenty wskazane na jego poparcie, zawarte we wskazanym wyroku NSA. Z tego powodu przywołane tych argumentów uznaje za zasadne, tym |
|bardziej, iż zarzuty skargi kasacyjnej, wniesionej w obu sprawach przez ten sam skarżący kasacyjnie organ – Dyrektora Izby |
|Administracji Skarbowej w Białymstoku, są tożsame. |
|W analizowanej sprawie skarga kasacyjna, wywiedziona przez organ, została oparta jednocześnie na podstawach kasacyjnych określonych w |
|art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Przy tym autor skargi kasacyjnej w każdym z zarzutów podniósł naruszenie szeregu tych samych przepisów, |
|tj.: regulujących kompetencje sądów administracyjnych – art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz regulujących postępowanie przed sądami |
|administracyjnymi (art. 133 § 1 oraz art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i § 3, art. 151 p.p.s.a.). Taki sposób |
|sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej, zwłaszcza w przypadku zarzutów w rzeczywistości podnoszących naruszenie przepisów prawa |
|materialnego (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej) czy zarzucających równocześnie naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa |
|materialnego (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej) nie jest prawidłowy. Skarżący kasacyjnie organ nie wskazuje też jasno, na czym |
|naruszenie tychże przepisów polegało, szczególnie w powiązaniu z przepisami prawa materialnego i czy uchybienia tym przepisom mogły |
|mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia przepisów postępowania wymaga dla swej skuteczności zarówno wskazania, w jaki |
|sposób doszło do tego naruszenia, jak również jaki wpływ na wynik sprawy to naruszenie miało. Jak bowiem wynika z art. 174 pkt 2 |
|p.p.s.a. tylko takie uchybienie przepisom postępowania może stanowić podstawę zarzutu kasacyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na |
|wynik sprawy. |
|Naczelny Sąd Administracyjny miał jednak na uwadze pogląd wyrażony w uchwale pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I |
|OPS 10/09 (opubl. ONSAiWSA z 2010 r., z. 1, poz. 1), że skarga kasacyjna ma być skutecznym środkiem zaskarżenia w tym sensie, że jej |
|wniesienie umożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, bo ma spełniać |
|wymagania wypływające z art. 78 i 176 ust. 1 Konstytucji RP, i rozpoznał zgłoszone zarzuty. |
|Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Do naruszenia tego przepisu mogłoby dojść wyłącznie |
|wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił |
|się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Nawet|
|ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił |
|wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej, jak i że nie zastosował środków określonych w |
|ustawie. Zatem okoliczność, że kasator uważał wynik sądowej kontroli decyzji za wadliwy, nie oznaczało naruszenia omawianego |
|uregulowania. |
|Z kolei co do zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., zgodnie z powołanym przepisem sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na |
|podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia bierze |
|pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. |
|zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić skuteczną podstawę kasacyjną, np. w sytuacji oddalenia skargi mimo |
|niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub |
|faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, czyli innymi słowy, gdyby sąd administracyjny przeprowadził kontrolę |
|legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, która prowadziłaby do przedstawienia przez sąd stanu sprawy w sposób oderwany od |
|materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w skarżonym akcie administracyjnym. Żadna z wymienionych okoliczności |
|w sprawie, zdaniem NSA, nie wystąpiła. Zatem zarzut naruszenia tego przepisu należało uznać za chybiony. Jednocześnie w ramach zarzutu |
|uchybienia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny zaskarżonej decyzji – również z punktu |
|widzenia poprawności uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji - oraz innych dokumentów, o ile dokumenty te znajdują się w materiale |
|zgromadzonym w aktach sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń |
|oraz oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez sąd pierwszej instancji, z którą nie zgadza się skarżący kasacyjnie |
|(por. wyroki NSA z: 28 października 2022 r., sygn. akt I OSK 1789/19; 1 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 3921/21; 22 lutego 2022 r. |
|sygn. akt II OSK 579/19; wszystkie opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). |
|Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 135 p.p.s.a. |
|W judykaturze przyjmuje się, że naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ |
|wspomniany przepis uprawnia sąd administracyjny, a nie wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji |
|publicznej. Warunkiem koniecznym skorzystania przez sąd z uprawnień określonych w art. 135 p.p.s.a. jest ustalenie, że stosowanie |
|przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych w granicach danej |
|sprawy jest niezbędne do końcowego jej załatwienia (por. wyrok NSA z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I GSK 2585/18; opubl.: |
|orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie ten warunek został spełniony, bowiem WSA uchylił decyzje organów obu instancji i |
|umorzył postępowanie administracyjne, gdyż obie decyzje powielały te same błędy, przede wszystkim w zakresie wykładni, a następnie |
|stosowania przepisów ustawy SENT, co rzutowało na ocenę ustaleń faktycznych organów. |
|Niezasadny okazał się także zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być |
|skutecznie postawiony wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie bądź gdy w ramach|
|przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny ustalił lub przyjął za podstawę |
|orzekania (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09, Lex nr 552012). Naruszenie to musi być przy |
|tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku |
|(por. wyroki NSA z: 28 września 2010 r., sygn. I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. II FSK 1479/09, opublik.: |
|orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnosząc zarzut naruszenia tego przepisu, skarżący kasacyjnie organ w rzeczywistości polemizował z argumentami|
|uzasadnienia, a nie wskazywał jego braków w rozumieniu tego przepisu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie |
|zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy przewidziane art. 141 § 4 p.p.s.a., co umożliwiało jego kontrolę instancyjną. |
|W ocenie składu orzekającego NSA nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w|
|powiązaniu z art. 151 p.p.s.a. Należy wyjaśnić, że art. 145 § 1, podobnie jako art. 151 p.p.s.a., należą do grupy przepisów tzw. |
|"wynikowych" i prawidłowa redakcja zarzutów opartych o naruszenie tych przepisów powinna odwoływać się do naruszenia innych przepisów, |
|których nieprawidłowa wykładnia bądź zastosowanie powoduje, że naruszone zostały przepisy art. 145 § 1 czy art. 151 p.p.s.a. (por. |
|wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z :6 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 4793/21; 10 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 5028/21). |
|Stanowisko Sądu względem przepisów czy to prawa materialnego, czy przepisów postępowania, których naruszenie powiązano w wyżej |
|powołanymi przepisami, decyduje o tym, czy doszło do naruszenia art. 145 § 1 bądź art. 151 p.p.s.a. |
|Sąd I instancji uchylając obie decyzje, podkreślił, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy miały przepisy |
|prawa materialnego - tutaj ustawy SENT, definiujące pojęcie przewoźnika i przewóz (art. 2 pkt 8 i 9 ustawy SENT). Na przewoźnika bowiem|
|nałożono szereg obowiązków związanych z realizacją środków przewidzianych tym aktem i w razie ich niewykonania ponosi on |
|odpowiedzialność. Sporne było, czy przewoźnikiem była spółka, skoro umownie podjęła się zorganizowania spornego przewozu, czy też |
|podmiot, który faktycznie przewóz wykonywał swoimi pojazdami. Sąd kasacyjny podziela w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji, który |
|uznał, że przewoźnikiem jest ten podmiot, który faktycznie wykonuje przewóz. (tak samo uznał NSA w wyroku z dnia 22 października 2020 |
|r., sygn. akt II GSK 499/20). |
|Zgodnie z legalnymi definicjami zawartymi w art. 2 ustawy SENT: przewoźnik – oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę |
|organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów (pkt 8), a przewóz |
|towarów – to przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci |
|kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku (pkt 9). |
|W tym stanie rzeczy zasadne jest przyjęcie, jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, że wykładnia pojęcia |
|"przewoźnika" musi być dokonana z uwzględnieniem ustawowej definicji "przewozu towarów". Skoro zaś "przewóz towarów", o którym mowa w |
|art. 2 ust. 9 ustawy SENT, rozumiany jest jako "przemieszczenie towaru", to znaczy, że w przewozie towarów chodzi o czynności |
|faktyczne. W konsekwencji z zestawienia treści przytoczonych definicji ustawowych wywieść należy, że "przewoźnikiem" jest osoba |
|fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej - faktycznie wykonująca przewóz nie zaś tylko będąca |
|stroną umowy przewozu. |
|Wymaga wyjaśnienia, że przy przeprowadzaniu wykładni przepisów ustawy SENT normujących odpowiedzialność administracyjną i będących |
|podstawą wymierzania administracyjnych kar pieniężnych, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny |
|pogląd wyrażany już w orzecznictwie (por. wyroki NSA z: 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19; 22 października 2020r., sygn. akt |
|II GSK 499/20; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl), że należy dać pierwszeństwo wykładni językowej, ale w dalszej kolejności w razie |
|potrzeby zweryfikować jej wynik w oparciu o inne rodzaje wykładni, tj. wykładnię systemową i celowościową, mając na uwadze założenia |
|leżące u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów ustawy SENT (por. wyroki NSA z: 12 października 2017r., sygn. akt I OSK |
|829/17; 12 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2282/15; 12 stycznia 2017r., sygn. akt II FSK 3648/14; 12 kwietnia 2016r., sygn. akt I |
|OSK 1841/14 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2000r., sygn. K 25/99, OTK 2000, Nr 5, poz. 141). W procesie wykładni |
|prawa interpretatorowi nie wolno bowiem ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni |
|językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który się wydaje językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go |
|skonfrontuje się z innymi przepisami lub weźmie pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności |
|interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. |
|Wobec powyższego, dokonując wykładni pojęcia przewoźnika na gruncie treści art. 2 pkt 8 i 9 ustawy SENT należy odwołać się do celu |
|ustawy SENT i funkcji kary pieniężnej za naruszenie przepisów tego aktu. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za |
|zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić |
|walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług |
|oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących |
|przepisów. Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru (druk sejmowy VIII.1294). |
|Zatem, gdy chodzi o obowiązki związane zapewnieniem przekazywania do rejestru aktualnych (bieżących i prawidłowych) danych |
|geolokalizacyjnych środka transportu, odnoszą się one do podmiotu faktycznie wykonującego przewóz, tym bardziej, że obejmują one także |
|czynności kierującego, który podlega organizacyjnie przewoźnikowi wykonującemu faktycznie przewóz i wykonuje go pojazdem przewoźnika |
|(jak było w niniejszej sprawie). Przy wykładni przywołanych przepisów należy też mieć na uwadze treść art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.|
|Skoro kontrola polega na sprawdzeniu danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, to w zgłoszeniu muszą być podane dane |
|faktycznego przewoźnika, tym bardziej, że ustawodawca definiując "przewoźnika", łączy to pojęcie z wykonywaniem przewozu na terytorium |
|Rzeczpospolitej Polskiej (art. 2 pkt 9 i 12 ustawy o SENT). Zauważyć należy, że zgodnie z art. 13 ust 1 ustawy SENT, kontrola przewozu |
|towarów polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie odpowiednio: 1) dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia;|
|2) zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; 3) posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego |
|zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7; 4) przekazywania|
|aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu. (art. 13 ust. 1), a kontrola obejmuje weryfikację danych zawartych w |
|dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora|
|albo zewnętrznego systemu lokalizacji (art. 13 ust. 2). Mając zatem na uwadze, że kontrolowanym jest przewoźnik (w rozumieniu art. 2 |
|pkt 8 ustawy SENT), a więc podmiot, który wykonuje przewóz - dokonuje przemieszczenia towaru środkiem transportu po drodze publicznej, |
|to w konsekwencji ten właśnie podmiot jest stroną postępowania administracyjnego, której przysługują również określone uprawnienia w |
|związku z kontrolą (por. wyroki NSA: z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt II GSK 499/20; z 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK |
|1893/21; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 12a ust. 3 i art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT |
|tylko potwierdzały wyżej przedstawione rozumienie pojęcia "przewoźnika". Niezasadny okazał się więc zarzut ujęty w pkt 2 petitum skargi|
|kasacyjnej. |
|Przedstawionego rozumienia przewoźnika na gruncie art. 2 pkt 8 i 9 ustawy SENT – w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu |
|Administracyjnego - nie podważają wywody skarżącego kasacyjnie organu co do art. 1 ust. 1, art. 3 i art. 17 ust. 1 Konwencji CMR. |
|Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 tego aktu, Konwencję stosuje się do wszelkiej umowy o zarobkowy przewóz drogowy towarów |
|pojazdami, niezależnie od miejsca zamieszkania i przynależności państwowej stron, jeżeli miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i |
|miejsca przewidziane dla jej dostawy, stosownie do ich oznaczenia w umowie, znajdują się w dwóch różnych krajach, z których |
|przynajmniej jeden jest krajem umawiającym się. Z kolei na mocy jej art. 3 przy stosowaniu niniejszej Konwencji przewoźnik odpowiada, |
|jak za swoje własne czynności i zaniedbania, za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich innych osób, do których usług |
|odwołuje się w celu wykonania przewozu, kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonaniu swych funkcji, a na mocy art. 17 ust. 1 |
|przewoźnik odpowiada za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru lub za jego uszkodzenie, które nastąpi w czasie między przyjęciem |
|towaru a jego wydaniem, jak również za opóźnienie dostawy. Zatem, jak wynika z samej nazwy Konwencji CMR, znajduje ona zastosowanie do |
|umowy międzynarodowego przewozu towarów. Natomiast w ustawie SENT ustawodawca zawarł legalną definicję przewoźnika dla celów tej ustawy|
|(podobnie jak podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego), a zakres przedmiotowy - według art.1 – obejmował: zasady systemu |
|monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, zwanego dalej "systemem monitorowania przewozu" (pkt 1); odpowiedzialność za |
|naruszenie obowiązków związanych z przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem |
|transportu (pkt 2). |
|Z tych względów za niezasadny należało uznać zarzut sformułowany w pkt 3. petitum skargi kasacyjnej. |
|Jak zaznaczono, należało zgodzić się z Sądem I instancji, że skoro przewoźnikiem w rozumieniu ustawy SENT jest podmiot faktycznie |
|wykonujący przewóz i obowiązki uregulowane w omawianej ustawie względem przewoźnika dotyczą podmiotu faktycznie wykonującego przewóz, |
|to w niniejszej sprawie odpowiedzialność powinien ponosić podmiot, który faktycznie realizował przewóz, a nie spółka, której nie można |
|przypisać ustawowych cech przewoźnika, a występowała tylko w roli spedytora i organizowała przewóz. Sąd I instancji na nowo dokonał |
|oceny zebranego przez organy materiału dowodowego i słusznie wywiódł, który z podmiotów uczestniczących przy przewozie objętym |
|zgłoszeniem [...] z dnia 8 maja 2019 r. powinien zostać uznany za przewoźnika. Spółka, tylko dlatego, że dokonała wspomnianego |
|zgłoszenia do systemu SENT, jednakże wskazując jako przewoźnika S.B. i. z siedzibą w L., nie mogła ponosić odpowiedzialności jako |
|przewoźnik, skoro faktycznie przewozu przez terytorium Polski nie wykonywała, a realizował go S.B. i. i do tego własnymi pojazdami. Te |
|okoliczności nie były sporne. Jak wynikało z dokumentów przewozowych, również już w nich jako przewoźnika ujawniono ten ostatni |
|podmiot. Nadto to właśnie S.B. i., co wynika z e-maila przesłanego z systemu PUESC, otrzymał również komunikat z numerem referencyjnym |
|SENT i dyrektywą kontrolną (k. 77 akt adm.), co potwierdził organ odwoławczy na s. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Jak niewadliwie |
|zauważył Sąd I instancji: "Zwraca również uwagę, że protokół z 9 lipca 2019 r., sporządzony na podstawie art. 2 pkt 11 lit. "a" ustawy |
|SENT stwierdzający nieprawidłowość związaną z niestawieniem się przewoźnika do kontroli w Oddziale Celnym, został sporządzony również |
|nie wobec skarżącej Spółki, ale firmy S.B. i. i do tej ostatniej przesłany. Podobnie list przewozowy CMR (k.22 akt adm.) wystawiono ze |
|wskazaniem jako przewoźnika S.B. i." (s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). |
|Dlatego należy podzielić stanowisko WSA, że organy dokonały oceny zebranego materiału dowodowego z naruszeniem art. 122 o.p. |
|(nakazujący organom podatkowym, aby w toku postępowania podejmowały wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu |
|faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym), art. 124 o.p. (Organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność |
|przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez |
|stosowania środków przymusu), art. 187 § 1o.p. (Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał|
|dowodowy). W konsekwencji uchybienia te doprowadziły organy do nieprawidłowego ustalenia, że stroną omawianego postępowania powinna być|
|spółka czyli naruszenia art. 133 § 2 o.p. (Stroną w postępowaniu podatkowym może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka|
|organizacyjna niemająca osobowości prawnej inna niż wymieniona w § 1, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem |
|obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa), co przy |
|uchyleniu przez Sąd I instancji obu zaskarżonych decyzji, dawało podstawy do zastosowania art. 145 § 3 p.p.s.a. i umorzenia |
|postępowania administracyjnego. |
|Ze wskazanych wyżej powodów niezasadny okazał się zarzut ujęty w pkt 1-3 petitum skargi kasacyjnej organu. Nie doszło w tej sprawie do |
|naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz przepisu ustrojowego, tj. art. 3 § 1 p.p.s.a. O naruszeniu przepisów art. |
|3 § 1 p.p.s.a. można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza |
|kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach |
|należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie |
|nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt|
|II GSK 1293/13). Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Zaskarżony wyrok został bowiem wydany po rozpatrzeniu |
|skargi na decyzję administracyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. WSA w Białymstoku przeprowadził zatem kontrolę aktu objętego |
|zakresem właściwości tego Sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Po zbadaniu legalności działalności |
|powyższego organu administracji publicznej, Sąd I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. |
|135 p.p.s.a. uchylił obie wydane w sprawie decyzje organu i stwierdzając, że brak jest podstaw do kontynuowania postępowania |
|administracyjnego, w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a., umorzył to postępowanie, czyli zastosował środki przewidzianych w ustawie - Prawo|
|o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można dopatrywać się naruszenia powołanych przepisów w tym, że sąd wydał orzeczenie |
|o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, |
|zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącego, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji |
|publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu dyspozycji art. 3 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r.,|
|sygn. akt I OSK 2074/13). To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z oceną ustalonego stanu faktycznego dokonaną przez |
|Sąd I instancji, nie oznacza, że doszło do ich naruszenia. |
|Chybiony jest również wskazany w pkt 1-3 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. |
|W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest również podstaw aby uznać, że uzasadnienie |
|zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 |
|p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk|
|pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie |
|rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie |
|sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch |
|przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu |
|faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA |
|2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie |
|jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie |
|zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co |
|działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę |
|wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga spółki zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej |
|ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego|
|ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. |
|wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14). |
|Z powyższych względów skarga kasacyjna, nie mając usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a., o czym NSA|
|rozstrzygnął w pkt 1 sentencji wyroku .O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z §|
|14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października |
|2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Uwzględniono przy tym, że pełnomocnik spółki, który |
|występował przed Sądem pierwszej instancji, złożył odpowiedź na skargę kasacyjną. |
| |