II GSK 902/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-10-12
NSAAdministracyjneŚredniansa
koncesjaradiofoniitelewizjiopłatazwolnieniezakład pracy chronionejniepełnosprawnikodeks postępowania administracyjnegoprawo administracyjneNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że spór o interpretację przepisów dotyczących zwolnienia z opłaty koncesyjnej dla zakładów pracy chronionej nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności koncesji radiowej w części dotyczącej opłaty koncesyjnej, którą skarżący, prowadzący zakład pracy chronionej, uważał za nienależną. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organu, uznając, że przepis o zwolnieniu dla zakładów pracy chronionej miał zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że spór interpretacyjny dotyczący przepisów nie jest równoznaczny z rażącym naruszeniem prawa, które jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) odmawiającą stwierdzenia nieważności koncesji radiowej w części dotyczącej opłaty koncesyjnej. Skarżący, prowadzący zakład pracy chronionej, argumentował, że zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jest zwolniony z opłat publicznoprawnych, w tym opłaty koncesyjnej. Sąd pierwszej instancji uznał, że stan prawny był jasny i że przepis o zwolnieniu dla zakładów pracy chronionej (lex specialis) miał pierwszeństwo przed ogólną zasadą pobierania opłat koncesyjnych (lex generali) oraz był przepisem późniejszym (lex posteriori). Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił jednak wyrok WSA. NSA stwierdził, że skarga kasacyjna, mimo pewnych wad formalnych, zawierała uzasadnione podstawy. Kluczowym argumentem NSA było to, że spór interpretacyjny dotyczący tego, czy opłata koncesyjna jest objęta zwolnieniem dla zakładów pracy chronionej, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. NSA podkreślił, że rażące naruszenie prawa wymaga jawnej sprzeczności decyzji z przepisem, a nie sporu o wykładnię. Sąd wskazał na niejednoznaczność przepisów i potrzebę jasnego uregulowania tej kwestii przez ustawodawcę, ale jednocześnie uznał, że odmienna interpretacja przepisów przez organ administracji nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spór interpretacyjny dotyczący przepisów prawa, nawet jeśli prowadzi do odmiennych wniosków organu i sądu, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Rażące naruszenie prawa wymaga jawnej sprzeczności decyzji z przepisem, a nie sporu o wykładnię. Odmienna interpretacja przepisów przez organ administracji, nawet jeśli błędna, nie prowadzi do nieważności decyzji, jeśli nie jest ona wprost sprzeczna z prawem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji wymaga jawnej sprzeczności decyzji z przepisem, a nie sporu o wykładnię.

u.r.t. art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji

Ustanawia zasadę pobierania opłaty za udzielenie koncesji.

u.r.z.s. art. 31 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Zwalnia prowadzących zakład pracy chronionej z opłat publicznoprawnych, z pewnymi wyłączeniami.

Pomocnicze

u.r.t. art. 39b § ust. 2

Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji

Przewiduje zwolnienie nadawcy społecznego z opłat za udzielenie lub zmianę koncesji.

u.r.z.s. art. 31 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Określa wyłączenia ze zwolnienia z opłat.

Rozporządzenie KRRiT z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych art. 10

Stanowi, że opłaty koncesyjne stanowią dochód budżetu państwa.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 14 § ust. 2 pkt 2 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 14 § ust. 2 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spór interpretacyjny dotyczący przepisów prawa nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące jednoznaczności stanu prawnego i zastosowania przepisów o zwolnieniu z opłaty koncesyjnej dla zakładów pracy chronionej.

Godne uwagi sformułowania

Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności.

Skład orzekający

Krystyna Anna Stec

przewodniczący

Rafał Batorowicz

sprawozdawca

Alicja Jaszczak-Sikora

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście sporów interpretacyjnych przepisów administracyjnych oraz zasady trwałości decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporów o zwolnienia z opłat koncesyjnych dla zakładów pracy chronionej, ale ogólne zasady dotyczące rażącego naruszenia prawa są szerzej stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa administracyjnego i pojęcia rażącego naruszenia prawa, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje też, jak sądy podchodzą do sporów interpretacyjnych.

Spór o opłatę koncesyjną: Czy niejasne przepisy mogą prowadzić do nieważności decyzji?

Sektor

media

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 902/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Jaszczak-Sikora
Krystyna Anna Stec /przewodniczący/
Rafał Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6250 Rozpowszechnianie programów telewizyjnych i radiowych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Koncesje
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2407/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-04-02
Skarżony organ
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 101 poz 1114
art. 39b ust. 2, art. 40 ust. 1
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radiofonii i telewizji.
Dz.U. 1997 nr 123 poz 776
art. 31 ust. 1 pkt 3, art. 31 ust. 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędzia del. WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 12 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2407/08 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności koncesji na rozpowszechnianie programu radiowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od J. D. na rzecz Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2407/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę J. D. i uchylił decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] września 2008 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności koncesji na rozpowszechnianie programu radiowego w części dotyczącej opłaty za udzielenie koncesji. Ponadto, Sąd stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, a także zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd pierwszej instancji wskazał w rozstrzygnięciu na ustalenia faktyczne organu administracji, który stwierdził, że w piśmie z dnia 11 października 2007 r. J. D. (prowadzący działalność gospodarczą jako P. W. "J." J. D. w B. Zakład Pracy Chronionej), powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako: k.p.a.), złożył wniosek o stwierdzenie nieważności udzielonej mu koncesji nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. na rozpowszechnianie programu radiowego pod nazwą "[...]" - w części dotyczącej punktów XVIII i XIX, w których ustalono wysokość oraz obowiązek wniesienia opłaty koncesyjnej w kwocie 74400 zł w terminie do dnia 13 lipca 2004 r., który to obowiązek skarżący następnie wykonał. Wnioskodawca zarzucił rażące naruszenie prawa, to jest art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) przez przyjęcie, że koncesjonariusz prowadzący zakład pracy chronionej zobowiązany był do wniesienia opłaty za wspomnianą koncesję, podczas gdy prowadzący zakład pracy chronionej jest zwolniony z mocy prawa z wymienionej opłaty, a także § 10 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 12, poz. 153 ze zm.) poprzez przyjęcie, że opłata koncesyjna nie jest opłatą publicznoprawną, podczas gdy opłata ta jest opłatą stanowiącą dochód budżetu, z ponoszenia której zwolnieni są przedsiębiorcy prowadzący zakład pracy chronionej. Odmawiając stwierdzenia nieważności wspomnianej koncesji we wskazanym zakresie, organ administracji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka rażącego naruszenia prawa, ponieważ stan prawny obowiązujący w dniu wydania koncesji nr [...] nie wskazywał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, czy prowadzący zakład pracy chronionej jest zwolniony z opłaty za udzielenie koncesji na rozpowszechnienia programu radiowego. Gdyby ustawodawca chciał zwolnić prowadzących zakłady pracy chronionej z opłaty za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych, to wyraziłby to jednoznacznie w tekście ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 101, poz. 1114 ze zm.), poszerzając katalog podmiotów uprawnionych do przedmiotowego zwolnienia. Brak takiej regulacji wskazywał, że nie można jednoznacznie stwierdzić, czy opłata za udzielenie koncesji jest opłatą w rozumieniu art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także czy koncesjonariusz podlega zwolnieniu od opłaty za udzielenie koncesji. Rozwiązanie omawianej kwestii nie wynikało wprost z przepisów prawa i wobec tego nie można interpretacji niejednoznacznych przepisów zarzucać rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd pierwszej instancji – powołując się na brzmienie przepisów obowiązujące w dniu udzielenia skarżącemu przedmiotowej koncesji, to jest 12 maja 2004 r. – stwierdził, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji za udzielenie koncesji pobiera się opłatę, niezależnie od opłat za używanie urządzeń radiokomunikacyjnych oraz używanie częstotliwości, przewidzianych w ustawie o łączności. Z kolei art. 39b tej ustawy przewidywał możliwość uznania nadawcy przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji (dalej jako: KRRiT) za nadawcę społecznego (ust. 1), zwolnionego z opłat za udzielenie koncesji (ust. 2). Zgodnie z § 10 rozporządzenia KRRiT w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych opłaty koncesyjne stanowią dochód budżetu państwa. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, opłaty za udzielenie koncesji, o których mowa w art. 40 ustawy o radiofonii i telewizji mają charakter opłat administracyjnych, stanowiących – zgodnie z § 10 powołanego wyżej rozporządzenia – dochód budżetu państwa.
Sąd wskazał, że w dniu wydania koncesji obowiązywała ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która w art. 31 ust. 1 pkt 2 wprowadziła w stosunku do prowadzących zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej zwolnienia z opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym. Zwolnienie dotyczy wyłącznie opłat o charakterze publicznoprawnym, z wyłączeniami zawartymi w zamkniętym katalogu określonym w art. 31 ostatnio powołanej ustawy.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w przedmiotowej sprawie stan prawny – wbrew twierdzeniom organu administracji – był jasny i dawał się jednoznacznie ustalić przy pomocy prostych zabiegów interpretacyjnych. W odniesieniu do ustanowionego w art. 40 ustawy o radiofonii i telewizji obowiązku wnoszenia opłat za koncesje, zwolnienie przewidziane w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych miało charakter wyjątkowy, związany ze specyfiką regulowanej materii. W stosunku do przepisów ustawy o radiofonii i telewizji był to przepis szczególny (lex specialis derogat legi generali), a jednocześnie został wprowadzony przepisem późniejszym, który w ostatecznym kształcie wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2004 r., a więc już po znacznym okresie obowiązywania art. 40 ustawy o radiofonii i telewizji (lex posteriori derogat legi priori). Przewodniczący KRRiT nie dokonał w przedmiotowej sprawie takiej interpretacji powyższych przepisów, a co za tym idzie – dokonał niewłaściwej wykładni art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, art. 40 i art. 39b ustawy o radiofonii i telewizji, a także § 10 rozporządzenia KRRiT w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Przewodniczący KRRiT, zaskarżając to orzeczenie całości. Organ administracji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako: p.p.s.a.),
- art. 152 p.p.s.a.,
- art. 200 p.p.s.a.,
oraz naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest:
- art. 40 ustawy o radiofonii i telewizji,
- art. 39b ustawy o radiofonii i telewizji,
- art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
- § 10 rozporządzenia KRRiT w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ administracji stwierdził, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności koncesji, zaś Sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej interpretacji przepisów powołanych w petitum skargi kasacyjnej i w konsekwencji niezasadnie uchylił zaskarżone decyzje i stwierdził, iż nie podlegają one wykonaniu.
Stan prawny obowiązujący w dniu wydania koncesji nie wskazywał w sposób jednoznaczny, że prowadzący zakład pracy chronionej jest zwolniony z opłaty za udzielenie koncesji. Pobranie opłaty koncesyjnej ma charakter obligatoryjny, a zatem wszystkie zwolnienia winny być wyraźnie w ustawie wskazane, a w związku z brakiem takiego wyraźnego zwolnienia ustawowego nie jest możliwe uznanie, że skarżący był zwolniony od opłaty koncesyjnej. Organ administracji znalazł się pomiędzy dwoma obowiązującymi i sprzecznymi przepisami prawa, z tym, że nie można uznać, iż przepis ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zmienił w tym zakresie ustawę o radiofonii i telewizji. Wobec tego nie można uznać interpretacji przyjętej przez organ w stosunku do niejednoznacznych przepisów prawa za działanie o charakterze rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wnoszący skargę kasacyjną zaznaczył, że skarżący w żadnym miejscu postępowania nie dowiódł, iż działalność nadawcza pozostaje w związku ze statusem zakładu pracy chronionej przez niego prowadzonym. Zgodnie z art. 31 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych prowadzący zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do tego zakładu jest zwolniony z danin publicznych. Nie jest natomiast jasne, czy w związku z działalnością nadawczą skarżący zatrudnia osoby niepełnosprawne.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. D., reprezentowany przez adwokata, wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazał, że skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych, bowiem w jej osnowie nie wskazano, na czym polegało zarzucane naruszenie prawa oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od tego, skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i w razie przyjęcia do rozpoznania winna być oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna znajduje usprawiedliwione podstawy mimo zastrzeżeń co do sposobu jej sformułowania.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z regulacji zawartej w art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec takich regulacji uzasadnione jest odnoszenie się do zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. W orzecznictwie i doktrynie panuje zgodność co do tego, że dla zachowania formy skargi kasacyjnej konieczne jest wskazanie, które przepisy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. Komentarz do art. 174 p.p.s.a. [w:] B.Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009 r., wyd. III).
W niniejszej sprawie odtworzenie zarzutów, składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, napotyka na trudności. Autor skargi kasacyjnej w jej petitum (osnowie) ograniczył się do wymienienia przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone. W tej części pisma procesowego nie wskazał ani na czym to naruszenie polegało, ani jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tę okoliczność podniósł J. D. wnosząc o odrzucenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny wyszedł z założenia, że żaden przepis prawa nie określa lokalizacji w obrębie pisma procesowego składających się na podstawy kasacyjne zarzutów. Wobec tego nie można uznać za nieistniejący zarzut albo w ogóle nie ujęty w petitum skargi kasacyjnej, albo zamieszczony tam jedynie w części, a wyartykułowany w całości lub uzupełniony w innej części pisma. Wobec tego zaniechanie przedstawienia pełnych zarzutów w osnowie skargi kasacyjnej nie zwalniało Sądu od oceny, czy poza jej petitum wyartykułowano lub uzupełniono zarzuty.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej dodatkowo wymieniono jako naruszony art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i przedstawiono stanowisko, że skutkiem błędnej wykładni przepisów art. 40 i art. 39b ustawy o radiofonii i telewizji oraz art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, które zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną były "niejednoznaczne", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niesłusznie uznał, że decyzja koncesyjna w częściach dotyczących opłaty koncesyjnej została wydana z rażącym naruszeniem prawa i w konsekwencji uwzględnił skargę (na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) zamiast ją oddalić (na podstawie art. 151 p.p.s.a.). Tak uzupełnione zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania pozwalały na odtworzenie granic skargi kasacyjnej.
W zakresie zarzucanych w osnowie skargi kasacyjnej naruszeń art. 152 i art. 200 p.p.s.a. oraz § 10 rozporządzenia KRRiT w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych brak było jakiegokolwiek rozwinięcia zarzutów, co wyłączało możliwość uznania, że zostały podniesione.
Z kolei zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nowe twierdzenia natury faktycznej dotyczące braku związku działalności nadawczej ze statusem zakładu pracy chronionej nie zostały powiązane z jakimkolwiek przepisem postępowania, który miałby być naruszony w procesie dokonywania ustaleń przez organ administracji publicznej, względnie przyjmowania ich przez sąd administracyjny.
Przedstawiony sposób sformułowania skargi kasacyjnej budzi zastrzeżenia z punktu widzenia wymogów stawianych profesjonalnym pełnomocnikom w zakresie staranności przygotowywania klarownych pism procesowych, nie stanowi jednak przyczyny uzasadniającej odrzucenie skargi kasacyjnej.
Sposób przedstawienia odtworzonych zarzutów, odpowiadających jednolitemu poglądowi strony wnoszącej skargę kasacyjną, uzasadnia odniesienie się do nich łącznie.
Nie jest kwestionowany pogląd, że nie każde naruszenie prawa jest naruszeniem rażącym, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wada decyzji uzasadniająca jej wzruszenie w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności musi być na tyle poważna, by stanowiła wystarczającą przyczynę odstąpienia od zasady trwałości decyzji wyrażonej w art. 16 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa "Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 1994 r., sygn. akt III SA 1705/93, Wspólnota 1994/42/16).
W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zachodzi jednoznaczna sprzeczność kwestionowanej części decyzji koncesyjnej z przepisami prawa.
Ustawodawca w art. 40 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji ustanowił zasadę, że za udzielenie koncesji pobiera się opłatę, niezależnie od opłat za używanie urządzeń radiokomunikacyjnych oraz używanie częstotliwości, przewidzianych w ustawie o łączności. W ramach omawianego aktu normatywnego przewidziano tylko jeden wyjątek od tej zasady. Zgodnie z art. 39b ust. 2 nadawca społeczny jest zwolniony z opłat za udzielenie lub zmianę koncesji.
Ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 ze zm.) art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nadano brzmienie, zgodnie z którym prowadzący zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej jest zwolniony w stosunku do tego zakładu z opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej. Z zakresu zwolnienia wyłączono daniny wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wśród których nie wskazano opłaty koncesyjnej, o jakiej mowa w art. 40 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji.
Ocena, czy zwolnienie ustanowione w art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych obejmuje omawianą opłatę koncesyjną wymaga zabiegów z zakresu wykładni prawa.
Przede wszystkim konieczne jest odtworzenie znaczenia pojęcia "opłata", które nie jest definiowane ustawowo. Na ogół przyjmuje się, że opłaty mają wszelkie cechy podatku wymienione w art. 6 Ordynacji podatkowej za wyjątkiem nieodpłatności. Uznaje się, że opłaty mają charakter odpłatny, a nawet ekwiwalentny (szerzej M. Niezgódka – Medek [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa, 2006 r., str. 19 – 23). W orzecznictwie pojawiają się jednak poglądy, że opłaty mogą spełniać funkcje związane z zapewnieniem funkcjonowania instytucji, na których rzecz są uiszczane (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2003 r. , III CZP 69/03, OSNC 2004/12/93). Gdyby przyjąć taki pogląd w procesie wykładni należałoby uwzględnić i porównać cele ustanowienia opłat od koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i omawianego zwolnienia.
Kolejna trudność pojawia się w momencie oceny, czy i który z omawianych przepisów jest przepisem szczególnym w stosunku do innych. Zarówno ustawa o radiofonii i telewizji, jak i ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zawierają regulacje z zakresu wąskich, specjalistycznych dziedzin prawa. Ustawa o radiofonii i telewizji całościowo regulująca problematykę koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych określa zasadę uiszczania opłat koncesyjnych i przewiduje jeden wyjątek od tej zasady. Ani w ustawie nowelizującej z dnia 12 września 2002 r., ani w żadnym później wydanym akcie prawnym nie dokonano zmian ustawy o radiofonii i telewizji. W powołanej uchwale z dnia 29 października 2003 r., sygn. akt III CZP 69/03, Sąd Najwyższy, odnosząc się do problemu ewentualności zwolnienia prowadzących zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej od opłat sądowych, podkreślał, że w przepisach regulujących materię opłat sądowych nie wprowadzono zmian w związku z wejściem w życie art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odkodowując normę prawną zawartą w omawianych przepisach posłużył się dwoma regułami wykładni, to jest zasadą lex specialis derogat legi generali oraz lex posteriori derogat legi priori, a także wyjaśnił dlaczego, zdaniem tego Sądu, zaniechanie wprowadzenia zmian w ustawie o radiofonii i telewizji nie wyłącza przyjęcia, że art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ma zastosowanie do opłat od koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych. Sformułował, skądinąd słusznie, postulat, by ustawodawca dokonał odpowiednich zmian w ustawie o radiofonii i telewizji, jak należy rozumieć, celem uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych. Nie negując stanowiska Sądu w zakresie rezultatu wykładni art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i art. 39b ust. 2 oraz art. 40 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, który to rezultat sprowadza się do objęcia prowadzących zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej zwolnieniem od opłaty od koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że stanowisko takie jest wynikiem rozstrzygnięcia sporu o wykładnię prawa i tym samym nie może stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wydanej skutkiem odmiennego rozumienia przepisów.
Zaskarżony wyrok uchylono z wymienionych powodów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. przekazując sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) i zasądził od skarżącego na rzecz organu administracji kwotę 280 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość należnego wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego, który brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji (180 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI