II GSK 897/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną prokuratora, uznając, że stwierdzenie nieważności uchwał rady gminy nie powoduje automatycznie nieważności postanowienia wydanego na ich podstawie, jeśli prawo obowiązywało w momencie jego wydania.
Prokurator Okręgowy zaskarżył wyrok WSA, który oddalił jego skargę na postanowienie SKO odmawiające stwierdzenia nieważności opinii GKRPA dotyczącej zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Prokurator argumentował, że skoro uchwały stanowiące podstawę opinii zostały później uznane za nieważne, opinia powinna być traktowana jako wydana bez podstawy prawnej. WSA i NSA uznały jednak, że utrata mocy obowiązującej uchwał po wydaniu opinii nie skutkuje jej nieważnością, jeśli w momencie wydania opinia opierała się na obowiązującym prawie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Krakowie od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę prokuratora na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (GKRPA) w G., które pozytywnie zaopiniowało wniosek Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. Problem wynikał z faktu, że uchwały Rady Gminy G., na podstawie których GKRPA wydała opinię, zostały później stwierdzone przez WSA jako nieważne. Prokurator twierdził, że opinia została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ uchwały te, z mocą wsteczną, nigdy nie weszły do obiegu prawnego. WSA w Krakowie oddalił skargę, argumentując, że stwierdzenie nieważności uchwał po wydaniu opinii nie powoduje jej nieważności, a jedynie możliwość wzruszenia w odpowiednim trybie. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że brak podstawy prawnej odnosi się do prawa obowiązującego w dniu wydania aktu, a nie do późniejszego stwierdzenia nieważności aktu stanowiącego podstawę. NSA wskazał również na wadliwość formalną skargi kasacyjnej, w szczególności na nieprawidłowe sformułowanie zarzutów naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Merytorycznie sąd uznał, że stwierdzenie nieważności uchwały nie pociąga za sobą automatycznie nieważności postanowienia wydanego na jej podstawie, a art. 147 § 2 p.p.s.a. wymaga uruchomienia odpowiedniego trybu wzruszenia. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności uchwały po wydaniu postanowienia na jej podstawie nie powoduje automatycznie nieważności tego postanowienia. Brak podstawy prawnej odnosi się do prawa obowiązującego w dniu wydania aktu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że norma kompetencyjna do wydania postanowienia wynika z ustawy, a nie z uchwały. Stwierdzenie nieważności uchwały z mocą wsteczną nie oznacza, że postanowienie zostało wydane bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ prawo obowiązywało w momencie wydania postanowienia. Ponadto, art. 147 § 2 p.p.s.a. wymaga uruchomienia odpowiedniego trybu wzruszenia rozstrzygnięć wydanych na podstawie wadliwych aktów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.w.t.p.a. art. 18 § 3a
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka braku podstawy prawnej odnosi się do naruszenia prawa obowiązującego w dniu wydania decyzji.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 147 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcia wydane na podstawie uchwał podlegają wzruszeniu w trybie postępowania administracyjnego lub szczególnego.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy po wydaniu postanowienia na jej podstawie nie powoduje automatycznie nieważności tego postanowienia. Brak podstawy prawnej odnosi się do prawa obowiązującego w dniu wydania aktu, a nie do późniejszego stwierdzenia nieważności aktu stanowiącego podstawę. Art. 147 § 2 p.p.s.a. wymaga uruchomienia odpowiedniego trybu wzruszenia rozstrzygnięć wydanych na podstawie wadliwych aktów.
Odrzucone argumenty
Postanowienie GKRPA wydane na podstawie uchwał, które zostały później stwierdzone jako nieważne, powinno być uznane za wydane bez podstawy prawnej. Pojęcie 'wzruszenie' w art. 147 § 2 p.p.s.a. powinno obejmować również stwierdzenie nieważności.
Godne uwagi sformułowania
brak podstawy prawnej odnosić można tylko do naruszenia prawa obowiązującego w dniu wydania przez organ decyzji stwierdzenie nieważności uchwały - aktu prawa miejscowego nie może automatycznie oznaczać nieważności aktu administracyjnego w indywidualnej sprawie (decyzji/postanowienia) wydanego na jej podstawie norma kompetencyjna do wydania postanowienia wynika z ustawy (...) i ta norma nie zmieniła się (...) na skutek stwierdzenia nieważności ww. uchwał użyte w tym przepisie sformułowanie 'wzruszenie' nie zostało normatywnie zdefiniowane, co przemawia za technicznoprawnym znaczeniem użycia powyższego terminu
Skład orzekający
Andrzej Skoczylas
sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
członek
Mirosław Trzecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego dla rozstrzygnięć administracyjnych wydanych na jego podstawie, a także zasady kontroli sądowej w takich przypadkach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy akt prawa miejscowego został uznany za nieważny po wydaniu rozstrzygnięcia administracyjnego na jego podstawie. Interpretacja art. 147 § 2 p.p.s.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – wpływu stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego na wcześniejsze rozstrzygnięcia administracyjne. Jest to istotne dla prawników procesowych i praktyków.
“Nieważna uchwała, ważne zezwolenie? NSA wyjaśnia skutki prawne dla przedsiębiorców.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 897/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-08-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Skoczylas /sprawozdawca/ Krzysztof Sobieralski Mirosław Trzecki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6041 Profilaktyka i rozwiązywanie problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży, zasad usytuowania miejsc Sygn. powiązane III SA/Kr 632/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-09-28 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 632/23 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 marca 2023 r. nr SKO.NA/4130/101/2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia opiniującego wniosek o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 28 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 632/23, oddalił skargę Prokuratora Okręgowego w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 20 marca 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia opiniującego wniosek o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Postanowieniem z 29 czerwca 2021 r. Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w G. pozytywnie zaopiniowała wniosek złożony przez Gminną Spółdzielnię Samopomoc Chłopska w G. o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% zawartości alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Wyrokiem z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 841/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy G. z [...] września 2018 r., nr [...] w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, jak również w miejscu sprzedaży na terenie Gminy G., natomiast wyrokiem z 25 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 863/21, WSA orzekł o stwierdzeniu nieważności uchwały Rady Gminy G. z [...] września 2018 r., nr [...], w sprawie zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie gminy G. W związku z treścią powołanych orzeczeń Prokurator Okręgowy w Krakowie wniósł sprzeciw od postanowienia Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w G. z 29 czerwca 2021 r. wskazując, że zostało wydane z naruszeniem art. 18 ust. 3a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1119 ze zm.), tj. na podstawie nieistniejących wówczas w obiegu prawnym powyższych uchwał Rady Gminy G., tj. bez podstawy prawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 6 lutego 2023 r. odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Gminnej Komisji. Po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Okręgowego w Krakowie o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 20 marca 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie na powyższe postanowienie stwierdził, że nie jest ona zasadna i podlega oddaleniu. W ocenie Sądu I instancji stwierdzenie nieważności przez sąd administracyjny ww. uchwał nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności wydanego na ich podstawie kwestionowanego postanowienia, a jego wzruszenie może nastąpić jedynie w drodze wznowienia postępowania. Z kolei, zdaniem Prokuratura, argumentacja Kolegium jest nieprawidłowa, bowiem z uwagi na stwierdzenie nieważności ww. uchwał przez sąd, postanowienie z 29 czerwca 2021 r. zostało wydane z naruszeniem art. 18 ust. 3a ustawy o wychowaniu w trzeźwości, tj. bez podstawy prawnej. Jak podkreślił, orzeczenie nieważności aktu prawnego rodziło skutki ex tunc, a zatem należało przyjąć, że w dniu wydania postanowienia ww. uchwały nie istniały w obiegu prawnym. Prokurator wykluczył przy tym możliwość wznowienia postępowania, powołując się przede wszystkim per analogiam na uchwałę NSA (7) z 13 listopada 2012 r., o sygn. akt I OPS 2/12 wskazując, że ustawodawca, nowelizując w 1980 r. Kodeks postępowania administracyjnego wyłączył z podstaw wznowienia sytuację, gdy decyzja w oparciu o którą wydano decyzję zależną, okazała się nieważna i stwierdzono jej nieważność, albowiem taka sytuacja może podlegać rozpoznaniu jedynie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zależnej. Zdaniem Sądu I instancji, utrata mocy obowiązującej (wskutek stwierdzenia nieważności) przez uchwałę stanowiącą podstawę prawną decyzji, a zatem po wydaniu już tej decyzji, nie powoduje uznania decyzji za wydaną bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), gdyż brak podstawy prawnej odnosić można tylko do naruszenia prawa obowiązującego w dniu wydania przez organ decyzji. WSA uznał, że skoro podczas wydawania przez Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w G. opinii dotyczącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych funkcjonował w obrocie prawnym akt prawa miejscowego (ww. uchwały), to nie ulega najmniejszej wątpliwości, że organ wydając tę opinię na podstawie istniejących i obowiązujących wówczas uchwał Rady Gminy G. z [...] września 2018 r., orzekał mając podstawę prawną. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że ustawodawca nie przewidział wprost w przepisach p.p.s.a., k.p.a., czy też w przepisie szczególnym (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.) konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności uchwały, w tym ich wpływu na ostateczne decyzje wydane na jej podstawie. Przepis art. 147 § 2 p.p.s.a. odsyła wprawdzie do k.p.a., tam jednak brak regulacji wskazującej na tryb właściwy w tej sytuacji. Biorąc przede wszystkim pod uwagę, że art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. odnosi przesłankę braku podstawy prawnej decyzji do naruszenia prawa obowiązującego w dniu jej wydania (na równi z rażącym naruszeniem prawa), Sąd uznał, że nie można zastosować sankcji nieważności do decyzji wydanej na podstawie uchwały uznanej przez sąd za nieważny w późniejszej dacie. W ocenie WSA, w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie na podstawie pozytywnej opinii Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przedsiębiorca nabył prawo do uzyskania zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Pozytywna opinia ww. komisji jest niezbędną materialną przesłanką udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, a negatywna opinia wyłącza możliwość wydania zezwolenia. Gdyby jednak iść tropem rozumowania Prokuratora o automatycznym wyeliminowywaniu wydanych w sprawie rozstrzygnięć w indywidualnej sprawie przedsiębiorcy, to konsekwencją byłoby wyeliminowanie postanowienia o pozytywnej opinii o punkcie sprzedaży, następnie wyeliminowanie decyzji o zezwoleniu na sprzedaż alkoholu, co stwarzałoby ryzyko wszczęcia postępowania w przedmiocie sprzedaży alkoholu wbrew przepisom (art. 43 i nast. ustawy o wychowaniu w trzeźwości). W tym stanie faktycznym Prokurator nie wskazał jakie to przesłanki stoją za koniecznością wzruszenia postanowienia w świetle zasady trwałości decyzji administracyjnych i ochrony praw nabytych przedsiębiorcy, który wypełnił wszystkie warunki uzyskania zezwolenia na sprzedaż alkoholu. WSA stwierdził, że nie są znane przypadki skarg prokuratora w przedmiocie stwierdzenia nieważności pozwoleń na budowę, a nastąpienie żądania rozbiórki obiektu/legalizacji obiektu, po wyeliminowaniu przez sąd administracyjny z obrotu prawnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie którego wydano pozwolenia na budowę. Stwierdzenie zatem nieważności uchwały - aktu prawa miejscowego nie może automatycznie oznaczać nieważności aktu administracyjnego w indywidualnej sprawie (decyzji/postanowienia) wydanego na jej podstawie. Sąd I instancji uznał stanowisko SKO za prawidłowe i podzielił w całości argumentację wyrażoną w licznych orzeczeniach oddalających skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie w sprawach dotyczących odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych pozytywnie opiniującego wniosek przedsiębiorcy o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. WSA, odnosząc się do wskazywanej przez Prokuratora uchwały NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12 wyjaśnił, że uchwała ta nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ w ogóle nie rozważano w niej wykładni art. 147 § 2 p.p.s.a., tj. wpływu stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego na akty administracyjne wydane w sprawach indywidualnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prokurator Okręgowy w Krakowie, zaskarżając orzeczenie w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej, a w konsekwencji błędną wykładnię prawa materialnego, a to art. 3 § 1 w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. i z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz z art. 18 ust. 3a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez błędne przyjęcie, że pomimo stwierdzenia nieważności uchwał Rady Gminy "W." w sprawie zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie gminy oraz w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych będących podstawą prawną ww. postanowienia GKRPA, to w momencie wydania przez tą komisję zaskarżonego postanowienia, nadal obowiązywały powołane wyżej uchwały Rady Gminy, gdyż dopiero później zostały one uznane za nieważne przez sąd administracyjny, podczas gdy wobec konieczności zastosowania w tym przypadku fikcji prawnej – uchwały te, z uwagi na swą wadliwość, nigdy nie weszły do obiegu prawnego, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia; 2. prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej, a w konsekwencji błędną wykładnię prawa materialnego, a to art. 3 § 1 w zw. z art. 147 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że użyte w tym przepisie pojęcie wzruszenie należy interpretować wąsko – jako: zmianę lub uchylenie, podczas gdy brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z niego – również stwierdzenia nieważności; 3. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej, a w konsekwencji – błędne zastosowanie przepisów postępowania, a to art. 3 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 147 § 2 p.p.s.a., tj. bezzasadne oddalenie skargi, pomimo że stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. należało w całości uchylić zaskarżone postanowienie wobec zaistnienia przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności ww. postanowienia GKRPA. Podnosząc te zarzuty Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Skarga kasacyjna jest niezasadna, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnieją dwie podstawy uzasadniające takie stanowisko. Pierwsza wynika ze stwierdzenia, że skarga kasacyjna jest formalnie wadliwa. Wprawdzie wadliwość ta nie dawała podstawy odrzucenia tej skargi, jednak w sposób znaczący wpływa na zakres weryfikacji zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarga kasacyjna to sformalizowany środek prawny, którym strona skarżąca wyznacza granice sprawy rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wyznaczenie tych granic wiąże Naczelny Sąd Administracyjny, a ich modyfikacja może mieć miejsce tylko na zasadach określonych w uchwale NSA z 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1). Naczelny Sąd Administracyjny nie może zatem prowadzić postępowania w zakresie ani w kierunku, które nie zostały wyznaczone zarzutami kasacyjnymi. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, oraz uzasadnienia ich naruszenia. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna tych warunków nie spełnia. We wszystkich trzech zarzutach skargi kasacyjnej (pkt 1, 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej) zarzucono naruszenie przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił jednak, na czym jego zdaniem miałoby polegać jego naruszenie. Artykuł 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że skarga kasacyjna ma zawierać zarzuty i ich uzasadnienie. Ten wymóg formalny konstytuuje skargę kasacyjną. Już w treści samego zarzutu – niezależnie od obowiązku wyjaśnienia zajętego stanowiska w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – konieczne jest wskazanie, na czym polegało naruszenie konkretnego przepisu, oraz przedstawienie prawidłowej – w ocenie autora skargi kasacyjnej – wersji wykładni lub zastosowania danego przepisu, a także określenie wpływu zarzucanego naruszenia na treść rozstrzygnięcia. Wymogów tych nie spełnia wywiedziona skarga kasacyjna. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd może zatem naruszyć art. 3 § 1 p.p.s.a., wykraczając poza wyznaczoną nim właściwość rzeczową bądź odmawiając merytorycznego rozpoznania sprawy leżącej w jego właściwości. Nie może zaś mu uchybić, dokonując tej kontroli, nawet gdy jej wynik nie odpowiada prawu. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał oceny zaskarżonego postanowienia i zastosował środek przewidziany w ustawie, tzn. wydał wyrok. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił, na czym polega zarzucana błędna wykładnia tego przepisu. Tak sformułowany zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. nie może zatem być uwzględniony. Pozostałe zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty materialne (pkt 1 i 2 petitum) i ich uzasadnienie koncentrują się na kwestii błędnego według skarżącego kasacyjnie przyjęcia przez Sąd w ślad za organem, że w tej sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., pomimo stwierdzenia nieważności uchwał Rady Gminy z [...] września 2018 r. i błędnego przyjęcia, że użyte w art. 147 § 2 p.p.s.a. pojęcie "wzruszenie" należy interpretować wąsko, tj. jako zmianę lub uchylenie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie stwierdzenie nieważności uchwał wywołało skutek ex tunc, powinno zatem skutkować stwierdzeniem nieważności wydanego na podstawie tych uchwał postanowienia ze względu na fikcję prawną, że uchwały których nieważność stwierdzono nigdy nie weszły do obrotu prawnego. Użyte zaś w art. 147 § 2 p.p.s.a. pojęcie "wzruszenie" zdaniem skarżącego obejmuje również stwierdzenie nieważności. Mając na uwadze uzasadnienie omawianych zarzutów, należało przyjąć, że ich istota oparta jest na założeniu, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni prawa materialnego i w ten sposób nieprawidłowo przeprowadził kontrolę działalności administracji publicznej, co doprowadziło do wadliwego oddalenia skargi. Wadliwość ta sprowadzała się do przyjęcia, że stwierdzenie nieważności uchwał Rady Gminy w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, jak również w miejscu sprzedaży na terenie Gminy G. oraz w sprawie zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie Gminy G., będących podstawą prawną postanowienia opiniującego wniosek o zezwolenie na sprzedaż tych napojów, prowadzi do "wzruszalności" takiego aktu, a nie jego "nieważności" jako wydanego bez podstawy prawnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest merytorycznie nietrafny. Zwrócić należy uwagę, że nie jest prawidłowy pogląd skarżącego kasacyjnie, że z powodu stwierdzenia nieważności ww. uchwał, do których odwoływało się sporne postanowienie Komisji, "nie istniała" (bo "nigdy nie weszła do obiegu prawnego" z powodu stwierdzenia nieważności tych uchwał z mocą ex tunc) podstawa prawna do wydania tego postanowienia. Norma kompetencyjna do wydania postanowienia wynika z ustawy (art. 18 ust. 3a o wychowaniu w trzeźwości) i ta norma nie zmieniła się (nie została wyeliminowana) na skutek stwierdzenia nieważności ww. uchwał, do których odwoływał się organ w treści tego postanowienia, tj. uchwał Rady Gminy z [...] września 2018 r. Argumentacja skarżącego kasacyjnie dotycząca "nieistnienia podstawy prawnej" do wydania postanowienia jest zatem niezasadna. W ocenie NSA, nie jest także zasadne stanowisko skarżącego kasacyjnie co do wadliwości przyjętej przez Sąd wykładni art. 147 § 2 p.p.s.a. Z wywodu Sądu Wojewódzkiego wynika trafny wniosek, że stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego nie pociąga za sobą w sposób bezpośredni (automatyczny) nieważności decyzji lub postanowienia wydanych na podstawie tego aktu, lecz wymaga uruchomienia odpowiedniego trybu wzruszenia tego rodzaju rozstrzygnięć administracyjnych. Wniosek ten znajduje zresztą potwierdzenie w treści art. 147 § 2 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwał lub aktów, o których mowa w § 1 (czyli uchwał lub aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.), podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Na tle powyższych uwag wystarczy jedynie przypomnieć, że art. 147 § 2 p.p.s.a. jest przepisem o charakterze lex specialis (por. m.in. wyrok NSA z 7 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 989/17 i cytowane tam orzecznictwo) względem art. 145 § 1 p.p.s.a. Przepis ten reguluje w sposób odrębny – na zasadzie szerokiego odesłania do przepisów normujących postępowania administracyjne ogólne lub szczególne – skutki, jakie wywołuje stwierdzenie nieważności albo stwierdzenie, że uchwały lub akty wydane zostały z naruszeniem prawa, dla dalszego obowiązywania rozstrzygnięć administracyjnych wydanych na podstawie tego rodzaju aktów lub uchwał. Użyte w tym przepisie sformułowanie "wzruszenie" nie zostało normatywnie zdefiniowane, co przemawia za technicznoprawnym znaczeniem użycia powyższego terminu, bez bezpośredniego nawiązania do uznanych koncepcji doktrynalnych z zakresu teorii prawa administracyjnego, w tym koncepcji wadliwości aktów administracyjnych, jak również bez wyraźnego odesłania do określonego trybu weryfikacji orzeczeń administracyjnych w nadzwyczajnych postępowaniach administracyjnych. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że ustawodawca opowiedział się w analizowanym przepisie za ściśle określonym rozumieniem pojęcia wzruszania rozstrzygnięć administracyjnych wydanych na podstawie wadliwych aktów lub uchwał, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., w tym za takim rozumieniem, które preferuje sankcję stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono ponadto przekonujących i poważnych argumentów doktrynalnych lub wykładniczych na rzecz stawianej tezy, co skutkuje zakończeniem procesu kontrolnego w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny – pozostając związany zakresem podniesionych w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzutów i ich uzasadnienia – uznał, że nie jest zasadny ani zarzut dotyczący wadliwości wykładni przez Sąd pierwszej instancji terminu "wzruszenie" przewidzianego w art. 147 § 2 p.p.s.a., ani też w konsekwencji zarzut braku podstaw do przyjęcia, że w tej sprawie zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności postanowienia z powodu stwierdzenia nieważności ww. uchwał, do których zaskarżone postanowienie się odnosiło, a w konsekwencji również zarzut naruszenia art. 18 ust. 3a ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona. Wobec niezasadności omówionych powyżej zarzutów kasacyjnych, nie doszło bowiem również do zarzucanego w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd tzw. przepisów wynikowych, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się do wątków, do których nawiązuje uzasadnienie skargi kasacyjnej "z ostrożności procesowej", związanych z możliwością stosowania analogii z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, a także możliwością zastosowania art. 154 lub art. 155 k.p.a., gdyż wobec braku sformułowania w tym zakresie zarzutów kasacyjnych, zagadnienia te wykraczają poza dopuszczalny zakres rozpoznania w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i orzekł o jej oddaleniu, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI